Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỐI QUAN HỆ PHỐI HỢP GIỮA CƠ QUAN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ VỚI CƠ QUAN, TỔ CHỨC HỮU QUAN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 1. Khái niệm, chủ thể, hình thức, đặc điểm, vai trò của mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan Thi hành án dân sự với cơ quan, tổ chức hữu quan trong thi hành án dân sự 1. Khái niệm, chủ thể, hình thức 1. Khái niệm Để làm sáng tỏ khái niệm về mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan THADS với cơ quan, tổ chức hữu quan trong thi hành án dân sự, trước hết cần làm rõ khái niệm về thi hành án dân sự.
Liên quan đến vấn đề trên, hiện nay đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về vấn đề này. Mặc dù vậy, quan điểm của các nhà khoa học cũng còn khác nhau trong việc đưa ra khái niệm về thi hành án dân sự: Quan điểm thứ nhất cho rằng, thi hành án là một giai đoạn tố tụng: "Bởi nếu tách ra thì sẽ không thực hiện được mục tiêu chung của toàn bộ quá trình tố tụng. Khi chân lý được làm sáng tỏ thể hiện trong bản án, quyết định của Tòa án, thì mới dừng lại ở việc làm rõ đúng hay sai, phải hay trái trên văn bản giấy tờ. Muốn nó được thực hiện trên thực tế, cần phải chờ ở hiệu quả của công tác thi hành án.
Vì vậy, thi hành án là giai đoạn tiếp theo của quá trình xét xử. Ở giai đoạn này, cơ quan thi hành án áp dụng các biện pháp được pháp luật quy định để đưa chân lý trở thành hiện thực trong đời sống thực tế". Hoạt động thi hành án gắn liền với quá trình xét xử, tiếp theo quá trình xét xử. Thi hành án là hoạt động bảo vệ pháp luật khác về bản chất với các hoạt động hành chính là tổ chức và quản lý.
Thi hành án là nhằm mục đích thực thi các 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phán quyết của Tòa án, đảm bảo các phán quyết của Tòa án được thi hành và thi hành có hiệu quả trên thực tế. Hoạt động thi hành án này gắn liền với quá trình xét xử, chịu sự chi phối của quá trình xét xử. Quan điểm thứ hai cho rằng, thi hành án là một giai đoạn mang tính hành chính - tư pháp: Không thể đồng nhất hoạt động thi hành án với hoạt động tố tụng, bởi lẽ hoạt động thi hành án có tính chất chính trị, pháp lý, xã hội của nó. Nghiên cứu hoạt động thi hành án hiện nay cần đặt trong vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền.
Theo quan điểm này, quá trình tố tụng mà trọng tâm là việc xét xử của Tòa án chấm dứt khi Tòa án ra phán quyết nhân danh Nhà nước, trong đó Tòa án đã xác định quyền, nghĩa vụ các bên, còn việc thi hành phán quyết đó là giai đoạn khác, không thuộc quá trình tố tụng. Thi hành án không phải là giai đoạn tố tụng, bởi vì "thi hành án có mục đích khác với mục đích tố tụng, tố tụng là quá trình đi tìm sự thật của các vụ việc đã diễn ra trên thực tế, trên cơ sở đó đưa ra phương án giải quyết vụ việc theo đúng quy định của pháp luật, còn thi hành án là quá trình tiến hành các hoạt động nhằm thực hiện các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật". Tác giả Luận văn đồng ý với quan điểm thứ hai vì bản chất thi hành án dân sự là việc thi hành các quyết định của Tòa án tuyên trong bản án, quyết định hoặc quyết định của các cơ quan có thẩm quyền khác về dân sự, không giải quyết lại nội dung vụ việc; Là hoạt động bảo vệ quyền lợi cho các đương sự về mặt thực tế. Khi tổ chức thi hành án , Cơ quan thi hành án căn cứ vào bản án, quyết định của Tòa án thi hành, không giải quyết những vấn đề về nội dung vụ việc.
Các đương sự có quyền định đoạt khi thi hành án nhưng sự định đoạt đó không trái pháp luật và đạo đức xã hội. Khi thi hành án, Cơ quan thi hành án có quyền áp dụng các biện pháp do luật định để thi hành án. Xuất phát từ những đặc điểm nêu trên của thi hành án, có thể hiểu thi 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hành án dân sự là hoạt động hành chính - tư pháp của Nhà nước, do cơ quan thi hành án tiến hành theo một trình tự, thủ tục luật định, nhằm đảm bảo thi hành các bản án, quyết định về dân sự của Tòa án hoặc quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền. Như vậy, chúng ta đã nắm được khái niệm về THADS.
Còn để nắm rõ khái niệm mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan THADS với cơ quan hữu quan trong THADS trước hết chúng ta phải nắm được khái niệm về phối hợp, về mối quan hệ và các cơ quan hữu quan trong THADs là những cơ quan nào?: - Thứ nhất, về sự phối hợp chúng ta có thể hiểu: Sự phối hợp là hành vi tổ chức, làm cho những người khác nhau làm việc cùng nhau cho một mục tiêu hoặc có hiệu lực thực hiện các mục tiêu mong muốn trong một tổ chức. Sự phối hợp là một chức năng quản lý các hoạt động khác nhau của tổ chức được điều chỉnh đúng và liên kết với nhau. Thứ hai, về mối quan hệ có thể hiểu: Mối quan hệ được hiểu là sự gắn bó tác động qua lại lẫn nhau mang tính hệ thống thể hiện mối liên hệ bản chất giữa các sự vật hiện tượng, bộc lộ bản chất của chúng thông qua các sự vật hiện tượng khác. - Thứ ba, các cơ quan, tổ chức hữu quan trong THADS là các cơ quan, tổ chức có liên quan đến hoạt động THADS, phối hợp, hỗ trợ cơ quan THADS tổ chức thi hành các bản án, quyết định theo qui định pháp luật, gồm cơ quan TAND, VKSND, CAND, UBND các cấp, cơ quan quản lý tài sản đăng ký bảo đảm, cơ quan tài chính, cơ quan quản lý đất đai, Tài nguyên và môi trường, cơ quan xây dựng và quản lý đô thị, cơ quan Tư pháp, cơ quan Thuế, Kho bạc Nhà nước, BHXH, các tổ chức tín dụng, ngân hàng, các tổ chức Thẩm định giá, tổ chức Bán đấu giá tài sản thi hành án; các đoàn thể như Mặt trận Tổ quốc, Tổ chức Công đoàn, Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh,.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Thạc sĩ Vi Trọng Thụ thì: Hoạt động THADS không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến bản thân, tài sản của đương sự mà còn ảnh hưởng và có liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức; liên quan đến việc quản lý con người, quản lý tài sản của người phải thi hành án, người được thi hành án. Vì vậy trong quá trình THADS luôn đòi hỏi sự phối hợp, sự hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức hữu quan. Nếu không có sự phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức hữu quan thì cơ quan THADS không thể thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình và đôi khi không có khả năng tự mình thực hiện được. Và do vậy, bản án, quyết định của Tòa án sẽ không được thi hành hoặc thi hành không triệt để, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, pháp luật không được tôn trọng, trật tự kỷ cương không được đảm bảo và sẽ ảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân vào các cơ quan nhà nước, vào pháp luật [67].
Như vậy, chúng ta có thể hiểu khái niệm: Mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan THADS với cơ quan, tổ chức hữu quan trong THADS là việc cơ quan THADS chủ động liên hệ, đấu mối, bàn bạc, yêu cầu hoặc đề nghị các cơ quan, tổ chức, các ban ngành có chức năng, thẩm quyền liên quan đến việc tổ chức thực thi các bản án, quyết định của Tòa án do cơ quan THADS tổ chức thi hành nhằm đảm bảo các bản án, quyết định của Tòa án được thực thi có hiệu quả trên thực tế. Chủ thể của mối quan hệ phối hợp trong THADS bao gồm + Cơ quan THADS, Chấp hành viên, thẩm tra viên, thư ký THADS và các công chức làm THADS + Các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan Công an, VKSND, TAND các cấp); 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Cấp ủy, chính quyền địa phương (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp); + Tổ chức đoàn thể (Mặt trận Tổ quốc, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên.); + Các cơ quan hữu quan (cơ quan Tài chính, Thuế, cơ quan đăng ký quyền sử dụng đất, phương tiện giao thông.); + Cơ quan, tổ chức và cá nhân khác (Ngân hàng, Kho bạc, các tổ chức tín dụng, Thẩm định giá, bán đấu giá. Hình thức của mối quan hệ phối hợp: Có nhiều cách phân loại khác nhau, nên có nhiều loại phối hợp khác nhau, căn cứ vào mối quan hệ bên trong, bên ngoài, cấp trên, cấp dưới.có một số loại phối hợp chủ yếu sau: - Phối hợp bên ngoài, là mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan THADS, chấp hành viên, thẩm tra viên, thư ký thi hành án và công chức kháclàm công tác THADS với coq quan, tổ chức, cá nhân có lêmn quan nằm ngoài hệ thống các cơ quan THADS để thục hiện các nhiệm vụ chuyên môn của cơ quan THADS; - Phối hợp bên trong, là mối quan hệ trong nội bộ cơ quan THADS, bao gồm mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan THADS trong hệ thống; giữa các phòng, các bộ phận chuyên môn hoặc giữa các cá nhân trong cơ quan THADS; - Phối hợp ngang là mối quan hệ ngang cấp giữa cơ quan THADS với các cơ qaun khác cùng cấp (Chi cục THADS huyện với các phòng, ban ở cấp huyện; Cục THADS tỉnh với các Sở, ngành cấp tỉnh.); - Phối hợp dọc là mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan cấp trên với cơ quan cấp dưới, giữa cơ quan quản lý với cơ quan bị quản lý; - Phối hợp tự nguyện: đây là sự phối hợp xuất phát hoàn toàn từ sự nhận thức của các cơ quan, tổ chức về sự cần thiết đạt được sự thống nhất, sự 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.