Chương 1: Những van dé chung về các BPBĐTHADS. Chương 2: Thực tiễn thực hiện và kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật va nâng cao hiệu qua của việc áp dụng các BPBDTHADS tại Chi cục THADS huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa. CHUONG 1: NHUNG VAN DE CHUNG VE CAC BIEN PHAP BAO DAM THI HANH AN DAN SU 1. Một số van dé lý luận về các biện pháp bảo đảm thi hành án dân sự 1.
Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của các biện pháp bao dam thi hành ăn dân sự 1. Khai niém của các biện pháp bao dam thi hành an dân sự Để đưa ra được khái niệm về các BPBDTHADS, trước hết cần tìm hiểu về hai thuật ngữ pháp lý liên quan là “thi hành án dân sự” và “biện pháp bảo đảm”. Theo từ điển Tiếng Việt, “thi hành” là “làm cho thành hiện thực điều đã được chính thức quyết định””. Theo từ điển Luật học, “thi hành án” được hiểu là việc thực hiện bản án, quyết định của Toà án”.
Thuật ngữ “dân sự” thường được lý giải là những gì thuộc về tư nhân, liên quan đến quan hệ tai sản, hôn nhân, gia đình; và được sử dụng để phân biệt với hình sự, hành chính. Vậy, “thi hành án dân sự” tức là việc thực hiện bản án, quyết định dân sự đã có hiệu lực của Toà án. Bản án, quyết định dân sự, trên thực tế, xét theo nghĩa rộng, ngoài những bản án, quyết định dân sự có hiệu lực của Toà thì còn bao gồm cả các quyết định của các hình thức tài phán khác (như quyết định của Trọng tài thương mại hay Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh)” cũng cân thiết phải thi hành. Công tác thi hành án dân sự liên quan trực tiếp đến quyển và lợi ích hợp pháp của con người; Việc tổ chức thi hành các ban án, quyết định của Toa sẽ làm phát sinh, thay đỗi hoặc cham dứt quyền và nghĩa vụ của các bên đương sự cũng như người có quyên lợi, nghĩa vụ liên quan trong thực tế thi hành các vụ việc dân sự theo nội dung đã tuyên trong bản án, quyết định của Toa.
Người được thi hanh án có quyển yêu cầu người phải thi hanh án thi > Hoàng Phê (chủ biên, 2003), Từ điền Tiếng Việt, Nxb. Đà Nẵng — Trung tâm Từ điển học, Hà Nội - Đà Nẵng, tr. 4„ Trường Đại học Luật Hà Nội (1999), Từ điển giải thích thuật ngữ Luật học, Nxb. Công an nhân dân, tr.
235 > Căn cứ Điều 1 Luật Thi hànhán dân sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014, năm 2022). 10 hành nghĩa vụ của họ đối với mình và người phải thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ đó nhằm đảm bảo lợi ích của người được thi hành ánŠ. Việc thực hiện các BPBĐ trong quá trình tổ chức thi hanh án dân sự sẽ góp phan làm cho việc thi hành các bản án, quyết định được thực hiện một cách hiệu quả trên thực tế; bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật cũng như quyển và lợi ích hợp pháp của các đương sự và cá nhân, tổ chức có liên quan”. Vì vậy, việc nghiên cứu nhằm làm rõ ban chất pháp ly của các BPBDTHADS trong qua trình thi hành án dân sự là cần thiết, mà trước hết là khái niệm “biện pháp bảo đảm”.
Theo Từ điền tiếng Việt, “biện pháp” là “cách làm, cách giải quyết một & À Ä»s8 vân đề cụ thé”. Còn “bảo đảm” được giải thích là “cam đoan giữ được, làm được đây đủ”. “Biện pháp bảo đảm” hiểu đưới góc độ thông thường là cách thức thé thực hiện một van dé nào đó một cách đầy đủ, trọn vẹn. Dưới góc độ pháp lý, “bảo đảm” là “trách nhiệm của một chủ thê là cá nhân, tô chức, phải làm cho quyên, lợi ích của các bên chủ thé bên kia chắc chắn thực hiện được, được giữ gìn, nếu xảy ra thiệt hại thì phải bôi thường””?.
Chung nhất, có thé hiểu, các biện pháp bảo đảm là các cách thức do chủ thể nhất định tiến hành nhằm đảm bảo quyên và lợi ích của các chủ thê khác. Dưới góc độ nghiên cứu khoa học vẻ thi hành án dân sự, khái niệm BPBDTHADS, theo Giáo trình Luật Thị hành án dân sự Việt Nam của Dai học Luật Hà Nội có ghi “BPBDTHADS là biện pháp pháp ly đặt tài sản của người phải thi hành án trong tình trạng bị hạn chế hoặc cắm sử dụng định đoạt nhằm ngăn chặn việc người phải thi hành án tâu tán, định đoạt tải sản trốn tránh việc thi hành án và đôn đốc họ tự nguyện thực hiện nghĩa vụ thi hành án của mình do chấp hành viên áp dụng trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế 5 Căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014, năm 2022) 7 Nguyễn Thị Lệ Quyên (2021), Biện pháp bảo dam thi hành án dân sự và thực tiễn thực hiện, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Đại học Luật Hà Nội, tr. 22 8 Hoàng Phê (chủ biên, 2003), Từ điển Tiếng Việt, Nxb. Da Nẵng — Trung tâm Từ điển hoc, Hà Nội — Da Nẵng, tr.
64 ® Theo Từ điển Hán Việt của Nguyễn Lân (2002), Nxb. Văn Học, Hà Nội, tr.40 1 Theo Từ điển Luật học của Nguyễn Hữu Đắc, (chủ biên, 1999), Nxb. Tử điển bách khoa, Hà Nội, tr. 11 thi hành an dan su”"!.
Cụ thé, khi có căn cứ cho rằng tài sản ma người phải thi hành án hoặc người thứ ba dang quản lí, sử dụng thuộc sở hữu của người thi hành án thì chấp hành viên có thể áp dụng các BPBĐTHADS. Trường hợp sau khi áp dụng các BPBDTHADS mà người phải thi hành án vẫn không tự nguyện thi hành án thì Chấp hanh viên có thê tiến hành cưỡng chế thi hành án theo quy định của pháp luật. Qua những nghiên cứu, phân tích ở trên có thé rút ra khái niệm về BPBĐTHADS như sau: Các BPBDTHADS là những cách thức được pháp luật quy định, do CHV áp dụng dé đặt tài sản của người phải THA trong tinh trạng bị hạn chế hoặc cắm sử dung định đoạt, với mục dich ngăn chặn việc người phải thi hành an tdu tan, huy hoai tai san, trốn tranh việc thực hiện nghĩa vụ thi hành an và don đốc ho tự nguyện thi hành nghĩa vụ của mình trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án dân sự. Đặc điểm của các biện pháp bao dam thi hành an dan sự Mặc dù khái niệm các BPBĐ được nhìn nhận ở đưới nhiều góc độ khác nhau, song các BPBDTHADS vẫn thê hiện các đặc điểm chung sau: Thứ nhất, các BPBĐTHADS thuộc thẩm quyén ra quyết định của cơ quan THADS, mang tính quyền lực nhà nước.
Việc quyết định áp dụng các BPBDTHADS thuộc thâm quyền của chủ thê được Nha nước trao quyền (cụ thê là cơ quan THADS hay CHV). Khi một quyết định về việc áp dụng các BPBDTHADS được ban hành thi dù muốn hay không muốn, các chủ thể có liên quan và đặc biệt là người phái THA phải thực hiện theo nội dung của quyết định. Người bị áp dụng các BPBDTHADS không được đưa ra ý chí của mình về việc thực hiện hay không thực hiện cũng như các cá nhân, tổ chức có liên quan đến việc thực hiện các BPBĐ không được từ chối việc ap dụng các BPBDTHADS nếu như việc áp dụng là đúng thâm quyền và đúng theo quy định của pháp luật. Quyết định về việc áp dụng các BPBDTHADS có hiệu lực bắt buộc phải thi hành ngay, ngay khi áp 4 Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Thi hành án dân sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr.
219 12 dụng, tài sản của người phải THA sẽ bị đặt trong tình trạng bị hạn chế quyển sử dụng cũng như quyền định đoạt, không thé lưu thông trong thị trường. Thứ hai, các BPBDTHADS mang tính bao dam. Tính bảo đảm là đặc điểm đặc trưng của các BPBDTHADS bởi hệ qua của việc nhà nước (cu thể là cơ quan thi hành án dân sự) áp dụng các BPBDTHADS là đặt tài sản của người phải thi hành án trong tình trạng bị han chế quyên sở hữu (bao gồm cả quyền sử dụng và quyền định đoạt) nhằm bảo toan tinh trạng tai san của người phải THA, ngăn chặn người phải thi hành án tau tán, huỷ hoại tài sản dé trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ trong quá trình tổ chức thi hành án!”. Từ đó có căn cứ dé đôn đốc người phải THA thực hiện nghĩa vụ hoặc nếu người phải THA không tự nguyện thi hành thi CHV sẽ có tài sản của người phải THA để tiến hành xử lý theo quy định của pháp luật nhằm đảm bảo thực hiện nghĩa vụ đã tuyên trong ban án, quyết định của Toa.
Thứ ba, tính linh hoạt, kịp thời và nhanh chong của các BPBPTHADS. Đặc điểm linh hoạt, kịp thời và nhanh chóng thể hiện trước hết ở chỗ: các BPBDTHADS có thé được áp dụng ở các thời điểm, địa điểm khác nhau trong quá trình tổ chức thi hành án. Có thê được áp dụng ngay tại thời điểm ra quyết định thi hành án hoặc trong thời hạn tự nguyện thi hành án và cũng có thé được áp dụng tại thời điểm trước hoặc trong quá trình cưỡng chế thi hành án nếu xét thấy cần phải ngăn chặn ngay hành vi tau tán, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh việc thi hành án của đương sự đồng thời có thé được áp dụng xuất phát từ yêu cầu của người được thi hành án hoặc do co quan thi hành án dân sự chú động áp dụng trong trường hợp cân thiết. Mặt khác, tính nhanh chóng còn thé hiện khi đặt việc áp dụng các BPBDTHADS làm tiền dé để CHV áp dụng các biện pháp cưỡng chế THA.
Hiện nay, với xu hướng phát triển đa thị trường và kinh tế toàn cầu hoá giữa các nước với nhau trên thế giới thì việc lưu thông tài sản sẽ diễn ra nhanh chóng và liên tục. Các BPBĐ sẽ áp dụng được ngay nếu CHV can phong toa 12 Nguyễn Thị Lệ Quyên (2021), Biện pháp bảo dam thi hành án dân sự và thực tiễn thực hiện, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Đại học Luật Hà Nội, tr. 25 13 hay tạm dừng giao dich của tai sản trong khi các biện pháp cưỡng chế thi hành án cần trình tự và thủ tục phức tạp cũng như can thời gian nhất định cho người phải THA tự nguyện thưc hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng. Do vậy mà áp dụng các BPBD sẽ góp phan giúp việc THA được hiệu quá hơn khi mà tài sản của người phải THA vẫn đang được bảo toàn trong quá trình tổ chức thi hành.