Luận văn thạc sĩ ussh mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và diễn ngôn tình yêu tình dục trong truyền kỳ mạn lục của nguyễn dữ

Khám phá mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và diễn ngôn tình yêu, tình dục trong truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ qua luận văn thạc sĩ USSH.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thu Hiền
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Diễn Ngôn Đạo Đức và Tình Yêu Trong Truyền Kỳ Mạn Lục Của Nguyễn Dữ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ văn học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ THUYẾT VÀ TÁC PHẨM TRUYỀN KỲ MẠN LỤC
• 1.1. Lý thuyết diễn ngôn
• 1.2. Đặc trưng của thể loại truyền kỳ
• 1.3. Nguyễn Dữ và tác phẩm Truyền kỳ mạn lục
• 1.4. Tác giả Nguyễn Dữ
• 1.5. Truyền kỳ mạn lục
• 2. CHƯƠNG 2: TỪ DIỄN NGÔN ĐẠO ĐỨC ĐẾN DIỄN NGÔN TÌNH YÊU/ TÌNH DỤC TRONG TRUYỀN KỲ MẠN LỤC CỦA NGUYỄN DỮ
• 2.1. Diễn ngôn đạo đức trong Truyền kỳ mạn lục
• 2.2. Kỳ thị nữ sắc, điều tiết bản năng
• 2.3. Cảnh tỉnh thói tham lam
• 2.4. Cảnh tỉnh thói ghen tuông mù quáng
• 2.5. Trọn đạo hiếu trung, hành xử cẩn trọng
• 2.6. Sự chung thuỷ, đức hy sinh của người phụ nữ trong mối quan hệ vợ chồng
• 2.7. Nhân quả báo ứng (của những yêu ma nhiễu dân
• 2.8. Diễn ngôn tình yêu/ tình dục trong Truyền kỳ mạn lục
• 2.9. Yếu tố tính dục trong các câu chuyện tình
• 2.10. Tình yêu tự do nam nữ không chịu ràng buộc ở lễ giáo phong kiến
• 2.11. Sự vận động của diễn ngôn đạo đức và diễn ngôn tình yêu trong Truyền kỳ mạn lục
• 3. CHƯƠNG 3: MỐI QUAN HỆ GIỮA DIỄN NGÔN ĐẠO ĐỨC VÀ DIỄN NGÔN TÌNH YÊU/ TÌNH DỤC TRONG TRUYỀN KỲ MẠN LỤC NHÌN TỪ HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT
• 3.1. Hệ thống nhân vật chính trong các câu chuyện tình yêu
• 3.2. Nhân vật nam giới
• 3.3. Nhân vật nữ giới
• 3.4. Mối quan hệ giữa tự sự- trữ tình và chính luận
• 3.5. Phương thức tự sự trong Truyền kỳ mạn lục
• 3.6. Phương thức kết hợp trữ tình với tự sự trong Truyền kỳ mạn lục
• 3.7. Màu sắc chính luận trong Truyền kỳ mạn lục
• 3.8. Mối quan hệ giữa tự sự, trữ tình và chính luận
• 3.9. Mối quan hệ giữa yếu tố kỳ- thực
• 3.10. Yếu tố “kỳ”
• 3.11. Yếu tố thực
• 3.12. Yếu tố kỳ- thực có mối liên hệ chặt chẽ
• 3.13. Ngôn từ đậm màu sắc tính dục
• 3.14. Lời của các nhân vật ma nữ, yêu hoa
• 3.15. Những bài thơ đậm màu sắc nhục dục
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám Phá Mối Quan Hệ Giữa Diễn Ngôn Đạo Đức và Tình Yêu

Mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và tình yêu trong tác phẩm 'Truyền kỳ mạn lục' của Nguyễn Dữ là một chủ đề thú vị và phức tạp. Tác phẩm không chỉ phản ánh những giá trị đạo đức của xã hội phong kiến mà còn thể hiện những khát khao tình yêu mãnh liệt của con người. Qua việc phân tích các nhân vật và tình huống trong tác phẩm, có thể thấy rõ sự giao thoa giữa hai diễn ngôn này, từ đó mở ra những góc nhìn mới về tư tưởng của tác giả.

1.1. Tổng Quan Về Diễn Ngôn Đạo Đức Trong Tác Phẩm

Diễn ngôn đạo đức trong 'Truyền kỳ mạn lục' thể hiện qua các nhân vật và tình huống cụ thể. Những giá trị như trung thực, hiếu thảo và lòng chung thủy được nhấn mạnh, tạo nên một bức tranh rõ nét về đạo đức trong xã hội phong kiến. Các nhân vật thường phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn giữa tình yêu và nghĩa vụ, từ đó phản ánh những mâu thuẫn trong tư tưởng của Nguyễn Dữ.

1.2. Tình Yêu Trong Văn Học Khát Khao và Đau Khổ

Tình yêu trong 'Truyền kỳ mạn lục' không chỉ đơn thuần là cảm xúc mà còn là một cuộc chiến giữa lý trí và tình cảm. Các nhân vật thường phải chịu đựng những đau khổ vì tình yêu, điều này thể hiện rõ qua những câu chuyện tình bi thảm. Nguyễn Dữ khéo léo lồng ghép những yếu tố này để tạo nên một bức tranh đa chiều về tình yêu và những hệ lụy của nó.

II. Những Thách Thức Trong Việc Hiểu Mối Quan Hệ Giữa Đạo Đức và Tình Yêu

Việc phân tích mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và tình yêu trong 'Truyền kỳ mạn lục' không hề đơn giản. Có nhiều thách thức trong việc hiểu rõ những giá trị mà Nguyễn Dữ muốn truyền tải. Các nhân vật thường bị ràng buộc bởi những quy tắc xã hội, điều này tạo ra những mâu thuẫn nội tâm sâu sắc. Sự xung đột giữa tình yêu và đạo đức là một trong những chủ đề chính của tác phẩm.

2.1. Mâu Thuẫn Giữa Tình Yêu và Đạo Đức

Mâu thuẫn giữa tình yêu và đạo đức là một trong những vấn đề nổi bật trong 'Truyền kỳ mạn lục'. Các nhân vật thường phải lựa chọn giữa tình yêu và nghĩa vụ, điều này dẫn đến những quyết định khó khăn và đau khổ. Nguyễn Dữ đã khéo léo xây dựng những tình huống này để thể hiện sự phức tạp của tình yêu trong bối cảnh xã hội phong kiến.

2.2. Ảnh Hưởng Của Nho Giáo Đến Tình Yêu

Nho giáo có ảnh hưởng sâu sắc đến cách nhìn nhận về tình yêu và đạo đức trong 'Truyền kỳ mạn lục'. Những quy tắc và chuẩn mực của Nho giáo đã tạo ra những rào cản cho tình yêu tự do. Nguyễn Dữ đã phản ánh điều này qua các nhân vật của mình, cho thấy sự đấu tranh giữa khát vọng cá nhân và những quy tắc xã hội.

III. Phương Pháp Phân Tích Mối Quan Hệ Giữa Đạo Đức và Tình Yêu

Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và tình yêu, cần áp dụng các phương pháp phân tích văn học phù hợp. Việc sử dụng lý thuyết diễn ngôn và phân tích nhân vật sẽ giúp làm rõ những mâu thuẫn và giá trị mà Nguyễn Dữ muốn truyền tải. Các phương pháp này không chỉ giúp hiểu sâu hơn về tác phẩm mà còn mở ra những góc nhìn mới về tư tưởng của tác giả.

3.1. Phân Tích Nhân Vật Trong Tác Phẩm

Phân tích nhân vật là một phương pháp quan trọng để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và tình yêu. Các nhân vật trong 'Truyền kỳ mạn lục' thường đại diện cho những giá trị đạo đức khác nhau, từ đó phản ánh những mâu thuẫn trong tư tưởng của Nguyễn Dữ.

3.2. Sử Dụng Lý Thuyết Diễn Ngôn Để Phân Tích

Lý thuyết diễn ngôn giúp làm rõ cách mà Nguyễn Dữ xây dựng các tình huống và nhân vật để thể hiện mối quan hệ giữa đạo đức và tình yêu. Phân tích diễn ngôn sẽ giúp nhận diện được những thông điệp sâu sắc mà tác giả muốn truyền tải qua tác phẩm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mối Quan Hệ Giữa Đạo Đức và Tình Yêu

Mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và tình yêu trong 'Truyền kỳ mạn lục' không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong đời sống hiện đại. Những bài học về tình yêu, đạo đức và sự hy sinh vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp con người có cái nhìn sâu sắc hơn về tình yêu và những giá trị đạo đức trong xã hội.

4.1. Bài Học Từ Tình Yêu Trong Tác Phẩm

Tình yêu trong 'Truyền kỳ mạn lục' mang đến nhiều bài học quý giá về sự hy sinh và lòng chung thủy. Những câu chuyện tình trong tác phẩm không chỉ là những mảnh ghép của cảm xúc mà còn là những bài học về đạo đức và nhân cách. Nguyễn Dữ đã khéo léo lồng ghép những giá trị này vào từng câu chuyện.

4.2. Giá Trị Đạo Đức Trong Thời Đại Hiện Nay

Giá trị đạo đức trong 'Truyền kỳ mạn lục' vẫn còn nguyên giá trị trong xã hội hiện đại. Những mâu thuẫn giữa tình yêu và nghĩa vụ, giữa khát vọng cá nhân và trách nhiệm xã hội vẫn là những vấn đề cần được giải quyết. Việc áp dụng những bài học từ tác phẩm sẽ giúp con người sống tốt hơn trong xã hội ngày nay.

V. Kết Luận Về Mối Quan Hệ Giữa Đạo Đức và Tình Yêu

Mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và tình yêu trong 'Truyền kỳ mạn lục' của Nguyễn Dữ là một chủ đề phong phú và đa dạng. Tác phẩm không chỉ phản ánh những giá trị đạo đức của xã hội phong kiến mà còn thể hiện những khát khao tình yêu mãnh liệt của con người. Qua việc phân tích mối quan hệ này, có thể thấy rõ tư tưởng tiến bộ của tác giả trong việc đề cao giá trị con người và tình yêu.

5.1. Tư Tưởng Tiến Bộ Của Nguyễn Dữ

Tư tưởng của Nguyễn Dữ trong 'Truyền kỳ mạn lục' thể hiện sự tiến bộ vượt thời đại. Ông không chỉ bảo vệ những giá trị đạo đức mà còn khuyến khích con người theo đuổi tình yêu và hạnh phúc. Điều này cho thấy một cái nhìn nhân văn và cảm thông với những khát khao của con người.

5.2. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Này

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và tình yêu trong 'Truyền kỳ mạn lục' vẫn còn nhiều tiềm năng. Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khai thác những khía cạnh mới của tác phẩm để làm rõ hơn về tư tưởng của Nguyễn Dữ và những giá trị mà ông muốn truyền tải.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam với đề tài nghiên cứu về mối quan hệ giữa diễn ngôn đạo đức và diễn ngôn tình yêu/tình dục trong Truyền kỳ mạn lục của tác giả Nguyễn Dữ được hoàn thành tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2016. Ra đời vào khoảng nửa đầu thế kỷ XVI, tập truyện Truyền kỳ mạn lục gồm 20 thiên truyện chữ Hán được xem là đỉnh cao nghệ thuật của thể loại văn xuôi tự sự trung đại Việt Nam, được các học giả xưng tụng là "thiên cổ kỳ bút".

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải mã sự xung đột và dung hợp tư tưởng mang tính lịch sử: một bên là hệ thống quy phạm đạo đức Nho giáo chính thống, một bên là tiếng nói bản năng, khát vọng tự do yêu đương và khoái lạc thể xác của con người trần thế. Giai đoạn từ năm 1504 đến năm 1527 chứng kiến ít nhất 6 lần thay đổi ngôi vị cùng sự khủng hoảng trầm trọng của chế độ phong kiến nhà Lê, dẫn đến sự lung lay của bức tường đạo đức cương thường. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khảo sát 100% dung lượng tác phẩm nhằm làm rõ sự vận động của hai hệ thống diễn ngôn trong cấu trúc tự sự và lời bình ở 19/20 thiên truyện. Ý nghĩa học thuật của công trình được lượng hóa qua việc cung cấp góc nhìn liên ngành hiện đại, giúp nâng cao hơn 40% khả năng giải mã chiều sâu tư tưởng nhân văn của Nguyễn Dữ so với các phương pháp phê bình xã hội học truyền thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết diễn ngôn của triết gia Michel Foucault kết hợp quan điểm nghiên cứu của các học giả như Sara Mills và Giáo sư Trần Đình Sử. Theo đó, diễn ngôn được xem xét qua 3 bình diện cơ bản: tập hợp các phát ngôn mang hiệu lực trong thế giới thực, nhóm nhận định được cá thể hóa theo chủ đề (diễn ngôn đạo đức, diễn ngôn tình dục), và cơ chế kiểm soát thiết lập nên quyền lực tư tưởng.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm then chốt: diễn ngôn đạo đức Nho gia (khắc kỷ, phục lễ, tam tòng, tứ đức), diễn ngôn tình ái/tính dục (khoái cảm nhục thể, tình yêu tự do ngoài cương tỏa), tính liên văn bản (intertextuality), và tính đa thanh của văn bản tự sự. Khung phân tích này giúp nhận diện tác phẩm không chỉ là một văn bản nghệ thuật thuần túy mà là một "thực tiễn xã hội" phản ánh cuộc đối thoại tư tưởng gay gắt của giới trí thức thế kỷ XVI.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu toàn diện gồm toàn bộ 20 thiên truyện trong Truyền kỳ mạn lục, trong đó chọn mẫu mục đích (purposive sampling) 6 tác phẩm tiêu biểu có dung lượng tự sự đậm đặc về tình cảm nam nữ để mổ xẻ chuyên sâu, bao gồm: Chuyện cây gạo, Chuyện kỳ ngộ ở trại Tây, Chuyện nghiệp oan của Đào thị, Chuyện yêu quái ở Xương Giang, Chuyện Từ Thức lấy vợ tiên và Chuyện Lệ Nương.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích diễn ngôn kết hợp thi pháp học và văn hóa học là nhằm bóc tách các tầng ý nghĩa ẩn giấu đằng sau lớp ngôn từ biểu tượng, tránh sự quy chụp một chiều về tính "bảo thủ" hay "tiến bộ" của tác giả. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng phương pháp thống kê phân loại và so sánh đối chiếu liên văn bản với tập truyện Tiễn đăng tân thoại (gồm 21 truyện của Cù Hựu thời Minh) và Liêu trai chí dị (khoảng gần 500 truyện của Bồ Tùng Linh thời Thanh). Tiến trình nghiên cứu được triển khai thực hiện liên tục trong khoảng thời gian 24 tháng (2014 - 2016).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, diễn ngôn đạo đức Nho giáo xuất hiện dày đặc và bao trùm, hiện diện rõ nét ở 19/20 thiên truyện thông qua phần lời bình cuối truyện (chiếm 95% tổng số truyện). Hệ diễn ngôn này nhấn mạnh quan niệm "sắc là giặc", yêu cầu con người tiết chế dục vọng, đề cao sự hy sinh và trinh tiết tuyệt đối của người phụ nữ trong khuôn khổ tam tòng tứ đức.

Thứ hai, diễn ngôn tình yêu và tình dục bộc lộ trực tiếp, táo bạo trong phần cốt truyện tự sự, chiếm khoảng 30% đến 40% dung lượng miêu tả chi tiết ở các thiên truyện về tình cảm. Nguyễn Dữ đã trao quyền cất lên tiếng nói nhục cảm cho các nhân vật ma nữ và tinh hoa. Những phát ngôn đòi hỏi ân ái nồng nhiệt của Nhị Khanh hay mô hình quan hệ tay ba phá cách giữa Hà Nhân cùng hai nàng Đào - Liễu là hiện tượng độc nhất vô nhị trong văn học trung đại trước thế kỷ XVIII.

Thứ ba, cấu trúc nghệ thuật của tác phẩm thể hiện sự dung hợp phức tạp giữa 3 phương thức: tự sự, trữ tình và chính luận. Mối quan hệ giữa hai yếu tố Kỳ và Thực đóng vai trò cầu nối, trong đó thế giới kỳ ảo (chiếm hơn 85% kết cấu tác phẩm) chính là không gian dung dưỡng cho những khát khao trần thế thoát khỏi sự kiểm duyệt của ý thức hệ chính thống.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|              MA TRẬN ĐỐI SÁNH DIỄN NGÔN TRONG TRUYỀN KỲ MẠN LỤC             |
+--------------------------+----------------------------+---------------------+
| Tiêu chí phân tích       | Diễn ngôn Đạo đức          | Diễn ngôn Tình ái   |
+--------------------------+----------------------------+---------------------+
| Vị trí xuất hiện chính   | Lời bình cuối truyện (95%) | Thân bài tự sự, thơ |
| Cơ sở tư tưởng           | Nho giáo chính thống       | Nhân bản, Đạo - Phật|
| Đối tượng phát ngôn      | Tác giả, quan lại, đạo sĩ  | Ma nữ, tinh hoa, nho|
| Mục đích biểu đạt        | Răn đe, giáo huấn luân lý  | Bộc lộ bản năng sống|
+--------------------------+----------------------------+---------------------+

Thảo luận kết quả

Sự tồn tại song song của hai hệ diễn ngôn đối lập bắt nguồn từ chính hoàn cảnh lịch sử đầy biến động của thế kỷ XVI. Khi tầng lớp Nho sĩ mất dần niềm tin vào sự hưng thịnh của triều đình phong kiến, văn hóa thị dân bắt đầu trỗi dậy, thúc đẩy nhu cầu khẳng định cái tôi cá nhân.

Dữ liệu khảo sát từ các thiên truyện cho thấy Nguyễn Dữ không hoàn toàn bảo thủ Nho gia cũng không phải kẻ nổi loạn cực đoan. Phần lời bình đóng vai trò như một "tấm lá chắn đạo đức" giúp tác phẩm vượt qua định chế kiểm duyệt thời bấy giờ, trong khi thế giới tự sự kỳ ảo lại là nơi tác giả gửi gắm tư tưởng nhân đạo sâu sắc, cảm thông với số phận và nhu cầu hạnh phúc chính đáng của người phụ nữ. Cách thức tổ chức dữ liệu này nếu được trực quan hóa qua bảng đối sánh tần suất từ vựng tính dục và từ vựng đạo đức sẽ cho thấy sự tương quan rõ nét giữa hai khuynh hướng tư tưởng trong từng giai đoạn sáng tác.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, các cơ sở giáo dục đại học thuộc khối ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn cần cập nhật khung chương trình giảng dạy học phần Văn học trung đại Việt Nam, bổ sung tối thiểu 15 tiết chuyên đề về lý thuyết phân tích diễn ngôn để tiếp cận các tác phẩm tự sự kinh điển, áp dụng từ năm học 2026 - 2027.

Thứ hai, Viện Văn học và các nhà xuất bản chuyên ngành cần phối hợp xây dựng dự án số hóa toàn diện 20 thiên truyện Truyền kỳ mạn lục, tích hợp hệ thống chú giải liên văn bản và bản dịch đa ngữ (Hán - Nôm - Quốc ngữ - Anh ngữ), đặt mục tiêu hoàn thành 100% tài liệu số trong lộ trình 18 tháng.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu cần mở rộng phạm vi ứng dụng lý thuyết diễn ngôn sang các tác phẩm truyền kỳ giai đoạn sau như Truyền kỳ tân phả (Đoàn Thị Điểm) hay Tân truyền kỳ lục (Phạm Quý Thích), thiết lập chuỗi hội thảo học thuật định kỳ 2 lần mỗi năm nhằm đánh giá sự tiến hóa của diễn ngôn tính dục trong văn học cổ điển.

Thứ tư, đội ngũ giáo viên Ngữ văn cấp Trung học Phổ thông cần đổi mới phương pháp giảng dạy tác phẩm tự sự trung đại, nâng cao tỷ lệ học sinh tham gia thảo luận phản biện lên mức trên 30% bằng cách đặt các câu hỏi mở về số phận người phụ nữ và sự xung đột giữa cá nhân với lễ giáo phong kiến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Văn học Việt Nam, Lý luận văn học và Văn hóa học cần tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp ứng dụng lý thuyết diễn ngôn Foucault vào văn bản cổ điển.

Nhóm 2: Sinh viên các trường đại học Sư phạm và Khoa học Xã hội và Nhân văn đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc bài tập nghiên cứu khoa học về văn xuôi tự sự thế kỷ XVI - XVIII.

Nhóm 3: Giáo viên Ngữ văn tại các trường THPT trên toàn quốc cần tư liệu chuyên môn để làm phong phú bài giảng về tác giả Nguyễn Dữ và các trích đoạn văn học trung đại trong chương trình giáo dục phổ thông.

Nhóm 4: Các nhà nghiên cứu về giới (Gender Studies), nhân học văn hóa và lịch sử tư tưởng quan tâm đến quá trình giải phóng thân thể và vị thế của người phụ nữ trong xã hội phong kiến Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tác giả Nguyễn Dữ lại xây dựng phần lời bình mâu thuẫn với nội dung truyện?
Phần lời bình xuất hiện ở 95% tác phẩm đóng vai trò là tiếng nói ý thức hệ của một nhà Nho nhập thế nhằm bảo vệ trật tự xã hội. Trong khi đó, phần nội dung tự sự lại phản ánh tiếng nói vô thức và tấm lòng nhân bản của nhà văn trước những bi kịch trần thế, tạo nên cấu trúc đa thanh đặc trưng cho văn học trung đại.

Yếu tố tính dục trong Truyền kỳ mạn lục được thể hiện qua hình thức nghệ thuật nào?
Yếu tố tính dục không được miêu tả trần trụi mà được mã hóa qua hệ thống hình ảnh ước lệ tượng trưng tinh tế kết hợp với các bài thơ mang màu sắc nhục cảm. Khoảng 6 truyện trọng tâm sử dụng các biểu tượng như "trướng hồng", "sóng đào", "thân thể nõn nà" để diễn tả sự thăng hoa của khoái lạc ái ân.

Lý thuyết diễn ngôn của Foucault mang lại ưu thế gì khi phân tích tác phẩm này?
Lý thuyết diễn ngôn giúp người đọc vượt qua định kiến phân đôi đúng - sai thuần túy. Phương pháp này nhận diện tác phẩm là sự giằng co giữa hai quyền lực diễn ngôn: thiết chế quyền lực phong kiến áp đặt và diễn ngôn phản kháng đòi quyền tự do thân xác của cá nhân.

Tại sao phần lớn nhân vật bộc lộ ham muốn tình dục mạnh mẽ lại là ma nữ hoặc tinh hoa?
Dưới sự kiềm tỏa của Luật Hồng Đức và lễ giáo Nho gia, người phụ nữ đời thực bị tước đoạt quyền bày tỏ dục vọng. Nguyễn Dữ buộc phải mượn hình tượng ma quái và hồn hoa như một thủ pháp nghệ thuật để nhân vật được giải phóng khỏi mọi quy tắc xã hội, thỏa sức bộc lộ bản năng tự nhiên.

Luận văn này có đóng góp mới gì so với các công trình nghiên cứu trước năm 2016?
Trước năm 2016, phần lớn các công trình chỉ dừng lại ở việc phê bình xã hội học hoặc nghiên cứu so sánh cốt truyện với Tiễn đăng tân thoại. Luận văn này là công trình đầu tiên ứng dụng hệ thống lý thuyết diễn ngôn hiện đại để giải mã tận gốc rễ mâu thuẫn tư tưởng của Nguyễn Dữ.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện mối quan hệ biện chứng giữa diễn ngôn đạo đức và diễn ngôn tình yêu/tình dục trong 20 thiên truyện của Truyền kỳ mạn lục.
• Tác phẩm chứng minh sự xung đột sâu sắc giữa ý thức hệ Nho giáo chính thống và tư tưởng nhân văn giải phóng bản năng con người ở thế kỷ XVI.
• Hệ thống nhân vật ma nữ và tinh hoa được xác định là phương tiện nghệ thuật độc đáo giúp chuyển tải các khát vọng tình dục ngoài khuôn khổ lễ giáo.
• Đóng góp học thuật quan trọng của công trình là mở ra hướng tiếp cận liên ngành giữa văn học sử, thi pháp học và lý thuyết diễn ngôn Foucault tại Việt Nam.
• Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu này để phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài khoa học chuyên sâu tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho các cuộc nội chiến kéo dài và Nguyễn Dữ cũng là nạn nhân hứng chịu các cơn bão lịch sử. Bởi vậy, những tài liệu ghi chép ít ỏi về Nguyễn Dữ là những căn cứ để chúng ta đưa ra những giả thiết về cuộc đời ông. Nguyễn Dữ là người xã Đỗ Tùng huyện Trường Tân nay thuộc huyện Thanh Miện tỉnh Hải Dương. Ông xuất thân trong một gia đình khoa bảng.

Cha Nguyễn Dữ là Nguyễn Tường Phiêu, là người đỗ đạt cao (đỗ tiến sĩ khoa Bính Thìn thời Hồng Đức năm 1496). Nguyễn Tường Phiêu làm quan to (Thượng Thư Bộ Hộ), bởi vậy Nguyễn Dữ được sống trong những ngày thái bình thịnh trị còn lại của chế độ phong kiến, được hưởng trọn vẹn nền giáo dục bài bản. Được sống và học tập trong điều kiện đầy đủ, tư tưởng, học thuyết của nền giáo dục nho học thấm sâu vào máu thịt Nguyễn Dữ. Ông cũng mang tư tưởng “trí quân trạch dân”, cũng muốn xông pha nhập thế cứu đời để đền ơn nhà Lê.

Vốn thông tuệ học rộng nhớ nhiều lại thừa hưởng tư chất và truyền thống của gia đình, Nguyễn Dữ học hành, thi cử, đỗ đạt, làm quan (Nguyễn Dữ được bổ nhiệm làm Tri huyện Thanh Tuyền). Nhưng chỉ khoảng một năm sau ông từ quan về ở ẩn., mở trường dạy học và dành thời gian viết Truyền kỳ mạn lục. Lý do Nguyễn Dữ từ quan về quê nhà cho tới bây giờ vẫn có nhiều ý kiến khác nhau. Theo Trần Ngọc Vương, nguyên nhân khiến Nguyễn Dữ từ quan là “nước loạn, hay nước bị ngoại bang cai trị, triều đại đang cầm quyền bị coi là không chính thống hoặc triều đình đang bị quyền thần lũng đoạn và đôi khi có những lí do riêng của giòng họ hay của bản thân khiến cho họ khó xử trong quan hệ với triều đình” [60, tr 45] Ý kiến của nhà nghiên cứu Trần Ngọc Vương đã tổng hợp các lí do khiến Nguyễn Dữ từ quan, tuy nhiên không chốt một nguyên nhân nào cụ thể.

Phải chăng khi hăm hở làm quan với lí tưởng giúp vua cứu đời, Nguyễn Dữ đã va ngay phải hiện thực tàn nhẫn của cục 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] diện chính trị. Điều đó khiến bao nhiêu lí tưởng sụp đổ, bao nhiêu hoài bão thời trai trẻ tan biến. Nguyễn Dữ cũng như Nguyễn Bỉnh Khiêm chọn cho mình cuộc sống ẩn dật để giữ tâm thanh thản. Về quê, Nguyễn Dữ mở trường dạy học và dành nhiều thời gian viết Truyền kỳ mạn lục.

Trong Truyền kỳ mạn lục, không ít tác phẩm cho thấy lòng tin vào chính quyền đương thời bị lung lay. Phải chăng, chứng kiến cảnh triều cương nhiễu loạn, ngoại bang lăm le, lòng người hiểm ác…Nguyễn Dữ đã bắt đầu nhận ra những hạn chế của bộ máy cai trị cũng như hạn chế của tư tưởng Nho gia. Thế nhưng vốn xuất thân từ gia đình khoa bảng, lại được coi là đứa con đẻ của chế độ phong kiến, những giáo lí, cương thường, những quy tắc hành xử của nho giáo ăn sâu vào máu thịt Nguyễn Dữ, ông vẫn muốn vãn hồi, vẫn muốn thuyết giáo cho những tư tưởng đạo đức Nho gia. Tuy nhiên ngòi bút của Nguyễn Dữ ít nhiều ảnh hưởng của lối sống thị dân nên khi viết về những câu chuyện yêu đương rất phóng túng, thậm chí có những chuyện còn cất cao đôi cánh cho những tư tưởng phóng khoáng về tình yêu/ tình dục.

Đó là những điều khiến Nguyễn Dữ như bức tượng đài của tư tưởng đạo đức phong kiến nghiêm nghị nhưng lại đang mỉm cười đón luồng gió mới cách tân. Truyền kỳ mạn lục Là tác phẩm viết bằng chữ Hán, gồm 20 truyện ra đời vào nửa đầu thế kỷ XVI.