CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VE THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU VA MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU 1. THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU 1. Thị trường xuất khẩu 1. Khái niệm thị trường xuất khẩu Khái niệm về thị trường xuất khẩu được xem xét ở rất nhiều các giác độ khác nhau.
Các khái niệm về thị trường xuất khâu thường được phát triển lên từ khái niệm thị trường nói chung và chú tâm vào tính chất quốc tế của nó. Theo Marketing quốc tế thi “Zhi ứrường xuất khẩu của một doanh nghiệp là tập hợp các khách hàng tiém năng của doanh nghiệp do’’. [6] Còn dưới giác độ của người quan trị doanh nghiệp thì: “Thi trường xuất khẩu của doanh nghiệp là tập hợp các khách hàng hiện thực và tiềm năng có nhu cau thị trường với sản phẩm hoặc lĩnh vực hoạt động thương mại mà doanh nghiệp có dự án kinh doanh trong mối quan hệ với các nhân tổ của môi trường kinh doanh và diéu kiện cạnh tranh quốc tế”. [10, tr116] Đối với những người quản lý doanh nghiệp lại thường chỉ nhìn nhận thị trường xuất khẩu dưới giác độ nhu cầu của khách hàng.
Với họ, thị trường xuất khâu chi là tập hợp của người mua có quốc tịch khác nhau. Tat nhiên khi quyết định xâm nhập vào một thị trường xuất khâu nào đó, doanh nghiệp cũng cần phải quan tâm đến cung của thị trường đó bởi đó là yếu tố không thé thiếu được của bat kì thị trường nảo. Như vậy, “thị trường xuất khâu là tập hợp người mua và người bán có quốc tịch khác nhau tác động với nhau dé xác định giá cả, số lượng hàng hoá mua bán, chất lượng hàng hoá và các điều kiện mua bán khác theo hợp đồng, thanh toán chủ yếu băng ngoại tệ mạnh và phải làm thủ tục hải quan qua biên giới”. Tạ Phương Hoa Lớp KDQT 46B Chuyên đề tốt nghiệp 4 Theo các quan điểm trên thì thị trường xuất khẩu không chỉ đơn thuần là tập hợp những người mua mà còn bao gồm cả những người bán.
Đây là quan điểm của những người quản lý nhà nước, do đó họ nhìn nhận thị trường nói chung và thị trường xuất khâu nói riêng dưới cả góc độ cung và cau. Do đó thị trường xuất khâu dù đứng trên góc độ nào định nghĩa và hiểu thì chúng đều có điểm giống nhau sau: thứ nhất là chủ thé tham gia thị trường xuất khâu bao gồm có cả người mua và người bán có quốc tịch khác nhau, thứ hai đối tượng của thị trường xuất khâu bao gồm cả hàng hoá hữu hình và hàng hoá vô hình và đặc biệt là đồng tiền thanh toán giữa một trong hai bên hoặc car hai bên là đồng ngoại tệ. Phân loại thị trường xuất khẩu Có rất nhiều các tiêu chí để phân loại thị trường xuất khẩu, các tiêu chí lựa chọn thị trường xuất khẩu tuỳ vào mục đích nghiên cứu hay tuỳ vào góc độ nghiên cứu mà ta có thể đưa ra các tiêu chí khác nhau để phân loại thị trường xuất khâu. Chúng ta có thể phân loại thị trường xuất khẩu của một doanh nghiệp theo những tiêu chí khác nhau như: 1.
Căn cứ vào vị trí dia lý + Thị trường Châu lục như là các thị trường Châu âu, thị trường Châu á, thị trường Châu Phi. + Thị trường khu vực như thị trường khu vực Đông Nam Á, thị trường khu vực EU,.Việc phân chia theo khu vực thị trường đối với mỗi doanh nghiệp là khác nhau, nó phụ thuộc vào tính chất và đặc điểm của sản phẩm đó. + Thị trường trong nước và vùng lãnh thé đây thường là các thị trường quốc gia đơn lẻ như thị trường Mỹ, thị trường Trung Quốc, thị trường Nhật Bản,. Tạ Phương Hoa Lớp KDQT 46B Chuyên đề tốt nghiệp 5 Phân chia thị trường căn cứ vào địa lý giúp cho doanh nghiệp hiểu rõ phạm vi thị trường của mình một cách linh hoạt.
Mỗi doanh nghiệp có loại hình hoạt động kinh doanh khác nhau. Do đó tuỳ từng loại hình kinh doanh của doanh nghiệp mà doanh nghiệp sẽ có những khu vực thị trường chủ lực riêng. Trong từng khu vực thị trường lại bao gồm những thị trường đơn lẻ quan trọng khác nhau. Do vậy, sẽ giúp cho doanh nghiệp có thể tiếp cận thị trường xuất khẩu của mình một cách linh hoạt hơn.
Căn cứ vào lịch sử quan hệ ngoại thương + Thị trường truyền thống: Là những thị trường có mối quan hệ làm ăn lâu dài đối với doanh nghiệp, các doanh nghiệp nên duy trì tốt mối quan hệ làm ăn lâu dài đối với những thị trường này dé tránh rủi ro đáng tiếc có thé Xảy Ta. + Thị trường hiện có: là những thị trường hiện tại mà công ty đang có môi quan hệ làm ăn bao gồm các thị trường truyền thống và thị trường mới. + Thị trường mới: là những thị trường mà doanh nghiệp đang hoặc sẽ dự định thâm nhập + Thị trường tiềm năng: là những thị trường mà công ty dự định thâm nhập. Căn cứ vào mức độ quan tâm và tính ưu tiên trong chính sách phát triển thị trường của nước xuất khẩu đối với các thị trường xuất khẩu + Thị trường xuất khẩu trọng điểm hay thị trường chính.
Đối với loại thị trường này, trong quan hệ ngoại thương nước xuất khâu có thể phải chấp nhận một số thiệt thòi về lợi ích trước mắt đề thu được lợi ích lâu dài (nhất là trong đàm phán kí kết các hiệp định thương mại cấp Chính phủ). Đây là những thị trường mà một nước sẽ nhằm vào khai thác chính và trong một tương lai lâu dải. + Thị trường xuất khẩu tương hỗ. Đối với loại thị trường này, nước xuất khẩu duy trì quan hệ giao thương theo nguyên tắc tương hỗ - tức là hai nước Tạ Phương Hoa Lớp KDQT 46B Chuyên đề tốt nghiệp 6 có quan hệ giao thương giành cho nhau những ưu đãi và nhân nhượng tương xứng nhau, nhất là trong việc mở rộng thị trường.
Căn cứ vào dung lượng và sức mua của thị trường + Thị trường xuất khẩu có sức mua lớn: Sản phẩm hay dịch vụ ma doanh nghiệp xuất cho thị trường này với số lượng lớn và được khách hàng ở những thị trường này tiêu dùng nhiều. + Thị trường xuất khâu có sức mua trung bình. + Thị trường xuất khẩu có sức mua thấp. Căn cứ vào kim ngạch xuất nhập khẩu và cán cân thương mại giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu + Thị trường xuất siêu + Thị trường nhập siêu.
Căn cứ vào mức độ mở cửa cua thị trường, mức bao hộ, tính chặt chẽ và khả năng thâm nhập thị trường + Thị trường “khó tính”. + Thị trường “dễ tính”. Căn cứ vào sức cạnh tranh của hàng hoá xuất khẩu và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp của nước xuất khẩu + Thị trường xuất khẩu có ưu thế cạnh tranh.: có thể doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường này có ưu thế cạnh tranh về giá, mẫu mã sản phẩm. + Thị trường xuất khẩu không có ưu thế cạnh tranh: trên thị trường này doanh không có ưu thế cạnh tranh nào về giá, cũng như các chính sách thuận lợi của chính phủ thị trường xuất khẩu đó.
Căn cứ vào các thoả thuận thương mại cấp Chính phủ và các yêu cau của đổi tác thương mại về việc có hạn chế hay không hạn chế định lượng nhập khẩu một số mặt hàng Tạ Phương Hoa Lớp KDQT 46B Chuyên đề tốt nghiệp 7 + Thị trường xuất khẩu theo hạn ngạch: Thị trường bị Chính phủ nước đó hạn chế nhập khẩu sản phẩm mà phải chỉ được nhập khẩu sản phẩm theo theo quy định của Nhà nước về sé lượng cao nhất của một mặt hàng hay một nhóm hàng được phép nhập khẩu trong thời gian nhất định thông qua hình thức cấp giấy phép (Quota xuất nhập khẩu). + Thị trường xuất khẩu không có hạn ngạch: Là thị trường không bị ràng buộc bởi các hạn chế định lượng nhập khẩu. Các doanh nghiệp có thé xuất khẩu tuỳ theo khả năng của minh và tuỳ theo nhu cầu của thị trường do. Do những thị trường hạn ngạch bị hạn chế về số lượng và chủng loại nên dù doanh nghiệp có cố gắng bao nhiêu chăng nữa thì cũng chi đạt đến một mức nào đó các doanh nghiệp không nên “cố dam ăn xôi”.
Chính vì thâm nhập vào những thị trường này gặp khó khăn và bị giới hạn về định lượng nên cxác doanh nghiệp có xu hướng dồn về phía các thị trường không có hạn ngạch (phi hạn ngạch). Phân biệt thị trường xuất khẩu và thị trường trong nước Có rất nhiều điểm khác biệt giữa thị trường trong nước và thị trường xuất khâu được thể hiện dưới nhiều góc độ mà doanh nghiệp kinh doanh quốc tế cần lưu ý trong quá trình thực hiện những hoạt động kinh doanh quốc tế, đặc biệt là những doanhnghiệp mới bắt đầu các hoạt động này. Về dung lượng thị trường So với thị trường trong nước thì thị trường xuất khẩu có dung lượng thị trường lớn hơn rất nhiều đó là tổng thé những khách còn lại trên thé giới của một loại sản phẩm nào đó ngoài những khách hàng trong nước. Chính vì lí do đó nên các doanh nghiệp luôn muốn hướng sản phẩm của mình ra thị trường xuất khâu để tăng doanh thu.
Doanh nghiệp không những có cơ hội mở rộng thêm thị trường xuất khâu mà còn nỗ lực khai thác các thị trường xuất khẩu truyền thong. Tạ Phương Hoa Lớp KDQT 46B Chuyên đề tốt nghiệp 8 1. Về giá cả Gia cả trên thị trường xuất khâu cũng có sự khác biệt so với giá cả ở thị trường nội địa vì giá cả xuất khâu bao gồm rất nhiều chi phí mà giá nội địa không có như chi phí vận chuyên quốc tế, chi phí cho thuế xuất nhập khẩu, chi phí lưu kho lưu bãi, chi phí hải quan, chi phí mua bảo hiểm (đối với hàng hoá được mua bảo hiểm do thoả thuận của các bên).Ngoài ra giá xuất khâu cũng có thé được nâng cao hơn thực tế do đánh giá đúng được thị hiếu người tiêu dùng. Do đó, khi tham gia vào thị trường xuất khâu, doanh nghiệp kinh doanh quốc tế cần tính chi tiết các chi phí dé định giá sản phẩm sao cho vừa có tính cạnh tranh vừa có lãi cho doanh nghiệp.
Về cạnh tranh Mức độ cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu cũng cao hơn rất nhiều so với thị trường trong nước bởi lẽ cùng với dung lượng lớn của thị trường về cầu là số lượng lớn các nhà cung cấp. Luôn có sự cạnh tranh rất lớn giữa các nhà cung cấp cua những sản phẩm cùng loại cũng như giữa các sản phẩm thay thé. Có thé nói thị trường xuất khâu quốc tế là thị trường có nhiều điểm giống với thị trường hoàn hảo nhất.