CHƯƠNG 1: Cơ sở lý luận về mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Công ty tài chính 1. Khái quát về cho vay tiêu dùng. Hoạt động cho vay tiêu dùng đã có một lịch sử phát triển lâu dài, nó xuất hiện từ thời phong kiến, tại nhiều quốc gia khác nhau. Tuy nhiên, nó chỉ thực sự có những bước tiến đáng kể và mạnh mẽ trong khoảng thời gian gần đây.
Trong thực tế, sự cạnh tranh mạnh mẽ đã tạo ra những thay đổi to lớn trong lĩnh vực công nghệ, luật pháp., và chính sự thay đổi đó đã tạo ra sự thay đổi về các dịch vụ mà các công ty tài chính cung ứng, đồng thời vai trò của các tổ chức tài chính trong hệ thống tài chính cũng phải thay đổi cơ cấu trong công ty. Môi trường cạnh tranh thay đổi một cách nhanh chóng và mạnh mẽ khiến các công ty nếu không tiến hành đổi mới thì không thể tham gia cạnh tranh trong hệ thống tài chính được. Các Công ty tài chính không chỉ phải cạnh tranh với chính các Công ty tài chính trong cùng hệ thống, mà bên cạnh đó nó còn phải đối đầu với các ngân hàng, Công ty bảo hiểm, Công ty thuê mua. đã ra đời và đang cùng tham gia chia sẻ thị phần thị trường với nó.
Cuộc cạnh tranh giữa các tổ chức tài chính càng diễn ra mạnh mẽ khi vào những năm 1970, các nhà môi giới đã tạo lập nên “thị trường tiền tệ bán lẻ”. Do đó, đến đầu những năm 1980, trước đòi hỏi của các tổ chức tài chính về một “lĩnh vực tham gia ở mức độ cao hơn”, Quốc hội Mỹ đã cho phép các tổ chức tài chính cung ứng “tài khoản thị trường tiền tệ” và dịch vụ môi giới. Cũng trong giai đoạn này, sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật đã tạo ra nhiều phương tiện máy móc hiện đại như: máy tính nối mạng, máy rút tiền tự động., đã góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh không chỉ giữa các tổ chức tài chính mà còn với các ngân hàng khác. Cùng với các tiến bộ đó, hoạt động tín dụng của Công ty tài chính đã có sự thay đổi.
Nếu như trước đây, Công ty tài chính chỉ giới hạn trong phạm vi hoạt động cho vay thương mại, thì đến giai đoạn này họ đã mở rộng lĩnh vực hoạt động bằng việc triển khai hoạt động cho vay tiêu dùng, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng vào những năm 1980. Một yếu tố khách quan thúc đẩy hoạt động tín dụng tiêu dùng phát triển mạnh đó là xuất phát từ mối quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng. Thông qua mối quan 4 hệ này, Công ty tài chính thấy được nhu cầu tín dụng theo hình thức này từ cả phía người sản xuất lẫn người tiêu dùng. Các nhà sản xuất cần có sự hỗ trợ để gia tăng tiêu thụ hàng hoá, còn người tiêu dùng cần tìm nguồn tài trợ cho các nhu cầu mà hiện tại sự tích luỹ của họ chưa đáp ứng được.
Ngày nay, lĩnh vực cho vay tiêu dùng đang phát triển mạnh mẽ. Nhiều công ty chuyên môn hoá đã tìm kiếm nhiều dạng dịch vụ khác nhau và hiện đang mở rộng dần ra, phù hợp với việc cung cấp đa dạng các loại hình dịch vụ. Lĩnh vực này cũng không còn chỉ do các công ty tài chính và ngân hàng thực hiện nữa mà các công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, ngân hàng tiết kiệm bưu điện. cùng tham gia cung cấp dịch vụ này.
Tại Việt Nam, hoạt động cho vay tiêu dùng của công ty tài chính đã phát triển vào những năm 1993 – 1994, trong thời gian đầu này tập trung nhiều vào cho vay trả góp, các sản phẩm cung ứng còn rất đơn điệu. Tuy nhiên, do chưa có hành lang pháp lý rõ ràng nên hoạt động được một thời gian các công ty tài chính tỏ ra rất lúng túng trong việc cấp tín dụng theo hình thức này. Hiện nay, khi mà một số văn bản pháp luật hướng dẫn đã ra đời thì lĩnh vực cho vay tiêu dùng ở nước ta lại đang trong xu thế rộ lên, nó đang được xem là thị trường tiềm năng lớn và có nhiều điều kiện phát triển mạnh cho các công ty tài chính tại Việt Nam. Vậy thế nào là cho vay tiêu dùng? Có người thì cho rằng: Cho vay tiêu dùng là hình thức tài trợ cho nhu cầu chi tiêu (mua sắm phương tiện, đồ dùng, sửa chữa nhà cửa, chi cho học hành, y tế, du lịch.) của cá nhân hay hộ gia đình.
Tuy nhiên, một khái niệm mang tính đầy đủ về cho vay tiêu dùng tại công ty tài chính là: Cho vay tiêu dùng nghiệp vụ trong đó công ty tài chính là người cho vay , người đi vay là các cá nhân, hộ gia đình, trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi trong một khoảng thời gian xác định nhằm giúp người tiêu dùng sử dụng hàng hoá,dịch vụ trước khi họ có khả năng chi trả ,tạo điều kiện cho họ được hưởng mức sống cao hơn. Đặc điểm của cho vay tiêu dùng Quy mô khoản vay nhỏ nhưng số lượng các khoản vay rất lớn. Do mục đích vay tiêu dùng nên quy mô các khoản vay không lớn. Vì nhu cầu của dân cư với các loại hàng hoá xa xỉ là không cao hoặc đã có tích luỹ trước đối với các loại tài sản có giá trị lớn.
Song, nhu cầu vay tiêu dùng là khá phổ biến do đối tượng của loại hình cho vay này là mọi cá nhân trong xã hội từ những người có thu nhập cao đến những người có thu nhập trung bình và thấp với nhiều nhu cầu phong phú và đa dạng. Nguồn trả nợ: khách hàng trích nguồn thu nhập từ lương, thu nhập từ hoạt động kinh doanh của mình (không phải là từ kết quả sử dụng những khoản vay đó). Mục đích vay: Nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng của cá nhân, hộ gia đình không phải xuất phát từ mục đích kinh doanh. Nhu cầu đó có thể xuất phát từ việc: mua nhà, sửa chữa nhà, xây dựng, mua sắm phương tiện, đồ dùng, hay các nhu cầu du lịch, học hành hoặc giải trí.
Về rủi ro: Các khoản cho vay tiêu dùng có độ rủi ro cao vì bên cạnh sự ảnh hưởng của các yếu tố khách quan như môi trường kinh tế, văn hóa, xã hội nó còn phải chịu tác động của những nhân tố chủ quan xuất phát từ bản thân khách hàng. Trong cuộc sống, chúng ta không thể lường trước được hết hậu quả do những rủi ro khách quan như suy thoái kinh tế, mất mùa, thiên tai… Đặc biệt, hoạt động cho vay tiêu dùng phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế, nhất là khi nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái. Khi đó, người tiêu dùng sẽ không thấy tin tưởng vào tương lai và cùng với những lo lắng về nguy cơ thất nghiệp, họ sẽ hạn chế việc vay mượn từ Công ty tài chính. Ngoài ra, cho vay tiêu dùng còn chịu một số rủi ro chủ quan như tình trạng sức khoẻ, khả năng trả nợ của cá nhân và hộ gia đình…Điều đó tạo nên rủi ro lớn cho Công ty tài chính, hơn nữa thông tin tài chính của đối tượng này rất khó đầy đủ và chính xác hoàn toàn.
Mặt khác yếu tố đạo đức của cá nhân người tiêu dùng cũng là nhân tố tác động trực tiếp vào việc trả nợ cho Công ty tài chính, hay số lượng các khoản vay tiêu dùng là rất lớn trong khi đó số lượng CBTD Công ty tài chính lại có hạn cũng sẽ tạo nên rủi ro cho Công ty tài chính. 6 Chi phí mỗi khoản cho vay tiêu dùng là khá lớn. Do thông tin về nhân thân, lai lịch và tình hình tài chính của khách hàng thường không đầy đủ và khó thu thập, Công ty tài chính phải bỏ nhiều chi phí cho công tác thẩm định và xét duyệt cho vay. Hơn nữa phần lớn các khoản vay với số lượng lớn và giá trị nhỏ nên Công ty tài chính phải chịu một khoản chi phí đáng kể để quản lý hồ sơ khách hàng.
Chính vì thế, cho vay tiêu dùng trở thành khoản mục có chi phí lớn nhất trong các khoản mục tín dụng. Lợi nhuận từ cho vay tiêu dùng cao. Do rủi ro cao và chi phí tính trên một đơn vị tiền tệ của cho vay tiêu dùng lớn nên Công ty tài chính thường đặt lãi suất rất cao đối với các khoản cho vay tiêu dùng. Bên cạnh đó, số lượng các khoản cho vay tiêu dùng là khá nhiều, khiến cho tổng quy mô cho vay tiêu dùng là rất lớn, cùng với tiền lãi thu được từ mỗi khoản vay làm cho tổng lợi nhuận thu được từ hoạt động cho vay tiêu dùng là đáng kể.
Mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng 1. Quan điểm về mở rộng cho vay tiêu dùng Trong nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh gay gắt, bất cứ một doanh nghiệp nào muốn đứng vững và phát triển trong hoạt động sản xuất - kinh doanh, đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng mở rộng và cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ của mình nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu đặt ra của nền kinh tế. Mở rộng CVTD là việc công ty sử dụng một hệ thống các giải pháp mở rộng quy mô cho vay nhằm tăng trưởng thu nhập cho công ty nhưng vẫn đảm bảo được chất lượng dịch vụ cũng như kiểm soát được rủi ro trong hoạt động cho vay, đồng thời phục vụ cho chiến lược kinh doanh của công ty. Nội dung mở rộng cho vay tiêu dùng Mở rộng CVTD là việc Công ty thực hiện các mục tiêu sau: a.
Mở rộng về quy mô + Thu hút thêm khách hàng mới + Tăng trưởng dư nợ b. Mở rộng về thị phần CVTD 7 Thị phần CVTD của một ngân hàng là thị trường tiêu thụ các sản phẩm CVTD mà đó Công ty chiếm lĩnh. Mở rộng thị phần CVTD là việc Công ty đó áp dụng các giải pháp nhằm chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh số dư nợ CVTD của các Công ty khác trên địa bàn. Một trong những giải pháp mà các Công ty thường làm để mở rộng thị phần của mình trên địa bàn là mở rộng mạng lưới, phát triển thị trường.
Tăng trưởng thu nhập từ hoạt động cho vay tiêu dùng Thu nhập là một trong những chỉ tiêu quan trọng mà các Công ty hướng tới trong hoạt động kinh doanh của mình, một trong những nội dung của mở rộng CVTD không thể không nói đến là tăng trưởng thu nhập trong hoạt động CVTD của Công ty, thu nhập từ CVTD càng lớn cũng một phần thể hiện hoạt động cho vay tiêu dùng của Công ty đang ngày càng được mở rộng và phát triển.