CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG ĐỖ XE TỰ ĐỘNG TỰ ĐỘNG 1.1 Thực trạng về các hệ thống đỗ xe hiện nay Cùng với tiến trình đô thị hóa là sự tăng lên mạnh mẽ của dân cư lại các thành phố lớn. Theo đó áp lực về giao thông đang đè nặng lên cơ sở hạ tầng hiện có. Một yêu cầu bức thiết đặt ra chính là việc đi tìm câu trả lời cho bài toán ùn tắc và bài toán về đỗ xe a) Thực trạng đỗ xe ô tô tại Thủ đô Hà Nội Theo thống kê chưa đầy đủ của dơn vị hữu quan, tính đến cuối năm 2019 thành phố Hà Nội 5,5 triệu phượng tiện giao thông cá nhân, trong đó hơn 500. Các điểm đỗ xe hiện nay khan hiếm điểm gửi, đỗ xe trở thành vấn đề ngày càng nhức nhối trên địa bàn Hà Nội, đặc biệt trong khu vực nội đô, một số khu đô thị và bệnh viện… Do thiếu chỗ gửi xe trầm trọng nên tại một số khu đô thị và bệnh viện lớn, người dân chật vật tìm chỗ gửi xe, phải tìm đến gửi ở các bãi tự phát hoặc đỗ trên vỉa hè, lòng đường.
Tình trạng này không chỉ khiến người dân bức xúc mà còn gây ra nhiều hệ lụy, ảnh hưởng đến trật tự an ninh, an toàn giao thông và mỹ quan đô thị. Tỷ lệ thuận với điều đó là tình trạng xe ô tô đỗ bừa bãi ở các tuyến đường nội thị. Xe buýt không thể dừng đón khách đúng điểm, ùn tắc giao thông. Sau hàng loạt phương án như: Đỗ xe dưới lòng đường từ dọc sang chéo, đỗ ô tô theo ngày chẵn lẻ, đỗ xe bên đường,.
nhưng vẫn không hiệu quả.1 Xe ô tô đỗ dưới lòng đường tại Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội 1 b) Thực trạng đỗ xe ô tô Thành phố Hồ Chí Minh Theo như một số thống kê sơ bộ tính đến cuối năm 2023 các quận trug tâm thành phố Hồ Chí Minh chỉ đáp ứng được khoảng 70% chỗ đậu xe ô tô, kể cả các chỗ đậu xe được phép trên lề đường và trong các bãi giữ xe công cộng. Trong khi đó hàng ngày nhu cầu sử dụng bãi đỗ xe ô tô đều có xung hướng tăng, điều đó dẫn đến tình trạng người sử dụng có thể tìm bất cứ chỗ nào để đậu xe, kể cả đậu xe gây cản trở giao thông. Riêng ở các khu vực các tòa trung cư luôn xảy ra tình trạng không đủ chỗ để xe ô tô đẫn đến tình trạng tranh chấp chỗ để xe ở chung cư xảy ra phổ biến trên địa bàn TP. Theo ghi nhận, hiện nay có hàng trăm chung cư vẫn đang tranh chấp chỗ để xe.
Trước thực trạng số lượng phương tiện cá nhân gia tăng nhanh, điểm đỗ xe ở trung tâm TP Hồ Chí Minh ngày càng khan hiếm, trong khi nhiều dự án bãi đỗ xe ngầm được quy hoạch từ hơn 10 năm trước đến nay vẫn nằm trên giấy, TP Hồ Chí Minh đang hướng đến triển khai các bãi đỗ xe thông minh, lắp ghép mang tính khả thi.2 Cư dân chung cư kéo xuống đường đòi chỗ để xe Hình 1.3 Xe ô tô đỗ hai bên lòng đường tại Quận 1, TPHCM 2 c) Thực trạng đỗ xe ô tô trên thế giới Tại Mỹ: Theo thống kê của tổ chức International Parking Institue, loại hình dịch vụ kinh doanh bãi đỗ xe tại Mỹ đang đóng góp một doanh thu hàng năm lên tới 26 tỷ USD. Hiện có tới 40000 gara đỗ xe với khoảng 105 triệu chỗ trống. Ấy vậy mà cung đó vẫn chưa thể đáp ứng nổi cầu đang ngày càng gia tăng. Xây dựng 10 hệ thống giữ xe ở trung tâm, các hệ thống này liên kết với nhau qua máy tính chủ.
Mọi thông tin về hệ thống như: còn trống chỗ hay đã đầy chỗ được thể hiện trên bảng điện, giúp người lái xe nhanh chóng tìm được chỗ đậu xe. Tại Châu Âu: Thiếu bãi đậu xe là tình trạng chung tại các thành phố lớn trên thế giới. Trong đó có Mátxcơva ở Nga, hiện nay đang có xu hướng xây dựng các tòa nhà cao tầng để xe tự động. Các tòa nhà đỗ xe với những thiết bị hoàn toàn tự động và hệ thống thông tin về vị trí đỗ đã đầy hay còn trống được thể hiện trên bảng điện tử, rất là thuận tiện cho người đỗ xe vào bãi giữ.
Không chỉ ở Mátxcơva mà ở các thanh phố lớn của các nước như Anh, Pháp, Đức…đã xây dựng nhiều bãi đỗ xe để giải quyết bài toán: số lượng xe ô tô ngày càng gia tăng mà diện tích bãi đỗ ngày càng thiếu. Ngoài ra họ còn phát triển hệ thống e-Parking hệ thống quản lý đậu xe qua điện thoại. Giúp người lái xe nhanh chóng và dễ dàng đặt chỗ cho vị trí giữ xe tại 1 cao ốc vào 1 khoảng thời gian. Với hệ thống này có nhiều ưu điêm: dễ dàng quản lý vị trí đỗ xe, cung cấp thông tin chính xác cho người lái xe về khả năng có chỗ trống tại 1 vị trí ở 1 thời điểm nhất định.
Tại Châu Á: Nhật Bản và Hàn Quốc là 2 quốc gia đi đầu trong việc cơ giới hóa bãi đỗ xe, đặc biệt là Nhật Bản với mật độ dân cư tập trung đông ở các thành phố lớn như Tokyo. Nhật Bản đang đứng đầu thế giới về số lượng cũng như chất lượng của bãi giữ xe tự động.2 Các hệ thống đỗ xe ô tô tự động hiện nay Trên thế giới có rất nhiều bãi giữ xe tự động, có thể phân loại chúng theo hệ thống chuyển động bằng: thủy lực, bằng cáp, bằng xích, bằng thanh răng hoặc bánh răng. Phân loại theo quy mô cỡ nhỏ hay cỡ lớn; hoặc phân loại chúng theo bố trí nhà xe ở trên mặt đất hay ngầm dưới đất. Trong thực tế hệ thống một bãi giữ xe có thể kết hợp nhiều phương án do đó việc phân loại chúng là rất phức tạp.
Dưới đây là một số loại bãi đỗ xe ô tô tự động mà trên thế giới đã làm.1 Hệ thống đỗ xe xoay vòng ngang (Total Parking) Hệ thống đỗ xe dạng xoay vòng ngang là loại thiết bị rất hiệu quả cho các diện tích có hình vuông, hình chữ nhật có nhiều tầng, nhiều hàng ngầm dưới mặt đất. Xe được đưa vào và lấy ra khỏi hệ thống bằng thiết bị nâng di chuyển theo hai trục đứng và ngang theo một trật tự lập trình trước. Các đặc điểm chính của hệ thống gồm: − Thời gian đưa xe vào/lấy xe ra có thể giảm tối thiểu nhờ sự vận hành đồng thời theo trục đứng và ngang của hệ thống thang nâng. − Tăng diện tích sử dụng nhờ thiết kế lắp đặt dạng nhiều hàng và nhiều tầng − Việc điều hành hệ thống rất thuận lợi nhờ hệ thống tương thích vi tính điều khiển trung tâm.
− Hệ thống lắp đặt ngầm dưới đất, phù hợp cho mặt bằng nhỏ hẹp. − Xe được đặt trên các bàn nâng (pallet), hệ thống xoay vòng tròn 360o trên 1 mặt phẳng ngang để di chuyển các pallet đến vị trí thang nâng để đưa xe ra / vào hệ thống. − Số lượng xe tối ưu của hệ thống: 12-36 xe.4 Hệ thống đỗ xe xoay vòng ngang 1.2 Hệ thống đỗ xe xoay vòng tầng (Cycle Parking) Hệ thống lắp đặt ngầm dưới đất, phù hợp cho mặt bằng nhỏ hẹp. Xe được đặt trên các bàn nâng (pallet), hệ thống xoay vòng tròn 360o theo phương thẳng đứng bằng 1 thang phụ để di chuyển lần lượt các pallet đến vị trí thang nâng chính khi xe ra / vào hệ thống.
- Ưu điểm: Chứa được nhiều xe trên 1 diện tích nhỏ - Nhược điểm: Chi phí xây dựng cao, cơ khí phức tạp 4 Hình 1.5 Hệ thống đỗ xe xoay vòng tầng 1.3 Hệ thống đỗ xe dạng thang nâng (Lift Slide System) Loại hệ thống đỗ ô tô dạng thang nâng là loại hệ thống rất thuận tiện, an toàn, kinh tế. Với loại này sẽ tăng tối đa diện tích sử dụng, 60 xe có thể đỗ trên diện tích đất dành cho 3 xe (khoảng 48 m2); tốc độ xe ra vào nhanh (60m/phút). Hệ thống tương thích PLC lập trình điều khiển toàn bộ vận hành của hệ thống nên các vấn đề xảy ra (nếu có) sẽ có thể được phát hiện và giải quyết tức thời. Do tương thích PLC nên hệ thống liên tục cập nhật các thông tin về tình trạng hoạt động của hệ thống và thu thập dữ liệu về xe vào, ra, cước phí trên cơ sở từng giờ, từng ngày, từng tuần… Hệ thống có thể được thiết kế với các kích thước khác nhau phù hợp với kích thước cho phép bên trong toà nhà.
Rung động, tiếng ồn và lượng điện tiêu thụ được giảm thiểu nhờ thiết bị biến tần. − Hệ thống lắp ngầm hoặc nổi, mặt bằng từ trung bình đến lớn. − Xe được đặt trên các bàn nâng (pallet), thang nâng sẽ vừa di chuyển theo chiều ngang vừa nâng hạ để đưa xe vào vị trí đỗ. − Số lượng xe tối ưu của hệ thống: 40-70 xe.
− Tuy nhiên, loại này có nhược điểm là việc vận hành của toàn hệ thống phụ thuộc vào thang di chuyển này, và thời gian xếp xe chậm hơn so với loại hệ thống tầng di chuyển (Super Parking) nên hiện nay ít được chọn lựa. Nhược điểm: diện tích lắp đặt lớn, chi phí cao, thời gian xây dựng lâu 5 Hình 1.6 Hệ thống đỗ xe dạng thang nâng di chuyển 1.4 Hệ thống đỗ xe dạng tháp (Sky Parking) Là hệ thống xây dựng hình tháp nhiều tầng, tự động nâng xe lên xuống trong thang nâng theo chiều thẳng đứng để xếp xe vào các tầng, tại mỗi tầng có lắp đặt pallet để di chuyển ngang từ tầng đến thang nâng. − Số lượng xe đỗ tối đa trong 1 diện tích tối thiểu: khoảng 60 xe có thể đỗ trong diện tích thông thường dành cho 3 xe. Số tầng tối ưu nên lắp đặt là 25 tầng, tối đa 36 tầng.
Nơi đặt xe vào tháp chỉ cần diện tích 2400 mm x 1800 mm. Tốc độ di chuyển nâng hạ nhanh (60-120 m/phút), êm nhẹ. Xếp xe và lấy xe hoàn toàn tự động, điều khiển bằng hệ thống vi tính. − Thuận tiện sử dụng tối đa mặt bằng: lối đưa xe vào có thể từ dưới hoặc trên, hoặc giữa hệ thống.
− Có thể xây dựng bê tông hoặc kết cấu thép, xây dựng tòa nhà riêng biệt hoặc bên trong kiến trúc khác. − Thiết bị bảo đảm an toàn đa cấp. − Nếu hướng vào của xe không phù hợp với hướng sắp xe của hệ thống thì có thể lắp đặt thêm bàn xoay quay 360o.7 Hệ thống đỗ xe dạng tháp Nhược điểm: Thi công lặp đặt cơ khí khó khăn vì chiều cao của tháp cao 1.