Mô Hình Công Ty Mẹ - Công Ty Con: Tổng Quan và Kinh Nghiệm Triển Khai

Chuyên khảo phân tích Giải pháp triển khai mô hình công ty mẹ công ty con tại công ty cổ phần đá ốp lát cao cấp vinaconex, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: VICOSTONE
• Đề tài: Mô Hình Công Ty Mẹ - Công Ty Con: Kinh Nghiệm và Giải Pháp Triển Khai Tại VICOSTONE
• Loại tài liệu: luận văn

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 1.1.1. Quan niệm về Công ty mẹ, Công ty con
• 1.1.2. Đặc điểm của mô hình
• 1.1.3. Ưu điểm của mô hình
• 1.1.4. Ý nghĩa của mô hình
• 1.2. KINH NGHIỆM VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 1.2.1. Kinh nghiệm của nước ngoài
• 1.2.2. Kinh nghiệm của Việt Nam
• 1.2.3. Những bài học kinh nghiệm
• 1.3. NHỮNG ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN CHO VIỆC ỨNG DỤNG MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 1.3.1. Các điều kiện về mặt pháp lý của Nhà nước
• 1.3.2. Điều kiện liên quan đến doanh nghiệp
• 1.3.3. Các điều kiện khác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐÁ ỐP LÁT CAO CẤP VINACONEX
• 2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN ĐÁ ỐP LÁT CAO CẤP VINACONEX
• 2.1.1. Giới thiệu khái quát về VICOSTONE
• 2.1.2. Những kết quả chủ yếu trong hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2005 – 2008 của Công ty cổ phần đá ốp lát cao cấp Vinaconex
• 2.2. THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐÁ ỐP LÁT CAO CẤP VINACONEX
• 2.2.1. Sự cần thiết tổ chức hoạt động theo mô hình “Công ty mẹ - Công ty con”
• 2.2.2. Quá trình triển khai ứng dụng mô hình Công ty mẹ - Công ty con
• 2.3. ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐÁ ỐP LÁT CAO CẤP VINACONEX
• 2.3.1. Những kết quả đạt được ban đầu trong quá trình triển khai ứng dụng mô hình Công ty mẹ - Công ty con
• 2.3.2. Những vướng mắc và hạn chế trong quá trình triển khai mô hình Công ty mẹ - Công ty con
• 2.3.3. Nguyên nhân chính của những phát sinh, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TRIỂN KHAI MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN ĐÁ ỐP LÁT CAO CẤP VINACONEX
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC CỦA CÔNG TY
• 3.1.1. Các mục tiêu chủ yếu
• 3.1.2. Định hướng chiến lược
• 3.2. GIẢI PHÁP TỪ PHÍA CÔNG TY
• 3.2.1. Đổi mới phương thức quản lý, điều hành, hoàn thiện mô hình quản trị
• 3.2.2. Nâng cao năng lực tài chính của Công ty mẹ
• 3.2.3. Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính giữa Công ty mẹ - Công ty con
• 3.2.4. Về nguồn nhân lực
• 3.2.5. Tập trung đổi mới công nghệ, áp dụng các tiến bộ khoa học trong sản xuất và tạo điều kiện thúc đẩy mạnh sản xuất kinh doanh tại các Công ty con
• 3.2.5.1. Với Tổng công ty cổ phần xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam (Vinaconex)
• 3.2.5.2. Với Nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Mô Hình Công Ty Mẹ Con Bản Chất và Ưu Điểm

Mô hình công ty mẹ - công ty con là một cấu trúc tổ chức kinh doanh, nơi các pháp nhân độc lập liên kết để tạo sức mạnh tổng hợp. Mô hình này thường phát triển tự nhiên khi doanh nghiệp mở rộng quy mô và muốn giảm thiểu rủi ro. Công ty mẹ đóng vai trò trung tâm, chi phối các công ty con về tài chính, chiến lược, công nghệ và nhân lực. Các công ty con hoạt động độc lập nhưng chịu sự kiểm soát của công ty mẹ thông qua đại diện và các công cụ quản lý. Mô hình này cho phép huy động vốn hiệu quả, phân chia rủi ro và tạo điều kiện cho sự phát triển của các công ty con. Theo tài liệu gốc, "Công ty mẹ trở thành công ty chủ xét theo khía cạnh sở hữu vốn và đóng vai trò 'Trục kinh doanh' xét theo khía cạnh tổ chức mạng lưới hoạt động của tập đoàn."

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm Công Ty Mẹ Trong Mô Hình

Công ty mẹ là thực thể pháp lý độc lập, có quyền kiểm soát công ty con thông qua tỷ lệ sở hữu vốn chi phối. Công ty mẹ có thể trực tiếp sản xuất kinh doanh hoặc chỉ tập trung vào quản lý, nghiên cứu và phát triển chiến lược. Xu hướng hiện nay là các công ty mẹ kinh doanh, nắm giữ các ngành nghề chủ chốt, ảnh hưởng lớn đến hoạt động của công ty con. Công ty mẹ có thể thuộc sở hữu đơn lẻ hoặc đa sở hữu, tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp và quy định pháp luật.

1.2. Vai Trò và Quyền Hạn của Công Ty Con Trong Tập Đoàn

Công ty con là công ty mà công ty mẹ đầu tư toàn bộ vốn hoặc nắm giữ cổ phần chi phối. Công ty con có tư cách pháp nhân, tài sản riêng và hoạt động độc lập với công ty mẹ. Tuy nhiên, công ty mẹ có quyền chi phối các quyết định quan trọng của công ty con thông qua tỷ lệ sở hữu vốn và các thỏa thuận quản lý. Công ty con có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức pháp lý khác nhau, tùy thuộc vào mục tiêu kinh doanh và quy định của pháp luật.

1.3. Ưu Điểm Vượt Trội của Mô Hình Công Ty Mẹ Công Ty Con

Mô hình công ty mẹ - công ty con mang lại nhiều lợi ích, bao gồm khả năng huy động vốn linh hoạt, phân chia rủi ro, tăng cường tính tự chủ cho các đơn vị thành viên và tạo điều kiện cho sự phát triển của các tập đoàn kinh tế lớn. Mô hình này cũng giúp đẩy nhanh quá trình đổi mới doanh nghiệp nhà nước và thu hút nguồn lực xã hội vào sản xuất kinh doanh. Theo tài liệu, "Mô hình Công ty mẹ - Công ty con kết hợp hài hoà các loại hình sở hữu trong phạm vi của một doanh nghiệp..."

II. Thách Thức Triển Khai Mô Hình Công Ty Mẹ Con Tại VICOSTONE

Việc triển khai mô hình công ty mẹ - công ty con tại VICOSTONE đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự phức tạp trong quản lý, kiểm soát tài chính, và sự khác biệt về văn hóa doanh nghiệp giữa các đơn vị thành viên. VICOSTONE cần phải xây dựng một hệ thống quản trị hiệu quả, đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của các công ty con. Ngoài ra, việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của mô hình. Theo tài liệu gốc, "Quá trình triển khai ứng dụng mô hình ngoài những điều kiện thuận lợi còn không ít những vướng mắc và hạn chế đòi hỏi cần phải có những đánh giá nhìn nhận để có bước đi đúng đắn để đảm bảo định hướng và mục tiêu đề ra."

2.1. Rủi Ro và Hạn Chế Trong Quản Lý Tài Chính Tập Đoàn

Quản lý tài chính trong mô hình công ty mẹ - công ty con đòi hỏi sự chặt chẽ và minh bạch để tránh rủi ro về dòng tiền, nợ xấu và các vấn đề liên quan đến chuyển giá. VICOSTONE cần xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và chuẩn mực kế toán. Việc hợp nhất báo cáo tài chính cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị thành viên.

2.2. Vấn Đề Pháp Lý và Tuân Thủ Quy Định Khi Triển Khai

Mô hình công ty mẹ - công ty con phải tuân thủ các quy định pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư và cạnh tranh. VICOSTONE cần đảm bảo rằng tất cả các hoạt động của tập đoàn đều tuân thủ pháp luật và không gây ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường. Việc tư vấn pháp lý chuyên nghiệp là cần thiết để giảm thiểu rủi ro pháp lý.

2.3. Thách Thức Về Văn Hóa Doanh Nghiệp và Quản Trị Nguồn Nhân Lực

Sự khác biệt về văn hóa doanh nghiệp giữa công ty mẹ và các công ty con có thể gây ra xung đột và cản trở sự hợp tác. VICOSTONE cần xây dựng một văn hóa doanh nghiệp chung, khuyến khích sự chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa các đơn vị thành viên. Việc quản trị nguồn nhân lực cũng cần được thực hiện một cách công bằng và minh bạch để thu hút và giữ chân nhân tài.

III. Giải Pháp Quản Trị và Kiểm Soát Công Ty Con Hiệu Quả

Để quản trị và kiểm soát công ty con hiệu quả, VICOSTONE cần áp dụng các giải pháp đồng bộ, bao gồm hoàn thiện cơ cấu tổ chức, nâng cao năng lực tài chính, và tăng cường kiểm soát nội bộ. Công ty mẹ cần xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, đảm bảo rằng các rủi ro tiềm ẩn được nhận diện và kiểm soát kịp thời. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát. Theo tài liệu, "Đổi mới phương thức quản lý, điều hành, hoàn thiện mô hình quản trị."

3.1. Hoàn Thiện Cơ Cấu Tổ Chức và Phân Quyền Rõ Ràng

Cơ cấu tổ chức của mô hình công ty mẹ - công ty con cần được thiết kế một cách khoa học và hợp lý, đảm bảo sự phân quyền rõ ràng giữa công ty mẹ và các công ty con. VICOSTONE cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm và quyền hạn của từng đơn vị thành viên, tránh sự chồng chéo và mâu thuẫn trong hoạt động.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Tài Chính và Quản Lý Dòng Tiền

Công ty mẹ cần có năng lực tài chính mạnh mẽ để hỗ trợ các công ty con trong quá trình hoạt động và phát triển. VICOSTONE cần xây dựng một hệ thống quản lý dòng tiền hiệu quả, đảm bảo rằng nguồn vốn được sử dụng một cách tối ưu và mang lại lợi nhuận cao nhất. Việc đa dạng hóa nguồn vốn cũng là một yếu tố quan trọng để giảm thiểu rủi ro tài chính.

3.3. Tăng Cường Kiểm Soát Nội Bộ và Quản Lý Rủi Ro

Kiểm soát nội bộ là một yếu tố then chốt để đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của mô hình công ty mẹ - công ty con. VICOSTONE cần xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ mạnh mẽ, bao gồm các quy trình, quy định và công cụ kiểm soát hiệu quả. Việc quản lý rủi ro cũng cần được thực hiện một cách chủ động và toàn diện để giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn.

IV. Kinh Nghiệm Triển Khai Thành Công Mô Hình tại VICOSTONE

Để triển khai thành công mô hình công ty mẹ - công ty con, VICOSTONE cần học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp khác đã thành công trong việc áp dụng mô hình này. Việc nghiên cứu và phân tích các case study điển hình sẽ giúp VICOSTONE nhận diện các yếu tố thành công và tránh các sai lầm thường gặp. Ngoài ra, việc tham khảo ý kiến của các chuyên gia và tư vấn cũng là một cách hiệu quả để nâng cao khả năng thành công. Theo tài liệu, "Trên cơ sở tìm hiểu những lý luận cơ bản kết hợp với nghiên cứu thực tế triển khai mô hình Công ty mẹ- Công ty con tại Công ty cổ phần đá ốp lát cao cấp Vinaconex, luận văn sẽ phân tích, đánh giá thực trạng triển khai mô hình Công ty mẹ - Công ty con, từ đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm giúp cho quá trình triển khai mô hình Công ty mẹ - Công ty con đạt được hiệu quả tốt nhất."

4.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Tập Đoàn Lớn Trên Thế Giới

Nghiên cứu các tập đoàn đa quốc gia thành công trong việc quản lý mô hình công ty mẹ - công ty con có thể cung cấp những bài học quý giá cho VICOSTONE. Các tập đoàn này thường có hệ thống quản trị tiên tiến, quy trình kiểm soát chặt chẽ và văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ. Việc học hỏi kinh nghiệm từ họ sẽ giúp VICOSTONE nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được thành công bền vững.

4.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Tại Các Doanh Nghiệp Việt Nam

Tìm hiểu các doanh nghiệp Việt Nam đã triển khai thành công mô hình công ty mẹ - công ty con cũng là một cách hiệu quả để học hỏi kinh nghiệm. Các doanh nghiệp này thường có những giải pháp phù hợp với điều kiện kinh tế và văn hóa của Việt Nam. Việc phân tích các case study này sẽ giúp VICOSTONE xác định các yếu tố thành công và áp dụng chúng vào thực tế.

4.3. Yếu Tố Thành Công và Thất Bại Khi Triển Khai Mô Hình

Việc xác định các yếu tố thành công và thất bại khi triển khai mô hình công ty mẹ - công ty con là rất quan trọng để VICOSTONE có thể đưa ra các quyết định đúng đắn. Các yếu tố thành công thường bao gồm sự cam kết của lãnh đạo, hệ thống quản trị hiệu quả, và văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ. Các yếu tố thất bại thường bao gồm sự thiếu minh bạch, quản lý rủi ro kém, và xung đột lợi ích.

V. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Mô Hình Công Ty Mẹ Con Tại VICOSTONE

Dựa trên phân tích thực trạng và kinh nghiệm triển khai, VICOSTONE cần xây dựng một lộ trình phát triển mô hình công ty mẹ - công ty con phù hợp với chiến lược kinh doanh và mục tiêu phát triển của công ty. Lộ trình này cần bao gồm các giải pháp cụ thể về cơ cấu tổ chức, quản lý tài chính, quản trị nguồn nhân lực và kiểm soát nội bộ. Ngoài ra, việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của mô hình. Theo tài liệu, "Đề xuất một số giải pháp triển khai mô hình Công ty mẹ- Công ty con để giúp công ty triển khai mô hình đạt được mục tiêu."

5.1. Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Dài Hạn Cho Tập Đoàn

VICOSTONE cần xây dựng một chiến lược phát triển dài hạn cho tập đoàn, xác định rõ mục tiêu, tầm nhìn và giá trị cốt lõi của công ty. Chiến lược này cần được xây dựng dựa trên phân tích thị trường, đánh giá năng lực cạnh tranh và dự báo xu hướng phát triển của ngành. Việc xây dựng một chiến lược rõ ràng sẽ giúp VICOSTONE định hướng các hoạt động của tập đoàn và đạt được thành công bền vững.

5.2. Hoàn Thiện Hệ Thống Quản Trị và Điều Hành Chuyên Nghiệp

Hệ thống quản trị và điều hành của VICOSTONE cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của mô hình công ty mẹ - công ty con. Hệ thống này cần bao gồm các quy trình, quy định và công cụ quản lý hiệu quả, đảm bảo sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát rủi ro. Việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.

5.3. Đầu Tư Phát Triển Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của mô hình công ty mẹ - công ty con. VICOSTONE cần đầu tư vào việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, có kiến thức chuyên môn, kỹ năng quản lý và tinh thần trách nhiệm. Việc xây dựng một môi trường làm việc chuyên nghiệp và khuyến khích sự sáng tạo cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân nhân tài.

VI. Tương Lai Mô Hình Công Ty Mẹ Con Xu Hướng và Cơ Hội

Mô hình công ty mẹ - công ty con tiếp tục là một xu hướng phát triển quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. VICOSTONE cần nắm bắt các cơ hội và đối phó với các thách thức để phát triển bền vững trong tương lai. Việc đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới và xây dựng một văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của mô hình. Theo tài liệu, "Xu hướng mở cửa, hội nhập, hợp tác trong phạm vi toàn cầu đã là một yêu cầu tất yếu khách quan đối với nước ta trong việc tổ chức, sắp xếp lại các doanh nghiệp nhỏ bé, phân tán và manh mún thành những doanh nghiệp lớn để đủ khả năng đối tác cũng như cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam."

6.1. Xu Hướng Tái Cấu Trúc Doanh Nghiệp Theo Mô Hình Tập Đoàn

Xu hướng tái cấu trúc doanh nghiệp theo mô hình tập đoàn, với công ty mẹ đóng vai trò trung tâm, đang ngày càng trở nên phổ biến. Các doanh nghiệp nhận thấy rằng mô hình này giúp họ tăng cường khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường và tận dụng các cơ hội kinh doanh mới. VICOSTONE cần nắm bắt xu hướng này và tiếp tục hoàn thiện mô hình công ty mẹ - công ty con để đạt được thành công bền vững.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Số Trong Quản Lý và Điều Hành

Công nghệ số đang thay đổi cách thức quản lý và điều hành doanh nghiệp. VICOSTONE cần ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet of Things (IoT) và blockchain để nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh. Việc xây dựng một hệ thống quản lý thông tin tích hợp cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm giải trình.

6.3. Phát Triển Bền Vững và Trách Nhiệm Xã Hội Doanh Nghiệp

Phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) đang trở thành những yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh. VICOSTONE cần tích hợp các nguyên tắc phát triển bền vững vào chiến lược kinh doanh và thực hiện các hoạt động CSR để tạo dựng uy tín và tăng cường mối quan hệ với cộng đồng. Việc bảo vệ môi trường và đóng góp vào sự phát triển của xã hội là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công lâu dài của VICOSTONE.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ- CÔNG TY CON 1.1 TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON 1.1 Quan niệm về Công ty mẹ, Công ty con. Mô hình Công ty mẹ - Công ty con là một mô hình tổ chức sản xuất – kinh doanh được thực hiện bởi sự liên kết nhiều pháp nhân doanh nghiệp độc lập, hoạt động trong nhiều lĩnh vực và địa bàn khác nhau để tạo thế mạnh chung. Cơ cấu của mô hình này theo cơ cấu “tập đoàn cứng” khá phổ biến như ở nhiều nước trên thế giới và được hình thành tự nhiên theo yêu cầu mở rộng sản xuất kinh doanh, đồng thời hạn chế rủi ro của các doanh nghiệp. Công ty mẹ trở thành công ty chủ xét theo khía cạnh sở hữu vốn và đóng vai trò “Trục kinh doanh” xét theo khía cạnh tổ chức mạng lưới hoạt động của tập đoàn.

Ở các nước, thông thường Công ty mẹ được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, còn các Công ty con được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau. Từ các Công ty con (Subsidiaries) có thể phát triển thành các công ty cháu (Sub-subsidiaries). Công ty mẹ chi phối Công ty con về tài chính, thị trường, chiến lược kinh doanh, công nghệ, nhân lực, thương hiệu, nhãn hiệu… thông qua người đại diện của mình tại Công ty con và bằng các công cụ khác. Công ty mẹ bỏ vốn vào các Công ty con với tư cách là nhà đầu tư hưởng lợi tương ứng với số vốn bỏ ra.

Các quan hệ kinh tế giữa các đơn vị thành viên với Công ty mẹ đều thông qua hợp đồng kinh tế để thực hiện dự án, công trình hoặc thương vụ cụ thể. Để thấy rõ bản chất của mô hình này, trước hết cần làm rõ quan niệm về “Công ty mẹ” và “Công ty con”, trong đó cần làm rõ tư cách pháp nhân, 6 đặc điểm về sở hữu, về quan hệ chi phối, kiểm soát của Công ty mẹ đối với Công ty con. Công ty mẹ (Parent Company) Công ty mẹ của một công ty khác - hiểu theo nghĩa chung nhất- là công ty có quyền kiểm soát công ty khác với tỷ lệ đủ để chi phối về vốn và từ đó là chi phối các quyết định quan trọng đối với công ty khác đó. Công ty mẹ là một thực thể độc lập có tư cách pháp nhân, là chủ đầu tư vào các Công ty con.

Công ty mẹ có thể trực tiếp sản xuất và kinh doanh, nhưng cũng có loại Công ty mẹ không trực tiếp sản xuất, kinh doanh mà chỉ giữ chức năng quản lý chung, nghiên cứu, phát triển, định ra chiến lược kinh doanh, kiểm toán… còn các chức năng trực tiếp như sản xuất, tiêu thụ, vận chuyển… được chuyển giao cho các Công ty con. Tuy nhiên, xu hướng thế giới hiện nay đang chuyển các Công ty mẹ không kinh doanh thành Công ty mẹ kinh doanh, nắm giữ những ngành nghề, vật tư, thiết bị chủ yếu, có ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty con. Xét về cơ cấu sở hữu của Công ty mẹ thì có thể có loại Công ty đơn sở hữu và có loại Công ty đa sở hữu. Đối với các Tổng công ty Nhà nước, Nghị quyết Trung ương 3 khoá IX chủ trương cần có sự điều chỉnh phù hợp theo yêu cầu phát triển của nền kinh tế, nhưng về cơ bản các Tổng công ty thuộc những ngành, lĩnh vực then chốt như dầu khí, viên thông, điện lực … vẫn do Nhà nước nắm giữ 100% vốn.

Như vậy, khi tiến hành chuyển đổi các Tổng công ty này sang hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con thì Tổng công ty giữ vai trò Công ty mẹ và Nhà nước vẫn giữ 100% vốn điều lệ. 7 Công ty con (Subsidiary) Công ty con là công ty do một công ty khác đầu tư toàn bộ vốn điều lệ, hoặc nắm giữ cổ phần chi phối. Cổ phần chi phối là cổ phần đa số hoặc ở mức mà theo quy định của pháp luật và điều lệ công ty đó đủ để chi phối các quyết định quan trọng của công ty đó. Công ty con có tư cách pháp nhân, có tài sản riêng, tên gọi, con dấu và là pháp nhân độc lập với Công ty mẹ.

Công ty con được tổ chức theo loại hình pháp lý mà doanh nghiệp đăng ký kinh doanh. Đảng và Nhà nước ta chủ trương mở rộng, đa dạng các loại hình tổ chức kinh doanh. Do đó, một Công ty mẹ có thể đồng thời sở hữu và chi phối nhiều Công ty con với nhiều loại hình đăng ký kinh doanh khác nhau. Các Công ty con đồng thời có thể trở thành Công ty mẹ để sở hữu hoặc chi phối các Công ty con khác.

Đối với các đơn vị thành viên thuộc Tổng công ty Nhà nước, khi chuyển sang mô hình Công ty mẹ - Công ty con thì tuỳ theo từng trường hợp cụ thể và mục đích của Công ty mẹ để lựa chọn loại hình đăng ký kinh doanh phù hợp.2 Đặc điểm của mô hình. Qua nghiên cứu, có thể thấy mô hình Công ty mẹ - Công ty con có một số đặc điểm chủ yếu sau: - Bất cứ Tổng công ty hay Tập đoàn nào hoạt động theo mô hình này đều có quy mô rất lớn về vốn, lao động, doanh thu và thị trường. Nhiều tập đoàn kinh doanh hoạt động theo mô hình này có phạm vi hoạt động, có các chi nhánh không chỉ nằm trên lãnh thổ rộng lớn của một quốc gia mà còn ở nhiều quốc gia hoặc ở phạm vi toàn cầu. 8 - Mô hình Công ty mẹ - Công ty con là một tổ hợp các công ty, bao gồm “Công ty mẹ” và “các Công ty con, cháu” phần lớn mang họ của Công ty mẹ.

Công ty mẹ sở hữu số lượng vốn cổ phần lớn trong các Công ty con, cháu. Nó chi phối các Công ty con, cháu về mặt tài chính và chiến lược phát triển. Như vậy, sở hữu vốn trong mô hình Công ty mẹ - Công ty con là sở hữu hỗn hợp (nhiều chủ) nhưng có một chủ (Công ty mẹ) đóng vai trò khống chế, chi phối về tài chính. - Các Tổng công ty, Tập đoàn hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con đều kinh doanh chuyên ngành hoặc đa ngành, đa lĩnh vực trong đó kinh doanh đa ngành, đa lĩnh vực phổ biến.

Mỗi tập đoàn kinh doanh hoạt động theo mô hình này đều có định hướng ngành chủ đạo, lĩnh vực kinh doanh đặc trưng, mũi nhọn. Bên cạnh các đơn vị sản xuất, thường có các tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, thương mại, dịch vụ, nghiên cứu ứng dụng ngày càng được chú ý hơn vì nó là đòn bẩy cho sự phát triển mô hình. - Tập đoàn kinh doanh hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con tiến hành hoạt động và quản lý tập trung một số mặt như: huy động, điều hoà, quản lý vốn; nghiên cứu triển khai; đào tạo; xây dựng chiến lược phát triển, chiến lược thị trường, chiến lược sản phẩm, chiến lược đầu tư. Như vậy, Tập đoàn kinh doanh hoạt động theo mô hình này làm cả hai chức năng cơ bản là kinh doanh như một doanh nghiệp và liên kết kinh tế.Ưu điểm của mô hình.

- Mô hình Công ty mẹ - Công ty con kết hợp hài hoà các loại hình sở hữu trong phạm vi của một doanh nghiệp, giữa các doanh nghiệp Nhà nước, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, các hình thức liên doanh liên kết hỗ trợ cho nhau phát triển. Dựa trên quan hệ tài chính với các mức độ khác nhau, việc huy động vốn giữa các thành phần kinh tế được thuận lợi, quá trình tích tụ và tập trung vốn được đẩy mạnh. 9 - Mối quan hệ giữa các doanh nghiệp thành viên thông qua hợp đồng kinh tế, bình đẳng, đôi bên cùng có lợi. Các quan hệ bước đầu đi vào thực chất, chứ không mang tính hành chính, mệnh lệnh, thu nộp như mô hình Tổng công ty đang áp dụng hiện nay.

- Các doanh nghiệp thành viên trong mô hình này sẽ có mức độ tự chủ rất cao, tự thân hoạt động theo thị trường, tự mình nghiên cứu thị trường, xây dựng chiến lược kinh doanh, tự đề ra phương thức tiết kiệm chi phí hoạt động miễn sao đạt được lợi nhuận cao nhất. - Công ty mẹ có thể dễ dàng chuyển vốn trong các Công ty con. Ví dụ Công ty mẹ bán phần hùn của mình trong Công ty con này để đầu tư vào Công ty con khác có lợi hơn. Chính vì đầu tư vào nhiều công ty, nên Công ty mẹ sử dụng các Công ty con như công cụ để kinh doanh, phân chia rủi ro nhằm bảo toàn và phát triển nguồn tài chính của mình.

- Mô hình này cho phép Việt Nam đẩy nhanh tiến trình đổi mới doanh nghiệp Nhà nước, cổ phần hoá một bộ phận doanh nghiệp Nhà nước mà không làm yếu đi các doanh nghiệp đó như một số Tổng công ty hiện nay gặp phải. Mặt khác, mô hình này cho phép huy động thêm nguồn lực xã hội đầu tư vào sản xuất kinh doanh mà vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước vẫn được đảm bảo. - Nhờ có cơ chế góp vốn linh hoạt thông qua việc hình thành mối quan hệ giữa Công ty mẹ với Công ty con, có thể tạo điều kiện cho doanh nghiệp Nhà nước phát triển về quy mô, năng lực, vượt phạm vi một ngành, một lĩnh vực, một quốc gia; từ đó hình thành những tập đoàn kinh tế mạnh, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế. 10 Đơn vị SN hạch toán phụ thuộc Công ty con DNNN Cty con TNHH một thành viên CÔNG TY MẸ Cty con CTCP Công ty liên kết Đơn vị SN hạch toán độc lập Cty con TNHH nhiều thành viên Sơ đồ 1.1 : Mô hình Công ty mẹ - Công ty con “Nguồn: Tác giả” Nhìn chung, mô hình Công ty mẹ - Công ty con có ưu điểm là tạo ra tính độc lập cao cho các doanh nghiệp thành viên, chuyển từ quan hệ hành chính sang quan hệ lợi ích; vừa đảm bảo được quyền sở hữu của Nhà nước đối với Tổng công ty (Công ty mẹ), vừa có thể đa dạng hoá sở hữu, huy động sự tham gia của các thành phần kinh tế khác thông qua tổ chức hoạt động của các Công ty con (xem sơ đồ 1.

Đây chính là cơ sở để hình thành các tập đoàn kinh tế Nhà nước. Ý nghĩa của mô hình.