Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghệ thông tin và mạng Internet phát triển mạnh mẽ, hành vi tiêu dùng của xã hội đã có sự chuyển dịch sâu sắc từ phương thức mua sắm trực tiếp truyền thống sang các kênh trực tuyến thông qua thiết bị thông minh. Tác động của đại dịch Covid-19 cùng yêu cầu hạn chế tiếp xúc trực tiếp đã thúc đẩy các dịch vụ đặt hàng và giao hàng trực tuyến tăng trưởng nhanh chóng. Tác giả viện dẫn số liệu khảo sát năm 2020 từ công ty nghiên cứu thị trường Forrester cho thấy có 58% người tiêu dùng lựa chọn chi tiêu trực tuyến (tăng 12% so với thời điểm trước đại dịch). Đồng thời, thế hệ Z (nhóm dân số sinh ra trong kỷ nguyên số) đang dần trở thành lực lượng lao động và tiêu dùng nòng cốt trong giai đoạn 5 đến 10 năm tới. Về quy mô toàn cầu, báo cáo của UNCTAD chỉ ra rằng doanh số thương mại điện tử năm 2019 đạt 26,7 nghìn tỷ USD (chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu), và báo cáo từ eMarketer dự báo thị trường thương mại điện tử toàn cầu đạt mốc 4,89 nghìn tỷ USD vào năm 2021.

Xuất phát từ thực tiễn trên, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn thực hiện đề tài thiết kế và triển khai một trang web bán mỹ phẩm trực tuyến.

  • Mục tiêu nghiên cứu:

    1. Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về hạ tầng mạng, tên miền (Domain), dịch vụ lưu trữ (Hosting), hệ thống phân giải tên miền (DNS) và cấu trúc website chuẩn.
    2. Tìm hiểu và ứng dụng các ngôn ngữ, công nghệ lập trình web bao gồm HTML, CSS, JavaScript, PHP cùng hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL thông qua công cụ phpMyAdmin.
    3. Xây dựng hoàn chỉnh giao diện và các phân hệ chức năng cho website thương mại điện tử bán mỹ phẩm với tên miền thegioimyphambd.com.

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình thiết kế, lập trình website thương mại điện tử động; cấu trúc dữ liệu và các giao diện chức năng phục vụ bán hàng trực tuyến (Trang chủ, Trang sản phẩm, Trang tin tức, Trang giỏ hàng).

  • Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được thực hiện trong khuôn khổ tiểu luận kết thúc môn học Đồ án học phần tại Khoa Kỹ thuật – Công nghệ, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương (BETU), hoàn thành vào tháng 10 năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và công nghệ ứng dụng

Đề tài dựa trên nền tảng lý thuyết phát triển ứng dụng web động và hệ thống mạng Internet, bao gồm các mảng kiến thức:

  • Hạ tầng mạng và lưu trữ: Cơ chế vận hành của tên miền (TLD, SLD, quy định ICANN), hệ thống DNS chuyển đổi tên miền thành địa chỉ IP, và dịch vụ Web Hosting (hệ điều hành Linux/Windows, dung lượng ổ cứng HDD/SSD, băng thông, máy chủ web Apache).
  • Lập trình Client-side: Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML/HTML5 (do Tim Berners-Lee sáng tạo năm 1991, nâng cấp chuẩn HTML5 năm 2014 bởi W3C) kết hợp định kiểu hiển thị CSS (Cascading Style Sheets) và ngôn ngữ kịch bản JavaScript để xử lý tương tác người dùng, kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu biểu mẫu.
  • Lập trình Server-side và Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: Ngôn ngữ kịch bản máy chủ PHP (Personal Home Page) kết hợp cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL, quản trị qua công cụ phpMyAdmin; tìm hiểu về mô hình quản lý cơ sở dữ liệu quan hệ (RDBMS), vai trò quản trị viên cơ sở dữ liệu (DBA) và hệ thống tiện ích mở rộng (Plugin/Theme) trên nền tảng WordPress.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập và hệ thống hóa kiến thức từ các tài liệu học thuật, chuẩn W3C, tài liệu kỹ thuật MDN (Mozilla Developer Network), tài liệu của các nhà cung cấp dịch vụ Internet (GoDaddy, Mona Media, PA Việt Nam, Mắt Bão) và các tổ chức nghiên cứu thị trường (Forrester, UNCTAD, eMarketer).
  • Phương pháp thiết kế và lập trình thực nghiệm (Implementation-based): Phân tích yêu cầu chức năng của hệ sinh thái website bán lẻ; xây dựng lược đồ cơ sở dữ liệu trên phpMyAdmin; tiến hành lập trình mã nguồn bằng HTML, CSS, JavaScript, PHP để tạo dựng giao diện và các luồng xử lý giỏ hàng, hiển thị sản phẩm.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống website thương mại điện tử thegioimyphambd.com được cấu trúc thành các lớp xử lý cụ thể giữa máy khách (Client) và máy chủ (Server):

Kiến trúc công nghệ

  • Phía người dùng (Client-side): Sử dụng HTML để định hình bố cục trang web, CSS xử lý màu sắc, khoảng cách hộp (Box Model gồm Margin, Border, Padding), và JavaScript để xử lý kịch bản động, hỗ trợ người dùng tương tác trực tiếp với giao diện.
  • Phía máy chủ (Server-side): Sử dụng PHP để tiếp nhận các yêu cầu (requests) qua giao thức HTTP từ máy chủ web Apache, thực thi các chuỗi lệnh logic để sinh mã HTML trả về trình duyệt.
  • Lớp dữ liệu (Database Layer): Sử dụng hệ quản trị MySQL, quản lý bảng dữ liệu, lập chỉ mục, truy vấn dữ liệu thông qua giao diện đồ họa phpMyAdmin.

Phân công công việc triển khai

STT Phân hệ / Nhiệm vụ triển khai Thành viên đảm nhiệm Tỷ lệ hoàn thành
1 Chương I: Tổng quan về trường và bối cảnh đồ án Phạm Võ Thanh Tiến, Nguyễn Việt Tiến 100%
2 Cơ sở lý thuyết JavaScript Phùng Duy Tân, Nguyễn Việt Tiến 100%
3 Nghiên cứu Domain và nhà cung cấp Phùng Duy Tân, Ngô Minh Trung, Nguyễn Việt Tiến 100%
4 Nghiên cứu hệ thống phân giải DNS Phùng Duy Tân 100%
5 Nghiên cứu thông số và dịch vụ Hosting Ngô Minh Trung 100%
6 Xây dựng cấu trúc Website chuẩn Phùng Duy Tân, Nguyễn Việt Tiến 100%
7 Cơ sở lý thuyết ngôn ngữ PHP Phạm Võ Thanh Tiến, Nguyễn Việt Tiến 100%
8 Lập trình giao diện HTML & CSS Phùng Duy Tân, Nguyễn Việt Tiến 100%
9 Quản trị phpMyAdmin và cấu trúc Database Nguyễn Việt Tiến 100%
10 Thiết kế Trang chủ và các tính năng tương tác Ngô Minh Trung, Nguyễn Việt Tiến 100%
11 Thiết kế Trang sản phẩm, Trang tin tức, Trang giỏ hàng Ngô Minh Trung 100%
12 Tổng hợp, hoàn thiện Chương IV: Kết luận Nguyễn Việt Tiến 100%

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

Chương này trình bày thông tin tổng quan về cơ sở đào tạo, chiến lược phát triển của nhà trường và lý do hình thành đề tài đồ án:

  • Tổng quan về Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương (BETU): Trường trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, được thành lập ngày 21 tháng 9 năm 2010 theo Quyết định số 1750/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở nâng cấp từ Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương. Trường đã đạt nhiều thành tích: Cúp vàng Thương hiệu Việt (năm học 2005-2006, 2007-2008), Top 500 thương hiệu hàng đầu Việt Nam (2008-2009), Huân chương Lao động hạng III (2010), Huân chương Lao động hạng II (2018), 7 Bằng khen của UBND tỉnh Bình Dương và cờ thi đua dẫn đầu khối đại học, cao đẳng (2011-2012). Tỷ lệ sinh viên có việc làm sau 3 tháng tốt nghiệp đạt xấp xỉ 98%.
  • Sứ mạng, tầm nhìn, giá trị cốt lõi: Sứ mạng là cung cấp nguồn nhân lực trình độ đại học, sau đại học đáp ứng thị trường lao động với chi phí phù hợp; Tầm nhìn đến năm 2030 trở thành trường đại học đa ngành, theo định hướng ứng dụng nằm trong top 3 của tỉnh Bình Dương. Giá trị cốt lõi gồm 4 yếu tố: Chất lượng tốt (Better Quality), Giáo dục hay (Effective Education), Hành động trung thực (Truthful Action), Dịch vụ đại chúng (Universal Service). Triết lý giáo dục: "Tri thức hiện đại – Xã hội làm giàu".
  • Tổng quan về đồ án: Phân tích các xu hướng thương mại điện tử, số liệu thị trường của Forrester, UNCTAD, eMarketer và xác lập nhiệm vụ thiết kế website bán mỹ phẩm trực tuyến.

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Chương II hệ thống hóa toàn bộ kiến thức công nghệ nền tảng dùng để xây dựng một website:

  • Ngôn ngữ JavaScript: Lịch sử hình thành từ ngôn ngữ LiveScript của Netscape Communications hợp tác cùng Sun Microsystems; cơ chế kịch bản phía máy khách (Client-side script) và máy chủ (Server-side script); khả năng nhúng mã vào HTML để kiểm tra dữ liệu và tạo giao diện tương tác.
  • Hệ thống Domain và DNS: Định nghĩa tên miền, vai trò định vị website trên Internet, phân cấp gồm TLD (Top Level Domain) và SLD (Second Level Domain), tổ chức quản lý ICANN. Phân tích các nhà cung cấp tên miền tiêu biểu (GoDaddy với hơn 21 triệu khách hàng và 84 triệu tên miền quản lý, Mona Media, PA Việt Nam, Mắt Bão). Giải thích ý nghĩa của các đuôi tên miền phổ biến (.com thương mại - chiếm 46,5% website sử dụng; .net mạng lưới; .org tổ chức; .info thông tin; .vn tên miền quốc gia Việt Nam; .gov chính phủ; .edu giáo dục; .us, .cc, .bz, .tv, .gs, .ws, .name, .jobs, .mobi, .museum, .travel). Cơ chế hoạt động của DNS trong việc chuyển đổi tên miền dạng ký tự sang địa chỉ IP của máy chủ.
  • Dịch vụ Hosting: Phân biệt Web Host, Web Server và Web Hosting service; so sánh giữa máy chủ dùng ổ cứng SSD (tốc độ cao) và HDD; các thông số vận hành then chốt (Hệ điều hành Windows/Linux, Băng thông truyền tải dữ liệu mỗi giây, Phiên bản PHP hỗ trợ, Upload Max file, RAM xử lý, Addon domain, Subdomain, Park domain, Web Server Apache).
  • Cấu trúc và lợi ích của Website: Phân loại web tĩnh (tập tin HTML, khó thay đổi nội dung trực tiếp) và web động (có phần hiển thị trình duyệt và phần quản trị điều khiển dữ liệu ngầm); phân tích các lĩnh vực ứng dụng website (nghệ thuật, thương mại, tin tức, giải trí). Trình bày các lợi ích đối với doanh nghiệp: tiết kiệm chi phí quảng cáo (tiếp cận cộng đồng 150 triệu người dùng Internet thường xuyên), quảng bá thông tin toàn cầu, lượng thông tin không bị giới hạn, tương tác phản hồi khách hàng nhanh, vận hành kinh doanh 24/7 không ngày nghỉ, tiết kiệm chi phí thuê nhân viên và mặt bằng (chi phí duy trì hosting và tên miền hàng năm tương đương 1 tháng lương nhân sự hoặc 1 tháng tiền thuê địa điểm), nâng cao tính chuyên nghiệp.
  • Quy trình 4 bước xây dựng cấu trúc website:
    1. Bước 1: Xây dựng hệ phân cấp trên website (phác thảo sơ đồ tổ chức thông tin).
    2. Bước 2: Tạo điều hướng phân cấp (chuẩn hóa cấu trúc URL).
    3. Bước 3: Tạo điều hướng trong HTML (hạn chế lạm dụng Flash, Ajax làm ảnh hưởng trình thu thập dữ liệu).
    4. Bước 4: Xây dựng hệ thống liên kết nội bộ (Internal link) để chia sẻ sức mạnh PageRank.
  • Bố cục giao diện website: Mô hình giao diện gồm 4 phần chuẩn: Header (logo, hotline, ngôn ngữ, đăng nhập, menu, giỏ hàng, thanh tìm kiếm), Carousel/Slider (hình ảnh trượt, nút kêu gọi hành động CTA), Content (văn bản, đa phương tiện), Footer (thông tin bản quyền, liên kết nhanh, mạng xã hội).
  • Ngôn ngữ PHP: Khái niệm Personal Home Page, cơ chế biên dịch kịch bản trên máy chủ sinh mã HTML; các ứng dụng chính (thiết lập chương trình máy chủ, tạo dòng tập lệnh trên Linux/Windows, xây dựng ứng dụng làm việc qua PHP-GTK, kết nối và hỗ trợ nhiều hệ cơ sở dữ liệu trên Linux, Windows, macOS).
  • CSS và HTML:
    • CSS: Do W3C phát triển từ năm 1996; cấu trúc gồm Selector (Bộ chọn), Declaration (Khối khai báo chứa thuộc tính và giá trị); mô hình Box Model (Padding, Border, Margin).
    • HTML: Do Tim Berners-Lee sáng tạo tại CERN năm 1991 (bắt đầu với 18 thẻ HTML), phát triển thành chuẩn HTML5 năm 2014 với các thẻ ngữ nghĩa mới (<article>, <header>, <footer>); hiện có hơn 140 thẻ được định nghĩa trong MDN.

CHƯƠNG III: NỘI DUNG THỰC HIỆN

Chương III tập trung vào công cụ quản trị dữ liệu, cấu trúc cơ sở dữ liệu và các thành phần giao diện của trang web:

  • phpMyAdmin: Công cụ mã nguồn mở viết bằng PHP hỗ trợ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL qua giao diện web. Các tính năng chính: quản lý người dùng và phân quyền, quản lý cơ sở dữ liệu (tạo bảng, cột, khóa), xuất/nhập dữ liệu đa định dạng (CSV, XML, SQL), theo dõi và giám sát câu truy vấn SQL, hỗ trợ xử lý lỗi database và phòng ngừa SQL injection. Chỉ ra các hạn chế của phpMyAdmin: sao lưu tự động chưa ổn định và phương thức lưu trữ phương tiện còn phụ thuộc vào ổ đĩa cục bộ (Local Drive) qua hộp thoại Save as của trình duyệt. Các thành phần giao diện chính gồm: Cấu trúc, Tìm kiếm, Truy vấn, Xuất, Nhập, Thao tác, Theo dõi.
  • Cơ sở dữ liệu (Database): Định nghĩa database là tập hợp các lược đồ (Schema), bảng (Tables), truy vấn (Query), báo cáo (Report). Khái niệm vai trò của Quản trị viên cơ sở dữ liệu (DBA - Database Administrator: lập kế hoạch, cấu hình, phân bổ tài nguyên, quản lý quyền, đảm bảo an toàn và sao lưu). Phân loại cơ sở dữ liệu theo 2 cách:
    • Theo mục đích sử dụng: Database dạng file (.mdb Foxpro, text, ascii), Database quan hệ RDBMS (Oracle, MySQL, MS SQL Server, DB2, Access), Database hướng đối tượng (Oracle, Postgres SQL), Database bán cấu trúc (định dạng XML).
    • Theo hệ điều hành: Cơ sở dữ liệu chạy trên Linux (MySQL, MariaDB) và trên Windows (SQL Server, MSSQL).
  • Plugin và Theme trên WordPress: Định nghĩa Plugin (đoạn mã mở rộng chức năng viết bằng PHP), hệ sinh thái thư mục chính thức chứa hơn 57.000 plugin miễn phí; mô hình phân phối Freemium; các nguồn cung cấp plugin thương mại (CodeCanyon, WPEverest, WPMU DEV, Mojo Marketplace).
  • Phát triển các trang chức năng trên website thegioimyphambd.com: Thiết kế giao diện Trang chủ, Trang sản phẩm, Trang tin tức, Trang giỏ hàng và các tính năng mua sắm, hiển thị thông tin.

CHƯƠNG IV: KẾT LUẬN

  • Tổng kết toàn bộ quá trình thực hiện đồ án học phần của Nhóm 4.
  • Đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ 100% của 4 thành viên nhóm.
  • Liệt kê danh mục tài liệu tham khảo phục vụ quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài.

Kết quả và đóng góp

Kết quả kỹ thuật đạt được

  • Hoàn thành hệ thống website: Xây dựng thành công giao diện và các mô-đun chức năng cho trang web bán mỹ phẩm trực tuyến thegioimyphambd.com.
  • Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết: Trình bày đầy đủ từ hạ tầng mạng Internet (Domain, DNS, Hosting), cấu trúc web chuẩn 4 bước đến các ngôn ngữ lập trình web (HTML5, CSS, JavaScript, PHP) và công cụ quản trị dữ liệu MySQL/phpMyAdmin.
  • Tổng hợp dữ liệu phân loại kỹ thuật: Cung cấp tài liệu tra cứu cụ thể về các loại đuôi tên miền, các thông số hosting, các loại hệ quản trị cơ sở dữ liệu và cấu trúc Box Model trong CSS.

Đóng góp thực tiễn

Đề tài là một sản phẩm thực hành hoàn chỉnh, thể hiện khả năng làm việc nhóm, phân chia công việc chi tiết theo từng mô-đun công nghệ và từng trang giao diện cụ thể của sinh viên Khoa Kỹ thuật – Công nghệ BETU.

Hạn chế và hướng phát triển tiếp

  • Hạn chế:
    • Báo cáo đồ án tập trung chủ yếu vào phần cơ sở lý thuyết và giao diện các trang cơ bản; chưa trình bày sâu các giải thuật tối ưu hóa truy vấn cơ sở dữ liệu lớn.
    • Chức năng sao lưu dữ liệu thông qua phpMyAdmin được xác định còn phụ thuộc vào lưu trữ thủ công cục bộ, chưa tích hợp giải pháp lưu trữ đám mây tự động.
  • Hướng phát triển tiếp:
    • Tích hợp thêm các giải pháp sao lưu cơ sở dữ liệu tự động định kỳ trên máy chủ (Cron job / Cloud storage).
    • Nâng cấp các tính năng bảo mật nâng cao chống tấn công SQL injection và tối ưu hóa trải nghiệm người dùng trên các thiết bị di động.

Giá trị tham khảo

Báo cáo tiểu luận đồ án học phần này là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Kỹ thuật phần mềm và Thương mại điện tử: Tham khảo cấu trúc trình bày một đồ án học phần thiết kế website, cách phân chia công việc nhóm và phương pháp xây dựng một website bán hàng từ cơ bản đến hoàn thiện.
  • Người học lập trình web cơ bản: Dễ dàng tiếp cận các khái niệm cốt lõi về Domain, DNS, Hosting, PHP, MySQL, CSS Box Model và quy trình 4 bước xây dựng cấu trúc website chuẩn SEO/điều hướng.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài đồ án này do đơn vị nào quản lý và nhóm tác giả gồm những ai?

Đề tài là tiểu luận kết thúc môn học Đồ án học phần thuộc Khoa Kỹ thuật – Công nghệ, Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương (BETU), do ThS. Dương Đăng Vinh hướng dẫn. Nhóm thực hiện là Nhóm 4 (Lớp D20C01A), gồm 4 sinh viên: Nguyễn Việt Tiến (Nhóm trưởng), Ngô Minh Trung, Phùng Duy Tân, và Phạm Võ Thanh Tiến, hoàn thành ngày 07/10/2022.

2. Tác giả đã trích dẫn những số liệu nào để chứng minh xu hướng phát triển của thương mại điện tử?

Tác giả trích dẫn số liệu từ ba tổ chức:

  • Forrester (2020): 58% người tiêu dùng chọn chi tiêu trực tuyến, tăng 12% so với trước đại dịch Covid-19.
  • UNCTAD (2019): Doanh số thương mại điện tử toàn cầu đạt 26,7 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu (gồm cả B2B và B2C).
  • eMarketer (2021): Quy mô thị trường thương mại điện tử toàn cầu dự kiến đạt 4,89 nghìn tỷ USD.

3. Tên miền nào được sử dụng cho sản phẩm website trong đồ án?

Website bán mỹ phẩm trực tuyến trong đồ án được nhóm nghiên cứu đặt tên miền là thegioimyphambd.com.

4. Theo văn bản, công cụ phpMyAdmin có những ưu điểm và hạn chế gì trong quản trị cơ sở dữ liệu?

  • Ưu điểm: Cung cấp giao diện web trực quan để thực hiện truy vấn SQL, phân quyền người dùng, quản lý bảng dữ liệu, xuất/nhập nhiều định dạng (CSV, XML, SQL), hỗ trợ xử lý lỗi database và phòng chống SQL injection.
  • Hạn chế: Chức năng tự động đặt lịch sao lưu (Scheduling) hoạt động chưa thực sự ổn định; chỉ hỗ trợ lưu bản sao lưu vào ổ đĩa cục bộ (Local Drive) thông qua hộp thoại Save as của trình duyệt, chưa hỗ trợ mượt mà các hệ thống lưu trữ truyền thông ngoài.

5. Quy trình 4 bước xây dựng cấu trúc website được trình bày trong đồ án gồm những bước nào?

Quy trình gồm 4 bước:

  1. Bước 1: Xây dựng hệ phân cấp trên website (tổ chức cấu trúc thông tin).
  2. Bước 2: Tạo điều hướng phân cấp (sử dụng cấu trúc URL).
  3. Bước 3: Tạo điều hướng trong HTML (giữ mã nguồn đơn giản, hạn chế lạm dụng Flash, Javascript, Ajax gây cản trở thu thập chỉ mục).
  4. Bước 4: Xây dựng hệ thống liên kết nội bộ trên website để điều hướng người dùng và phân bổ điểm số PageRank.

Kết luận

Tiểu luận đồ án học phần của sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương đã tổng hợp một cách bài bản hệ thống cơ sở lý thuyết về hạ tầng mạng, công nghệ lập trình web và hệ quản trị cơ sở dữ liệu. Nhóm tác giả đã vận dụng các kiến thức về HTML, CSS, JavaScript, PHP, phpMyAdmin và MySQL để xây dựng thành công website bán hàng thegioimyphambd.com. Đây là tài liệu học tập và tham khảo hữu ích cho sinh viên khối ngành kỹ thuật công nghệ trong quá trình thực hiện các đồ án thiết kế và phát triển ứng dụng web.