Luật Ngân Hàng Kỹ Thuật Số ở Một Số Quốc Gia và Kinh Nghiệm cho Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích law on digital banking in some countries and experiences for vietnam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Pham Thi Quynh Mai
• Người hướng dẫn: Dr. Ha Cong Anh Bao
• Trường học: Foreign Trade University
• Chuyên ngành: International Trade Policy and Law
• Đề tài: Luật Ngân Hàng Kỹ Thuật Số: Kinh Nghiệm Quốc Tế và Đề Xuất cho Việt Nam
• Loại tài liệu: master thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luật Ngân Hàng Kỹ Thuật Số Cơ Hội và Thách Thức

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế số, Luật Ngân hàng Kỹ thuật số (Digital Banking) đóng vai trò then chốt. Quyết định số 986/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã vạch ra chiến lược phát triển ngành ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh phát triển ngân hàng số, tạo nền tảng cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Chính sách về ngân hàng số bao gồm cả luật pháp và ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật. Nghiên cứu luật và chính sách điều chỉnh Digital Banking là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy cả hai yếu tố này. Nghiên cứu này tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó đưa ra các đề xuất cho Chính phủ Việt Nam sửa đổi và bổ sung chính sách, pháp luật về ngân hàng số.

1.1. Tầm quan trọng của luật pháp trong phát triển ngân hàng số

Pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và an toàn cho Digital Banking. Nó giúp xác định quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và khuyến khích sự đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực Fintech. Một khung pháp lý hoàn thiện cũng giúp giảm thiểu rủi ro và tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

1.2. Cơ hội và thách thức khi triển khai Digital Banking tại Việt Nam

Chuyển đổi số ngân hàng mang đến nhiều cơ hội như tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ, giảm chi phí hoạt động và nâng cao hiệu quả. Tuy nhiên, cũng đi kèm với nhiều thách thức như nguy cơ an ninh mạng ngân hàng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sự cạnh tranh từ các công ty Fintech.

II. Kinh Nghiệm Quốc Tế về Luật Ngân Hàng Số Bài Học Thành Công

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về luật ngân hàng số là rất quan trọng để Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng các mô hình phù hợp. Nghiên cứu tập trung vào các quốc gia như EU, Singapore, Thái Lan, Hàn Quốc và Trung Quốc. Các quốc gia này đã có những thành công nhất định trong việc xây dựng khung pháp lý cho Digital Banking, giải quyết các vấn đề về quản lý rủi ro ngân hàng số, bảo vệ dữ liệu và thúc đẩy đổi mới. Việc phân tích kinh nghiệm này giúp Việt Nam tránh được những sai lầm và tận dụng những cơ hội trong quá trình phát triển ngân hàng số.

2.1. Mô hình quản lý ngân hàng số tiên tiến từ Singapore và UK Fintech

Singapore và Vương quốc Anh là những quốc gia dẫn đầu trong lĩnh vực Fintech. Singapore nổi tiếng với sandbox thử nghiệm, cho phép các công ty Fintech thử nghiệm các sản phẩm và dịch vụ mới trong một môi trường kiểm soát. Vương quốc Anh có một hệ sinh thái Fintech phát triển mạnh mẽ, với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính.

2.2. Bài học từ EU Fintech GDPR và bảo vệ dữ liệu cá nhân

EU đã ban hành Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR), quy định nghiêm ngặt về việc thu thập, sử dụng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. GDPR có tác động lớn đến Digital Banking, yêu cầu các ngân hàng phải tuân thủ các quy tắc nghiêm ngặt về bảo mật dữ liệu và bảo vệ quyền riêng tư của khách hàng.

2.3. Các chính sách phát triển Digital Banking từ Hàn Quốc và Trung Quốc

Hàn Quốc và Trung Quốc đã có những chính sách mạnh mẽ để thúc đẩy sự phát triển của Digital Banking. Hàn Quốc khuyến khích sự ra đời của các ngân hàng trực tuyến, trong khi Trung Quốc tạo điều kiện cho các công ty Fintech phát triển các dịch vụ thanh toán di động.

III. Phân Tích Luật Ngân Hàng Kỹ Thuật Số Hiện Tại ở Việt Nam

Việt Nam đã có những bước tiến nhất định trong việc xây dựng khung pháp lý cho Digital Banking. Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản pháp luật liên quan đến thanh toán điện tử, bảo mật thông tin và chuyển đổi số ngân hàng. Tuy nhiên, khung pháp lý hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu của thị trường. Cần có những sửa đổi và bổ sung để tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho Digital Banking phát triển.

3.1. Đánh giá các quy định hiện hành về thanh toán không dùng tiền mặt

Các quy định về thanh toán không dùng tiền mặt đã thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ thanh toán điện tử. Tuy nhiên, vẫn còn những rào cản cần được giải quyết, chẳng hạn như chi phí giao dịch cao và sự thiếu tin tưởng của người dân vào các phương thức thanh toán mới.

3.2. Thực trạng pháp lý về bảo vệ thông tin khách hàng ngân hàng số

Bảo vệ thông tin khách hàng là một vấn đề quan trọng trong Digital Banking. Việt Nam đã có Luật An toàn thông tin mạng, nhưng cần có những quy định cụ thể hơn để bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng trong môi trường ngân hàng số.

3.3. Khung pháp lý cho ứng dụng công nghệ mới AI Blockchain trong ngân hàng

Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và Blockchain trong ngân hàng mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra những thách thức về pháp lý. Cần có những quy định rõ ràng để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng các công nghệ này.

IV. Đề Xuất Sửa Đổi Luật Ngân Hàng Số Hướng Đến Phát Triển Bền Vững

Để phát triển Digital Banking một cách bền vững, Việt Nam cần sửa đổi và bổ sung khung pháp lý hiện tại. Các đề xuất bao gồm việc hoàn thiện các quy định về eKYC (Định danh điện tử), AML (Chống rửa tiền), bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản lý rủi ro. Ngoài ra, cần có cơ chế thử nghiệm (sandbox) để khuyến khích sự đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực Fintech.

4.1. Hoàn thiện quy định về eKYC và AML trong môi trường ngân hàng số

eKYC và AML là hai yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn và minh bạch trong Digital Banking. Cần có những quy định rõ ràng và hiệu quả để xác minh danh tính khách hàng và ngăn chặn các hoạt động rửa tiền.

4.2. Nâng cao hiệu quả bảo vệ dữ liệu cá nhân theo chuẩn GDPR

Việt Nam cần xây dựng một hệ thống bảo vệ dữ liệu cá nhân tương đương với GDPR của EU. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền riêng tư của khách hàng và tạo niềm tin cho người dân khi sử dụng các dịch vụ Digital Banking.

4.3. Xây dựng cơ chế Sandbox cho Fintech và thử nghiệm công nghệ mới

Cơ chế sandbox sẽ giúp các công ty Fintech thử nghiệm các sản phẩm và dịch vụ mới trong một môi trường kiểm soát, giảm thiểu rủi ro và khuyến khích sự đổi mới sáng tạo.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Luật Ngân Hàng Số Giải Pháp Cho Doanh Nghiệp

Việc áp dụng luật ngân hàng số không chỉ là vấn đề của cơ quan quản lý mà còn là vấn đề sống còn của các doanh nghiệp. Các ngân hàng và công ty Fintech cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định pháp luật để đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp và hiệu quả. Đồng thời, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan để xây dựng một hệ sinh thái Digital Banking phát triển mạnh mẽ.

5.1. Hướng dẫn tuân thủ luật ngân hàng số cho ngân hàng và Fintech

Cần có những hướng dẫn chi tiết và dễ hiểu về các quy định pháp luật liên quan đến Digital Banking để giúp các ngân hàng và công ty Fintech tuân thủ một cách hiệu quả.

5.2. Giải pháp bảo mật và an ninh mạng cho hệ thống ngân hàng số

Cybersecurity cho ngân hàng số là yếu tố then chốt. Các ngân hàng cần đầu tư vào các giải pháp bảo mật và an ninh mạng để bảo vệ hệ thống và dữ liệu của khách hàng.

5.3. Tăng cường hợp tác giữa ngân hàng Fintech và cơ quan quản lý

Sự hợp tác chặt chẽ giữa ngân hàng, Fintech và cơ quan quản lý là rất quan trọng để xây dựng một hệ sinh thái Digital Banking phát triển mạnh mẽ và bền vững.

VI. Tương Lai Luật Ngân Hàng Số Định Hướng Phát Triển Của Việt Nam

Tương lai của luật ngân hàng số ở Việt Nam phụ thuộc vào khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và nhu cầu của thị trường. Cần có một tầm nhìn dài hạn và một chiến lược rõ ràng để xây dựng một khung pháp lý linh hoạt, khuyến khích sự đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Đồng thời, cần có sự đầu tư vào nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng để đáp ứng yêu cầu của Digital Banking trong tương lai.

6.1. Dự đoán xu hướng phát triển của Digital Banking và tác động pháp lý

Cần dự đoán các xu hướng phát triển của Digital Banking như ngân hàng mở (Open Banking), tiền điện tử, và ngân hàng trung ương số (CBDC) để có những điều chỉnh pháp lý kịp thời.

6.2. Nâng cao năng lực quản lý và giám sát ngân hàng số cho cơ quan quản lý

Cơ quan quản lý cần nâng cao năng lực quản lý và giám sát ngân hàng số để đảm bảo an toàn và hiệu quả của hệ thống tài chính.

6.3. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành ngân hàng số

Cần có sự đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành ngân hàng số để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY MASTER THESIS LAW ON DIGITAL BANKING IN SOME COUNTRIES AND EXPERIENCES FOR VIETNAM Specialization: International Trade Policy and Law PHAM THI QUYNH MAI Hanoi – 2019 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY ACKNOWLEDGEMENTS MASTER THESIS Firstly, I would like to express my deepest appreciation and thanks to my mentor, Dr. Ha Cong Anh Bao for precious guidance, comments and suggestions. This paper is one of the last compulsory elements of Master of International Trade Policy and Law program at the Foreign Trade University. The objective of LAW this study ON is to DIGITAL find BANKINGfor out recommendations IN Vietnam SOME COUNTRIES AND the Government to enhance EXPERIENCES FOR VIETNAM development of digital banking.

I hope that the recommendations of this study will be useful for the legislature in developing of policies and laws on digital banking in the foreseeable future. COMMITMENT Major: International Trade Policy and Law I would like to assure that the research of “Law on digital banking in some countries and experiences for Vietnam” was carried out by me. All contents, tables, figures, chart illustrated in this study are honest, accurate and quoted from a reliable source. Full name: Pham Thi Quynh Mai Hanoi, Supervisor: Dr.

Ha Cong Anh Bao January, 2019 Pham Thi Quynh Mai Hanoi – 2019 TABLE OF CONTENTS LIST OF ABBREVIATIONS. i LIST OF TABLES AND CHARTS. iv CHAPTER I: INTRODUCTION .4 Scope of the research .6 Structure of thesis. 4 CHAPTER II: OVERVIEW OF DIGITAL BANKING.

Origin and development of digital banking. History of Digital Banking. Electronic banking and digital banking. Fintech and threats to bank.

Definition of law on digital banking. Main types of digital banking. Digital is a brand. Digital banking is distribution channel.

Digital bank is a subsidiary of traditional bank. Full-scale Digital bank. Main characteristics of digital banking. Decision making support.

Advantages and disadvantages of digital banking. The factors affect to digital banking. Client centricity approach. Get creative with marketing.

17 CHAPTER III: POLICY AND LAW ON DIGITAL BANKING. 18 IN SOME COUNTRIES. Policy and Law on digital banking in some countries. Experiences for Vietnam.

Lessons learned from selected countries. Risk Identification and Mitigation Mechanism. 48 CHAPTER IV: POLICY AND LAW ON DIGITAL BANKING IN VIETNAM 54 4. Digital banking development in Vietnam.

Opportunities and challenges. Policy and Legal framework on digital banking in Vietnam. Policies of the Government of Vietnam on digital banking. Vietnam Laws on digital banking.

75 CHAPTER V: RECOMMENDATIONS FOR VIETNAM ON AMENDMENT OF LAW ON DIGITAL BANKING. Non-cash Payment. Authorized agents of banks. Electronic banking accounting vouchers.

Regulation on loans. Protection of Customers’ information and Data Security. Adoption and Application of new technology. 92 CHAPTER VI: CONCLUSION.

94 LIST OF REFERENCES. 96 i LIST OF ABBREVIATIONS AI Artificial Intelligence API Application Programming Interface ATM Automated Teller Machine BOK Bank of Korea BOT Bank of Thailand CEO Chief Executive Officer CRM Customer Relationship Management E-banking Electronic banking eIDAS Electronic Identity and Electronic Services Directive 2014 eKYC Electronic Know Your Customer process EU European Union FinTech Financial Technology GDPR EU General Data Protection Regulation GovTech Government Technology Agency in Singapore ID Identity Card Korea Financial Telecommunications & Clearings KFTC Institute KPMG is a global network of professional firms providing KPMG Audit, Tax and Advisory services LOS Loan Origination System LVPS Large-Value Payment System MAS Monetary Authority of Singapore NIS Network and Information Security Directive 2016 The OCBC Bank group comprises a family of companies OCBC Bank owned by Singapore's longest established local bank. P2P Peer-to-Peer PDPA Personal Data Protection Act 2012 of Singapore ii LIST OF ABBREVIATIONS PIPA Personal Information Protection Act of Korea POS Point of Sale PSD1 The Payment Services Directive 2007 PSD2 Payment Services Directive 2015 PricewaterhouseCoopers is a global network of professional firms providing Audit, Tax and Advisory PwC services RPS Retail Payment Systems SBV State Bank of Vietnam SEPA Single Euro Payment Area luan.vietnam iii LIST OF TABLES AND CHARTS TABLES Table 1: Top 5 Centers in GFCI 24. 28 Table 2: Number of ATMs per 100,000 adult population and over 1000 km2 of some countries in 2016.

55 CHARTS Chart 1: Thailand’s internet and mobile banking transaction volume. 22 Chart 2: South Korean Internet-only banks take off. 33 Chart 3: Adoption of internet banking and mobile banking in China. 39 Chart 4: Executive Responeses on Digital Security Vulnerabilities Faced by Stakeholders (%), Q2 2017.

50 Chart 5: Growth rate of ATM transaction and value. 56 Chart 6: The groth rate of POS, quantity transactions. 57 Chart 7: The number and value of transactions via Internet banking and mobile banking in the period 2015 - 2016. 58 Chart 8: The number and value of electronic wallet transactions during the year of 2012 to 2016.vietnam iv ABSTRACT In Vietnam, the Prime Minister has approved Decision No.986/QD-TTg on the Development Strategy of the Vietnam Banking Sector to 2025, with orientations to 2030 which also aims to develop digital banking in order to create a basis for improving access to banking services, in particular, broadening the network of traditional channels in combination with enhancing the development of modern banking channels (electronic banking, mobile banking, internet banking, etc.,) through the application of technical advances.

Policies on digital banking are made up of two components, namely the digital banking policy and law; and the application of technical advances. Researching policy and law governing the digital banking is meant to be the fundamental and priority condition to facilitate both components. This research selected policy and law in EU, Singapore, Thailand, South Korea and China as the mirror for Vietnam thereby giving some recommendations for Vietnam Government to amend and supplement policy and law on digital banking.vietnam 1 CHAPTER I: INTRODUCTION 1.1 Research rationale The world is coming to a new era of innovation that will change the relationships between banks and their customers. Old-fashioned banks suffer from numerous drawbacks, because they are far behind the latest technological breakthroughs in the 21 century’s the digital economy.

Thanks to innovations in information technology and mobile telecommunications adoption, there is an increasing trend in digital banking solutions. Digital banking is a valuable investment opportunity because traditional banks or even online banking are no longer able to adequately service their customers' requirements in the digital revolution. Customer needs cannot be satisfied by traditional banks which is unable to catch up with the digital ages. The customers prefer digital banking to traditional banks due to its convenience and time savings.

In Vietnam, according to a survey conducted by IDG Vietnam, 81% of surveyees responded that they used digital banking solutions in 2017 compared to 21% in 2015 (Fintechnews Vietnam, 2018). Digital banking not only offers great opportunities for banks, but also brings many challenges for both banks and state agencies. Banks shall have to clarify how to meet the high expectations of customers; utilize new technologies, prevent network security threats and protect customers’ information while the state agencies are being challenged by the protection of consumer interests, dealing with the risk of network security/data privacy and balancing management with innovation and competition. In order to meet market demand and international integration timely, many domestic banks have actively applied new technological solutions to simplify the process and increase the coverage of products and services efficiently.

However, implementation of these solutions faces many challenges due to incomplete legal corridors. Therefore, the adjustment and updating of policy and laws in line with the inevitable reform of banking technology is really necessary and decisive for the long-term development of digital banking in Viet Nam.vietnam 2 In such circumstance, it is necessary to have a full scaled research about digital banking which is very important and needful for Vietnam.2 Literature review There are a lot of domestic and foreign studies on digital banking. From the foreign writers’ point of view, this topic has been addressed in several researches. The introduction of a third wave of innovation in banking implies that traditional banks are far behind the latest technological innovations and how banking will evolve in the digital age (Alex Lipton, David Shrier, Alex Pentland - Massachusetts Institute of Technology, Digital banking manifesto: the end of banks? in 2016).

Due to the fact that banks need digitize their existing businesses, creating a new digital-only banking business can meet an evolving set of customer expectations quickly and effectively (Sonia Barquin and Vinayak HV, Buiding a Digital Banking Business in 2018). Report of the Working Group on FinTech and Digital Banking in 2017 by Reserve Bank of India explained why FinTech or digital innovations have emerged as a potentially transformative force in the financial markets. Capagemini’s report (2017) concluded that banks are considering fintech firms as partners and banks are increasing adapting public cloud services. Takeshi Jingu studied financial risk prevention as well as protection of personal information as a new regulatory priority in his research namely China’s risk prevention initiatives in Internet finance and Fintech sectors in 2018.

From the local writers’ point of view, there has been more newspaper, conference, discussion papers, research published related to the topic of digital banking. Some researchers had quite valuable analysis of this topic. Nguyen Thuy Duong - Deputy General Director of Ernst & Young Viet Nam highlighted practice and legal framework and management and development on digital banking in several countries, including: India, Singapore, China in her study namely “Kinh nghiệm quốc tế trong việc quản lý và phát triển ngân hàng số tại một số nước trong khu vực và thế giới” in 2017. A number of digital solution in digital banking such as eKYC, electronic saving deposits has been addressed in Nguyen Hung – General Director of TPBank, Những thách thức trong áp dụng phương pháp định danh luan.vietnam 3 khách hàng trên nền tảng kỹ thuật số, triển khai sản phẩm tiết kiệm điện tử và phát triển dịch vụ ngân hàng thông qua đại lý ủy quyền” in 2017.

Several of legal workshops related to digital banking were held by SBV, including: “Hành lang pháp lý cho ngân hàng số tại Việt Nam December 2017”, “Số hóa ngân hàng, cơ hội đột phá October 2018”. The above mentioned workshops had the participation of Deputy Governor of the central bank Nguyễn Kim Anh; representative from the Ministry of Public Security, Ministry of Justice, State and local banks, E&Y Company Limited, fintech companies, research institutes, universities, contributing their discussion to the workshop on the digital banking development and the need adjustment and updating of policy and laws to govern and facilitate the digital banking services in Vietnam. Thus, all of the researches mentioned above are tended to focus on an specific aspect of the law on digital banking such as: the appearance of digital banking, competitiveness between fintech and banks, financial risk and data protection, experiences on management and development of digital banking, eKYC, etc., Up till now, however, there has not been a comprehensive, large-scale study in terms of laws on digital banking of several countries (including EU, Singapore, Thailand, South Korea and China) in order to evaluate (i) experiences for Vietnam; (ii) ability of Vietnam to learn from experiences from such countries; (iii) opportunities and challenges when application of such countries’ experiences on digital banking law as well as recommendations for Vietnam government to amend and/or supplement laws on digital banking.3 Research questions Question 1: What is law on digital banking? Question 2: What are differences between electronic banking and digital banking? Question 3: How do some countries in the world promulgate/ revise their policies and laws to govern digital banking? Question 4: Which law on digital banking of Vietnam need amending? 1.4 Scope of the research luan.