Chương 1: Cơ sở lý luận và ý nghĩa của sự ra đời luật bảo hiểm hàng hải Anh năm 1906 Chương 2: Một số vấn đề cơ bản của luật bảo hiểm hàng hải Anh năm 1906 Chương 3: Thực tiễn áp dụng luật bảo hiểm hàng hải Anh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ Ý NGHĨA CỦA SỰ RA ĐỜI LUẬT BẢO HIỂM HÀNG HẢI ANH NĂM 1906 1.1 Sự ra đời của luật bảo hiểm hàng hải của Anh MIA 1906 1.1 Sơ lƣợc về lịch sử ra đời của bảo hiểm hàng hải nói chung: Ngành thương mại hàng hải được coi là một trong những phương thức đầu tiên trong lịch sử nhân loại, tạo sự thông thương hàng hóa giữa các châu lục. Nhưng tương ứng với mức lợi nhuận mang lại cũng như mức độ và số lượng rủi ro phải ứng phó. Các thương nhân, các chủ tàu và những nhà vận chuyển luôn tìm kiếm cho mình những hình thức bảo đảm an toàn cho quyền lợi của mình. Những hình thức sơ khai của ngành bảo hiểm bắt đầu từ khá sớm.
Khoảng thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, các thương nhân đã bắt đầu biết cách phân tán rủi ro, tổn thất nhằm giảm nhẹ mức độ thiệt hại kinh tế khi gặp rủi ro. Do thời kỳ này giao thông đi lại còn khó khăn gặp nhiều rủi ro như phương tiện vận chuyển thô sơ, cướp bóc, chiến tranh… nên việc thông thương gặp nhiều khó khăn và rủi ro. Điều này làm cho chi phí tăng khiến giá của hàng hóa bị cao lên nhiều lần do chi phí vận chuyển. Các thương nhân đã giảm nhẹ tổn thất toàn bộ một lô hàng bằng cách san nhỏ lô hàng của mình ra làm nhiều chuyến hàng.
Tuy nhiên sau đó để đối phó với những tổn thất nặng nề hơn trong xã hội lúc bấy giờ đã hình thành một nhóm những người thực hiện hình thức “cho vay mạo hiểm” (bottomry). Trong trường hợp xảy ra tổn thất đối với hàng hoá trong quá trình vận chuyển, người vay sẽ được miễn không phải trả khoản tiền vay cả vốn lẫn lãi. Ngược lại những thương nhân sẽ phải trả cho người này một lãi suất rất cao khi hàng hoá đến nơi được an toàn. Như vậy có thể hiểu lãi suất cao này là hình thức sơ khai của phí bảo hiểm.
Song số vụ tổn thất xảy ra ngày càng nhiều làm cho các nhà kinh doanh cho vay vốn cũng lâm vào tình thế nguy hiểm, thậm chí phá sản. Do số tiền thu được từ tiền lãi không đủ để bồi thường số hàng hóa bị tổn thất. Bởi hình thức 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com này không quy định về các loại rủi ro họ phải gánh chịu tương ứng với mức phí và vì thế thay thế nó là hình thức bảo hiểm ra đời. Vào thế kỷ XIV, các hợp đồng bảo hiểm hàng hải đầu tiên đã xuất hiện ở vùng Floren, Genoa thuộc nước Ý.
Hợp đồng bảo hiểm đó quy định một người bảo hiểm cam kết với người được bảo hiểm sẽ bồi thường những thiệt hại về tài sản mà người được bảo hiểm phải gánh chịu khi có thiệt hại xảy ra trên biển, đồng thời với việc nhận một khoản gọi là phí bảo hiểm. Hợp đồng bảo hiểm cổ xưa nhất mà người ta tìm thấy có ghi ngày 22/04/1329 hiện còn được lưu giữ tại Floren [32]. Sau đó cùng với sự phát triển của ngành hàng hải nói chung là sự phát triển của ngành bảo hiểm hàng hải như việc phát hiện ra Ấn Độ dương và tìm ra Châu Mỹ. Điều này giúp cho ngành hàng hải phát triển rất nhanh do nhu cầu tăng nhanh các tàu thuyền trên biển, việc thông thương diễn ra trên phạm vi rộng đòi hỏi nhu cầu bảo hiểm chống lại các rủi ro và thiệt hại về kinh tế.
Các văn bản pháp luật về bảo hiểm đầu tiên xuất hiện từ thế kỷ XV ở Barcelona, Tây Ban Nha. Văn bản pháp luật đầu tiên này dưới dạng chiếu dụ của nhà vua nước này năm 1435. Tiếp sau đó là sắc lệnh của Philippe de Bourgogne năm 1458, những sắc lệnh của Brugos năm 1537, Fiville năm 1552 và ở Amsterdam năm 1558. Ngoài ra năm 1563 còn có sắc lệnh của nhà vua Phần Lan liên quan đến hợp đồng bảo hiểm hàng hoá.
Tuy nhiên, phải đến thế kỷ XVI - XVII cùng với sự ra đời của phương thức sản xuất TBCN thì hoạt động bảo hiểm mới phát triển rộng rãi và ngày càng đi sâu vào nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội, hàng hóa cũng đa dạng được vận chuyển ở phạm vi rộng cả thế giới. Mở đường cho sự phát triển này là luật bảo hiểm năm 1601 của Anh thời Nữ hoàng Elisabeth. Sau đó là Chỉ dụ 1681 của Pháp do Colbert biên soạn và Vua Louis XIV ban hành , đó là những đạo luật mở đường cho lĩnh vực bảo hiểm hàng hải.[32] Đến thế kỷ XVII, nước Anh đã chiếm vị trí hàng đầu trong buôn bán và hàng 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hải quốc tế với Luân Đôn là trung tâm phồn thịnh nhất. Tàu của các nước đi từ Châu Á, Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Phi đều về cập bến hai bờ sông Thame của thành phố Luân Đôn.
Các tiệm cà phê là nơi gặp gỡ của các nhà buôn, chủ ngân hàng, người chuyên chở, người bảo hiểm … để giao dịch, trao đổi tin tức, bàn luận trực tiếp với nhau. Ông Edward Lloyds là một thuyền trưởng về hưu bắt đầu mở quán cà phê ở phố Great Tower ở Luân Đôn vào khoảng năm 1692. Các nhà buôn, chủ ngân hàng, người chuyên chở, người bảo hiểm thường đến đó để trao đổi các thông tin về các con tàu viễn dương, về hàng hóa chuyên chở trên tàu, về sự an toàn và tình hình tai nạn của các chuyến tàu… Ngoài việc quản lý quán cà phê, năm 1696 Edward Lloyds còn cho ra một tờ báo tổng hợp các tình hình tàu bè và các vấn đề khác nhằm cung cấp thông tin cho các khách hàng của ông. Tuy nhiên việc làm chính của ông vẫn là cung cấp địa điểm để khách hàng đến giao dịch bảo hiểm, hội họp.
Sau khi Edward Lloyds qua đời người ta thấy rằng cần phải có một nơi tương tự như vậy để các nhà khai thác bảo hiểm hàng hải tập trung đến giao dịch bảo hiểm. Năm 1770, “Society of Lloyd‟s” với tư cách là một tổ chức tự nguyện đã thành lập và thu xếp một địa điểm ở Pope‟s Head Alley cho các thành viên của họ. Tổ chức này vẫn giữ những hoạt động truyền thống của Llords và sau đó ban hành nhiều quy định riêng của hội. Sau đó tổ chức này rời địa điểm đến trung tâm hối đoái của Hoàng gia và ở đó đến năm 1828 thì rời đến toà nhà riêng của họ tại phố Leaden Hall.
Tổ chức này hoạt động với tư cách là tổ chức tư nhân. Đến năm 1871 tổ chức này hợp nhất lại theo luật Quốc hội và trở thành Hội đồng Lloyd‟s và sau này đã trở thành nơi giao dịch kinh doanh bảo hiểm và hãng bảo hiểm lớn nhất thế giới.2 Lịch sử ra đời của Luật bảo hiểm hàng hải Anh MIA- 1906: 1.1 Sự phát triển và cuộc cánh mạng của hệ thống luật bảo hiểm hàng hải: Ở Anh sau hơn 100 năm trước khi ban hành bộ luật bảo hiểm năm 1601, trước đó các quy định liên quan đến bảo hiểm hàng hải đều tuân theo một số dạng bảo hiểm 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khác yêu cầu cung cấp bảo hiểm cho tất cả các rủi ro trong bảo hiểm hàng hải. Những quy định này được thể hiện trong các đạo luật bảo hiểm hàng hải và các điều khoản do Hiệp hội bảo hiểm London ban hành. Có ba loại bảo hiểm chính: hàng hóa, tàu và cước phí…Và sau này được hiệp hội bảo hiểm London thể hiện trong các điều khoản bảo hiểm hàng hóa bảo hiểm mọi rủi ro và với những một số rủi ro riêng.
Ngoài ra còn có bảo hiểm thân tàu và máy móc, bảo hiểm theo chuyến hoặc theo thời gian, bảo hiểm hàng hải trừ rủi ro chiến tranh và bạo động. Văn bản pháp luật đầu tiên trong hệ thống pháp luật về bảo hiểm hàng hải của Anh thể hiện sự cần thiết phải điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực bảo hiểm hàng hải là Luật bảo hiểm hàng hải năm 1745. Luật này đã phá vỡ những thói quen lạc hậu trước đó, và pháp điển hóa một số tập quán, án lệ thành luật. Ví dụ để hạn chế việc trục lợi trong lĩnh vực bảo hiểm Luật đã quy định cấm việc đưa ra các hợp đồng bảo hiểm hàng hải bảo hiểm đối tượng mà người được bảo hiểm không có lợi ích (the assured had no interest).
Đây là nỗ lực cho việc chấm dứt thói quen cá cước được che dấu bằng hợp đồng bảo hiểm hàng hải của những người không có lợi ích đối với tàu hoặc hàng hóa được bảo hiểm. Luật bảo hiểm năm 1745 đòi hỏi đem lại (procuring) hợp đồng bảo hiểm hàng hải có lợi ích đối với đối tượng được bảo hiểm, và nó tương tự với quy định bảo hiểm phải căn cứ trên “đơn bảo hiểm là bằng chứng của lợi ích” – PPI - “policy proof of interest”. Quy định này cuối cùng đã bị hủy bỏ bởi Luật bảo hiểm hàng hải 1906, mặc dù trong nhưng quy định của các đạo luật trước đó đều công nhận việc các hợp đồng bảo hiểm có thể không có lợi ích („no interest‟ policies) trái ngược với quy định ban hành trong Điều 4 MIA 1906 Act. Tiếp theo là đạo luật về bảo hiểm hàng hải năm 1788 thừa nhận tất cả hợp đồng bảo hiểm phải để trống (in blank), điều này bị coi là vô hiệu trong quy định của Luật sửa đổi năm 1795, yêu cầu tất cả các hợp đồng bảo hiểm hàng hải phải bằng văn bản và được đóng dấu.
In 1894 Dự thảo Luật bảo hiểm hàng hải (Codification Bill) được đưa ra thảo luận tại Nghị viện Anh (House of Lords), do thượng nghị sĩ Herschell, nó chứa 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đựng một sự thay đổi một cách nhẹ nhàng slightly altered – là nền tảng sau này cho MIA 1906, là văn bản có tên „Một đạo luật soạn thảo về Luật liên quan đến Luật (An Act to Codify the Law Relating to Marine Insurance‟. Hợp đồng bảo hiểm đánh cược đã được định nghĩa tại Điều 4 MIA. Như vậy là các hợp đồng bảo hiểm “không cần bằng chứng về quyền lợi có thể bảo hiểm” cũng bị vô hiệu như hợp đồng không có quyền lợi có thể bảo hiểm.