Luận văn kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm - Lam Sơn

Hướng dẫn kế toán chi phí sản xuất và xác định giá thành tại Lam Sơn Thái Bình. Phương pháp tính toán chi phí hiệu quả, quản lý và phân tích giá thành sản phẩm.

• Tác giả: Ngô Thị Liễu
• Người hướng dẫn: Th.S Đặng Văn Hiền
• Trường học: Công ty Cổ phần Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Lam Sơn – Thái Bình
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Lam Sơn – Thái Bình
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Địa điểm: Thái Bình

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là hoạt động cốt lõi trong quản trị doanh nghiệp sản xuất. Chi phí sản xuất bao gồm toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình tạo ra sản phẩm. Chi phí được phân thành nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và sản xuất chung. Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động vật dụng cần thiết để sản xuất ra sản phẩm. Giá thành phản ánh mức tiêu hao tài nguyên của doanh nghiệp. Việc tập hợp chi phí chính xác giúp doanh nghiệp kiểm soát hiệu quả sản xuất kinh doanh. Phương pháp tính giá thành phổ biến gồm phương pháp giản đơn, hệ số và phân bước. Mỗi doanh nghiệp lựa chọn phương pháp phù hợp với đặc điểm sản xuất. Đối với Công ty CP SXXK Lam Sơn Thái Bình, kế toán chi phí sản xuất đóng vai trò quan trọng trong quản lý hoạt động chế biến gạo. Nghiên cứu hệ thống kế toán giúp đánh giá thực trạng và đề xuất cải tiến.

1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất là tổng thể các hao phí lao động sống và lao động vật hóa cần thiết để sản xuất ra sản phẩm. Chi phí được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo nội dung kinh tế, chi phí gồm bảy yếu tố: nguyên vật liệu, nhiên liệu, tiền lương, bảo hiểm, khấu hao, dịch vụ mua ngoài và chi phí khác. Theo quan hệ với sản phẩm, chi phí gồm trực tiếp và gián tiếp. Chi phí trực tiếp hạch toán ngay vào đối tượng. Chi phí gián tiếp cần phân bổ hợp lý.

1.2. Giá thành sản phẩm và mối quan hệ với chi phí sản xuất

Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí sản xuất tiêu hao trên một đơn vị sản phẩm. Giá thành gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và sản xuất chung phân bổ. Giá thành được phân loại theo nhiều cách: theo phạm vi tập hợp gồm giá thành sản xuất và giá thành tiêu thụ; theo mối quan hệ với sản lượng gồm biến đổi và cố định. Chi phí sản xuất là cơ sở hình thành giá thành. Mối quan hệ mật thiết giữa hai khái niệm này quyết định hiệu quả kinh doanh.

II. Phân tích thực tế kế toán tập hợp chi phí sản xuất tại Công ty Lam Sơn Thái Bình

Công ty CP SXXK Lam Sơn Thái Bình hoạt động trong lĩnh vực chế biến và xuất nhập khẩu gạo. Quá trình sản xuất mang tính thời vụ, tập trung vào các tháng thu mua lúa chính. Chi phí sản xuất phát sinh không đồng đều giữa các kỳ. Bộ máy kế toán gồm kế toán trưởng và các nhân viên phụ trách mảng tiền mặt, công nợ, kho nguyên vật liệu. Công ty phân loại chi phí sản xuất theo hai cách. Cách thứ nhất theo nội dung kinh tế với bảy yếu tố. Cách thứ hai theo công dụng gồm nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và sản xuất chung. Nguyên vật liệu trực tiếp chủ yếu là thóc. Nhân công trực tiếp bao gồm lương công nhân sản xuất và phụ cấp. Sản xuất chung gồm chi phí quản đốc phân xưởng, khấu hao máy móc, điện nước. Việc hạch toán chi phí tuân thủ chế độ kế toán hiện hành. Hệ thống tài khoản kế toán được sử dụng phù hợp với đặc điểm sản xuất ngành chế biến lương thực.

2.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu và nhân công trực tiếp

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp tại công ty chủ yếu là chi phí thu mua thóc nguyên liệu. Thóc được mua từ nông dân và đại lý trong vùng. Khi nhập kho, kế toán theo dõi trên tài khoản 152 theo từng loại nguyên vật liệu. Chi phí nhân công trực tiếp gồm tiền lương thời gian và phụ cấp cho công nhân sản xuất. Công ty tính lương theo thời gian sản xuất thực tế. Bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp được trích nộp theo tỷ lệ 22% tổng quỹ lương. Các khoản chi phí này được hạch toán đúng kỳ phát sinh.

2.2. Kế toán chi phí sản xuất chung và tính giá thành

Chi phí sản xuất chung tại Công ty Lam Sơn Thái Bình bao gồm nhiều khoản mục. Đó là chi phí quản đốc phân xưởng, chi phí điện nước, chi phí bảo dưỡng sửa chữa thiết bị. Khấu hao tài sản cố định dùng cho sản xuất cũng thuộc nhóm này. Các chi phí sản xuất chung được tập hợp trên tài khoản 155. Cuối kỳ, toàn bộ chi phí sản xuất chung được phân bổ cho sản phẩm. Công ty sử dụng phương pháp tính giá thành giản đơn. Đối tượng tính giá thành là sản phẩm gạo thành phẩm. Giá thành được xác định cho mỗi kilogram gạo.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất tại công ty

Qua phân tích thực tế tại Công ty CP SXXK Lam Sơn Thái Bình, một số vấn đề cần cải thiện được nhận diện. Hệ thống kế toán cần được hiện đại hóa để đáp ứng yêu cầu quản trị. Việc áp dụng phần mềm kế toán giúp tăng tốc độ xử lý và giảm sai sót. Bộ phận kế toán cần được đào tạo nâng cao nghiệp vụ thường xuyên. Công ty nên xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu cho từng loại sản phẩm. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung cần có cơ sở khoa học hơn. Hệ thống chứng từ kế toán cần được chuẩn hóa. Công ty nên tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ. Báo cáo quản trị cần cung cấp thông tin kịp thời cho nhà quản lý. Các giải pháp này giúp nâng cao hiệu quả quản lý chi phí. Từ đó, giá thành sản phẩm được kiểm soát tốt hơn. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường gạo sẽ được cải thiện.

3.1. Hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí sản xuất

Hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí sản xuất đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ. Công ty cần xây dựng bảng định mức nguyên vật liệu cho từng loại gạo thành phẩm. Việc theo dõi chi phí nhân công nên kết hợp giữa hệ thống chấm công và bảng lương điện tử. Chi phí sản xuất chung cần được phân bổ theo nhiều tiêu thức phù hợp. Hệ thống tài khoản kế toán cần được rà soát và bổ sung tiểu khoản. Công ty nên xây dựng biểu mẫu báo cáo nội bộ chi tiết hơn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hạch toán kế toán là giải pháp cấp thiết.

3.2. Tăng cường kiểm soát và ứng dụng công nghệ

Kiểm soát nội bộ là yếu tố then chốt đảm bảo thông tin kế toán tin cậy. Công ty cần thiết lập quy trình kiểm soát cho từng khâu từ thu mua nguyên liệu đến tiêu thụ sản phẩm. Việc ứng dụng phần mềm kế toán giúp tự động hóa hạch toán và giảm sai sót. Phần mềm quản lý kho giúp theo dõi nguyên vật liệu chính xác. Hệ thống báo cáo quản trị cần cung cấp thông tin theo thời gian thực. Đào tạo nhân viên kế toán về nghiệp vụ và công nghệ là nhiệm vụ thường xuyên. Công ty nên thuê tư vấn chuyên môn khi cần thiết.

IV. Kết luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Lam Sơn

Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm có vai trò quan trọng trong quản trị doanh nghiệp. Tại Công ty CP SXXK Lam Sơn Thái Bình, hệ thống kế toán đã cơ bản đáp ứng yêu cầu hạch toán. Chi phí sản xuất được phân loại và tập hợp theo quy định. Giá thành sản phẩm gạo được tính toán phục vụ quản lý và ra quyết định. Tuy nhiên, một số tồn tại cần được khắc phục. Việc xây dựng định mức chi phí chưa được chú trọng đầy đủ. Phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung còn đơn giản. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán còn hạn chế. Các giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống kế toán. Kết quả nghiên cứu giúp công ty kiểm soát tốt hơn chi phí sản xuất. Từ đó, giá thành sản phẩm giảm, lợi nhuận tăng. Nghiên cứu này cũng là tài liệu tham khảo cho các doanh nghiệp chế biến lương thực tương tự.

4.1. Ý nghĩa của việc nghiên cứu kế toán chi phí sản xuất

Nghiên cứu kế toán chi phí sản xuất tại công ty mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực. Về mặt lý luận, nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng thể về hệ thống kế toán trong doanh nghiệp chế biến gạo. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu giúp ban lãnh đạo công ty nhận diện điểm mạnh và tồn tại. Việc đề xuất giải pháp cải tiến giúp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Nghiên cứu cũng đóng góp vào kho tài liệu về kế toán sản xuất tại Việt Nam. Sinh viên kế toán có thể tham khảo để áp dụng vào thực tế nghề nghiệp.

4.2. Ứng dụng thực tiễn và hướng phát triển

Kết quả nghiên cứu được ứng dụng trực tiếp vào hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Lam Sơn Thái Bình. Các giải pháp đề xuất có thể triển khai ngay trong ngắn hạn. Việc xây dựng định mức chi phí giúp kiểm soát nguyên vật liệu hiệu quả. Ứng dụng phần mềm kế toán giúp tiết kiệm thời gian và giảm chi phí quản lý. Hướng phát triển trong tương lai là tích hợp hệ thống kế toán với quản lý chuỗi cung ứng. Công ty có thể áp dụng phương pháp tính giá thành tiên tiến hơn khi quy mô sản xuất tăng trưởng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CP SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH XNK LAM SƠN – THÁI BÌNH 1. Lý luận chung về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1.1 Chi phí sản xuất 1. Khái niệm về chi phí sản xuất Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành các hoạt động sản xuất trong một thời kỳ. Phân loại chi phí sản xuât  Phân loại chi phí theo hoạt động và công dụng kinh tế.

 Chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh thôn g thường.  Chi phí sản xuất: -Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: gồm toàn bộ chi phí nguyên vật liệu, được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm. -Chi phí nhân công trực tiếp: gồm tiền lương các khoản phải trả trực tiếp cho công nhân sản xuất, các khoản phải trích theo tiền lương của công nhân như BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ. -Chi phí sản xuất chung: là chi phí sản xuất liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng , đội sản xuất.

 Chi phí ngoài sản xuất: -Chi phí bán hàng: là chi phí lưu thông và chi phí trực tiếp phát sinh trong quá trình tiêu thụ, sản phẩm hàng hóa, dịch vụ. -Chi phí quản lý doanh nghiệp: là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất kinh doanh có tính chất chung toàn doanh nghiệp. SV: Ngô Thị Liễu Lớp: KT205 Luận Văn Tốt Nghiệp 2 GVHD: Th.S Đặng Văn Hiền  Chi phí hoạt động tài chính: là những chi phí và các khoản lỗ liên quan đến các hoạt động về vốn như: chi phí liên doanh ,chi phí đầu tư tài chính.  Chi phí hoạt động khác: là các chi phí các khoản lỗ do các sự kiện hay các nghiệp vụ bất thường mà doanh nghiệp không thể dự kiến trước.

 Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh. -Chi phí nguyên vật liệu: gồm chi phí về nguyên vật liệu chính ,vật liệu phụ ,nhiên liệu sử dụng vào mục đích trực tiếp sản xuất sản phẩm. -Chi phí nhân công:gồm chi phí về tiền công, tiền trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ, của công nhân trực tiếp sản xuất. -Chi phí khấu hao TSCĐ: gồm khấu hao của tất cả TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.

- Chi phí dịch vụ mua ngoài: phản ánh chi phí về điện nước, chi phí điện thoại, fax, chi phí sửa chữa TSCĐ thu ngoài. -Chi phí khác bằng tiền:là các khoản chi phí bằng tiền phát sinhtrong quá trình sản xuất kinh doanh.  Phân loại chi phí theo mối quan hệ của chi phí với khối lượng sản phẩm. - Chi phí biến đổi( biến phí): là những chi phí có sự thay đổi về lượng, tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ: chi phí vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp.

- Chi phí cố định ( định phí): là những chi phí không thay đổi về tổng số dù có sự thay đổi trong mức độ hoạt động sản xuất hoặc khối lượng sản phẩm.2 Giá thành sản phẩm: 1.1 Khái niệm giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí về lao động sống, lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra tính cho một đơn vị sản phẩm hoặc là công việc lao vụ sản xuất đã hoàn thành. SV: Ngô Thị Liễu Lớp: KT205 Luận Văn Tốt Nghiệp 3 GVHD: Th.2 Phân loại giá thành sản phẩm  Phân loại giá thành sản phẩm theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành. Theo cách này, giá thành sản phẩm được chia thành 3 loại: Giá thành sản phẩm kế hoạch: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí kế hoạch và số lượng sản phẩm sản xuất kế hoạch. Giá thành sản phẩm định mức: là giá thành sản phẩm được tính trên định mức chi phí hiện hành.

Giá thành sản phẩm thực tế: là giá thành được xác định sau khi đã hoàn thành việc sản xuất sản phẩm hoặc được căn cứ vào số liệu chi phí thực tế sản xuất đã phát sinh hoặc tập hợp được trong kỳ.  Phân loại giá thành căn cứ vào phạm vi các chi phí cấu thành. Giá thành sản phẩm sản xuất: bao gồm các chi phí liên quan đến quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung tính cho sản phẩm đã sản xuất hoàn thành. Giá thành toàn bộ của sản phẩm tiêu thụ: bao gồm giá thành sản xuất tính cho số sản phẩm tiêu thụ cộng với CPBH, CPQLDN phát sinh trong kỳ tính cho số sản phẩm này.3 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai mặt thống nhất của quá trình sản xuất, có quan hệ biện chứng với nhau.

Chi phí thể hiện hao phí , còn giá thành biểu hiện kết quả. Về mặt bản chất chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là biểu hiện hai mặt của quá trình sản xuất kinh doanh. Chúng giống nhau về chất vì cùng biểu hiện bằng tiền những hao phí về lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra, nhưng khác nhau về mặt lượng, khi nói đến chi phí sản xuất là giới hạn cho chúng một thời kì nhất định, SV: Ngô Thị Liễu Lớp: KT205 Luận Văn Tốt Nghiệp 4 GVHD: Th.S Đặng Văn Hiền không phân biệt là cho loại sản phẩm nào, đã hoàn thành hay chưa, còn khi nói đến giá thành sản xuất sản phẩm là xác định một lượng chi phí sản xuất nhất định,tính cho một lượng kết quả hoàn thành. Chi phí sản xuất trong kỳ liên quan đến sản phẩm đang còn dở dang cuối kỳ và chi phí chưa phát sinh nhưng đã trích tháng trước.

Giá thành sản phẩm không liên quan đến chi phí sản xuất của sản phẩm dở dang cuối kỳ mà liên quan đến chi phí sản xuất của sản phẩm dở dang kỳ trước chuyển sang. Chi phí sản xuất trong kỳ là căn cứ là cơ sở để tính giá thành sản phẩm, công việc đã hoàn thành. Kế toán tập hợp các khoản mục chi phí sản xuất trong công ty 2.1 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp có lien quan trực tiếp tới từng đối tượng tập hợp chi phí nên có thể tập hợp theo phương pháp ghi trực tiếp. Cuối kỳ kế toán phân bổ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí.

Kế toán chi phí nguyên vậ liệu trực tiếp Chứng từ sử dụng: Các phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, hóa đơn GTGT… Tài khoản sử dụng: TK 621: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.2 Kế toán chi phí nhân công trực tiếp Chi phí nhân công trực tiếp là những khoản tiền phải thanh toán cho công nhân trực sản xuất. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp Chứng từ sử dụng: Bảng chấm công, bảng phân bổ tiền lương. Tài khoản sử dụng: TK622: Chi phí nhân công trực tiếp Để hạch toán chi phí tiền lương cho lao động sản xuất. Đây là tài khoản không có số dư được dùng để tập hợp chi phí nhân công trực tiếp thực tế phát sinh trong kỳ của toàn bộ công ty.

SV: Ngô Thị Liễu Lớp: KT205 Luận Văn Tốt Nghiệp 5 GVHD: Th.S Đặng Văn Hiền Do đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh công ty sử dụng tiểu khoản của TK 622 để theo dõi chi phí nhân công trực tiếp chi tiết cho từng sản phẩm bao gồm: TK 622.1 : Chi phí nhân công trực tiếp phân xưởng sản gạo V5 TK 622.2 : Chi phí nhân công trực tiếp phân xưởng sản xuất gạo Q10 TK 622.3: Chi phí nhân công trực tiếp phân xưởng sản xuất gạo Xi Ngoài ra, Công ty còn sử dụng các tài khoản để hạch toán chi phí nhân công trực tiếp là: TK 334: Phải trả người lao động TK 338: Phải trả phải nộp khác + TK 338.2:Kinh phí công đoàn -TK 338.1:Kinh phí công đoàn công nhân khối sản xuất trực tiếp -TK 338.2: Kinh phí công đoàn công nhân khối sản xuất chung -TK 338.3: Kinh phí công đoàn công nhân khối bán hàng -TK 338.4: Kinh phí công đoàn công nhân khối quản lý doanh nghiệp + TK 338.1: BHXH công nhân khối sản xuất trực tiếp -TK 338.2: BHXH công nhân khối sản xuất chung -TK 338.3: BHXH công nhân khối bán hàng -TK 338.4: BHXH công nhân khối quản lý doanh nghiệp + TK 338.1: BHYT công nhân khối sản xuất trực tiếp -TK 338.2: BHYT công nhân khối sản xuất chung -TK 338.3: BHYT công nhân khối bán hàng -TK 338.4: BHYT công nhân khối quản lý doanh nghiệp +TK 338.1: BHYT công nhân khối sản xuất trực tiếp SV: Ngô Thị Liễu Lớp: KT205 Luận Văn Tốt Nghiệp 6 GVHD: Th.S Đặng Văn Hiền -TK 338.2: BHYT công nhân khối sản xuất chung -TK 338.3: BHYT công nhân khối bán hàng -TK 338.4: BHYT công nhân khối sản xuất chung 2.3 Kế toán chi phí sản xuất chung Chi phí sản xuất chung là toàn bộ chi phí phát sinh liên quan đối với việc phục vụ quá trình chế tạo sản phẩm trong phạm vi các phân xưởng, tổ đội sản xuất. Tại Công ty Cổ phần Sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu Lam Sơn – Thái Bình chi phí sản xuất chung là tất cả các chi phí liên quan phát sinh tại phân xưởng chế biến, bao gồm: - Chi phí nhân viên phân xưởng: là các chi phí trả lương cho nhân viên quản lý phân xưởng, thủ kho. - Chi phí vật liệu phụ tùng là các loại vật liệu, phụ tùng phục vụ phân xưởng. - Chi phí KHTSCĐ là chi phí hao mòn do sử dụng máy móc thiết bị, phương tiện vận tải… - Chi phí dịch vụ mua ngoài là các chi phí điện, nước, điện thoại… - Chi phí khác bằng tiền: chi phí tiếp khách, hội nghị, đào tạo nghiệp vụ… Chi phí sản xuất chung được tập hợp cho toàn công ty và theo các yếu tố.

Tài khoản sử dụng:TK 627: Chi phí sản xuất chung + Chi tiết bao gồm các tiểu khoản sau: - TK 6271: Chi phí nhân viên quản lý phân xưởng: bao gồm tiền lương và các khoản trích theo lương của bộ phận phục vụ, phụ trợ cho sản xuất, quản lý ở phân xưởng. - TK 6272: Chi phí vật liệu phát sinh ở phân xưởng: bao gồm nguyên vật liệu xuất phục vụ chung cho bộ phận phục vụ, phụ trợ sản xuất tại phân xưởng. SV: Ngô Thị Liễu Lớp: KT205 Luận Văn Tốt Nghiệp 7 GVHD: Th.