HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THU HIỀN ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG LÀNG NGHỀ NẤU RƯỢU ĐẠI LÂM, XÃ TAM ĐA, HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Hồng Hạnh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Hạnh. Các số liệu, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong luận văn này trung thực và chưa từng được công bố dưới bất kỳ hình thức nào. Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thu Hiền i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CÁM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cám ơn Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Hạnh, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn.
Với những lời chỉ dẫn, những tài liệu, sự tận tình hướng dẫn và những lời động viên của cô đã giúp tôi vượt qua nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện luận văn này. Tôi cũng xin cám ơn quý thầy cô giảng dạy chương trình cao học “Khoa học Môi trường” đã truyền dạy những kiến thức quý báu, những kiến thức này rất hữu ích và giúp tôi nhiều khi thực hiện nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin cám ơn về những đóng góp có ý nghĩa rất lớn khi tôi thực hiện đề cương nghiên cứu. Xin cám ơn các anh chị làm việc tại Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường – Sở tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh đã tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình tôi tham gia khóa học và thực hiện luận văn.
Tôi xin chân thành cám ơn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thu Hiền ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các từ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Giả thiết khoa học. Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Làng nghề với phát triển kinh tế xã hội. Khái niệm và tiêu chí làng nghề.
Phân loại và đặc trưng sản xuất của các làng nghề. Vai trò của làng nghề trong sự phát triển kinh tế - xã hội. Tình hình phát triển làng nghề ở việt nam. Vài nét về lịch sử phát triển của làng nghề Việt Nam.
Một số đặc điểm của làng nghề Việt Nam hiện nay. Khái quát về ô nhiễm môi trường làng nghề Việt Nam. Tình hình phát triển làng nghề tỉnh bắc ninh. Lịch sử phát triển làng nghề trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Những tồn tại trong phát triển làng nghề tại tỉnh Bắc Ninh. Tình trạng ô nhiễm môi trường tại một số làng nghề trong tỉnh Bắc Ninh. Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu. 26 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra phỏng vấn. Phương pháp khảo sát và lấy mẫu. Phương pháp phân tích.
Phương pháp so sánh đối chứng. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội làng nghề đại lâm, xã tam đa.
Vị trí địa lý. Địa hình, địa chất. Điều kiện khí hậu. Điều kiện về thủy văn.
Điều kiện kinh tế xã hội. Thực trạng sản xuất làng nghề rượu đại lâm. Thực trạng chung. Phân bố các hộ sản xuất tại làng nghề Đại Lâm.
Thực trạng phát sinh các nguồn chất thải tại làng nghề Đại Lâm. Hiện trạng môi trường làng nghề đại lâm. Hiện trạng môi trường không khí xung quanh. Hiện trạng môi trường nước.
Ảnh hưởng của hoạt động sản xuất làng nghề đến môi trường xã hội. Hiện trạng công tác quản lý môi trường làng nghề đại lâm. Chính sách quản lý môi trường của chính quyền địa phương. Ý thức bảo vệ môi trường của cộng đồng dân cư.
Hiện trạng chất thải rắn. Error! Bookmark not defined. Các biện pháp giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực từ hoạt động sản xuất rượu và cải thiện chất lượng môi trường làng nghề đại lâm. 78 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Giải pháp về chính sách. Giải pháp giáo dục môi trường. Các giải pháp công nghệ. Kết luận và kiến nghị.
86 Tài liệu tham khảo. 87 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BNN Bộ Nông nghiệp BTNMT Bộ Tài nguyên môi trường BVMT Bảo vệ môi trường CCN Cụm công nghiệp CNH- HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CTR Chất thải rắn KTXH Kinh tế xã hội NĐ Nghị định QĐ Quyết định QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn Việt Nam QSDĐ Quyền sử dụng đất ÔNMT Ô nhiễm môi trường HTX Hợp tác xã TCCP Tiêu chuẩn cho phép TT Thông tư TTCN Tiểu thủ công nghiệp TDTT Thể dục thể thao XHCN Xã hội chủ nghĩa SXSH Sản xuất sạch hơn UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các dạng chất thải phát sinh tại một số làng nghề địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Vị trí lấy mẫu không khí.
Vị trí lấy mẫu nước thải. Bảng vị trí lấy mẫu phân tích môi trường nước mặt. Vị trí lấy mẫu nước ngầm làng Đại Lâm. Bảng các thông số và phương pháp phân tích chất lượng không khí.
Bảng các thông số và phương pháp phân tích chất lượng nước. Cơ cấu phân bố lao động tại xã Tam Đa năm 2014. Tình hình chăn nuôi của xã năm 2014. Bảng quy mô chăn nuôi lợn của Đại Lâm.
Nhu cầu sử dụng nguyên, nhiên liệu làng nghề Đại Lâm. Giá bán của một số loại rượu ở Đại Lâm. Thống kê thu nhập bình quân của làng nghề Đại Lâm. Bảng phân bố các hộ nấu rượu và chăn nuôi theo đơn vị hành chính.
Bảng thống kê các hộ có bể bioags làng Đại Lâm. Bảng tính toán khối lượng phát sinh nước thải sinh hoạt làng Đại Lâm. Sản lượng rượu gạo và sắn bình quân 1 ngày ở Đại Lâm theo điều tra. Nhu cầu phát thải nước ngâm, rửa săn và vo gạo từ quá trình sản xuất rượu làng Đại Lâm.
Tổng lượng nước thải chăn nuôi làng Đại. Bảng dự toán khối lượng chất thải rắn phát sinh trong chăn nuôi tại làng Đại Lâm. Bảng kết quả đo đạc và phân tích chất lượng môi trường không khí làng Đại Lâm. kết quả phân tích nước thải làng nghề Đại Lâm.
Kết quả phân tích mẫu nước mặt tại làng nghề Đại Lâm. Kết quả phân tích nước ngầm. Ảnh hưởng của hoạt động sản xuất đến sức khỏe người dân. 71 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 1.
Sự phân bố các làng nghề Việt Nam theo khu vực. Sơ đồ vị trí lấy mẫu không khí. Sơ đồ vị trí lấy mẫu nước thải làng nghề. Sơ đồ vị trí lẫy mẫu nước mặt làng nghề Đại Lâm.
Sơ đồ vị trí lẫy mẫu nước ngầm làng nghề Đại Lâm. Tình hình số hộ sản xuất rượu Đại Lâm từ năm 2011-2015. Sơ đồ quy trình sản xuất rượu sắn, gạo làng nghề Đại Lâm. Khu vực sản xuất rượu làng Đại Lâm.
Trang thiết bị sản xuất của làng nghề Đại Lâm. Sơ đồ phát sinh nước thải và thành phần nước thải từ hoạt động nấu rượu truyền thống Đại Lâm. Các nguồn phát sinh ra chất thải rắn từ hoạt động làng nghề nấu rượu truyền thống Đại Lâm. Sơ đồ hệ thống xử lý chất thải, nước thải chăn nuôi làng Đại Lâm.
Sơ đồ các yếu tố tác động gây ô nhiễm môi trường làng Đại Lâm. Sơ đồ xử lý nước thải tập trung làng nghề Đại Lâm. 80 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Làng nghề Đại Lâm, xã Tam Đa, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh từ lâu đã nổi tiếng với nghề nấu rượu với 398 hộ tham gia nấu rượu. Ngoài nghề nấu rượu Đại Lâm còn kéo theo nghề phụ là chăn nuôi lợn nhằm tăng thêm thu nhập.
Bên cạnh đó cũng Đại Lâm cũng là một trong những làng nghề gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ở Bắc Ninh. Vấn đề nước thải và chất thải rắn từ hoạt động nấu rượu và chăn nuôi hầu như không được xử lý hoặc xử lý chưa triệt để mà xả trực tiếp ra ao và sông gây ô nhiễm môi trường phá hủy cảnh quan nông thôn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Bằng các phương pháp khảo sát, lấy mẫu phân tích để nghiên cứu thực trạng sản xuất, nguồn phát sinh chất thải và vấn đề quản lý môi trường của làng nghề. Kết quả phân tích mẫu cho thấy môi trường nước thải tại làng nghề Đại Lâm có dấu hiệu bị ô nhiễm nặng các chất hữu cơ, môi trường nước ngầm có dấu hiệu ô nhiễm sắt, vấn đề quản lý chất thải rắn từ hoạt động sản xuất vẫn còn nhiều bất cập đặc biệt là vấn đề về nguồn sỉ than và chất thải từ hoạt động chăn nuôi.
Từ đó tôi có đề xuất ra một số biện pháp quản lý và xử lý chất thải nhằm hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề góp phần giúp làng nghề cải thiện được các vấn đề về môi trường tạo nên bộ mặt khang trang hơn làng nghề Đại Lâm. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com THESIS ABSTRACT Dai Lam trade village is located on Tam Da commune, Yen Phong district, Bac Ninh province. It is famous for brewing alcohol for a long time Dai Lam also has another sideline. It is breeding pigs in order to raise the income.
However Dai Lam is one of the most poluted trade villages in Bac Ninh. Almost waste water and hard waste matter from brewing alcohol and breeding are not processed. They are sometimes processed but not absolute. They are let out the ponds directly.
It polutes the environment, destroys the beauty of rural area and affects community health.