Kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học cho học sinh lớp 12 phần hóa học hữu cơ trung học phổ thông

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học cho học sinh lớp 12 phần hóa học hữu cơ trung học, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Phạm Thị Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Thị Oanh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư Phạm Hóa Học
• Đề tài: Kết Hợp Dạy Học Và Nghiên Cứu Khoa Học Cho Học Sinh Lớp 12 Phần Hóa Học Hữu Cơ Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH THPT
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT HỢP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC SINH LỚP 12 PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học trong hóa học hữu cơ

Kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học cho học sinh lớp 12 môn hóa học hữu cơ là một phương pháp giáo dục hiện đại, giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng sáng tạo. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn tạo cơ hội cho các em thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện nay, khi mà việc phát triển năng lực nghiên cứu khoa học cho học sinh ngày càng được chú trọng.

1.1. Khái niệm về dạy học hóa học hữu cơ và nghiên cứu khoa học

Dạy học hóa học hữu cơ là quá trình truyền đạt kiến thức về các hợp chất hữu cơ, phản ứng hóa học và ứng dụng của chúng trong đời sống. Nghiên cứu khoa học trong giáo dục là hoạt động tìm tòi, khám phá và phát triển kiến thức mới, giúp học sinh hình thành kỹ năng nghiên cứu và tư duy độc lập.

1.2. Lợi ích của việc kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học

Việc kết hợp này giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng làm việc nhóm và tư duy phản biện. Học sinh không chỉ học lý thuyết mà còn có cơ hội thực hành, từ đó nâng cao chất lượng học tập và sự hứng thú với môn học.

II. Thách thức trong việc kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học cho học sinh lớp 12

Mặc dù việc kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về tài liệu và phương pháp giảng dạy phù hợp. Giáo viên cần có kiến thức vững vàng về cả lý thuyết và thực hành để hướng dẫn học sinh hiệu quả.

2.1. Thiếu tài liệu và nguồn lực hỗ trợ

Nhiều giáo viên và học sinh gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu nghiên cứu khoa học phù hợp với chương trình học. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các dự án nghiên cứu khoa học của học sinh.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực

Việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng và kinh nghiệm. Nhiều giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học cho học sinh.

III. Phương pháp dạy học tích cực trong hóa học hữu cơ

Phương pháp dạy học tích cực là một trong những giải pháp hiệu quả để kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học. Phương pháp này khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập, từ đó phát triển khả năng tự học và sáng tạo.

3.1. Dạy học theo dự án trong hóa học hữu cơ

Dạy học theo dự án là phương pháp giúp học sinh thực hiện các dự án nghiên cứu liên quan đến hóa học hữu cơ. Học sinh sẽ được giao nhiệm vụ nghiên cứu một vấn đề cụ thể, từ đó phát triển kỹ năng nghiên cứu và làm việc nhóm.

3.2. Tích hợp công nghệ thông tin trong dạy học

Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học hóa học hữu cơ giúp học sinh tiếp cận với các tài liệu nghiên cứu hiện đại. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng sử dụng công nghệ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của việc kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học

Việc kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học không chỉ giúp học sinh nâng cao kiến thức mà còn tạo ra những sản phẩm nghiên cứu có giá trị. Nhiều học sinh đã tham gia các cuộc thi khoa học kỹ thuật và đạt được những thành tích cao.

4.1. Các dự án nghiên cứu thành công của học sinh

Nhiều học sinh đã thực hiện các dự án nghiên cứu về hóa học hữu cơ và đạt giải cao trong các cuộc thi khoa học kỹ thuật. Những dự án này không chỉ thể hiện khả năng sáng tạo mà còn góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn.

4.2. Tác động của nghiên cứu khoa học đến sự phát triển của học sinh

Hoạt động nghiên cứu khoa học giúp học sinh phát triển kỹ năng tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và tự tin hơn trong việc trình bày ý tưởng. Điều này có tác động tích cực đến sự phát triển toàn diện của học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học cho học sinh lớp 12 môn hóa học hữu cơ là một xu hướng cần thiết trong giáo dục hiện đại. Việc này không chỉ giúp học sinh nâng cao kiến thức mà còn phát triển kỹ năng cần thiết cho tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của giáo dục hiện đại. Việc kết hợp dạy học và nghiên cứu khoa học sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học tích cực, đồng thời tăng cường hỗ trợ giáo viên và học sinh trong việc thực hiện các dự án nghiên cứu khoa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC PHẠM THỊ THỦY KẾT HỢP DẠY HỌC VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC SINH LỚP 12 PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC HÀ NỘI – 2013 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC PHẠM THỊ THỦY KẾT HỢP DẠY HỌC VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC SINH LỚP 12 PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM HÓA HỌC CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC (BỘ MÔN HÓA HỌC) Mã số: 60 14 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đặng Thị Oanh HÀ NỘI – 2013 ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng cám ơn PGS.TS Đặng Thị Oanh đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến * PGS.TS Trần Trung Ninh –Khoa Hóa học trường Đại học sư phạm Hà Nội; * TS Phạm Trung Thanh – Phó Hiệu trưởng trường Đại học Thành Đông – Thành phố Hải Dương; * TS Phạm Hồng Quân – Thanh tra Hóa học - Sở GD&ĐT Hải Dương; * Th.S Nguyễn Thế Mạnh – phó phòng công nghệ- thạc sỹ Khoa học môi trường - Trung tâm quan trắc và phân tích môi trường và các cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hải Dương đã cung cấp tư liệu và đóng góp nhiều ý kiến quý báu cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các Thầy, Cô giáo và học sinh của trường THPT Thành Đông, các học viên lớp Cao học lí luận và phương pháp giảng dạy môn Hóa học khóa 7 trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thiện đề tài nghiên cứu này. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn này. Hà Nội, tháng 11 năm 2013 Tác giả Phạm Thị Thủy iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1 BĐX Bánh đậu xanh 2 BVMT Bảo vệ môi trường 3 CMHS Cha mẹ học sinh 4 NCKH Nghiên cứu khoa học 5 CĐ-ĐH Cao đẳng – Đại học 6 DHTDA Dạy học theo dự án 7 ĐC Đối chứng 8 ĐHSP Đại học Sư phạm 9 GV Giáo viên 10 HS Học sinh 11 KHKT Khoa học Kĩ thuật 12 PPDH Phương pháp dạy học 13 PPDHTDA Phương pháp dạy học theo dự án 14 PPGD Phương pháp giáo dục 15 THPT Trung học phổ thông 16 TN Thực nghiệm 17 TN-MT Tài nguyên – Môi trường 18 TNSP Thực nghiệm sư phạm iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cảm ơn . i Danh mục các chữ viết tắt. ii Mục lục. iii Dang mục các bảng, hình vẽ, sơ đồ. vi MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ DẠY HỌC THEO DỰ ÁN VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA HỌC SINH THPT. Thực trạng và định hướng đổi mới dạy học hiện nay . Cơ sở lí luận của dạy học theo dự án. Định nghĩa dạy học theo dự án. Đặc điểm của dạy học theo dự án . Quy trình tổ chức cho học sinh học theo dự án . Ưu điểm và hạn chế của dạy học theo dự án . Điều kiện để thực hiện có hiệu quả . Các kỹ năng được phát triển . Nguyên tắc lựa chọn các bài để thiết kế dự án. Quy trình thiết kế dự án. Cơ sở lí luận của công tác nghiên cứu khoa học. Đại cương về nghiên cứu khoa học . Trình tự logic của nghiên cứu khoa học . Thu thập và xử lý thông tin . Trình bày luận điểm khoa học . Đạo đức khoa học . Tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học cho học sinh THPT. Hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh THPT . Vai trò của hoạt động NCKH trong giáo dục trung học . Quy trình nghiên cứu khoa học của học sinh trung học . Hướng dẫn học sinh THPT nghiên cứu khoa học . Thực trạng của DHTDA và NCKH của HS ở một số trường THPT. 25 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực trạng của dạy học dự án. Thực trạng của hoạt động NCKH ở một số trường trung học. 27 CHƢƠNG 2: KẾT HỢP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CHO HỌC SINH LỚP 12 PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Mục tiêu, cấu trúc phần hóa học hữu cơ lớp 12 Trung học phổ thông 32 2. Cấu trúc của chương trình. Một số dự án dạy học hóa học hữu cơ lớp 12 Trung học phổ thông. Cơ sở khoa học của việc hướng dẫn HS THPT nghiên cứu khoa học 39 2. Nguyên tắc của hoạt động hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học 39 2. Quy trình triển khai công tác hướng dẫn HS NCKH. Kết hợp DHTDA và NCKH cho học sinh THPT. So sánh DHTDA và hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh. Ý nghĩa của việc kết hợp NCKH và DHTDA trong giảng dạy. Vai trò của GV và HS trong việc kết hợp DHTDA và NCKH . Điều kiện để thực hiện có hiệu quả. Xây dựng một số đề tài NCKH và cách hướng dẫn học sinh thực hiện . Những vấn đề liên quan đến Este – Lipit. Những vấn đề liên quan đến cacbohidrat. Những vấn đề liên quan đến Amin-Aminoaxit- Protein. Những vấn đề liên quan đến Polime. Một số đề tài khác. Một số đề tài đã tham gia Hội thi KHKT dành cho HS trung học. 55 CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm. Mục đích của thực nghiệm . Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm. Kế hoạch và kết quả thực nghiệm sư phạm của tổ chức DHTDA. Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm. Tiến hành thực nghiệm. 94 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả thực nghiệm sư phạm tổ chức dạy học theo dự án. Kết quả từ phiếu thăm dò ý kiến của học sinh. Kế hoạch và kết quả thực nghiệm sư phạm của hoạt động NCKH. Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm. Đánh giá đề tài . Kết quả thực nghiệm sư phạm về hoạt động NCKH. Kết quả phỏng vấn . Một số kinh nghiệm khi triển khai DHTDA kết hợp hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học. 107 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Kết luận chung. Hướng phát triển của đề tài. 111 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 115 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ Bảng 2. Một số dự án trong chương trình hoá học hữu cơ lớp 12 THPT. So sánh dạy học theo dự án và hoạt động NCKH của học sinh. Các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến este-lipit. Các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến cacbohidrat. Các đề tài NCKH liên quan đến Amin-Aminoaxit- Protein. Các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến Polime. Các đề tài nghiên cứu khoa học khác. Kế hoạch triển khai dự án 1. Kế hoạch triển khai dự án 2. Kết quả bài kiểm tra của HS. Phân loại kết quả học tập của HS. Đánh giá dự án khoa học. Đánh giá dự án kĩ thuật. Biểu đồ kết quả bài kiểm tra “Glucozo”của cặp TN- ĐC. Quy trình tổ chức cho học sinh học theo dự án. Sơ đồ quy trình thực hiện dự án khoa học. Sơ đồ quy trình thực hiện dự án kĩ thuật. Quy trình hướng dẫn HS NCKH. Mối quan hệ giữa DHTDA và NCKH. 50 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, Việt Nam luôn coi ứng dụng và làm chủ khoa học công nghệ đưa vào đời sống là quốc sách hàng đầu để xây dựng và phát triển đất nước. Điều này đòi hỏi sự sáng tạo không ngừng của mỗi cá nhân và tập thể ở mỗi lĩnh vực hoạt động khác nhau, đặc biệt là từ thế hệ trẻ. Cùng với đó là mong mỏi ở một nền giáo dục ưu tú tập trung vào việc truyền cảm hứng, khơi dậy tài năng và giải phóng tiềm năng sáng tạo của người học bởi “Nghệ thuật tuyệt đỉnh của giáo dục là khơi dậy niềm hạnh phúc được học tập và sáng tạo” - A. Luật Giáo dục (2005- Điều 28. Mục 2) của nước ta nhấn mạnh: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS”[18]. Để thực hiện được chủ trương đó một trong những nhiệm vụ trọng yếu là thực hiện cuộc cách mạng về phương pháp giảng dạy và học tập theo hướng phát huy cao độ tinh thần chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng tri thức, phát huy tiềm năng ẩn chứa trong mỗi con người, đặc biệt là đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ để các em có thể phát huy tối đa năng lực và tri thức của mình, biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn đóng góp cho công cuộc xây dựng đất nước. Trong các PPDH tích cực hiện nay thì PPDHTDA đáp ứng tương đối tốt các yêu cầu đổi mới PPDH theo định hướng trên. Theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo khi HS Việt Nam tham gia Hội thi khoa học kỹ thuật cho HS Trung học quốc tế thì “Bằng việc cho HS tham gia vào NCKH góp phần vào đổi mới phương pháp giáo dục và dạy học trong nhà trường; góp phần hình thành tính năng động, sáng tạo, khả năng vận dụng kiến thức lý thuyết vào thực tế của HS; góp phần hình thành khả năng sáng tạo của HS”. Nói một cách cụ thể là bản chất của sự đổi mới PPGD bằng cách làm cho HS từng bước tiếp cận với phương pháp NCKH để biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo [22]. Nhưng làm thế nào để HS trong nhà trường phổ thông nhận thức đúng đắn về hoạt động NCKH, có những hiểu biết về lí luận NCKH, vận dụng các phương 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] pháp để tiến hành nghiên cứu một đề tài khoa học?