Luận văn thạc sĩ về đương sự theo pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành

Luận văn thạc sĩ phân tích quy định về đương sự trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

Trường đại học

Đại học Quốc gia Hà Nội

Chuyên ngành

Luật dân sự và tố tụng dân sự

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận văn thạc sĩ

2015

110

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

0.1. Lý do chọn đề tài

0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài

0.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

0.5. Phương pháp nghiên cứu

0.6. Nội dung, địa điểm nghiên cứu

0.7. Dự kiến kết quả

0.8. Kết cấu luận văn

1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

1.1.1. Khái niệm đƣơng sự trong tố tụng dân sự

1.1.2. Theo quan niệm của các nhà luật học

1.1.3. Khái niệm TTDS và phạm vi đương sự trong TTDS

1.2. VAI TRÒ CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ. CƠ SỞ CỦA VIỆC XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN, TƢ CÁCH TỐ TỤNG CỦA ĐƢƠNG SỰ

1.2.1. Cơ sở thực tiễn

1.3. QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG MỘT SỐ NƢỚC VỀ ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

1.3.1. Quy định về đƣơng sự trong pháp luật một số nƣớc thuộc hệ thống pháp luật châu Âu lục địa (Civil law)

1.3.2. Quy định về đƣơng sự trong pháp luật một số nƣớc thuộc hệ thống pháp luật án lệ (Common Law)

1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ HIỆN HÀNH VỀ ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

2.1. QUY ĐỊNH VỀ THÀNH PHẦN, TƢ CÁCH CỦA ĐƢƠNG SỰ

2.1.1. Quy định về thành phần của đƣơng sự

2.1.2. Quy định về tƣ cách của đƣơng sự

2.2. CÁC QUY ĐỊNH VỀ NĂNG LỰC CHỦ THỂ VÀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA ĐƢƠNG SỰ

2.2.1. Năng lực chủ thể

2.2.2. Địa vị pháp lý. Các yếu tố bảo đảm việc tham gia tố tụng của đƣơng sự trong tố tụng dân sự

2.3. QUY ĐỊNH VỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ

2.3.1. Quyền tự định đoạt của đƣơng sự

2.3.2. Các quyền, nghĩa vụ của đƣơng sự trong hoạt động cung cấp chứng cứ, chứng minh

2.3.3. Các quyền, nghĩa vụ khác của đƣơng sự

2.4. VIỆC KẾ THỪA QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ TỐ TỤNG CỦA ĐƢƠNG SỰ

2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ ĐƢƠNG SỰ TẠI TÒA ÁN TỈNH LẠNG SƠN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ

3.1. THỰC TIỄN ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ ĐƢƠNG SỰ TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH LẠNG SƠN

3.1.1. Những kết quả đạt đƣợc

3.1.2. Những tồn tại, hạn chế

3.1.3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đƣơng sự

3.1.4. Kiến nghị nhằm bảo đảm thực hiện các quy định về đƣơng sự trong tố tụng dân sự

3.2. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam

Đương sự là một trong những chủ thể quan trọng trong tố tụng dân sự. Họ có vai trò quyết định trong việc xác định quyền và nghĩa vụ trong các vụ việc dân sự. Đương sự có thể là cá nhân, pháp nhân hoặc các chủ thể khác có quyền lợi liên quan đến vụ việc. Việc xác định đúng đương sự là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác và khách quan trong quá trình giải quyết vụ án.

1.1. Khái niệm đương sự trong tố tụng dân sự

Đương sự trong tố tụng dân sự được hiểu là những chủ thể có quyền và lợi ích liên quan đến vụ việc. Họ có thể là nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Việc xác định đương sự là bước đầu tiên trong quá trình giải quyết vụ án.

1.2. Đặc điểm của đương sự trong tố tụng dân sự

Đương sự có những đặc điểm riêng biệt như quyền tự định đoạt, quyền tham gia vào quá trình tố tụng và quyền bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Những đặc điểm này giúp xác định vai trò của đương sự trong quá trình giải quyết vụ án.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xác định đương sự

Việc xác định đương sự trong tố tụng dân sự hiện nay gặp nhiều thách thức. Một số vấn đề như sự không rõ ràng trong quy định pháp luật, sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền lợi của mình, và sự phức tạp trong các vụ việc dân sự có thể dẫn đến sai sót trong việc xác định đương sự.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định tư cách đương sự

Nhiều vụ việc dân sự có nhiều chủ thể tham gia, dẫn đến khó khăn trong việc xác định ai là đương sự chính. Điều này có thể gây ra sự nhầm lẫn và ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan.

2.2. Tác động của việc xác định sai đương sự

Việc xác định sai đương sự có thể dẫn đến việc giải quyết vụ án không công bằng, gây thiệt hại cho quyền lợi của các bên. Điều này cũng ảnh hưởng đến uy tín của hệ thống tư pháp và sự tin tưởng của người dân vào pháp luật.

III. Phương pháp xác định đương sự trong tố tụng dân sự

Để xác định đương sự một cách chính xác, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu và phân tích cụ thể. Việc này bao gồm việc xem xét các quy định pháp luật hiện hành, thực tiễn xét xử và các yếu tố liên quan đến vụ việc.

3.1. Phân tích quy định pháp luật về đương sự

Các quy định trong Bộ luật tố tụng dân sự cần được phân tích kỹ lưỡng để hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của đương sự. Điều này giúp xác định đúng tư cách của họ trong vụ việc.

3.2. Nghiên cứu thực tiễn xét xử

Thực tiễn xét xử tại các tòa án cũng cung cấp thông tin quý giá về cách xác định đương sự. Việc nghiên cứu các vụ án cụ thể sẽ giúp rút ra bài học và cải thiện quy trình xác định đương sự.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đương sự

Nghiên cứu về đương sự trong tố tụng dân sự không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp cải thiện quy trình tố tụng và bảo vệ quyền lợi của đương sự.

4.1. Kết quả từ thực tiễn áp dụng quy định pháp luật

Kết quả từ việc áp dụng các quy định pháp luật về đương sự cho thấy nhiều tiến bộ trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết.

4.2. Kiến nghị cải thiện quy định về đương sự

Để nâng cao hiệu quả của quy trình tố tụng, cần có những kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện các quy định về đương sự. Điều này sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của các bên trong vụ án.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về đương sự

Nghiên cứu về đương sự trong tố tụng dân sự là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của hệ thống tư pháp và bảo vệ quyền lợi của người dân.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu đương sự

Nghiên cứu về đương sự không chỉ giúp hiểu rõ hơn về quy định pháp luật mà còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi của mình trong tố tụng dân sự.

5.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và cải thiện các quy định về đương sự để đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tiễn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

19/08/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ đương sự theo pháp luật tố tụng dân sự việt nam hiện hành 03

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam ngày càng hoàn thiện, việc nghiên cứu về đương sự trong tố tụng dân sự trở nên cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Theo ước tính, các vụ án dân sự tại các tòa án địa phương như tỉnh Lạng Sơn vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc xác định tư cách và thành phần đương sự, dẫn đến tỷ lệ bản án bị sửa, hủy chiếm khoảng 15-20%. Đương sự là chủ thể trung tâm trong quá trình tố tụng dân sự, có quyền và nghĩa vụ trực tiếp liên quan đến việc giải quyết vụ việc dân sự. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam, đồng thời khảo sát thực tiễn áp dụng tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 2010-2015. Qua đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc dân sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào các vụ án dân sự tại tỉnh Lạng Sơn, một tỉnh miền núi phía Bắc với đặc thù địa lý và dân cư đa dạng, góp phần làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn xét xử tại địa phương. Kết quả nghiên cứu dự kiến sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện các quy định pháp luật tố tụng dân sự, đồng thời hỗ trợ các cơ quan tư pháp nâng cao chất lượng xét xử, giảm thiểu sai sót và tranh chấp kéo dài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về quyền và nghĩa vụ của đương sự trong tố tụng dân sự và mô hình tố tụng dân sự theo hệ thống pháp luật Việt Nam. Lý thuyết về đương sự được xây dựng trên cơ sở phân tích các khái niệm pháp lý như đương sự, tư cách tố tụng, năng lực chủ thể tố tụng, quyền và nghĩa vụ tố tụng. Mô hình tố tụng dân sự Việt Nam được xem xét trong bối cảnh so sánh với các hệ thống pháp luật châu Âu lục địa (Civil law) và hệ thống pháp luật án lệ (Common law), nhằm làm rõ vai trò và quyền hạn của đương sự trong từng mô hình. Các khái niệm chính bao gồm:

Đương sự: cá nhân, pháp nhân hoặc tổ chức có quyền, lợi ích liên quan trực tiếp đến vụ việc dân sự.
Tư cách tố tụng: vị trí pháp lý của đương sự trong quá trình tố tụng, bao gồm nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người yêu cầu và người có liên quan.
Năng lực chủ thể tố tụng: khả năng pháp lý và hành vi của đương sự để tham gia tố tụng.
Quyền và nghĩa vụ tố tụng: các quyền như quyền khởi kiện, quyền tự định đoạt, quyền cung cấp chứng cứ và nghĩa vụ như nghĩa vụ chứng minh, tuân thủ quyết định của tòa án.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và thống kê. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành như Bộ luật tố tụng dân sự 2004 và sửa đổi bổ sung 2011, các pháp lệnh liên quan, cùng với các vụ án dân sự thực tế tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 2010-2015 với cỡ mẫu khoảng 150 vụ án. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các loại vụ án phổ biến. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính và định lượng, tập trung vào việc đánh giá sự phù hợp của quy định pháp luật với thực tiễn áp dụng, xác định các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Timeline nghiên cứu kéo dài trong 12 tháng, bao gồm các giai đoạn thu thập tài liệu, khảo sát thực tiễn, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thành phần đương sự trong tố tụng dân sự được mở rộng nhưng còn chưa đồng nhất: Theo Bộ luật tố tụng dân sự 2004 và sửa đổi 2011, đương sự bao gồm cá nhân, pháp nhân, cơ quan, tổ chức với tư cách nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người yêu cầu và người có liên quan. Tuy nhiên, trong thực tiễn tại Lạng Sơn, khoảng 18% vụ án có sự nhầm lẫn hoặc xác định sai tư cách đương sự, dẫn đến việc xử lý vụ án không chính xác.
Năng lực chủ thể tố tụng của đương sự có sự khác biệt rõ rệt: Tất cả cá nhân đều có năng lực pháp luật tố tụng từ khi sinh ra đến khi chết, nhưng năng lực hành vi tố tụng chỉ được công nhận khi đủ 18 tuổi và không bị mất năng lực dân sự. Khoảng 12% vụ án tại địa phương có đương sự chưa đủ năng lực hành vi tham gia tố tụng trực tiếp, gây khó khăn cho quá trình xét xử.
Quyền và nghĩa vụ tố tụng của đương sự được quy định đầy đủ nhưng việc thực thi còn hạn chế: Đương sự có quyền khởi kiện, rút đơn, bổ sung chứng cứ, hòa giải, nhưng thực tế chỉ có khoảng 65% đương sự hiểu và thực hiện đầy đủ các quyền này. Việc thiếu hiểu biết pháp luật dẫn đến nhiều vụ án phải giải quyết lại hoặc bị sửa đổi.
Vai trò của tòa án và viện kiểm sát trong bảo đảm quyền của đương sự còn chưa phát huy tối đa: Tòa án tại Lạng Sơn thường giữ vai trò chủ động trong tố tụng, tuy nhiên việc hỗ trợ đương sự trong việc thu thập chứng cứ và hướng dẫn tố tụng còn hạn chế, ảnh hưởng đến quyền tự định đoạt của đương sự.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ sự chưa đồng bộ trong quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, cũng như trình độ nhận thức pháp luật của đương sự còn thấp, đặc biệt tại các vùng miền núi như Lạng Sơn. So sánh với các nước trong hệ thống pháp luật châu Âu lục địa và hệ thống án lệ, Việt Nam đang trong quá trình giao thoa giữa mô hình thẩm xét và tranh tụng, do đó vai trò chủ động của đương sự chưa được phát huy tối đa. Việc thiếu quy định rõ ràng về các loại người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cũng gây khó khăn cho tòa án trong việc xác định tư cách tố tụng chính xác. Biểu đồ phân tích tỷ lệ sai sót trong xác định tư cách đương sự theo từng loại vụ án sẽ minh họa rõ nét hơn các vấn đề này. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự, nâng cao nhận thức pháp luật cho đương sự và tăng cường vai trò hỗ trợ của tòa án nhằm bảo đảm quyền và nghĩa vụ tố tụng được thực hiện đầy đủ, góp phần nâng cao chất lượng xét xử.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện quy định pháp luật về đương sự: Cần bổ sung, làm rõ khái niệm và phân loại đương sự, đặc biệt là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập và không có yêu cầu độc lập. Mục tiêu đạt được là giảm thiểu sai sót trong xác định tư cách tố tụng, thời gian thực hiện trong vòng 12 tháng, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan.
Tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức pháp luật cho đương sự và cán bộ tòa án: Tổ chức các khóa đào tạo về quyền và nghĩa vụ tố tụng, kỹ năng tham gia tố tụng cho đương sự và cán bộ xét xử tại địa phương. Mục tiêu nâng tỷ lệ đương sự hiểu và thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ lên trên 85% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện là Tòa án nhân dân tối cao và các trường đào tạo luật.
Xây dựng hệ thống hỗ trợ pháp lý và tư vấn cho đương sự: Thiết lập các trung tâm tư vấn pháp luật tại các địa phương, đặc biệt vùng sâu vùng xa như Lạng Sơn, nhằm hỗ trợ đương sự trong việc thu thập chứng cứ, soạn thảo đơn từ và tham gia tố tụng. Mục tiêu trong 3 năm đạt 70% đương sự được hỗ trợ hiệu quả. Chủ thể thực hiện là Sở Tư pháp và các tổ chức xã hội.
Tăng cường vai trò của tòa án và viện kiểm sát trong bảo đảm quyền của đương sự: Quy định rõ trách nhiệm của tòa án trong việc hướng dẫn, hỗ trợ đương sự, đồng thời tăng cường kiểm sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ tố tụng của đương sự. Mục tiêu nâng cao chất lượng xét xử, giảm tỷ lệ bản án bị sửa, hủy xuống dưới 10% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện là Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ, thẩm phán tòa án nhân dân các cấp: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về vai trò, quyền và nghĩa vụ của đương sự, từ đó áp dụng chính xác trong xét xử, giảm thiểu sai sót và tranh chấp kéo dài.
Luật sư và người đại diện đương sự: Tài liệu cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để hỗ trợ đương sự tham gia tố tụng hiệu quả, bảo vệ quyền lợi khách hàng.
Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành luật: Là nguồn tham khảo học thuật sâu sắc về pháp luật tố tụng dân sự, đặc biệt về đương sự, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghiên cứu.
Cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp và pháp luật: Hỗ trợ trong việc xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật tố tụng dân sự, đồng thời định hướng cải cách tư pháp phù hợp với thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

Đương sự trong tố tụng dân sự là ai?
Đương sự là cá nhân, pháp nhân hoặc tổ chức có quyền, lợi ích liên quan trực tiếp đến vụ việc dân sự, tham gia tố tụng với tư cách nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, người yêu cầu hoặc người có liên quan. Ví dụ, trong vụ kiện tranh chấp hợp đồng, các bên ký kết hợp đồng là đương sự chính.
Làm thế nào để xác định tư cách tố tụng của đương sự?
Tư cách tố tụng được xác định dựa trên vai trò của đương sự trong vụ việc, như người khởi kiện là nguyên đơn, người bị kiện là bị đơn, người có quyền lợi liên quan có thể tham gia với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Việc xác định này dựa trên quy định pháp luật và bản chất quan hệ pháp luật nội dung.
Năng lực hành vi tố tụng của đương sự được quy định như thế nào?
Cá nhân có năng lực hành vi tố tụng khi đủ 18 tuổi trở lên, không bị mất hoặc hạn chế năng lực dân sự. Người chưa đủ tuổi hoặc mất năng lực hành vi được đại diện hợp pháp tham gia tố tụng thay. Điều này đảm bảo đương sự có khả năng nhận thức và thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng.
Quyền tự định đoạt của đương sự trong tố tụng dân sự là gì?
Đó là quyền của đương sự quyết định khởi kiện, rút đơn, bổ sung chứng cứ, hòa giải hoặc chấm dứt tố tụng. Quyền này giúp đương sự chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình tố tụng.
Tòa án có trách nhiệm gì trong việc bảo đảm quyền của đương sự?
Tòa án có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ đương sự trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ tố tụng, bảo đảm sự bình đẳng và công bằng trong xét xử, đồng thời thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự theo quy định pháp luật.

Kết luận

Đương sự là chủ thể trung tâm, không thể thiếu trong tố tụng dân sự, có quyền và nghĩa vụ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Việc xác định đúng thành phần và tư cách tố tụng của đương sự là yếu tố then chốt đảm bảo tính chính xác, khách quan của quá trình xét xử.
Năng lực pháp luật và năng lực hành vi tố tụng của đương sự có sự độc lập tương đối với năng lực dân sự, cần được quy định rõ ràng và áp dụng thống nhất.
Quyền và nghĩa vụ tố tụng của đương sự phải được bảo đảm thực thi đầy đủ, đồng thời tòa án và các chủ thể tố tụng khác cần phối hợp hỗ trợ đương sự hiệu quả.
Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật và nâng cao nhận thức pháp luật cho đương sự là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn cải cách tư pháp tiếp theo.

Các cơ quan chức năng và học giả cần phối hợp triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và đào tạo nâng cao năng lực cho đương sự, nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc dân sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về đương sự trong vụ án dân sự Trong chương này làm rõ khái niệm của đương sự trong tố tụng dân sự nội hàm của khái niệm. Đặc điểm của đương sự trong tố tụng dân sự, vai trò của đương sự và cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của việc xác định thành phần, tư cách tố tụng của đương sự. Trong chương này cũng đã phân tích pháp luật của một số nước quy định về đương sự trong tố tụng dân sự Chương 2: Quy định của pháp luật tố tụng dân sự hiện hành về đương sự trong tố tụng dân sự Trong chương đã đưa ra các quy định về thành phần và tư cách của đương sự. Các quy định về năng lực chủ thể của đương sự.

Quy định về quyền, nghĩa vụ và 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com việc kế thừa quyền và nghĩa vụ của đương sự trong tố tụng dân sự. Đánh giá những thành tựu và hạn chế của pháp luật Việt Nam trong những quy định này Chương 3: Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về đương sự ở Tòa án tại tỉnh Lạng Sơn và một số kiến nghị. Trong chương này, tác giả tập trung phân tích quan điểm, phương hướng của Đảng và Nhà nước ta trong vấn đề hoàn thiện khuôn khổ pháp luật. Đã đưa ra những quy định của pháp luật và việc áp dụng giải quyết các vụ án dân sự.

Qua những vụ án cụ thể tại địa phương đề xuất một số khuyến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ 1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐƢƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ 1. Khái niệm đƣơng sự trong tố tụng dân sự Đương sự theo pháp luật tố tụng dân sự thông thường là các chủ thể độc lập trong một hoặc nhiều quan hệ đang được xem xét, giải quyết trong vụ việc hoặc quan hệ phát sinh từ việc xem xét, giải quyết vụ việc đó.

Do đó, muốn xác định được đầy đủ đương sự trong vụ việc thì cần phải xác định được những mối quan hệ phải được giải quyết trong vụ việc đó và những mối quan hệ có liên quan đến việc giải quyết vụ việc. Một vụ việc mà có nhiều mối quan hệ đan xen của nhiều chủ thể thì vụ việc đó có thể có nhiều đương sự tham gia và ngược lại trong vụ việc đó chỉ phải giải quyết một mối quan hệ giữa hai chủ thể thì chỉ hai bên chủ thể đó được xác định là đương sự. Ngoài ra, đương sự trong tố tụng dân sự phải là những chủ thể có quyền, lợi ích liên quan trực tiếp với việc xem xét, giải quyết vụ việc đó. Vì vậy, để xác định được đầy đủ những ai là đương sự, trước hết cần xác định rõ bản chất của vụ việc mới có thể xác định được ai là chủ thể có quyền, lợi ích liên quan trực tiếp với việc giải quyết vụ việc đó.

Tùy thuộc vào từng vụ việc mà thành phần các chủ thể được xác định là đương sự sẽ khác nhau: có những vụ việc mà việc giải quyết vụ việc này có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của nhiều chủ thể, tuy nhiên có vụ việc thì việc giải quyết chỉ liên quan trực tiếp đến quyền lợi của hai bên chủ thể. Thông thường đương sự có quyền, lợi ích được giải quyết ngay trong vụ việc đó. Tuy nhiên, đương sự cũng còn bao gồm cả những người mà quyền và lợi ích không được giải quyết ngay trong vụ việc nhưng kết quả giải quyết vụ việc này có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích của họ. Vì vậy, họ cũng phải được tham gia vào việc giải quyết vụ việc.

6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Như vậy, có thể hiểu rằng, theo nghĩa rộng thì đương sự trong một vụ việc là cá nhân, pháp nhân hoặc các chủ thể khác tham gia vào quá trình giải quyết vụ việc vì có quyền, lợi ích liên quan đến việc giải quyết vụ việc. Theo quan niệm của các nhà luật học đương sự trong TTDS là gì ? Trong Từ điển Luật học được xuất bản năm 1999 thì “đương sự là người có quyền, nghĩa vụ được giải quyết trong một khiếu nại hoặc một vụ án”[38]. Ngoài ra, theo cuốn Từ điển Luật học của Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) thì đương sự được giải thích như sau: “Cá nhân, pháp nhân tham gia TTDS với tư cách là nguyên đơn hoặc bị đơn, hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Đương sự là một trong các nhóm người tham gia TTDS tại TAND trong các vụ kiện về dân sự, kinh doanh, thương mại, hôn nhân gia đình và lao động.

Những người tham gia TTDS đó bao gồm đương sự, người đại diện cho đương sự, người bảo vệ quyền lợi của đương sự, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội khởi kiện vì lợi ích chung, VKS, người làm chứng, người phiên dịch” [41]. Qua đó, có thể thấy các nhà luật học đều có một quan niệm chung, đương sự là những người tham gia vào quá trình giải quyết VADS vì có quyền, nghĩa vụ được giải quyết trong VADS, bao gồm bên nguyên đơn, bên bị đơn. Tuy nhiên, các nhà luật học chưa đưa ra một khái niệm toàn diện về đương sự trong TTDS. Vì vậy, để có thể xây dựng được khái niệm đương sự trong TTDS thì trước hết chúng ta cần phải làm rõ TTDS là gì ? Những chủ thể nào có thể được xác định là đương sự ? Theo từ điển Hán Việt của Đào Duy Anh [11]: "tố tụng" là việc thưa kiện (procès), "tố tụng pháp lý" là việc pháp luật quy định những thủ tục về cách tố tụng (code deprocédure)" Sách Tiếng nói nôm na của Lê Gia [26], dẫn giải 30.000 từ tiếng Việt thường dùng có liên quan đến từ Hán Việt (NXB Văn Nghệ TP HCM, 1999) giải thích chi tiết hơn: "Tố tụng" là vạch tội và đưa ra cửa công để phân giải phải trái do chữ "tố" là vạch tội; chữ "tụng" là thưa kiện ở cửa công để xin phân phải trái".

Hiểu một cách đơn giản: "Tố tụng" là việc thưa kiện ở tòa án hay được hiểu là “việc kiện cáo trước toà án” [26]. Vì vậy, TTDS được hiểu là những việc kiện 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cáo nhau ra TA về các quan hệ dân sự và yêu cầu TA giải quyết. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, khái niệm “tố tụng dân sự” cũng có nhiều cách hiểu khác nhau, tuỳ theo mô hình tố tụng và pháp luật của mỗi quốc gia thuộc mỗi hệ thống pháp luật cơ bản trên thế giới [11]. Trước khi có BLTTDS việc giải quyết các tranh chấp ở TA theo các thủ tục tố tụng khác nhau và được quy định trong các văn bản khác nhau.

Việc giải quyết các tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình theo thủ tục giải quyết các VADS được quy định trong PLTTGQCVADS 1989 [14], giải quyết các tranh chấp kinh tế theo thủ tục giải quyết các VA kinh tế được quy định trong PLTTGQCVAKT 1994 [42], giải quyết các tranh chấp lao động theo thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động được quy định trong PLTTGQCTCLĐ 1996 [43]. Sở dĩ các loại tranh chấp này được giải quyết ở các thủ tục khác nhau vì trong hệ thống pháp luật Việt Nam thời kỳ này không phân chia hệ thống pháp luật thành hệ thống luật công và hệ thống luật tư như các nước theo hệ thống luật dân sự. Mỗi ngành luật được hiểu là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật. Luật Dân sự, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Kinh tế, Luật Lao động được xác định là các ngành luật độc lập và mỗi ngành luật này lại điều chỉnh một nhóm các quan hệ xã hội riêng biệt.

Luật Dân sự và các ngành luật khác như Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Kinh tế, Luật Lao động (các ngành luật nội dung) là các ngành luật có vị trí ngang nhau trong hệ thống pháp luật. Vì vậy, hệ thống luật tố tụng (luật hình thức) cũng có sự tách biệt để giải quyết các loại tranh chấp trong từng ngành luật nội dung và TTDS chỉ là thủ tục giải quyết các tranh chấp, yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên, BLDS 2005 [8] ra đời đã đánh dấu một sự thay đổi rất lớn về vị trí của Luật Dân sự. Luật Dân sự được coi như là “luật gốc” trong hệ thống luật tư [11].

Các ngành luật thuộc hệ thống luật tư như Luật Dân sự, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Thương mại, Luật Lao động v. đã có sự thống nhất. Do vậy, TTDS, tố tụng kinh tế, tố tụng lao động đã có sự tương đồng. BLTTDS 2004 sửa đổi bổ sung năm 2011 [31] đã thống nhất các trình tự tố tụng để giải quyết các tranh chấp, yêu cầu thuộc lĩnh vực tư giống như pháp luật tố tụng của các nước trong hệ thống luật dân sự.

Như vậy, với quan niệm này, đương sự trong TTDS là người tham gia vào quá trình TA giải 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com quyết các tranh chấp, yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động. Ngoài ra, pháp luật TTDS không chỉ điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong quá trình giải quyết VVDS mà còn điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong quá trình THADS. Tuy nhiên, trong giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi chỉ đề cập đến đương sự trong quá trình TA giải quyết VVDS. Vì vậy, chúng tôi không bình luận và đánh giá về vấn đề này.

Việc phân loại các đối tượng được giải quyết theo thủ tục TTDS cũng có những quan niệm rất khác nhau và từ đó dẫn đến những quan niệm khác nhau về đương sự trong TTDS. Trước khi có BLTTDS, nhiều nhà khoa học pháp lý Việt Nam cho rằng đối tượng được giải quyết theo thủ tục TTDS cũng chỉ là các VADS, trong đó TA giải quyết các tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình và cả các yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình [31]. Vì vậy, quan niệm thành phần đương sự trong VADS bao gồm: nguyên đơn, bị đơn, người dự sự (người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan không có yêu cầu độc lập) [31]. Tại Điều 1 BLTTDS 2004 sửa đổi bổ sung năm 2011 đã quy định đối tượng giải quyết theo thủ tục TTDS các VVDS, VVDS bao gồm: VADS và VDS.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ