Chương 1. Dòng họ và văn hóa dòng họ của người Việt -—---- 1.1 Khái “Đông họ" và sơ bộ về các dòng họ của người Việt ở châu thổ Bắc Bộ - 1. Khái “Van héi a “Van héa dang ho” Hes Btn hah it Ua Vt hig Nan In ig Gob Mi văn hóa đòng họ nguyễn quy lang Dai M6. Vài nhận xét về văn hóa dòng họ Nguyễn Quy 3.
Văn hóa dòng họ Nguyễn Quý làng Đại Mỗ trong giai đoạn hiện nay —-- 3. Kế thừa và phát huy những mặt tích cực của văn hóa dòng họ Nguyễn Quỷ trong giai di Kết luận -- — - Tài liệu tham khảo —-—-——-—-—~——~——~—=————— Phụ lục Phụ lục 1. Bia thin vị nha thờ tổ họ Nguyễn Quỷ 'Phụ lục 2. Tiểu sử Tam vị Đại vương = Phụ lục 3.
Một số di vật trong Khu từ đường~—--——- Phụ lục 4. Kết quả điều tra về một số mặt của họ Ng Phụ lục 5. Hình ảnh minh họa ~---—------>--—-—---—-~- Cùng dòng họ (hay cùng cội nguồn) đả một trong bản tập hợp con người thành sinh vật xã hội mà các nhà hóa học và dân tộc học đã khẳng định. Trong đời sống xỉ người, nhất là ở giai đoạn phát triển tiền công nghiệp, dò trí rất quan trọng; ‘on đối với xã hội của các cư dân côn dân đồ thi, dong ho van có ánh hướng ở các mức độ khác¡ nguyên lý cùng dòng họ trong lịch sử loài người là một ngư tính lịch đại vừa mang tỉnh đồng đại ở người Liệt, với tính thần Họ chín đời hơn người đào hơn ao nước lã., dòng họ tạo ra sự cổ kết rất chặt c cộng đồng huyết thống vượt qua được những khỏ khăn et họa để tạo lập cuộc sống.
Đòng họ có tác dụng tích cực hoang lập làng, phát triển sản xuất, ôn định đời sống, khu đồng họ từng giữ vị trí quan trọng, có dòng họ đứng lên g của lịch sử đất nước ở những thời điểm hệ trọng như họ E ký X), ho Tran (thé kb XI), họ Lê (thế ký XE), họ Trịnh XVI - XI). Có những dòng họ được sử sách ghỉ công, nh: Nhự vậy nghiên cứu văn hóa dòng họ cho thấp die bản về quả trình hình thành và phát triển các đồng họ, vai đối với phát triển làng xã và đắt nước, góp phần tìm hiểu v Việt. Nghiên cửu vấn hóa dòng họ còn giúp vào việc giáo c cúch ứng xử cho con châu, xảy dựng một nếp sống có văn Ngày nay, Liệt Nam đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghỉ hóa đất nước, vai trò của văn hóa càng được đề cao. Tr‹ nghiên cứu văn hóa dòng họ tạo co sở khoa học cho việc Ì những mặt tích cực, khắc phục và loại bỏ những mặt hạn ei Vì những lý do trên, tôi chọn vấn để "Văn hỏa don nghiên cứu ở bậc Cao học và lấy ăn hóa của một dòng họ Nguyễn Quỷ ở làng Đại Mỗ, xã Đại Mô, huyện Từ Lễ, Nội làm đề tài luận văn tốt nghiệp.
Đại Mỗ là một làng c trọng trong hệ thống các làng xã phía Tây Kinh thành phong kiến (phía Tây Nam Thủ đô Hà Nội hiện nay). Tn (1848 - 1883), Đại Mỗ có tên gọi là Thiên Mễ. Tại đây có nhưng đến thể ký XVII, dòng họ Nguyễn Quý: tỏa sáng tr Liệt Nam với vị thảm hoa Tẻ tưởng Nguyễn Quỷ: Đức, Nguyễn Quỷ Ấn và châu ông là Ngu in Quỷ: Kinh da cc trong triều đình Lê - Trịnh và có ảnh hưởng lớn đến cư đât 3. Lịch sử nghiên cửu vấn đề Vấn để dòng họ người Việt từ lâu đã được các hoe g nước nghiên cứu từ nhiễu góc độ khác nhau, thể hiện ¿ lớn các công trình đã được công bổ.
Có thé phan chia ¢ thành các nhóm ~ Nhóm thứ nhất để cập đến dòng họ trong mỗi liền văn hóa làng, văn hóa Liệt Nam, tiêu biều là các tác phẫr tục của Phan Kế Bính [7]; Người nông dân châu thổ › Gourou [25], Việt Nam văn hóa sứ cương của Đào Duy làng xóm Việt Nam của Toan ánh [3], Cơ cẩu tổ chức của ở Bắc Bộ cúa Trần Từ [54]. ~ Nhóm thứ hai nghiên cứu vẻ lich sử các dòng họ m tác phẩm: Ho va tén người Liệt của Lê Trung Hoa [29] nguồn trăm họ cúa Bùi Văn Nguyên giới thiệu về đất nướ người Việt từ đời Phục Hy tới nay [39]; cuốn Tim hiểu ø gian Hà Nội cô bài Tổng quan về các dòng họ văn hiển p ra đời và đặc điểm của một số dòng họ tiêu biểu của H¿ phẩm Tiến sĩ Nho học Thăng Long - Hà Nội của Bùi Xi làng khoa bảng Thăng Long - Hà Nội (Bùi Xuân Đinh và chủ biên) giới thiệu các Tiến sĩ nho học của các gia dint ho được biểu hiện qua các quan hệ huyết thống [12]; Aội ' gốc 'Họ' của người Liệt Nam của Lê Nguyễn Lưu giới thị Việt [36], bài của Phan Chí Thành bàn về thực chất củ người Việt trong đời sống làng xã ở đồng bằng Bắc Bộ [48 ~ Nhóm thứ ba là các công trình nghiên cửu về gi như Gia phá - Khảo luận và thực hành; Một lỗi chép gia của Nguyễn Đức Du, tác giả đã trình bày một cách khoa h: phat trién cua vit ộc làm gia pha ở nước ta [14,15 ‘inh thar ngoại phả của tác giả Phạm Côn Sơn, phần đầu dành riêt gia đình ghi lại những đặc điểm truyền thống của tông họ, bai hướng dẫn một số biểu mẫu cách ghi có tính khoa học [ ~ Nhóm thứ tư là các rác phẩm nghiên cửu về vẫn a giai đoạn hiện nay bao gồm: Kỹ yêu hội thảo khoa học [2 ở Nghệ An với sự nghiệp thực hiện chiến lược con người Ï XAT gidi thiệu các đông họ ở Nghệ An với sự nghiệp thực | người Việt Nam đầu thể kỷ XXI [57]; cuốn Quan hệ dòng Hồng của Mai Văn Hai, Phan Đại Doãn nghiên cứu quan h vực cư trú, trong hoạt động kinh tế, trong tỗ chức quyền l xã, trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng [27]; cuỗn Van hs Binh tap hợp các báo cáo tại Hội thảo văn hóa dòng họ ở cứu Kinh tẻ số 3, thang 8 năm 1994 của tác giả Mai Var Dinh dé cap đến vấn đề Vai trỏ của quan hệ gia đình và c động kinh tế ở nông thón hiện nay [26]. ~ Nhóm thứ năm là các công trình về dòng họ liên ại để khác, tiêu biểu là các bài: Đông họ với vấn để dân số ‹ đề cập về gia phả của một đòng họ với cây phá hệ 13 đời v "nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô" [10]; Dong ho Vier đến vận mệnh của Vũ Ngọc Khánh đề cập đến mối quan h vận mệnh của đất nước, với văn hóa làng [32]: Giáo dục dc còn tổn tại của Đỗ Ngọc Yên chỉ ra mỗi quan hệ giữa đặc dòng họ [68] Nhìn chung, đã có một lượng lớn tác phẩm (sách, khoa học.) về dòng họ và văn hóa dòng họ cúa người V tác phẩm đó nặng về góc độ lịch sử, chú trọng trinh bay 1 triển, đặc điểm của dòng họ nói chung. Cho đến nay, vin đề cập đến văn hóa của các dòng họ tiêu biểu ở những truyền thẳng đến hiện đại.
Đối với dòng họ Nguyễn Quý ở Đại Mỗ, théi phon; cuốn sách đề cập đến hành trạng của các danh nhân Ì Nguyễn Quý Ân, Nguyễn Quý Kính, như Đại Viết sté hy! 1 bảo tổn báo tàng, giới thiệu sự hình thành và những giá trị phụng họ Nguyễn Quý [37]. Nam 2004, nhóm tác giá Bủi Xuân Đính và Nguy biên) công bố cuốn Céc ling khoa bảng Thăng Long - truyền thống khoa bảng của làng Đại M6, trong dé c6 dor 20}. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có một công trình nào. dòng họ Nguyễn Quý làng Đại Mỗ.
Đây cũng là lý do để tr để tài này. Mục đích nghiên cứu của luận văn. “Trên cơ sở các nguẳn tư liệu được tập hop, Ludn var yếu tổ câu thành và những đặc điểm của văn hóa dòng họ i Đại Mỗ từ xưa đến nay; đảnh giá những mặt tích cực và nà trong văn hóa của dòng họ Nguyễn Quỷ; trên cơ sở đó. đưa về việc kể thừa và phát huy những mặt tích cực, hạn chế nl để dòng họ Nguyễn Quý động viên con em đang làm vi huy truyền thống của đỏng họ để xây dựng quê hương, đất 4.
Doi tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn.L Đổi tượng nghiên cứu Phạm vi thời gian được nghiên cứu của Luận văn mạng tháng Tâm 1945 đến hiện nay. Cơ sở lý luận và nhương pháp nghiên cứu Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp du và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hỗ quan điểm của Đáng cộng sản Việt Nam về văn hóa, về nghiệp và nông dân, đặc biệt là các chú trương, nghị qu việc kế thừa các hình thức quản lý truyền thống, kết hợp quản lý xã hội. Ngoài phương pháp chính là phương pháp nghiên 'Văn hóa, Sử học, Luận văn coi trọng sử dụng phương phái học để thu thập tư li và phương pháp. hồng đễ phân hiện tượng cẩn nghiên cứu, đặt văn hóa dòng họ trong mồ.
với các yếu tố khác như văn hóa làng, các điều kiện lịch sr tế, chính trị - xã hội của làng Đại Mỗ, của đất nude qua cé được phân tích. Luận văn sử dụng phương pháp điều tra xã hội học số mặt của văn hóa dòng họ Nguyễn Quý làng Đại Mỗ troi Nguồn tư liệu thứ hai của Luận văn là các ý kiến đồng gia tộc và các cả nhân thuộc dỏng họ Nguyễn Quý ở Ì Nguồn tư liệu thứ ba của Luận văn là tài liệu điều t một số mặt sinh hoạt của dòng họ Nguyễn Quý làng Đại M Ngoài ra Luận văn kể thừa những thành quả nghiên người Việt, về dòng họ Nguyễn Quý và về lịch sử làng công bổ, T. Đồng gồp của luận văn: Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu văn hóa c tại một làng cụ thể từ truyền thống đến hiện đại. Luận văn đề xuất việc kế thửa và phát huy các mặt tỉ phục các mặt hạn chế của dòng họ trong công cuộc xây dựt mới ở Đại Mỗ nói riêng, ở nông thôn nói chung.
Luận văn góp phẩn vào việc nghiên cứu dòng họ và của người Việt ở châu thô Bắc Bộ từ truyền thống đến hi văn hóa làng xã. Bố cục nội dung của luận văn Ngoài Mớ đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ ¡ văn được chia làm ba chương: ih Phang eT re a ss Wi tain hg hs Ng An đồng đai CHUONG 1 DONG HO VA VAN HOA DONG HQ CUA NG 1. Khai niệm "Dõng họ" và sơ bộ về các dòng họ của người Việt ở châu thổ Bắc Bộ 1.