I. Khám phá vai trò của Nhật Bản trong hợp tác kinh tế GMS
Tiểu vùng Mê Công mở rộng (GMS), bao gồm Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam và hai tỉnh Vân Nam, Quảng Tây của Trung Quốc, là một khu vực địa chiến lược với tiềm năng phát triển to lớn. Sáng kiến hợp tác kinh tế GMS, ra đời năm 1992 dưới sự điều phối của Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), nhằm mục tiêu thúc đẩy một tiểu vùng thịnh vượng và hội nhập. Trong bối cảnh đó, vai trò của Nhật Bản nổi lên như một đối tác chiến lược, không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn định hình các chính sách phát triển quan trọng. Luận văn thạc sĩ về vai trò của Nhật Bản trong hợp tác kinh tế tiểu vùng Mê Công mở rộng phân tích sâu sắc các khía cạnh của mối quan hệ này, từ lợi ích kinh tế đến các mục tiêu địa chính trị. Nhật Bản xem GMS là một khu vực quan trọng để đảm bảo an ninh năng lượng, mở rộng thị trường, và xây dựng các chuỗi cung ứng linh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Trung - Nhật ngày càng gia tăng. Chính sách đối ngoại của Nhật Bản đối với khu vực này được thể hiện rõ qua các cam kết viện trợ phát triển chính thức và khuyến khích đầu tư trực tiếp. Sự tham gia của Nhật Bản không chỉ là hoạt động song phương mà còn mang tính đa phương, phối hợp chặt chẽ với các định chế quốc tế như ADB và các quốc gia ASEAN. Việc phân tích vai trò này đòi hỏi một cái nhìn toàn diện, xem xét cả động cơ, phương thức thực hiện và những tác động thực tế đến sự phát triển của lưu vực sông Mê Kông.
1.1. Bối cảnh ra đời và tầm quan trọng của hợp tác GMS
Sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh và xu thế toàn cầu hóa vào đầu thập niên 90 đã tạo ra một môi trường quốc tế mới, thuận lợi cho hợp tác và phát triển. Trong bối cảnh đó, sáng kiến hợp tác kinh tế GMS được khởi xướng năm 1992 bởi ADB. Mục tiêu chính là khai thác tiềm năng chung, tăng cường kết nối khu vực và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia thành viên. GMS có vị trí địa lý chiến lược, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và thị trường hơn 300 triệu dân. Các quốc gia trong tiểu vùng có nhiều điểm tương đồng về văn hóa và trình độ phát triển, tạo nền tảng vững chắc cho việc hợp tác. Hợp tác GMS tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu như giao thông, năng lượng, môi trường, thương mại và đầu tư, góp phần quan trọng vào tiến trình hội nhập của các nước CLMV (Campuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam) vào quan hệ Nhật Bản - ASEAN và kinh tế toàn cầu.
1.2. Phân tích lợi ích chiến lược trong chính sách Nhật Bản
Chính sách đối ngoại của Nhật Bản tại GMS được thúc đẩy bởi nhiều lợi ích đan xen. Về kinh tế, GMS là thị trường tiềm năng và là nơi cung cấp nguồn tài nguyên, lao động quan trọng cho các doanh nghiệp Nhật. Việc phát triển cơ sở hạ tầng tại đây, như hành lang kinh tế Đông - Tây, giúp tạo ra các chuỗi cung ứng mới, giảm phụ thuộc vào các tuyến hàng hải truyền thống. Về địa chính trị, việc tăng cường hiện diện tại GMS giúp Nhật Bản đối trọng với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc, đặc biệt là sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Hỗ trợ các nước GMS phát triển cũng giúp Nhật Bản xây dựng hình ảnh một đối tác tin cậy, qua đó củng cố vai trò lãnh đạo trong cấu trúc an ninh khu vực và thúc đẩy một trật tự khu vực dựa trên luật lệ. Các lợi ích này định hình rõ nét các hoạt động hỗ trợ của Nhật Bản, từ ODA Nhật Bản đến FDI Nhật Bản.
II. Thách thức lớn trong hợp tác kinh tế tiểu vùng Mê Công
Mặc dù sở hữu tiềm năng lớn, quá trình hợp tác và phát triển của Tiểu vùng Mê Công mở rộng phải đối mặt với nhiều thách thức cố hữu. Một trong những rào cản lớn nhất là khoảng cách phát triển kinh tế - xã hội sâu sắc giữa các quốc gia thành viên. Thái Lan và các tỉnh của Trung Quốc có nền kinh tế phát triển hơn hẳn so với các nước CLMV. Sự chênh lệch này tạo ra sự bất cân xứng về lợi ích và năng lực thực thi các dự án hợp tác, đòi hỏi các cơ chế hỗ trợ đặc thù như viện trợ phát triển chính thức. Thêm vào đó, hệ thống cơ sở hạ tầng yếu kém, thiếu đồng bộ là một trở ngại lớn cho việc tăng cường kết nối khu vực và lưu thông hàng hóa. Việc xây dựng các hành lang kinh tế đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và sự phối hợp chính sách chặt chẽ. Bên cạnh các vấn đề nội tại, bối cảnh địa chính trị tiểu vùng Mê Công ngày càng phức tạp với sự cạnh tranh chiến lược Trung - Nhật. Sự trỗi dậy của Trung Quốc với các sáng kiến lớn đã đặt ra những thách thức không nhỏ đối với vai trò và ảnh hưởng của các đối tác truyền thống như Nhật Bản. Việc cân bằng quan hệ với các cường quốc và đảm bảo lợi ích quốc gia trở thành bài toán khó cho các nước GMS. Cuối cùng, các vấn đề an ninh phi truyền thống như quản lý nguồn nước lưu vực sông Mê Kông, biến đổi khí hậu, và tội phạm xuyên quốc gia cũng là những thách thức đòi hỏi nỗ lực chung để đảm bảo phát triển bền vững.
2.1. Phân tích khoảng cách phát triển giữa các quốc gia GMS
Sự chênh lệch về trình độ phát triển là một đặc điểm nổi bật của GMS. Trong khi Thái Lan là một nền kinh tế công nghiệp mới, các nước CLMV vẫn đang trong giai đoạn chuyển đổi với thu nhập bình quân đầu người thấp hơn đáng kể. Theo các chỉ số kinh tế, khoảng cách này thể hiện rõ ở GDP, chất lượng nguồn nhân lực, và năng lực công nghệ. Sự khác biệt này dẫn đến khó khăn trong việc hài hòa chính sách, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại và đầu tư. Các quốc gia kém phát triển hơn lo ngại về việc không thể cạnh tranh và bị thua thiệt trong quá trình hội nhập. Do đó, vai trò của các đối tác như Nhật Bản trong việc cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để thu hẹp khoảng cách này là cực kỳ quan trọng, nhằm đảm bảo tiến trình hợp tác GMS mang lại lợi ích công bằng cho tất cả các thành viên.
2.2. Sự cạnh tranh địa chính trị và ảnh hưởng tới GMS
Địa chính trị tiểu vùng Mê Công đang trở thành một sân khấu cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc, nổi bật là giữa Trung Quốc và Nhật Bản. Trung Quốc, với lợi thế vị trí địa lý và sức mạnh kinh tế, đã triển khai mạnh mẽ sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) và cơ chế Hợp tác Lan Thương - Mê Kông (LMC). Trong khi đó, Nhật Bản thúc đẩy Sáng kiến Đối tác Nhật Bản - Mê Kông với trọng tâm là phát triển bền vững và chất lượng cao. Sự cạnh tranh này một mặt mang lại nhiều lựa chọn về nguồn vốn và công nghệ cho các nước GMS, nhưng mặt khác cũng đặt họ vào thế khó trong việc duy trì chính sách đối ngoại cân bằng. Điều này đòi hỏi các nước GMS phải có chiến lược khôn khéo để tối đa hóa lợi ích và tránh bị phụ thuộc vào bất kỳ một cường quốc nào.
III. Phương pháp Nhật Bản hỗ trợ vốn cho phát triển GMS
Nhật Bản đã triển khai một chiến lược hỗ trợ vốn đa dạng và hiệu quả để khẳng định vai trò của Nhật Bản trong hợp tác kinh tế tiểu vùng Mê Công mở rộng. Trụ cột chính trong chiến lược này là nguồn viện trợ phát triển chính thức (ODA). Thông qua Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Nhật Bản đã tài trợ cho hàng loạt dự án trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như giao thông, năng lượng và phát triển nông thôn. Nguồn ODA Nhật Bản không chỉ cung cấp vốn ưu đãi mà còn đi kèm với các điều kiện về chuyển giao công nghệ, quản trị minh bạch và bảo vệ môi trường, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Bên cạnh ODA song phương, Nhật Bản còn đóng vai trò là nhà tài trợ lớn nhất cho Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), qua đó gián tiếp định hình và tài trợ cho các chương trình nghị sự của GMS. Cơ chế đồng tài trợ giữa Nhật Bản và ADB đã giúp huy động nguồn lực tài chính to lớn cho các dự án kết nối quy mô lớn. Ngoài nguồn vốn công, chính phủ Nhật Bản cũng tích cực thúc đẩy đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ khu vực tư nhân. Các chính sách hỗ trợ, bảo lãnh đầu tư và các diễn đàn doanh nghiệp được tổ chức thường xuyên nhằm tạo ra một môi trường kinh doanh hấp dẫn, khuyến khích các tập đoàn Nhật Bản đầu tư vào GMS, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất và xây dựng chuỗi cung ứng.
3.1. Vai trò viện trợ phát triển chính thức ODA Nhật Bản
ODA Nhật Bản là công cụ chính sách đối ngoại quan trọng nhất của Tokyo tại GMS. Nguồn vốn này được phân bổ cho các dự án phát triển cơ sở hạ tầng chiến lược, ví dụ như xây dựng cầu, đường cao tốc và cảng biển dọc theo các hành lang kinh tế. Theo luận văn của Nguyễn Ngọc Hà (2011), các dự án do JICA thực hiện không chỉ tập trung vào hạ tầng cứng mà còn chú trọng phát triển hạ tầng mềm như cải cách thể chế, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng năng lực quản lý cho các cơ quan chính phủ địa phương. Cách tiếp cận này giúp đảm bảo tính bền vững và hiệu quả lâu dài của các dự án, góp phần thực chất vào việc cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
3.2. Thúc đẩy đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI Nhật Bản
Bên cạnh ODA, việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Nhật Bản là một ưu tiên hàng đầu. Chính phủ Nhật Bản, thông qua các tổ chức như Tổ chức Xúc tiến Mậu dịch Nhật Bản (JETRO), đã triển khai nhiều chương trình xúc tiến đầu tư vào khu vực GMS. Làn sóng FDI Nhật Bản tập trung vào các ngành công nghiệp chế tạo, lắp ráp và dịch vụ logistics, tận dụng lợi thế về chi phí lao động và vị trí địa lý của GMS để xây dựng các cơ sở sản xuất vệ tinh. Sự hiện diện của các doanh nghiệp Nhật Bản không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao tiêu chuẩn quản lý, đóng góp vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các nền kinh tế GMS.
3.3. Hợp tác tài chính với Ngân hàng phát triển châu Á ADB
Nhật Bản là cổ đông lớn nhất và có ảnh hưởng chi phối tại Ngân hàng phát triển châu Á (ADB). Mối quan hệ này cho phép Nhật Bản định hướng các chương trình hợp tác của GMS, vốn do ADB khởi xướng và điều phối. Nhật Bản thường xuyên thực hiện các dự án đồng tài trợ với ADB, kết hợp nguồn vốn vay ưu đãi của mình với các khoản vay của ADB để tài trợ cho các dự án hạ tầng quy mô lớn. Sự hợp tác này không chỉ giúp gia tăng tổng nguồn vốn đầu tư mà còn đảm bảo các dự án tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường và xã hội, phản ánh cam kết của Nhật Bản đối với phát triển bền vững trong khu vực.
IV. Cách Nhật Bản thúc đẩy kết nối khu vực và hạ tầng GMS
Một trong những đóng góp nổi bật nhất thể hiện vai trò của Nhật Bản trong hợp tác kinh tế tiểu vùng Mê Công mở rộng là nỗ lực thúc đẩy kết nối khu vực thông qua các dự án phát triển cơ sở hạ tầng mang tính chiến lược. Nhật Bản nhận thức rõ rằng hạ tầng giao thông là xương sống của hội nhập kinh tế, là tiền đề để xây dựng các chuỗi cung ứng hiệu quả và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Do đó, phần lớn nguồn ODA Nhật Bản đã được ưu tiên cho lĩnh vực này. Sáng kiến tiêu biểu nhất là việc hỗ trợ xây dựng và hoàn thiện Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), kết nối cảng Đà Nẵng của Việt Nam với Myanmar qua Lào và Thái Lan. Dự án này không chỉ là một tuyến đường bộ mà còn được định hướng trở thành một hành lang kinh tế thực sự với các khu công nghiệp, trung tâm logistics và cửa khẩu hiện đại. Ngoài hạ tầng cứng, Nhật Bản cũng chú trọng đến hạ tầng mềm. Thông qua JICA, nhiều dự án hỗ trợ kỹ thuật đã được triển khai nhằm đơn giản hóa thủ tục hải quan, hài hòa hóa quy định vận tải và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics. Hơn nữa, Nhật Bản còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực quản lý hạ tầng, năng lượng sạch và nông nghiệp công nghệ cao, giúp các nước GMS nâng cao năng lực và hướng tới phát triển bền vững.
4.1. Sáng kiến phát triển cơ sở hạ tầng giao thông chiến lược
Nhật Bản tập trung vào các dự án hạ tầng có tính liên kết cao, tạo ra mạng lưới giao thông liền mạch trong toàn GMS. Ngoài Hành lang kinh tế Đông - Tây, Nhật Bản còn tài trợ cho việc nâng cấp các tuyến quốc lộ ở Campuchia và Lào, xây dựng các cây cầu lớn bắc qua sông Mê Kông, và hiện đại hóa các cảng biển, sân bay. Các dự án này được đánh giá cao về chất lượng kỹ thuật và tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn và môi trường. Mục tiêu cuối cùng là giảm chi phí vận tải, rút ngắn thời gian di chuyển và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và du lịch phát triển.
4.2. Xây dựng Hành lang kinh tế Đông Tây và chuỗi cung ứng
Hành lang kinh tế Đông - Tây là dự án biểu tượng cho sự hỗ trợ của Nhật Bản đối với GMS. Việc hoàn thành hành lang này đã mở ra một tuyến vận tải xuyên quốc gia mới, có ý nghĩa sống còn đối với các nền kinh tế như Lào (không có biển). Dọc theo hành lang, Nhật Bản khuyến khích các doanh nghiệp của mình thiết lập cơ sở sản xuất, tạo thành một chuỗi cung ứng khu vực tích hợp. Điều này không chỉ giúp các công ty Nhật Bản đa dạng hóa rủi ro mà còn thúc đẩy công nghiệp hóa tại các địa phương mà hành lang đi qua, tạo ra động lực tăng trưởng kinh tế mới cho toàn tiểu vùng.
4.3. Chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực
Nhật Bản hiểu rằng hạ tầng hiện đại cần có nguồn nhân lực đủ trình độ để vận hành và quản lý. Do đó, các dự án ODA của Nhật Bản luôn lồng ghép yếu tố đào tạo và chuyển giao công nghệ. Các chuyên gia Nhật Bản được cử đến làm việc cùng các đối tác địa phương, trong khi nhiều cán bộ, kỹ sư từ các nước GMS được gửi sang Nhật Bản học tập. Các chương trình này tập trung vào các lĩnh vực như quản lý dự án, kỹ thuật xây dựng, công nghệ thông tin và bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng một đội ngũ chuyên gia nòng cốt cho sự phát triển lâu dài của tiểu vùng.
V. Đánh giá tác động từ vai trò của Nhật Bản với GMS
Sự hỗ trợ của Nhật Bản đã tạo ra những tác động tích cực và sâu rộng, góp phần định hình lại diện mạo kinh tế - xã hội của Tiểu vùng Mê Công mở rộng. Đánh giá chung cho thấy, vai trò của Nhật Bản trong hợp tác kinh tế tiểu vùng Mê Công mở rộng đã thành công trong việc thúc đẩy kết nối khu vực và thu hẹp khoảng cách phát triển. Các dự án phát triển cơ sở hạ tầng do Nhật Bản tài trợ đã cải thiện đáng kể mạng lưới giao thông, giúp giảm chi phí logistics và tăng cường lưu thông thương mại nội khối. Theo luận văn của Nguyễn Ngọc Hà (2011), việc này đã giúp các nước CLMV hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế khu vực và chuỗi giá trị toàn cầu. Nguồn vốn ODA Nhật Bản và FDI Nhật Bản đã trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, tạo ra nhiều việc làm và cải thiện thu nhập cho người dân. Hơn nữa, cách tiếp cận của Nhật Bản, nhấn mạnh vào chất lượng, tính bền vững và phát triển nguồn nhân lực, đã góp phần nâng cao năng lực quản trị và kỹ thuật cho các nước GMS. Sự hiện diện của Nhật Bản cũng tạo ra một sự cân bằng chiến lược trong bối cảnh địa chính trị tiểu vùng Mê Công phức tạp, mang lại cho các quốc gia trong khu vực thêm lựa chọn và không gian chính sách. Những đóng góp này không chỉ củng cố quan hệ Nhật Bản - ASEAN mà còn góp phần vào hòa bình, ổn định và an ninh khu vực.
5.1. Kết quả rút ngắn khoảng cách phát triển trong ASEAN
Một trong những thành tựu quan trọng nhất là việc góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa nhóm các nước CLMV và các thành viên lâu đời hơn của ASEAN. Nhờ các dự án hạ tầng và hỗ trợ kỹ thuật, các nền kinh tế CLMV đã có những bước tiến đáng kể trong cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh. Sự phát triển của các hành lang kinh tế đã giúp các vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là các khu vực biên giới, có cơ hội tham gia vào các hoạt động kinh tế, giảm nghèo và tăng cường hội nhập. Điều này đóng góp trực tiếp vào mục tiêu xây dựng một Cộng đồng ASEAN gắn kết và phát triển đồng đều.
5.2. Tăng cường an ninh khu vực và phát triển bền vững
Sự tham gia của Nhật Bản không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần tăng cường an ninh khu vực. Bằng cách thúc đẩy hợp tác và thịnh vượng chung, Nhật Bản giúp xây dựng lòng tin và giảm thiểu nguy cơ xung đột. Các dự án của Nhật Bản thường đi kèm với các tiêu chuẩn cao về môi trường và xã hội, thúc đẩy các quốc gia GMS hướng tới mô hình phát triển bền vững. Việc hợp tác trong các lĩnh vực như quản lý nguồn nước lưu vực sông Mê Kông và ứng phó với biến đổi khí hậu cũng là những đóng góp thiết thực cho an ninh phi truyền thống, đảm bảo sự phát triển ổn định và lâu dài cho toàn tiểu vùng.
VI. Triển vọng hợp tác kinh tế GMS trong chính sách Nhật
Triển vọng hợp tác giữa Nhật Bản và GMS trong tương lai tiếp tục rộng mở nhưng cũng đối mặt với nhiều biến số phức tạp. Chính sách đối ngoại của Nhật Bản dự kiến sẽ duy trì sự ưu tiên cao cho khu vực này, coi đây là một phần quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở (FOIP). Trọng tâm hợp tác sẽ tiếp tục là các dự án hạ tầng chất lượng cao, phát triển bền vững, và kinh tế số. Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị tiểu vùng Mê Công sẽ có những thay đổi lớn. Sự cạnh tranh chiến lược Trung - Nhật sẽ ngày càng gay gắt, đặc biệt khi Trung Quốc đẩy mạnh sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) và các cơ chế hợp tác riêng. Điều này đòi hỏi Nhật Bản phải có những điều chỉnh chính sách linh hoạt, nhấn mạnh vào các giá trị khác biệt như tính minh bạch, bền vững tài chính và tôn trọng chủ quyền của các nước đối tác. Các nước GMS cần tận dụng cơ hội từ sự cạnh tranh này để huy động nguồn lực nhưng cũng phải khéo léo để không bị lôi kéo vào vòng xoáy đối đầu. Để thúc đẩy hợp tác hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ: nâng cao năng lực hấp thụ vốn của các nước GMS, tăng cường phối hợp chính sách giữa các thành viên, và đẩy mạnh sự tham gia của khu vực tư nhân. Tương lai của quan hệ Nhật Bản - ASEAN nói chung và với GMS nói riêng sẽ phụ thuộc vào khả năng hai bên cùng nhau giải quyết những thách thức chung và xây dựng một trật tự khu vực dựa trên sự tin cậy và cùng có lợi.
6.1. Tương quan với sáng kiến Vành đai và Con đường BRI
Trong tương lai, các dự án của Nhật Bản tại GMS sẽ luôn được đặt trong tương quan so sánh với sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc. Thay vì đối đầu trực diện, Nhật Bản có thể chọn cách cạnh tranh và hợp tác có chọn lọc. Nhật Bản sẽ tiếp tục nhấn mạnh các tiêu chuẩn quốc tế về "hạ tầng chất lượng", bao gồm tính bền vững về môi trường, xã hội và tài chính, như một sự khác biệt so với các dự án của BRI. Đối với các nước GMS, việc có cả hai đối tác lớn mang lại cơ hội đa dạng hóa nguồn vốn, nhưng cũng đòi hỏi sự tỉnh táo trong việc lựa chọn dự án để đảm bảo lợi ích quốc gia lâu dài và tránh bẫy nợ.
6.2. Giải pháp thúc đẩy quan hệ Nhật Bản ASEAN hiệu quả
Để tăng cường hiệu quả hợp tác, các nước GMS cần nâng cao tính chủ động và phối hợp chặt chẽ hơn trong việc đề xuất và triển khai các dự án. Cần có một cơ chế điều phối chung để đảm bảo các dự án mang tính liên kết và đồng bộ. Về phía Nhật Bản, cần tiếp tục đơn giản hóa các thủ tục cung cấp ODA Nhật Bản và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho FDI Nhật Bản, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc tăng cường đối thoại chính sách ở các cấp, từ cấp cao đến cấp kỹ thuật, sẽ giúp hai bên hiểu rõ hơn về nhu cầu và ưu tiên của nhau, qua đó xây dựng một mối quan hệ đối tác chiến lược thực chất và bền vững, củng cố toàn diện quan hệ Nhật Bản - ASEAN.
