Luận văn thạc sĩ vai trò của nhà nước việt nam trong quá trình hội nhập cộng đồng kinh tế asean

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vai trò của nhà nước việt nam trong quá trình hội nhập cộng đồng kinh tế asean, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Lê Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Minh Văn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Vai Trò Của Nhà Nước Việt Nam Trong Quá Trình Hội Nhập Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 3.1. Mục tiêu
• 3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 5.1. Cơ sở lý luận
• 5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Ý nghĩa của đề tài:
• 7. Kết cấu của đề tài:
• 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP
• 1.1. Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)
• 1.1.1. Sự hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN
• 1.1.2. Những đặc điểm cơ bản của AEC
• 1.1.3. Lộ trình hội nhập AEC của các nước thành viên
• 1.1.4. Một số kết quả của AEC
• 1.2. Vai trò của nhà nước trong hội nhập AEC
• 1.2.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về vai trò của nhà nước trong hội nhập quốc tế
• 1.2.2. Lý luận về vai trò của nhà nước trong hội nhập quốc tế
• 1.3. Tiểu kết chương 1:
• 2. NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VỚI QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP AEC
• 2.1. Quá trình hội nhập AEC của Việt Nam
• 2.2. Một số hoạt động chính trong quá trình chuẩn bị hội nhập AEC của Việt Nam
• 2.3. Sự tham gia của Nhà nước Việt Nam trong quá trình thực thi AEC
• 2.4. Những thành tựu và thách thức của hội nhập AEC
• 2.4.1. Những thành tựu
• 2.4.2. Những thách thức và vấn đề đặt ra cho quá trình hội nhập AEC của Việt Nam
• 2.5. Một số khuyến nghị về vai trò của Nhà nước trong quá trình Việt Nam hội nhập AEC
• 2.6. Tiểu kết chương 2:
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của nhà nước Việt Nam trong hội nhập ASEAN

Hội nhập kinh tế ASEAN là một trong những bước đi chiến lược của Việt Nam nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Vai trò của nhà nước trong quá trình này không chỉ là quản lý mà còn là định hướng và hỗ trợ cho các doanh nghiệp và người dân. Chính sách kinh tế của Việt Nam đã có những thay đổi đáng kể để phù hợp với yêu cầu của Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC).

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của AEC

Cộng đồng kinh tế ASEAN được thành lập vào năm 2015, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình hội nhập của các quốc gia Đông Nam Á. AEC không chỉ tạo ra một thị trường chung mà còn thúc đẩy sự phát triển đồng đều giữa các nước thành viên.

1.2. Đặc điểm nổi bật của Cộng đồng kinh tế ASEAN

AEC có những đặc điểm nổi bật như tự do lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và lao động có tay nghề. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho Việt Nam trong việc thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

II. Thách thức trong quá trình hội nhập kinh tế ASEAN của Việt Nam

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình hội nhập vào AEC. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các nước trong khu vực, cũng như việc điều chỉnh chính sách để phù hợp với các quy định của AEC.

2.1. Cạnh tranh từ các nước ASEAN khác

Việt Nam phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các nước ASEAN khác, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa. Điều này đòi hỏi nhà nước phải có những chính sách hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp.

2.2. Khó khăn trong việc điều chỉnh chính sách

Việc điều chỉnh chính sách để phù hợp với các quy định của AEC là một thách thức lớn. Nhà nước cần phải có những biện pháp cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình này.

III. Phương pháp và giải pháp cho hội nhập kinh tế ASEAN

Để vượt qua những thách thức, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả trong quá trình hội nhập. Điều này bao gồm việc cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển nguồn nhân lực.

3.1. Cải cách thể chế và chính sách

Cải cách thể chế là cần thiết để tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp. Nhà nước cần phải đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm thiểu rào cản thương mại.

3.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh

Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam là một yếu tố quan trọng. Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đổi mới công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hội nhập ASEAN

Nghiên cứu về vai trò của nhà nước trong quá trình hội nhập AEC đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việt Nam đã thu hút được nhiều nguồn đầu tư nước ngoài và gia tăng xuất khẩu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết.

4.1. Kết quả đạt được từ hội nhập

Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong việc thu hút đầu tư và phát triển kinh tế. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng đã có cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.2. Những vấn đề còn tồn tại

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề như sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền và sự cạnh tranh từ các nước khác trong khu vực.

V. Kết luận và tương lai của hội nhập kinh tế ASEAN

Hội nhập kinh tế ASEAN là một quá trình không thể đảo ngược. Việt Nam cần tiếp tục cải cách và đổi mới để tận dụng tối đa lợi ích từ AEC. Vai trò của nhà nước trong quá trình này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Tương lai của hội nhập kinh tế ASEAN

Tương lai của hội nhập kinh tế ASEAN sẽ phụ thuộc vào khả năng của Việt Nam trong việc thích ứng với các thay đổi và thách thức mới. Nhà nước cần có những chính sách linh hoạt để hỗ trợ doanh nghiệp.

5.2. Vai trò của nhà nước trong hội nhập

Nhà nước cần tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ cho quá trình hội nhập. Các chính sách cần phải được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của doanh nghiệp.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam, đặc biệt trong khuôn khổ Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được thành lập năm 2015, đã mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế với thị trường hơn 630 triệu dân và GDP khu vực ước đạt khoảng 2.000 tỷ USD. Việt Nam đã tận dụng cơ hội này để thu hút đầu tư nước ngoài, mở rộng xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, quá trình hội nhập cũng đặt ra nhiều thách thức như rủi ro từ biến động kinh tế toàn cầu, sự chênh lệch trình độ phát triển giữa các nước thành viên và áp lực cạnh tranh từ các sản phẩm nhập khẩu. Luận văn tập trung phân tích vai trò của Nhà nước Việt Nam trong quá trình hội nhập AEC, đánh giá những thành tựu, hạn chế và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách, hoạt động đàm phán và thực thi của Nhà nước Việt Nam từ khi gia nhập ASEAN năm 1995 đến năm 2018, với mục tiêu hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững và nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam trong khu vực. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách nhằm tối ưu hóa vai trò của Nhà nước trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết chính trị học, kinh tế chính trị và quốc tế học về vai trò của Nhà nước trong hội nhập kinh tế quốc tế. Cụ thể:

- Lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò Nhà nước trong phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế.
- Lý thuyết về hội nhập kinh tế quốc tế, nhấn mạnh sự phối hợp giữa Nhà nước và thị trường trong việc tạo môi trường thể chế thuận lợi.
- Mô hình hội nhập khu vực dựa trên các trụ cột của AEC: thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất, khu vực kinh tế cạnh tranh, phát triển kinh tế đồng đều và hội nhập vào kinh tế thế giới.
- Khái niệm về vai trò Nhà nước trong đàm phán, xây dựng chính sách và thực thi các cam kết quốc tế nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp liên ngành kết hợp:

- Phương pháp so sánh: so sánh các điều kiện kinh tế, chính sách hội nhập của Việt Nam với các nước ASEAN khác dựa trên các chỉ số GDP, tốc độ tăng trưởng và mức độ thực thi cam kết AEC.
- Phương pháp thống kê: thu thập và phân tích số liệu từ IMF, WB, ILO, các báo cáo chính phủ và tổ chức quốc tế về thương mại, đầu tư, lao động và các chỉ số kinh tế liên quan.
- Phân tích định tính: đánh giá các chính sách, văn bản pháp luật, hoạt động đàm phán và thực thi của Nhà nước Việt Nam trong quá trình hội nhập.
- Phương pháp lịch sử: nghiên cứu quá trình phát triển chính sách hội nhập của Việt Nam từ khi gia nhập ASEAN đến nay.
- Phương pháp dự báo: đề xuất các giải pháp và hướng phát triển dựa trên xu hướng hội nhập và các thách thức hiện tại.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo chính thức, văn kiện pháp luật, số liệu kinh tế từ năm 1995 đến 2018. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và độ tin cậy của nguồn dữ liệu nhằm đảm bảo kết quả nghiên cứu có tính khách quan và thực tiễn cao.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- Việt Nam đã thực thi 95,5% trong tổng số 506 biện pháp của Kế hoạch Tổng thể xây dựng AEC (AEC Blueprint), chỉ đứng sau Singapore, thể hiện sự chủ động và tích cực trong hội nhập.
- Tỷ lệ tự do hóa thuế quan của Việt Nam đạt 98,01% tổng số dòng thuế vào năm 2018, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại hàng hóa trong khu vực.
- Thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các nước ASEAN tăng hơn 3 lần so với năm 2002, tuy nhiên thương mại nội khối chỉ chiếm khoảng 24,1% tổng kim ngạch, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.
- Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào ASEAN tăng lên mức kỷ lục 137 tỷ USD năm 2017, trong đó đầu tư nội khối chiếm khoảng 19%, với Việt Nam nhận 21,4% tổng FDI từ ASEAN tính đến năm 2014.
- Lao động có tay nghề cao trong ASEAN chủ yếu di chuyển đến Singapore, Malaysia và Thái Lan, trong khi Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trong hội nhập bao gồm sự chênh lệch trình độ phát triển kinh tế giữa các nước thành viên, cơ cấu sản xuất tương đồng và các rào cản phi thuế quan còn tồn tại. Mặc dù Việt Nam đã có nhiều cải cách thể chế và pháp luật, nhưng công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và chuẩn bị nguồn lực cho doanh nghiệp và người lao động chưa đồng bộ. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả cho thấy vai trò của Nhà nước trong việc điều phối, kiểm soát và hỗ trợ hội nhập là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro và tận dụng tối đa lợi ích từ AEC. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ thực thi các biện pháp AEC của Việt Nam so với các nước ASEAN, bảng số liệu về tăng trưởng thương mại và FDI nội khối, cũng như biểu đồ phân bổ lao động có tay nghề trong khu vực.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường cải cách thể chế và pháp luật** nhằm hoàn thiện môi trường kinh doanh, giảm thiểu rào cản phi thuế quan, nâng cao tỷ lệ thực thi các cam kết AEC trong vòng 3 năm tới, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì.
- **Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao** thông qua đào tạo, nâng cao kỹ năng và hợp tác quốc tế, nhằm tăng tỷ lệ lao động có tay nghề cao lên ít nhất 20% vào năm 2028, do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội phối hợp với các trường đại học thực hiện.
- **Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp** trong việc thích ứng với môi trường hội nhập, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh nội khối trong 5 năm tới, do Bộ Công Thương và các hiệp hội doanh nghiệp đảm nhiệm.
- **Tăng cường hợp tác khu vực và quốc tế** để khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đồng thời chủ động tham gia các diễn đàn kinh tế khu vực, nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư, do Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương phối hợp thực hiện.
- **Thiết lập cơ quan điều phối hội nhập quốc gia** có quyền lực pháp lý để giám sát, đánh giá và điều chỉnh các chính sách hội nhập, đảm bảo tính liên kết và hiệu quả trong toàn bộ hệ thống chính trị, dự kiến hoàn thành trong 2 năm tới.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Nhà hoạch định chính sách**: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng và điều chỉnh chính sách hội nhập kinh tế quốc tế phù hợp với bối cảnh mới.
- **Các cơ quan quản lý nhà nước**: Hỗ trợ trong việc triển khai các biện pháp, chương trình hội nhập, nâng cao hiệu quả thực thi các cam kết quốc tế.
- **Doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa**: Hiểu rõ các cơ hội, thách thức trong môi trường hội nhập để chủ động thích ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
- **Các nhà nghiên cứu và học giả** trong lĩnh vực chính trị học, kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế: Cung cấp dữ liệu, phân tích và góc nhìn sâu sắc về vai trò của Nhà nước trong hội nhập khu vực.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Vai trò chính của Nhà nước Việt Nam trong hội nhập AEC là gì?**  
Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng chính sách, đàm phán các hiệp định, cải cách thể chế và hỗ trợ doanh nghiệp, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

2. **Việt Nam đã đạt được những thành tựu gì trong quá trình hội nhập AEC?**  
Việt Nam đã thực thi hơn 95% các biện pháp trong kế hoạch AEC, tự do hóa gần 98% dòng thuế, tăng gấp 3 lần thương mại với ASEAN và thu hút lượng lớn FDI nội khối.

3. **Những thách thức lớn nhất mà Việt Nam gặp phải khi hội nhập AEC là gì?**  
Bao gồm chênh lệch trình độ phát triển, rào cản phi thuế quan, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp còn hạn chế và thiếu hụt lao động có tay nghề cao.

4. **Làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt hơn cơ hội từ AEC?**  
Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, tham gia các chương trình đào tạo và tận dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước để thích ứng với môi trường cạnh tranh.

5. **Nhà nước cần làm gì để cải thiện hiệu quả hội nhập trong tương lai?**  
Cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao công tác tuyên truyền và thiết lập cơ quan điều phối hội nhập hiệu quả.

## Kết luận

- Hội nhập AEC là cơ hội quan trọng giúp Việt Nam mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.  
- Nhà nước Việt Nam đã thể hiện vai trò tích cực trong việc xây dựng chính sách, thực thi cam kết và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình hội nhập.  
- Mặc dù đạt nhiều thành tựu, Việt Nam vẫn đối mặt với các thách thức về chênh lệch phát triển, rào cản phi thuế quan và nguồn nhân lực.  
- Cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm cải cách thể chế, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác khu vực để nâng cao hiệu quả hội nhập.  
- Giai đoạn tiếp theo, Nhà nước cần thiết lập cơ quan điều phối hội nhập có quyền lực pháp lý, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp để tận dụng tối đa lợi ích từ AEC.

Các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các khuyến nghị, đảm bảo Việt Nam phát huy tối đa vai trò trong cộng đồng kinh tế ASEAN và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRONG HỘI NHẬP 1. Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) Cộng đồng kinh tế ASEAN là một khối kinh tế khu vực của các quốc gia thành viên ASEAN được thành lập vào năm 2015. AEC là một trong ba trụ cột quan trọng của Cộng đồng ASEAN nhằm thực hiện các mục tiêu đề ra trong Tầm nhìn ASEAN 2020.1 Sự hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á được thành lập vào ngày 8/8/1967 tại Băng-cốc (Thái Lan) với 5 thành viên sáng lập ban đầu và đến nay với sự góp mặt của 10 thành viên, ASEAN ngày càng có tiếng nói trong cộng đồng kinh tế quốc tế.

Sau 52 năm tồn tại và phát triển, trải qua nhiều bối cảnh thăng trầm của thế giới và khu vực, ASEAN đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, trở thành một tổ chức hợp tác khu vực trên tất cả các lĩnh vực. Tại Tầm nhìn ASEAN 2020, được thông qua 12/1997, các nhà lãnh đạo ASEAN đã định hướng ASEAN sẽ hình thành một Cộng đồng, trong đó sẽ tạo ra một Khu vực Kinh tế ASEAN ổn định, thịnh vượng, có khả năng cạnh tranh cao, trong đó hàng hoá, dịch vụ và đầu tư được lưu chuyển thông thoáng, nguồn vốn cũng được lưu chuyển thông thoáng hơn, kinh tế phát triển đồng đều, nghèo đói và phân hoá kinh tế - xã hội giảm bớt. Ý tưởng đó được khẳng định lại tại Hội nghị cấp cao ASEAN 9 (Bali, Indonesia, tháng 10/2003), thể hiện trong Tuyên bố Hoà hợp ASEAN II (hay còn gọi là Tuyên bố Bali II). Theo đó, ASEAN nhất trí hướng đến mục tiêu hình thành một cộng đồng ASEAN liên kết, tự cường vào năm 2020 với 3 trụ cột chính là hợp tác chính trị - an ninh 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (Cộng đồng an ninh ASEAN – ASC), hợp tác kinh tế (Cộng đồng Kinh tế ASEAN – AEC) và hợp tác văn hoá xã hội (Cộng đồng Văn hoá Xã hội ASEAN – ASCC) trên cơ sở giữ vững các nguyên tắc cơ bản của ASEAN: độc lập, chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ, đồng thuận và giải quyết hòa bình mọi bất đồng, tranh chấp đồng thời khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục đẩy mạnh và mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác bên ngoài vì mục đích chung là hòa bình, ổn định và hợp tác cùng có lợi.

Comment [A2]: Nguồn Tuy nhiên, để đẩy nhanh các nỗ lực thực hiện mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 12 tại Cebu, Philippines, tháng 1/2007 đã quyết định rút ngắn thời hạn hình thành Cộng đồng, trong đó có Cộng đồng Kinh tế, từ 2020 xuống 2015. Theo định hướng, AEC sẽ là một khu vực kinh tế ổn định, thịnh vượng, có khả năng cạnh tranh cao, trong đó hàng hóa, dịch vụ và đầu tư được lưu chuyển thông thoáng, kinh tế phát triển đồng đều, nghèo đói và phân hóa kinh tế - xã hội giảm bớt. Cộng Comment [A3]: Nguồn đồng kinh tế là xu hướng liên kết khu vực hiện nay của các nhóm nước ở nhiều khu vực trên thế giới, như Cộng đồng châu Âu, Cộng đồng các quốc gia độc lập… Cộng đồng Kinh tế ASEAN được thành lập nhằm tạo dựng một thị trường thống nhất cho các quốc gia thành viên ASEAN, thúc đẩy dòng chu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, lao động có tay nghề trong ASEAN. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2015, ASEAN sẽ trở thành: (i) Một thị trường duy nhất và một cơ sở sản xuất thống nhất, trong đó có sự lưu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề; (ii) Một khu vực kinh tế có sức cạnh tranh cao; (iii) Một khu vực phát triển kinh tế đồng đều, nhất là thực hiện có hiệu quả Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI); (iv) Một khu vực ASEAN hội nhập đầy đủ vào nền kinh tế toàn cầu.

Đồng thời, ASEAN cũng nhất trí xác định 12 lĩnh vực ưu tiên đẩy nhanh liên kết, đó là: 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Hàng nông sản; Ô tô; Điện tử; Nghề cá; Các sản phẩm từ cao su; Dệt may; Các sản phẩm từ gỗ; Vận tải hàng không; Thương mại điện tử ASEAN; Chăm sóc sức khoẻ; Du lịch; và Logistics[10]. Cộng đồng Kinh tế ASEAN được kỳ vọng là cộng đồng năng động, có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế toàn cầu với GDP bình quân hằng năm ước đạt 2.000 tỷ USD và sẽ tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm tới. Những đặc điểm cơ bản của AEC Để đáp ứng yêu cầu phát triển và liên kết các quốc gia trong khu vực thành một khối thống nhất, vào tháng 10 năm 2003 Lãnh đạo các nước ASEAN đã ký tuyên bố hòa hợp ASEAN II (hay còn gọi là tuyên bố Bali II) thống nhất đề ra mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 với ba trụ cột chính: Cộng đồng An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa – Xã hội trên cơ sở giữ vững các nguyên tắc cơ bản của ASEAN: độc lập, chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ, đồng thuận và giải quyết hòa bình mọi bất đồng, tranh chấp đồng thời khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục đẩy mạnh và mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác bên ngoài vì mục đích chung là hòa bình, ổn định và hợp tác cùng có lợi. Theo dự định của các nhà lãnh đạo ASEAN khi đó, AEC sẽ được thành lập vào năm 2015.

Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II nhấn mạnh: Cộng đồng Kinh tế ASEAN là việc thực hiện mục tiêu cuối cùng của hội nhập kinh tế trong “Tầm nhìn ASEAN 2020”. Khi được thành lập, AEC sẽ là một thị trường chung có quy mô lớn với hơn 600 triệu dân, đứng thứ tư về dân số thế giới và tổng GDP hàng năm vào khoảng 2.000 tỷ USD và là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất thế giới[7]. Hoạt động lớn đầu tiên của ASEAN để triển khai các biện pháp cụ thể trên chính là việc các nhà lãnh đạo các nước thành viên ký Hiệp định Khung ASEAN về Hội nhập các ngành ưu tiên. Có thể coi đây là một kế hoạch hành 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] động trung hạn đầu tiên của AEC.

ASEAN hy vọng hội nhập nhanh các ngành ưu tiên này sẽ tạo thành bước đột phá, tạo đà và tạo ra hiệu ứng lan tỏa sang các ngành khác. Tại Hiệp định này, các nước thành viên đã cam kết loại bỏ thuế quan sớm hơn 3 năm so với cam kết theo Chương trình thuế quan ưu đãi có hiệu lực chung của AFTA (CEPT/AFTA). Các ngành ưu tiên hội nhập gồm: 7 ngành sản xuất hàng hóa là nông sản, thủy sản, sản phẩm cao su, sản phẩm gỗ, dệt may, điện tử, ô tô; 2 ngành dịch vụ là hàng không và e- ASEAN (hay thương mại điện tử); và, 2 ngành vừa hàng hóa vừa dịch vụ là y tế và công nghệ thông tin. Tháng 12 năm 2006, tại Hội nghị Bộ trưởng kinh tế ASEAN, các bộ trưởng đã quyết định đưa thêm ngành hậu cần vào danh mục ngành ưu tiên hội nhập.

Như vậy, tổng cộng có 12 ngành ưu tiên hội nhập (nông sản, ô tô, điện tử, nghề cá, các sản phẩm từ cao su, dệt may, các sản phẩm từ gỗ, hàng không, thương mại điện tử ASEAN, du lịch, chăm sóc sức khỏe và logistic). Các ngành nói trên được lựa chọn trên cơ sở lợi thế so sánh về tài nguyên thiên nhiên, kỹ năng lao động, mức độ cạnh tranh về chi phí, và mức đóng góp về giá trị gia tăng đối với nền kinh tế ASEAN. Comment [A4]: Nguồn Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) nhằm hình thành một khu vực kinh tế ASEAN ổn định, thịnh vượng và có khả năng cạnh tranh cao trong đó hàng hóa, dịch vụ, đầu tư sẽ được chu chuyển tự do và vốn được lưu chuyển tự do hơn, kinh tế phát triển đồng đều, đói nghèo và chênh lêch kinh tế-xã hội được giảm bớt vào năm 2020. Kế hoạch trung hạn 6 năm lần thứ hai của ASEAN (2004-2010)- Chương trình hành động Vientian- đã xác định rõ hơn mục đích của AEC là: Tăng cường năng lực cạnh tranh thông qua hội nhập nhanh hơn, Comment [A5]: Nguồn nhằm thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế của ASEAN.

Lợi ích mà các thành viên có được khi AEC được hình thành đó là tăng trưởng kinh tế nhanh hơn, tạo ra nhiều việc làm hơn, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài mạnh mẽ hơn, phân bổ nguồn lực tố hơn, tăng cường năng lực sản xuất và tính cạnh 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tranh, chú trọng thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước. Nhìn chung, mục tiêu của AEC nhằm: - Đưa ASEAN trở thành một cơ sở sản xuất và thị trường chung - Phát triển cân bằng giữa các nước thành viên, khắc phục khoảng cách phát triển giữa các nước trong khu vực. - Nâng cao năng lực cạnh tranh về mặt kinh tế của khu vực. - Đưa kinh tế ASEAN hội nhập sâu sắc hơn vào nền kinh tế toàn cầu.

- Các biện pháp chính mà ASEAN sẽ cần thực hiện để xây dựng một thị trường ASEAN thống nhất bao gồm: Hài hòa hóa các tiêu chuẩn sản phẩm (hợp chuẩn) và quy chế, giải quyết nhanh chóng hơn các thủ tục hải quan và thương mại và hoàn chỉnh các quy tắc về xuất xứ các biện pháp để xây dựng một cơ sở sản xuất ASEAN thống nhất sẽ bao gồm: Củng cố mạng lưới sản xuất khu vực thông qua nâng cấp cơ sở hạ tầng, đặc biệt là trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông vận tải, công nghệ thông tin và viễn thông, và phát triển các kỹ năng thích hợp. Các biện pháp nói trên đều đã và đang được các nước thành viên ASEAN triển khai trong khuôn khổ các thỏa thuận và hiệp định của ASEAN. Như vậy, AEC chính là sự đẩy mạnh những cơ chế liên kết hiện có của ASEAN, như Hiệp định khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), Hiệp định khung ASEAN về Dịch vụ (AFAS), Khu vực đầu tư ASEAN (AIA), Hiệp định khung về hợp tác công nghiệp ASEAN (AICO), Lộ trình hội nhập tài chính và tiền tệ ASEAN, v., để xây dựng ASEAN thành “một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất”. Nói cách khác, AEC là mô hình liên kết kinh tế khu vực dựa trên và nâng cao những cơ chế liên kết kinh tế hiện có của ASEAN bổ sung thêm hai nội dung mới là tự do di chuyển lao động và di chuyển vốn tự do hơn.

15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.