Luận văn thạc sĩ khoa học môi trường ứng dụng gis xây dựng bản đồ chất lượng nước mặt tại huyện quốc oai thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu môi trường ứng dụng gis xây dựng bản đồ chất lượng nước mặt tại huyện quốc oai thành phố hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Chuyên ngành: Ứng dụng GIS trong quản lý môi trường
• Đề tài: Ứng Dụng GIS Xây Dựng Bản Đồ Chất Lượng Nước Mặt Tại Huyện Quốc Oai, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những vấn đề chung về GIS
• 1.2. Tổng quan về ô nhiễm nước mặt
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.2.2. Nguồn gốc gây ô nhiễm
• 1.2.3. Các tác nhân gây ô nhiễm nước

Tóm tắt

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Nước là nguồn tài nguyên quan trọng, không chỉ cung cấp cho các hoạt động sản xuất kinh doanh, sinh hoạt, giao thông thủy mà còn đóng vai trò quan trọng trong điều hòa môi trường. Tuy nhiên, ô nhiễm nước mặt đang trở thành vấn đề nghiêm trọng, đặc biệt tại huyện Quốc Oai, Hà Nội. Sự phát triển kinh tế - xã hội và gia tăng dân số đã dẫn đến suy giảm chất lượng nước. Việc quản lý và bảo vệ nguồn nước mặt là vô cùng cần thiết. Công nghệ GIS (Hệ thống thông tin địa lý) đã được ứng dụng để theo dõi và đánh giá chất lượng nước một cách hiệu quả. GIS cho phép mô hình hóa các điểm có chỉ tiêu vượt quá tiêu chuẩn cho phép, đồng thời dự báo các điểm ô nhiễm dựa trên phân tích công suất xả thải. Việc phân vùng chất lượng nước có ý nghĩa quan trọng trong việc phục vụ các mục đích như nuôi trồng thủy sản, kinh doanh du lịch, và cung cấp nước sinh hoạt.

II. TỔNG QUAN VỀ HUYỆN QUỐC OAI

Huyện Quốc Oai nằm ở phía Tây thành phố Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 20km. Với hai tuyến giao thông trọng yếu, huyện có lợi thế về vị trí địa lý và nguồn nhân lực. Tuy nhiên, sự gia tăng dân số nhanh chóng đã làm cho tình hình môi trường diễn biến phức tạp. Việc quản lý môi trường và quy hoạch trong tương lai trở nên khó khăn hơn. Do đó, luận văn đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: "Ứng dụng GIS xây dựng bản đồ chất lượng nước mặt tại huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội". Nghiên cứu này không chỉ giúp đánh giá hiện trạng chất lượng nước mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc quản lý tài nguyên nước tại địa phương.

III. CÁC KHÁI NIỆM VỀ GIS

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) đã trở thành một công cụ quan trọng trong nghiên cứu môi trường. GIS được hình thành từ ba khái niệm: địa lý, thông tin và hệ thống. GIS cho phép thu thập, xử lý, phân tích và hiển thị thông tin địa lý. Các chức năng chính của GIS bao gồm thu thập dữ liệu, thao tác dữ liệu, quản lý dữ liệu, hỏi đáp và phân tích dữ liệu. Việc sử dụng GIS trong nghiên cứu chất lượng nước giúp các nhà quản lý có thể theo dõi và đưa ra quyết định kịp thời, chính xác. GIS không chỉ giúp hiển thị dữ liệu dưới dạng bản đồ mà còn cho phép phân tích không gian, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả.

IV. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG GIS

Trên thế giới, nghiên cứu và ứng dụng GIS đã phát triển mạnh mẽ từ những năm 70. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng GIS có thể giúp quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường hiệu quả. Tại Việt Nam, nhiều công trình khoa học đã ứng dụng GIS trong việc theo dõi và đánh giá diễn biến tài nguyên. Các dự án như xây dựng hệ thống thông tin địa lý phục vụ quản lý tài nguyên thiên nhiên đã được triển khai tại nhiều tỉnh thành. Việc ứng dụng GIS trong nghiên cứu chất lượng nước tại huyện Quốc Oai sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước, bảo vệ môi trường sống cho cộng đồng.

V. TỔNG QUAN VỀ Ô NHIỄM NƯỚC MẶT

Ô nhiễm nước mặt là sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học và sinh học của nước, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Nguồn gốc ô nhiễm có thể đến từ tự nhiên hoặc nhân tạo. Các tác nhân gây ô nhiễm nước bao gồm nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp và các hoạt động nông nghiệp. Việc hiểu rõ về tình hình ô nhiễm nước mặt là cần thiết để có các biện pháp quản lý và bảo vệ nguồn nước hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình ô nhiễm nước mặt tại huyện Quốc Oai, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nước mặt là nguồn tài nguyên thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong sản xuất kinh doanh, sinh hoạt và điều hòa môi trường sống. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng cùng với gia tăng dân số đã làm diện tích và chất lượng nước mặt suy giảm nghiêm trọng. Tình trạng ô nhiễm nước mặt ngày càng gia tăng do các nguồn thải chưa được kiểm soát hiệu quả, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Việc quản lý và bảo vệ nguồn nước mặt trở thành vấn đề cấp thiết, đòi hỏi các giải pháp khoa học và công nghệ tiên tiến.

Luận văn tập trung nghiên cứu ứng dụng công nghệ Hệ thống Thông tin Địa lý (GIS) kết hợp thuật toán nội suy Inverse Distance Weighting (IDW) để xây dựng bản đồ chất lượng nước mặt tại huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng chất lượng nước mặt, xác định vùng ô nhiễm và đề xuất các giải pháp quản lý môi trường phù hợp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 20 điểm quan trắc trên địa bàn huyện Quốc Oai trong năm 2017, với các chỉ tiêu quan trọng như BOD5, COD, TSS, NH4+ và Coliform.

Việc xây dựng bản đồ chất lượng nước mặt không chỉ giúp cung cấp thông tin chính xác về hiện trạng môi trường mà còn hỗ trợ công tác quy hoạch, quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường hiệu quả. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao nhận thức và năng lực quản lý môi trường tại địa phương, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết và mô hình nghiên cứu chính:

1. Hệ thống Thông tin Địa lý (GIS): GIS là công cụ tích hợp dữ liệu không gian và thuộc tính, cho phép thu thập, quản lý, phân tích và hiển thị thông tin địa lý phục vụ nghiên cứu và quản lý môi trường. GIS hỗ trợ mô hình hóa các điểm có chỉ tiêu vượt quá tiêu chuẩn, dự báo ô nhiễm và phân vùng chất lượng nước mặt theo không gian.

2. Phương pháp nội suy Inverse Distance Weighting (IDW): IDW là thuật toán nội suy dựa trên nguyên tắc các điểm gần hơn có ảnh hưởng lớn hơn đến giá trị ước tính tại vị trí cần tính. Phương pháp này được sử dụng để ước tính giá trị các chỉ tiêu chất lượng nước tại các vị trí chưa quan trắc, từ đó xây dựng bản đồ phân bố chất lượng nước mặt.

Các khái niệm chính bao gồm: chất lượng nước mặt, các chỉ tiêu ô nhiễm (BOD5, COD, TSS, NH4+, Coliform), ô nhiễm nước mặt, bản đồ môi trường, phân vùng chất lượng nước.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu quan trắc chất lượng nước mặt năm 2017 do Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quốc Oai cung cấp, gồm 20 điểm lấy mẫu với các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS, NH4+, Coliform. Dữ liệu tọa độ các điểm quan trắc được lưu dưới dạng file Excel.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Lấy mẫu nước mặt theo phương pháp lấy mẫu loạt, tại 20 vị trí xác định trước, bảo quản và phân tích theo tiêu chuẩn TCVN và ISO. Các chỉ tiêu được phân tích bằng phương pháp hóa học và vi sinh tiêu chuẩn như BOD5 theo TCVN 6001-1995, COD theo TCVN 6491-1999, TSS theo TCVN 6663-1:2011, NH4+ bằng phương pháp so màu quang điện, Coliform bằng phương pháp MPN.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm ArcGIS để xây dựng cơ sở dữ liệu không gian và thuộc tính. Áp dụng thuật toán nội suy IDW để ước tính giá trị các chỉ tiêu tại các vị trí chưa quan trắc, từ đó xây dựng bản đồ phân bố chất lượng nước mặt. So sánh kết quả với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt QCVN 08-MT:2015/BTNMT để đánh giá mức độ ô nhiễm.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong năm 2017, xây dựng bản đồ và phân vùng chất lượng nước trong giai đoạn tiếp theo, đề xuất giải pháp quản lý môi trường dựa trên kết quả phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước mặt tại các điểm quan trắc đều vượt ngưỡng quy chuẩn: Tất cả 20 điểm quan trắc đều có chỉ tiêu BOD5 vượt quy chuẩn từ 1,5 đến 12,7 lần, với điểm cao nhất tại Sông Đy xã Đồng Quang (189,8 mg/l) và xã Yên Sơn (167,5 mg/l). COD vượt từ 1,47 đến 5,6 lần, cao nhất tại Sông Đy xã Yên Sơn (168 mg/l) và xã Đại Thành (167 mg/l).

2. TSS và NH4+ cũng vượt mức cho phép: Tổng chất rắn lơ lửng (TSS) vượt quy chuẩn từ 1,27 đến 5,44 lần, cao nhất tại Sông Đy xã Yên Sơn (272 mg/l). Nồng độ NH4+ vượt quy chuẩn tại 8/20 điểm, với mức cao nhất 4,82 mg/l tại Sông Đy xã Tân Hòa, vượt 5,36 lần so với giới hạn cho phép.

3. Ô nhiễm vi sinh vật Coliform ở mức cao: Nồng độ Coliform tại các điểm quan trắc dao động từ 2.500 đến 13.900 MPN/100ml, vượt xa giới hạn 7.500 MPN/100ml theo quy chuẩn, cho thấy nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật gây bệnh cao.

4. Nguồn gây ô nhiễm đa dạng và phức tạp: Các nguồn thải chính gồm nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp chưa xử lý triệt để, nước thải từ các làng nghề truyền thống, chăn nuôi và rác thải sinh hoạt. Tỷ lệ khu, cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn chỉ khoảng 66,7%, còn lại xả thải chưa qua xử lý gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm nước mặt tại huyện Quốc Oai là do sự gia tăng các hoạt động sản xuất công nghiệp, làng nghề và sinh hoạt dân cư không được kiểm soát chặt chẽ. Nồng độ BOD5 và COD cao phản ánh lượng chất hữu cơ và các hợp chất khó phân hủy sinh học lớn, gây thiếu oxy trong nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh. TSS cao làm tăng độ đục, giảm khả năng quang hợp của thực vật thủy sinh.

So sánh với các nghiên cứu tương tự trong nước và quốc tế, mức độ ô nhiễm tại Quốc Oai tương đối nghiêm trọng, đặc biệt là ở các điểm gần khu công nghiệp và làng nghề. Bản đồ phân bố chất lượng nước mặt được xây dựng bằng GIS và thuật toán IDW cho phép thể hiện rõ ràng vùng ô nhiễm tập trung, hỗ trợ công tác quản lý và quy hoạch.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ cột thể hiện mức độ vượt quy chuẩn của từng chỉ tiêu tại các điểm quan trắc, cùng bản đồ phân vùng chất lượng nước mặt minh họa không gian ô nhiễm. Điều này giúp các nhà quản lý dễ dàng nhận diện khu vực cần ưu tiên xử lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát và xử lý nước thải công nghiệp: Yêu cầu các khu, cụm công nghiệp nâng cao tỷ lệ xử lý nước thải đạt chuẩn môi trường, đặc biệt là các làng nghề truyền thống. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là chính quyền địa phương phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tại khu dân cư: Đầu tư hệ thống cống rãnh và trạm xử lý nước thải tập trung cho các khu dân cư đông đúc, giảm thiểu xả thải trực tiếp ra môi trường. Mục tiêu giảm nồng độ BOD5 và Coliform xuống dưới quy chuẩn trong 3 năm.

3. Quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi hiệu quả: Áp dụng các biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi như hầm biogas, phân loại và xử lý chất thải rắn, hạn chế ô nhiễm nguồn nước. Chủ thể là các hộ chăn nuôi, chính quyền địa phương, với hỗ trợ kỹ thuật trong 2 năm.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước: Tổ chức các chương trình giáo dục, truyền thông về tác hại ô nhiễm nước và cách bảo vệ nguồn nước mặt. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ người dân tham gia bảo vệ môi trường trong 1 năm.

5. Ứng dụng GIS trong giám sát và quản lý môi trường nước: Thiết lập hệ thống giám sát chất lượng nước mặt liên tục, cập nhật bản đồ ô nhiễm để kịp thời phát hiện và xử lý các điểm nóng ô nhiễm. Chủ thể là các cơ quan quản lý môi trường, triển khai trong 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý môi trường địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và giám sát chất lượng nước mặt hiệu quả, phục vụ công tác quản lý tài nguyên nước.

2. Các nhà nghiên cứu và học thuật trong lĩnh vực môi trường và GIS: Tham khảo phương pháp ứng dụng GIS và thuật toán nội suy IDW trong đánh giá chất lượng nước mặt, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp và khu công nghiệp: Hiểu rõ tác động của hoạt động sản xuất đến môi trường nước, từ đó cải thiện công nghệ xử lý nước thải, đảm bảo tuân thủ quy chuẩn môi trường.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về ô nhiễm nước mặt, tham gia bảo vệ nguồn nước và giám sát các hoạt động gây ô nhiễm tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. GIS là gì và tại sao lại quan trọng trong quản lý chất lượng nước mặt?
   GIS là hệ thống thông tin địa lý giúp tích hợp và phân tích dữ liệu không gian và thuộc tính. Nó cho phép xây dựng bản đồ phân bố chất lượng nước, hỗ trợ giám sát và ra quyết định quản lý môi trường hiệu quả.

2. Phương pháp nội suy IDW hoạt động như thế nào?
   IDW ước tính giá trị tại điểm chưa quan trắc dựa trên giá trị các điểm lân cận, với trọng số giảm dần theo khoảng cách. Phương pháp này giúp mô phỏng phân bố không gian của các chỉ tiêu chất lượng nước.

3. Các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS có ý nghĩa gì trong đánh giá chất lượng nước?
   BOD5 và COD phản ánh lượng chất hữu cơ và khả năng oxy hóa trong nước, ảnh hưởng đến oxy hòa tan. TSS đo lượng chất rắn lơ lửng, ảnh hưởng đến độ đục và môi trường sống thủy sinh.

4. Tại sao Coliform lại được quan tâm trong đánh giá nước mặt?
   Coliform là nhóm vi khuẩn chỉ thị ô nhiễm vi sinh vật, có thể gây bệnh cho con người. Nồng độ cao cho thấy nguy cơ ô nhiễm nước sinh hoạt và môi trường sống.

5. Giải pháp nào hiệu quả nhất để cải thiện chất lượng nước mặt tại Quốc Oai?
   Tăng cường xử lý nước thải công nghiệp và sinh hoạt, quản lý chất thải chăn nuôi, cùng với ứng dụng GIS để giám sát liên tục là các giải pháp hiệu quả, cần phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.

Kết luận

• Nước mặt tại huyện Quốc Oai đang bị ô nhiễm nghiêm trọng với các chỉ tiêu BOD5, COD, TSS, NH4+ và Coliform vượt quy chuẩn từ 1,5 đến hơn 12 lần.
• Công nghệ GIS kết hợp thuật toán IDW đã được ứng dụng thành công trong xây dựng bản đồ phân bố chất lượng nước mặt, giúp xác định vùng ô nhiễm rõ ràng.
• Nguồn ô nhiễm chủ yếu đến từ nước thải công nghiệp, làng nghề, sinh hoạt và chăn nuôi chưa được xử lý triệt để.
• Đề xuất các giải pháp quản lý bao gồm nâng cao xử lý nước thải, xây dựng hệ thống thu gom, quản lý chất thải chăn nuôi và tuyên truyền cộng đồng.
• Tiếp tục triển khai giám sát chất lượng nước mặt bằng GIS và mở rộng nghiên cứu để hỗ trợ quản lý tài nguyên nước bền vững.

Luận văn kêu gọi các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng cùng phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm bảo vệ nguồn nước mặt, đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội hài hòa với bảo vệ môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN VE VAN DE NGHIEN CUU 1. Những vấn đề chung về GIS 1. Các khái niệm Hệ thống thông tin địa lý (GIS) ngày nay đã trở thành một trong những ứng dụng quan trọng, cùng với sự phát triển của công nghệ tin học, các thiết bị phần cứng, phần mềm đã đưa GIS thành một công cụ mạnh trong nghiên cứu môi trường, lập dự án và trợ giúp ra quyết din Khái niệm hệ thống thông tin địa lý (GIS,- Geographic Information System) xuất hiện từ những năm 1960 và cho dén nay GIS da va dang duoc ứng dụng rộng rãi trên toàn thế giới. Theðÿđịnh nghĩa, GIS (Geographic Information System) hay hé théng địa lý được hình thành từ ba khái niệm địa lý, thông tin và hệ thống.

+ Khái niệm “địa lý” liên quan đến các đặc trưng về không gian. Chúng có thể là vật lý, văn hóa, kinh tệ) ttrong. + Khái niệm “thông tiñ đè cập đến dữ liệu được quản lý bởi GIS. Đó là các dữ liệu về thuộc tính và Không gian của đối tượng.

+ Khái niệm “hệ thống” là hệ thống GIS được xây dựng từ các môđun. Việc tạo các môđun giúp thuận lợi trong việc quản lý và hợp nhất. GIS dem lại sựthuận tiện nhờ sự phát triển nhanh của các kỹ thuật và ứng dụng tin học, sức chứa đữ liệu cũng như khả năng phân tích dữ liệu. Dữ liệu ở đây là dữ liệu không gian liên quan đến thế giới thực.Trong đó thế giới thực bao gồm nhiều yếu tố địa lý được thể hiện như những lớp dữ liệu quan hệ.

Nguyên lý và chức năng cơ bản của GIS: GIS là một hệ thống kết hợp giữa con người và hệ thống máy tính cùng các thiết bị ngoại vi dé lưu trữ; xử lý, phân tích; hiển thị các thông tin địa lý để phục vụ một mục đích nghiên cứu và quản lý nhất định. * + seme eeee twee eee eee eee HỆ thong tin dia hy dita ra quyét đmnh s*GIS có 5 chức năng chit yếu: ~ — Thu thập dữ liệu: là công, việc Khó khăn và nặng nề nhất trong quá trình xây dựng một ứng dụng“GIS. Các Hữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau như đữ liệu đo Rhy thực địa, dữ liệu từ các loại bản đồ, dữ liệu thống kê. h ` — Thao tác dữ liệu: vì cáẽ dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn có định dạng khác nhau và/€óznhững trường hợp các dạng dữ liệu đòi hỏi được {27 5 chuyén dang va thaoxt eo một số cách đề tương thích với hệ thống.

Ví dụ: các thông tin địa lý có giá trị biểu diễn khác nhau tại các tỷ lệ khác nhau (lớp dân cư trên bản đồ địa chính được thê hiện chỉ tiết hơn trong bản đồ địa hình). Trước khi các thông tin này được tích hợp với nhau thì chúng phải được chuyên về cùng một tỷ lệ (cùng mức độ chi tiết hoặc mức độ chính xác). Đây có thể chỉ là sự chuyên dạng tạm thời cho mục đích hiển thị hoặc cố định cho yêu cầu phân tích. — Quản lý dữ liệu: là một chức năng quan trọng của tất cả các hệ thông tin địa lý.

Hệ thống thông tin địa lý phải có khả năng điều khiển các dạng khác nhau của dữ liệu đồng thời quản lý hiệu quả một khối lượng lớn dữ liệu với một trật tự rõ ràng. Một yếu tố quan trọng của GIS là khả năng liên kết hệ thống giữa việc tự động hóa bản đồ và quản lý cơ sở dữ liệu (sự liên kết giữa dữ liệu không gian và thuộc tính của đối tượng). Các dữ liệu thông tin mô tả cho một đối tượng bất kỳ có thể liên hệ một cách;hệ thống với vị trí không gian của chúng. Sự liên kết đó là một ưu thế nỗi bậẾ của việc vận hành GIS.

— Hỏi đáp và phân tích dữ liệu: Khi đã,xây dựng được một hệ thống cơ sở dữ liệu GIS thì người dùng có thể hỏi các câu Nổi đơn giản như: + Thông tin về thửa đất: Ai là chủ sở hữii của mảnh đất?, Thửa đất rộng bao nhiêu m”? + Tìm đường đi ngắn nhất giữa hai vị trí A va B? + Thống kê số lượng cây trồng trên thyến phó? + Hay xác định được mật độ:diện.tích trồng cây xanh trong khu vực đô thi?. GIS cung cap khả năng hỏi đáp, tìm kiếm, truy vấn đơn giản “chỉ nhắn và nhấn” và các công cứ phân tích dữ liệu không gian mạnh mẽ để cung cấp thông tin một cách nhanh chóng, kịp thời, chính xác, hỗ trợ ra quyết định cho những nhà quản lý vàsqữy:hoạch. — Hiền thị dữ hệ: GIS cho phép hiền thị dữ liệu tốt nhất dưới dạng bản đồ hoặc biểu đồ. Ngoài ra còn có thể xuất dữ liệu thuộc tính ra các bảng excel, tạo các bản báo cáo thống kê, hay tạo mô hình 3D, và nhiều dữ liệu khác.

Thanh phan co ban cia GIS Phuong phap & quy trinh Hệ thống máy tính bao gồm cd4é"@4U phan nhu: phan cimg, phan mềm và các chuỗi phác họa để hỗ trợ cho việc nhập các cơ sỡ dữ liệu, tiễn trính, phân tích, mô hình hóa và phô diễn Số liệu không gian. - Phần cứng: là phần trông thấy được của hệ thống, đó có thể là hệ thống dựa trên máy vi tính độc lập hay trạm làm việc được kết nối. Phần cứng bao gồm máy tính và các thiết bị ngoai vi. - Phần mềm: là bộ nãõ củä hệ thống, phần mềm GIS rất đa dạng và có thé chia làm 3 nhóm.

Hiện nay, có nhiều phần mém GIS phô biến và mỗi phần mềm có thể mạnh riêng như: ArcInfo, MapInfo, ArcView, ArcGis, ENVI. - Dữ liệu: bao gồm dữ liệu không gian (dữ liệu bản đỏ) va dit liệu thuộc tính (dữ liệu phi không gian). Dữ liệu không gian miêu tả vị trí địa lý của đối tượng trên bề mặt Trái đất. Dữ liệu thuộc tính miêu tả các thông tin liên quan đến đối tượng, các thông tin này có thể được định lượng hay định tính.

— Phương pháp và quy trình: một phần quan trọng để đảm bảo sự hoạt động liên tục và có hiệu quả của hệ thống phục vụ cho mục đích của người sử dụng. — Con người: Trong GIS, thành phần con người là thành phần quan trọng nhất bởi con người tham gia vào mọi hoạt động của hệ thống GIS (từ việc xây dựng cơ sở dữ liệu, việc tìm kiếm, phân tích dữ liệu. Có 2 nhóm người quan trọng là người sử dụng và người quản lý GIS. Dữ liệu và những kỹ thuật phân tích không gian chính trong GIS Dit liéu cho GIS - Bản đồ nền: bao gồm các bản đồ đường 'Bhó, đường quốc lộ; đường ranh giới hành chính, ranh giới vùng dân cư; §õng;-hồ; mốc biên giới; tên địa danh và bản đồ raster.

- Bản đồ và dữ liệu thương mại: Bao gồm dữ liệu liên quan đến dân số/nhân khẩu, người tiêu thụ, dịch vụ thương mại, bảo hiểm sức khoẻ, bất động sản, truyền thông, quảng €áo;;cơ sở kinh doanh, vận tải, tình trạng tội phạm. - Bản đồ và dữ liệu môï trường: Bao gồm các dữ liệu liên quan đến môi trường, thời tiết, sự cố đôi trường, ảnh vệ tinh, dia hình và các nguồn tài nguyên thiên nhiên. - Bản đồ tham khảo chung: Bản đồ thế giới và quốc gia; các dữ liệu làm nền cho các cơ sở dữliệUriêng. Những kỹ thuật phân tích không gian chính -Phép đo đạc: Cho phép tính toán diện tích, chiều dài; thống kê diện tích tự động theo các loại biểu thiết kế.

-Phép phân tích chồng xếp: Chồng xếp bản đồ theo các tiêu chuân hoặc mô hình tính toán để tạo ra các bản đồ chuyên đề mới. Đưa ra các mô hình dữ liệu và thực hiện các bài toán ra quyết định, các bài toán quy hoạch , phân vùng, dự báo khuynh hướng phát triển -Phép nội suy: Phân tích bề mặt từ đường đẳng trị, phân tích địa hình (độ đốc, hướng dốc, phân tích thuỷ hệ), mô phỏng không gian, mô tả theo hướng nhìn. Mô hình dữ liệu của GIS a. Dữ liệu không gian Dữ liệu không gian là dữ liệu về đối tượng mà vị trí của nó được xác định trên bề mặt Trái Đất.

Hệ thống GIS sử dụng hai dạng mô hình dữ liệu địa lý khác nhau - mô hình vector và mô hình raster. s* M6 hinh dit liéu Raster M6 hinh dif liéu Raster khéng gian dugc chialthanh’cac 6 lưới đều, thường được gọi là các điểm ảnh (pixel). Mỗi ô gom mot*gia tri don va vi tri cla nd. Độ phân giải của raster phụ thuộc vào kích.

thước điểm ảnh của nó. Dữ liệu raster là một ma trận của những ô.vuông, dùng để thể hiện chủ dé, phổ ánh sáng hoặc dữ liệu hình ảnh. Dữ liệu raster có thể dùng để Biểu diễn mọi thứ từ độ cao của mặt đất, loại cây cỏ cho tới ảnh vệ tính, ảnh quét bản đồ. Kích thước của pixel càng hỏ-độ phân giải càng cao và hình ảnh nó thể hiện càng chỉ tiết và sắc,fết nhưng dữ liệu lưu trữ rất lớn.

s* Mô hình đữ liệu vectg Mô hình dữ liệu #eefor hình thành trên cơ sở các vector với thành phần cơ bản là điểm. Các đối tượng khác được tạo ra bằng cách nối các điểm bởi các đường thắng hoặc các cung. Vùng bao gồm một tập các đường thắng. Thuật ngữ đa giác đồng nghĩa với vùng trong cơ sở dữ liệu vector vì đa giác tạo bởi các đường thăng nối với các điểm.

Như vậy, mô hình dữ liệu vector sử dụng các đoạn thang hay điểm rời rạc để nhận biết các vị trí của thế giới thực. Trong kiểu vector, thông tin là các điểm (point), đường (line), và vùng (polygon) được mã hoá và lưu theo toạ độ x, y. Mức độ chính xác được giới hạn bởi số, chữ số dùng đề thể hiện một giá trị trong máy tính, tuy nhiên nó chính xác hơn rất nhiều so với mô hình dữ liệu raster. Một đối tượng dạng điểm (pointfeature) được xác định bởi cặp tọa độ x,y Một đối tượng dạng đường (linefeature) được xác định bởi một chuỗi cặp tọa độ x,y Một đối tượng dạng vùng (polygonfeature) được xác định bởi một chuỗi các cặp tọa độ x,y trong đó cặp đầu tọa độ trùng với cặp tọa độ cuối.

Trong mô hình vector, dữ liệu không gian được thể hiện trên bản đồ dưới dạng điểm, đường hoặc vùng. Trong mô hình rasfer, dữ liệu không gian được thể hiện dưới dạng mạng lưới các pixcel.Ề Dữ liệu phi không gian (dữ liệu thuộc tính) Dữ liệu thuộc tính mô tả về đặc tính, đặc điểm và các hiện tượng xảy ra tại các vị trí địa lý xác định. Một tron#-các chức năng đặc biệt của công nghệ GIS là khả năng liên kếtwà:xử.lý đồng thời giữa dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính.