Luận văn Thạc sĩ UEH: Phân tích chiến lược kinh tế & lợi thế cạnh tranh Tiền Giang

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh phân tích sự phù hợp của chiến lược phát triển kinh tế với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Quốc Thịnh
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thành Tự Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phân Tích Sự Phù Hợp Của Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế Với Lợi Thế Cạnh Tranh Của Nền Kinh Tế: Trường Hợp Tỉnh Tiền Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• PHỤ LỤC
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH CHÍNH SÁCH
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi chính sách
• 1.3. Phương pháp, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cơ sở lý thuyết phân tích
• 1.4.1. Lý thuyết năng lực cạnh tranh
• 1.4.2. Lý thuyết chiến lược phát triển kinh tế
• 1.5. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH
• 2.1. Tổng quan năng lực cạnh tranh của Tiền Giang
• 2.2. Các ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang
• 2.3. Tổng quan về 2 ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang
• 2.4. Tổng quan ngành sản xuất trái cây Tiền Giang
• 2.5. Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến Tiền Giang
• 2.6. Phân tích lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang trong sản xuất cây ăn trái
• 2.7. Chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang
• 2.7.1. Tổng quan chiến lược kinh tế Tiền Giang qua các thời kỳ
• 2.7.2. Kết quả thực hiện chiến lược kinh tế Tiền Giang
• 2.7.3. Nhận định sự phù hợp giữa chiến lược phát triển kinh tế so với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế Tiền Giang
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Khuyến nghị chính sách
• 3.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược phát triển kinh tế Tiền Giang

Tiền Giang, một tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế. Tỉnh này nổi bật với điều kiện tự nhiên thuận lợi, vị trí địa lý chiến lược và nguồn lao động dồi dào. Tuy nhiên, tốc độ phát triển kinh tế của Tiền Giang vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nghiên cứu này sẽ phân tích sự phù hợp của chiến lược phát triển kinh tế với lợi thế cạnh tranh của tỉnh.

1.1. Lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang trong phát triển kinh tế

Tiền Giang sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh như điều kiện tự nhiên phong phú, hạ tầng giao thông phát triển và nguồn nhân lực dồi dào. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các ngành kinh tế chủ lực như sản xuất cây ăn trái và công nghiệp chế biến.

1.2. Thực trạng phát triển kinh tế của Tiền Giang

Mặc dù có nhiều lợi thế, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Tiền Giang vẫn ở mức trung bình so với các tỉnh khác trong khu vực. Từ năm 2005 đến 2014, tốc độ tăng trưởng GDP giảm dần, cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển kinh tế Tiền Giang

Tiền Giang đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển kinh tế bền vững. Các vấn đề như tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm, sự phụ thuộc vào nông nghiệp và thiếu sự gắn kết giữa các ngành là những yếu tố cản trở sự phát triển.

2.1. Tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm

Tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Tiền Giang vẫn chậm, với tỷ lệ nông nghiệp chiếm cao trong GDP. Điều này cho thấy sự cần thiết phải thúc đẩy các ngành công nghiệp và dịch vụ để tăng trưởng bền vững.

2.2. Thiếu sự gắn kết giữa các ngành

Ngành công nghiệp chế biến chưa gắn kết chặt chẽ với sản xuất cây ăn trái, dẫn đến việc chuỗi giá trị sản phẩm chưa được tối ưu hóa. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm địa phương trên thị trường.

III. Phương pháp phân tích sự phù hợp của chiến lược phát triển kinh tế

Để đánh giá sự phù hợp của chiến lược phát triển kinh tế với lợi thế cạnh tranh, nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích SWOT và mô hình kim cương của Porter. Những phương pháp này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của Tiền Giang.

3.1. Phân tích SWOT trong phát triển kinh tế

Phân tích SWOT giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của Tiền Giang trong phát triển kinh tế. Điều này cung cấp cái nhìn tổng quan về khả năng cạnh tranh của tỉnh.

3.2. Mô hình kim cương của Porter

Mô hình kim cương của Porter được áp dụng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của Tiền Giang. Mô hình này giúp xác định các điều kiện cần thiết để phát triển bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với lợi thế cạnh tranh. Các kết quả cho thấy sự cần thiết phải đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến và nâng cao chất lượng sản phẩm cây ăn trái.

4.1. Đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến

Đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm cây ăn trái. Điều này không chỉ tăng cường sức cạnh tranh mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

4.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm cây ăn trái

Nâng cao chất lượng sản phẩm cây ăn trái là yếu tố quan trọng để tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Cần có các chương trình hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện quy trình sản xuất.

V. Kết luận và khuyến nghị chính sách cho Tiền Giang

Để phát triển bền vững, Tiền Giang cần điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế theo hướng tập trung vào các ngành có lợi thế cạnh tranh. Các khuyến nghị chính sách sẽ giúp tỉnh khai thác tối đa tiềm năng của mình.

5.1. Khuyến nghị chính sách phát triển bền vững

Cần có các chính sách hỗ trợ đầu tư vào ngành công nghiệp chế biến và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ giúp Tiền Giang phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.2. Tương lai của chiến lược phát triển kinh tế Tiền Giang

Tương lai của chiến lược phát triển kinh tế Tiền Giang phụ thuộc vào khả năng điều chỉnh và thích ứng với các thay đổi trong môi trường kinh tế. Việc thực hiện các khuyến nghị chính sách sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiền Giang, một tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), sở hữu nhiều lợi thế tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi để phát triển kinh tế. Với diện tích tự nhiên 2.367 km² và dân số trên 1,7 triệu người, tỉnh có lực lượng lao động gần 1,1 triệu người, chiếm 62% dân số. Giai đoạn 2005 – 2014, Tiền Giang đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10,8%/năm, tương đương mức trung bình của khu vực ĐBSCL. Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp với tỷ trọng 39,6% trong GDP năm 2014, cao hơn mức bình quân khu vực (36,6%). Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Tiền Giang năm 2014 đứng thứ 52/63 cả nước và 12/13 trong khu vực ĐBSCL, phản ánh môi trường kinh doanh còn nhiều bất lợi.

Nghiên cứu tập trung phân tích sự phù hợp giữa chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế địa phương trong giai đoạn 2005 – 2014. Mục tiêu chính là đánh giá năng lực cạnh tranh của các cụm ngành chủ lực, đặc biệt là ngành sản xuất cây ăn trái và công nghiệp chế biến, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững, nâng cao hiệu quả kinh tế và năng lực cạnh tranh của tỉnh. Phạm vi nghiên cứu bao gồm phân tích số liệu thống kê, phỏng vấn chuyên gia và các bên liên quan tại Tiền Giang, tập trung vào các ngành kinh tế chủ lực và chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính:

1. Lý thuyết năng lực cạnh tranh của Michael Porter (2008): Năng lực cạnh tranh được hiểu là năng suất sử dụng các nguồn lực như lao động, vốn, đất đai và tài nguyên thiên nhiên. Mô hình kim cương của Porter gồm bốn yếu tố chính ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cấp địa phương: điều kiện đầu vào, điều kiện cầu, các ngành công nghiệp hỗ trợ và bối cảnh chiến lược, cạnh tranh. Năng lực cạnh tranh cao giúp nâng cao mức sống bền vững cho địa phương.

2. Lý thuyết chiến lược phát triển kinh tế của Porter (1998): Chiến lược kinh tế địa phương phải dựa trên các thế mạnh độc đáo để tạo ra vị thế cạnh tranh đặc thù. Chiến lược cần linh hoạt theo từng giai đoạn phát triển, từ khai thác lợi thế chi phí thấp, nâng cao năng suất, đến đổi mới sáng tạo dựa trên khoa học công nghệ. Các nguyên tắc cơ bản bao gồm phát triển bền vững, phù hợp nguồn lực, có hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ các báo cáo của Sở, ngành, UBND tỉnh Tiền Giang, Viện Cây ăn quả miền Nam, Niên giám Thống kê các tỉnh ĐBSCL, Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng các tài liệu chuyên ngành và báo chí.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng bảng biểu, đồ thị để phân tích xu hướng tăng trưởng, cơ cấu kinh tế, năng lực cạnh tranh các ngành chủ lực. Phỏng vấn chuyên sâu các chuyên gia, cán bộ quản lý, doanh nghiệp và nông dân để thu thập thông tin định tính về thực trạng và hiệu quả chiến lược phát triển kinh tế.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Phỏng vấn các đối tượng đại diện gồm cán bộ quản lý tại các sở ngành, doanh nghiệp chế biến, hợp tác xã sản xuất cây ăn trái, nông dân và thương lái tại các vùng chuyên canh. Lựa chọn mẫu theo phương pháp phi xác suất nhằm đảm bảo đa dạng góc nhìn và độ tin cậy thông tin.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2005 – 2014 do hạn chế số liệu năm 2015 trở đi, nhằm đánh giá toàn diện quá trình phát triển kinh tế và thực hiện chiến lược của tỉnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng lực cạnh tranh của Tiền Giang còn hạn chế: Mặc dù có lợi thế về điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý và nguồn lao động dồi dào, chỉ số PCI năm 2014 của tỉnh đứng thứ 52/63 cả nước, phản ánh môi trường kinh doanh chưa thuận lợi. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2005 – 2014 đạt khoảng 10,8%/năm, nhưng có xu hướng giảm từ 11,9% giai đoạn 2006 – 2010 xuống 9,6% giai đoạn 2011 – 2014.

2. Hai ngành kinh tế chủ lực là sản xuất cây ăn trái và công nghiệp chế biến: Ngành cây ăn trái chiếm 12% trong GDP, tăng trưởng 13%/năm, đóng góp 14,5% vào tăng trưởng GDP giai đoạn 2005 – 2014, riêng 2011 – 2014 đóng góp đến 20%. Ngành công nghiệp chế biến chiếm 17% GDP, tăng trưởng 16%/năm, đóng góp 24,8% vào tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, công nghiệp chế biến phát triển chủ yếu nhờ vốn FDI, trong khi doanh nghiệp dân doanh giảm sút sức cạnh tranh.

3. Chuỗi giá trị ngành cây ăn trái còn thấp, công nghiệp chế biến chưa gắn kết hiệu quả: Chỉ khoảng 10% sản lượng trái cây được chế biến, phần lớn tiêu thụ tươi hoặc xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc. Công nghệ bảo quản và chế biến còn lạc hậu, quy mô nhỏ, không đủ đáp ứng yêu cầu thị trường khó tính. Việc liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và thương lái yếu kém, dẫn đến sản phẩm không đồng đều, khó kiểm soát chất lượng.

4. Chiến lược phát triển kinh tế chưa cụ thể và chưa phát huy hết lợi thế cạnh tranh: Tỉnh tập trung phát triển công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phi nông nghiệp, nhưng chưa có chính sách chuyên biệt cho các ngành chủ lực như cây ăn trái. Quy hoạch còn chung chung, thiếu chi tiết và chưa được triển khai hiệu quả đến cấp cơ sở. Việc hỗ trợ đầu tư cho nông nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến trái cây còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Tiền Giang có tiềm năng lớn về phát triển kinh tế dựa trên lợi thế tự nhiên và nguồn lực lao động, đặc biệt là ngành cây ăn trái với diện tích và sản lượng đứng đầu cả nước. Tuy nhiên, sự phát triển chưa tương xứng do nhiều yếu tố như môi trường kinh doanh chưa thuận lợi, thiếu liên kết chuỗi giá trị, công nghiệp chế biến chưa phát triển đồng bộ, và chiến lược phát triển kinh tế chưa được cụ thể hóa và thực thi hiệu quả.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực, Tiền Giang có điểm tương đồng về thách thức trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc tập trung phát triển công nghiệp dựa trên lao động giá rẻ mà chưa chú trọng nâng cao giá trị gia tăng và đổi mới sáng tạo là nguyên nhân khiến tăng trưởng kinh tế chậm lại. Các biểu đồ về cơ cấu GDP, tốc độ tăng trưởng ngành và đóng góp của các khu vực kinh tế minh họa rõ sự chuyển dịch chậm và thiếu hiệu quả.

Việc phát triển bền vững đòi hỏi Tiền Giang cần điều chỉnh chiến lược, tập trung phát huy lợi thế cạnh tranh của ngành cây ăn trái, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển công nghiệp chế biến gắn kết với sản xuất nông nghiệp, đồng thời cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực quản lý nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hỗ trợ và đầu tư trực tiếp cho cụm ngành cây ăn trái: Tỉnh cần ưu tiên đầu tư hạ tầng chuyên biệt, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho các vùng chuyên canh cây ăn trái nhằm nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu tăng tỷ lệ sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu lên ít nhất 30% trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với các sở ngành liên quan.

2. Phát triển công nghiệp chế biến chuyên sâu cho sản phẩm trái cây: Thu hút đầu tư công nghệ hiện đại, xây dựng các nhà máy chế biến quy mô lớn, nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm. Đề xuất xây dựng chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp chế biến trong 3 năm tới. Ban Quản lý các khu công nghiệp và Sở Công thương là đơn vị chủ trì.

3. Đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức các chương trình đào tạo kỹ thuật sản xuất, chế biến, tiếp thị và xuất khẩu cho lao động nông nghiệp và công nghiệp chế biến. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo trong ngành lên 40% trong 5 năm. Các trường đại học, cao đẳng và trung tâm đào tạo nghề phối hợp thực hiện.

4. Xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá và điều chỉnh chiến lược kinh tế: Thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ hiệu quả thực hiện chiến lược phát triển kinh tế, đảm bảo linh hoạt điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. UBND tỉnh và các sở ngành liên quan cần xây dựng quy trình và tổ chức thực hiện trong vòng 1 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh và các sở ngành: Giúp hoạch định chính sách phát triển kinh tế, xây dựng kế hoạch đầu tư và quản lý hiệu quả các ngành kinh tế chủ lực.

2. Doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp chế biến: Cung cấp thông tin về tiềm năng, thách thức và cơ hội phát triển, từ đó định hướng đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Là tài liệu tham khảo để phát triển chương trình đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và hỗ trợ kỹ thuật cho ngành cây ăn trái và công nghiệp chế biến.

4. Hợp tác xã, tổ chức nông dân và các nhà sản xuất: Giúp nhận thức rõ hơn về lợi thế cạnh tranh, các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiền Giang có lợi thế cạnh tranh nào nổi bật trong phát triển kinh tế?
   Tiền Giang có lợi thế về điều kiện tự nhiên như đất phù sa màu mỡ, khí hậu ổn định, nguồn nước dồi dào và vị trí địa lý thuận lợi với hệ thống giao thông phát triển. Đặc biệt, ngành sản xuất cây ăn trái có quy mô lớn, năng suất cao và kinh nghiệm lâu đời.

2. Tại sao công nghiệp chế biến ở Tiền Giang chưa phát triển tương xứng với ngành cây ăn trái?
   Nguyên nhân chính là công nghiệp chế biến chưa gắn kết hiệu quả với sản xuất cây ăn trái do thiếu vùng nguyên liệu chuẩn, công nghệ bảo quản và chế biến lạc hậu, quy mô nhỏ, cùng với sự yếu kém trong liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp.

3. Chiến lược phát triển kinh tế của Tiền Giang có phù hợp với lợi thế cạnh tranh không?
   Chiến lược tập trung phát triển công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp với giai đoạn phát triển dựa trên lợi thế lao động giá rẻ. Tuy nhiên, việc triển khai còn chậm, thiếu cụ thể và chưa phát huy hết tiềm năng ngành cây ăn trái, dẫn đến hiệu quả chưa cao.

4. Những khó khăn lớn nhất trong phát triển ngành cây ăn trái là gì?
   Khó khăn gồm sản xuất phân tán theo mô hình nông hộ, thiếu liên kết sản xuất, chất lượng sản phẩm không đồng đều, thiếu vùng nguyên liệu chuẩn, công nghệ bảo quản thấp và thị trường xuất khẩu hạn chế do không đáp ứng tiêu chuẩn.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Tiền Giang?
   Cần tập trung đầu tư phát triển cụm ngành cây ăn trái, nâng cao công nghiệp chế biến, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cải thiện môi trường kinh doanh và xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá chiến lược phát triển kinh tế hiệu quả.

Kết luận

• Tiền Giang có lợi thế cạnh tranh rõ rệt về điều kiện tự nhiên và nguồn lực lao động, đặc biệt trong ngành sản xuất cây ăn trái với quy mô và năng suất dẫn đầu khu vực.
• Chiến lược phát triển kinh tế tập trung vào công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu phù hợp với giai đoạn phát triển hiện tại nhưng chưa được triển khai hiệu quả, dẫn đến tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh còn hạn chế.
• Công nghiệp chế biến chưa phát triển đồng bộ, chưa gắn kết hiệu quả với ngành cây ăn trái, làm giảm giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm.
• Cần có các giải pháp trọng tâm như đầu tư trực tiếp cho cụm ngành cây ăn trái, phát triển công nghiệp chế biến, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng cơ chế giám sát chiến lược.
• Các bước tiếp theo bao gồm cụ thể hóa quy hoạch ngành, triển khai các chính sách hỗ trợ, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và đánh giá định kỳ hiệu quả thực hiện chiến lược nhằm phát triển kinh tế bền vững cho Tiền Giang.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, tận dụng tối đa lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT NGUYỄN QUỐC THỊNH PHÂN TÍCH SỰ PHÙ HỢP CỦA CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ VỚI LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA NỀN KINH TẾ: TRƢỜNG HỢP TỈNH TIỀN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT NGUYỄN QUỐC THỊNH PHÂN TÍCH SỰ PHÙ HỢP CỦA CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ VỚI LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA NỀN KINH TẾ: TRƢỜNG HỢP TỈNH TIỀN GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.

VŨ THÀNH TỰ ANH TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này dựa trên kết quả nghiên cứu của tôi, hoàn toàn do tự tôi viết. Các số liệu, thông tin trích dẫn trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ đáng tin cậy cao nhất trong khả năng thu thập của tôi. Luận văn là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi, không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế TP.

Hồ Chí Minh hoặc Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, tháng 7 năm 2016. Tác giả Nguyễn Quốc Thịnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - ii - LỜI CẢM ƠN Trƣớc tiên, tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy, Cô cùng nhân viên Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, Trƣờng Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy nhiều kiến thức quý báu, hỗ trợ tôi trong quá trình học tập tại Chƣơng trình.

Tôi xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh và Tiến sĩ Đinh Công Khải đã tận tình hƣớng dẫn tôi hoàn thành đề tài luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ, công chức, đồng nghiệp Viện Cây ăn quả miền Nam, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh, Cục Thống kê, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tƣ, Sở Tài chính, Sở Công thƣơng, Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh, Trung tâm Xúc tiến Đầu tƣ – Thƣơng mại – Du lịch tỉnh Tiền Giang đã hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong việc chia sẻ thông tin để tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến gia đình, ngƣời thân, đồng nghiệp, bạn bè đã giúp đỡ, khuyến khích tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Nguyễn Quốc Thịnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - iii - MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii MỤC LỤC iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT v DANH MỤC HÌNH vi DANH MỤC BẢNG viii PHỤ LỤC ix TÓM TẮT x CHƢƠNG 1.

Bối cảnh chính sách 1 1. Mục tiêu nghiên cứu 2 1. Câu hỏi chính sách 3 1. Phƣơng pháp, đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu 3 1.

Cơ sở lý thuyết phân tích 3 1.1 Lý thuyết năng lực cạnh tranh 3 1.2 Lý thuyết chiến lƣợc phát triển kinh tế 5 1. Kết cấu của đề tài 6 CHƢƠNG 2. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH 7 2. Tổng quan năng lực cạnh tranh của Tiền Giang 7 2.

Các ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang 8 2. Tổng quan về 2 ngành kinh tế chủ lực của Tiền Giang 10 2. Tổng quan ngành sản xuất trái cây Tiền Giang 10 2. Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến Tiền Giang 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Phân tích lợi thế cạnh tranh của Tiền Giang trong sản xuất cây ăn trái 18 2. Chiến lƣợc phát triển kinh tế của Tiền Giang 31 2. Tổng quan chiến lƣợc kinh tế Tiền Giang qua các thời kỳ 31 2. Kết quả thực hiện chiến lƣợc kinh tế Tiền Giang 33 2.

Nhận định sự phù hợp giữa chiến lƣợc phát triển kinh tế so với lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế Tiền Giang 38 CHƢƠNG 3. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH 42 3. Khuyến nghị chính sách 43 3. Hạn chế của đề tài 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO 47 PHỤ LỤC 50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -v- DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TỪ TIẾNG VIỆT ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long Ban QLCKCN Ban Quản lý các khu công nghiệp FDI Vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài GDP Tổng sản phẩm trên địa bàn GSO Trang thông tin điện tử Tổng cục Thống kê GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HĐND Hội đồng nhân dân KCN Khu công nghiệp KV 1 Khu vực 1 (Nông nghiệp) KV 2 Khu vực 2 (Công nghiệp và xây dựng) KV 3 Khu vực 3 (Thƣơng mại và dịch vụ) NGTK Niên giám thống kê NN & PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND Ủy ban nhân dân USD Đồng Đô la Mỹ VND Đồng Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - vi - DANH MỤC HÌNH Hình 1.

Bình quân tốc độ tăng trƣởng GDP của Tiền Giang và ĐBSCL giai đoạn 2004 - 2015 2 Hình 1. Tốc độ tăng trƣởng GDP/ngƣời của Tiền Giang và ĐBSCL giai đoạn 2005 – 2014 2 Hình 1. Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 4 Hình 1. Mô hình kim cƣơng của Micheal Porter 4 Hình 2.

Đánh giá NLCT của Tiền Giang 8 Hình 2. Cơ cấu các ngành trong GDP Tiền Giang, giai đoạn 2005 – 2014. Tỷ trọng đóng góp các ngành trong tăng trƣởng GDP giai đoạn 2005 – 2014 9 Hình 2. Cơ cấu diện tích cây ăn trái cả nƣớc tính đến năm 2013 11 Hình 2.

Biến đổi diện tích cây ăn trái Tiền Giang giai đoạn 2000 - 2013 11 Hình 2. Năng suất các loại cây ăn trái của Tiền Giang so sánh với các tỉnh khác 12 Hình 2. Cơ cấu, tốc độ phát triển và tỷ trọng đóng góp của công nghiệp chế biến vào tăng trƣởng kinh tế giai đoạn 2006 – 2014. Cơ cấu vốn đầu tƣ vào các ngành chế biến của Tiền Giang tính đến 2015 14 Hình 2.

Vốn đầu tƣ của các loại hình kinh tế giai đoạn 2005 – 2014 15 Hình 2. Tốc độ phát triển GTSX các ngành trong công nghiệp chế biến 15 Hình 2. Cơ cấu GTSX ngành chế biến chia theo loại hình kinh tế 16 Hình 2. Tỷ trọng đóng góp của các loại hình kinh tế vào tăng trƣởng ngành công nghiệp chế biến giai đoạn 2005 – 2014 16 Hình 2.

So sánh ngành chế biến và ngành cây ăn trái giai đoạn 2005 – 2014 17 Hình 2. Dân số và lao động các tỉnh ĐBSCL năm 2013 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - vii - Hình 2. Tỷ lệ lao động qua đào tạo các tỉnh và khu vực năm 2014 20 Hình 2. Sơ đồ chuỗi giá trị trái cây Tiền Giang 21 Hình 2.

Sơ đồ cụm ngành cây ăn trái Tiền Giang 30 Hình 2. Đánh giá NLCT của cụm ngành sản xuất trái cây Tiền Giang bằng mô hình kim cƣơng của Porter (2008) 31 Hình 2. Chỉ số phát triển các khu vực kinh tế giai đoạn 2005 – 2014 34 Hình 2. Cơ cấu các khu vực kinh tế giai đoạn 2005 - 2014 34 Hình 2.

Tỷ trọng đóng góp tăng trƣởng GDP của các KV giai đoạn 2005 - 2014 35 Hình 2. Các hiệu ứng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2005 - 2014 35 Hình 2. Đóng góp vào tăng trƣởng GTSX công nghiệp của các khu vực doanh nghiệp 37 Hình 2. Tổng vốn đầu tƣ FDI, GTSX công nghiệp các tỉnh ĐBSCL đến năm 2014 37 Hình 2.

Cơ cấu vốn đầu tƣ toàn xã hội giai đoạn 2005 - 2014 40 Hình 2. Đánh giá hiệu quả chiến lƣợc kinh tế Tiền Giang theo lý thuyết cạnh tranh của Michael Porter 41 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - viii - DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Mùa vụ thu hoạch trái cây của Tiền Giang so với các tỉnh 12 Bảng 2. Hiệu quả kinh tế một số loại cây ăn trái Tiền Giang 13 Bảng 2.

Thị trƣờng xuất khẩu một số trái cây Tiền Giang 23 Bảng 2. Kim ngạch xuất khẩu trái cây Tiền Giang giai đoạn 2006 – 2013 23 Bảng 2. Các hợp tác xã sản xuất cây ăn trái có hiệu quả của Tiền Giang 26 Bảng 2. Các chỉ tiêu kinh tế của Tiền Giang đặt ra trong các giai đoạn 36 Bảng 2.

Diện tích cho thuê và lao động tại các KCN Tiền Giang đến năm 2015 36 Bảng 2. Tỷ trọng chi đầu tƣ phát triển của Tiền Giang giai đoạn 2005 - 2014 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - ix - PHỤ LỤC Phụ lục 1. Tốc độ tăng trƣởng GDP các tỉnh ĐBSCL giai đoạn 2005 - 2014 50 Phụ lục 1. Tốc độ tăng trƣởng thu, chi ngân sách của Tiền Giang so với ĐBSCL bình quân giai đoạn 2005 – 2014 51 Phụ lục 1.

Thâm hụt ngân sách của Tiền Giang so với bình quân ĐBSCL 51 Phụ lục 1. Điểm số PCI các tỉnh ĐBSCL giai đoạn 2006 - 2014 52 Phụ lục 2. Cơ cấu, tốc độ phát triển và tỷ trọng đóng góp vào tăng trƣởng GDP của các ngành kinh tế tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2005 – 2014 53 Phụ lục 2. Tỷ trọng diện tích và sản lƣợng vùng cây ăn trái của Tiền Giang so với khu vực ĐBSCL 54 Phụ lục 2.

Tỷ trọng các mặt hàng chủ lực trong kim ngạch xuất khẩu của Tiền Giang 54 Phụ lục 2. Quy hoạch các KCN, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Tiền Giang 55 Phụ lục 2. Vốn đầu tƣ FDI giai đoạn 2005 – 2015 55 Phụ lục 2. Tốc độ tăng trƣởng GTSX công nghiệp của các loại hình kinh tế 56 Phụ lục 2.

Các ngành công nghiệp có tỷ trọng GTSX cao nhất của Tiền Giang 56 Phụ lục 2. Danh sách các cơ quan nhà nƣớc đƣợc phỏng vấn 57 Phụ lục 2. Danh sách các doanh nghiệp chế biến cây ăn trái đƣợc phỏng vấn 57 Phụ lục 2. Danh sách các hộ nông dân trồng cây ăn trái đƣợc phỏng vấn 58 Phụ lục 2.

Danh sách các thƣơng lái, vựa, doanh nghiệp kinh doanh trái cây đƣợc phỏng vấn 59 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -x- TÓM TẮT Tiền Giang là tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long, có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế nhƣ: lợi thế về điều kiện tự nhiên, lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng giao thông và nguồn lao động dồi dào. Nhờ vào các điều kiện này, Tiền Giang đã phát triển mạnh nhiều ngành kinh tế, trong đó có 2 ngành quan trọng nhất là ngành sản xuất cây ăn trái và ngành công nghiệp chế biến.