Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực. Chương 2: Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong các khách sạn 4 sao tại tỉnh Lâm Đồng. Chương 3: Giải pháp phát triển nguồn nhân lực trong các khách sạn 4 sao tại tỉnh Lâm Đồng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC 1.
Nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực 1. Khái niệm nguồn nhân lực Nghiên cứu ở phạm vi vĩ mô của nền kinh tế: Theo giáo trình nguồn nhân lực của trường Đại học Lao động - Xã hội do PGS. Nguyễn Tiệp chủ biên, in năm 2005: “Nguồn nhân lực là nguồn lực con người, yếu tố quan trọng, năng động nhất của tăng tưởng và phát triển kinh tế - xã hội. Nguồn nhân lực có thể xác định cho một quốc gia, vùng lãnh thổ, địa phương (tỉnh, thành phố…) và nó khác với nguồn lực khác (tài chính, đất đai, công nghệ…) ở chỗ nguồn lực con người với hoạt động lao động sáng tạo, tác động vào thế giới tự nhiên và trong quá trình lao động nảy sinh các quan hệ lao động và quan hệ xã hội”.
Trong phạm vi doanh nghiệp: Theo PGS. Trần Kim Dung, quản trị nguồn nhân lực là: “Nguồn nhân lực của một tổ chức được hình thành trên cơ sở của các cá nhân có vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định. Nguồn nhân lực khác với các nguồn lực khác của doanh nghiệp bởi chính bản chất của con người. Người lao động có đặc điểm cá nhân, năng lực, tiềm năng phát triển khác nhau, họ có khả năng hình thành các nhóm hội, các tổ chức công đoàn để bảo vệ quyền lợi của mình.
Năng lực, hành vi của người lao động có thể thay đổi phụ thuộc vào chính bản thân họ hoặc chịu sự tác động của môi trường xung quanh. Quản trị nguồn nhân lực khó khăn và phức tạp hơn nhiều so với quản trị các yếu tố khác của quá trình sản xuất kinh doanh”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Theo tác giả Nguyễn Vân Điềm, Nguyễn Ngọc Quân, trong giáo trình quản trị nhân lực của Trường ĐHKTQD, in năm 2007: “Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực”. Như vậy những khái niệm được trích dẫn về nguồn nhân lực dù được nghiên cứu ở phạm vi nào đều nhấn mạnh đến vai trò hàng đầu và sức mạnh tiềm ẩn của con nguời trong tất cả các nguồn lực sản xuất kinh doanh, đồng thời cũng ẩn chứa tính đa dạng và tính phức tạp về quan hệ xã hội của nguồn nhân lực trong quá trình lao động.
Khái niệm phát triển nguồn nhân lực Nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực cũng có nhiều khái niệm khác nhau ở góc độ vĩ mô và vi mô như sau: Theo giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực, Trường ĐHKTQD do PGS. Trần Xuân Cầu chủ biên năm 2008: “Phát triển nguồn nhân lực là quá trình phát triển thể lực, trí lực, khả năng nhận thức và tiếp thu kiến thức tay nghề, tính năng động xã hội và sức sáng tạo của con người; nền văn hoá; truyền thống lịch sử. Với cách tiếp cận phát triển từ góc độ xã hội, phát triển nguồn nhân lực là quá trình tăng lên về mặt số lượng (quy mô) nguồn nhân lực và nâng cao về mặt chất lượng nguồn nhân lực, tạo ra cơ cấu nguồn nhân lực ngày càng hợp lý. Với cách tiếp cận phát triển từ góc độ cá nhân, phát triển nguồn nhân lực là quá trình làm cho con người trưởng thành, có năng lực xã hội (thể lực, trí lực, nhân cách) và tính năng động xã hội cao”.
Theo giáo trình Quản trị nhân lực, Trường ĐHKTQD, in năm 2004: “Phát triển nguồn nhân lực (theo nghĩa rộng) là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức được tiến hành trong những khoảng thời gian nhất định để nhằm tạo ra sự LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động”. Xét về nội dung, phát triển nguồn nhân lực bao gồm ba loại hoạt động là: giáo dục, đào tạo và phát triển. “Giáo dục: được hiểu là các hoạt động học tập để chuẩn bị cho con người bước vào một nghề nghiệp hoặc chuyển sang một nghề mới, thích hợp hơn trong tương lai. Đào tạo (hay còn được gọi là đào tạo kỹ năng): được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình.
Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn. Phát triển: là các hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức” Nghiên cứu các khái niệm cơ bản về phát triển nguồn nhân lực có thể thấy rằng đây là một khái niệm mang tính rộng lớn, bao hàm nhiều nội dung tùy theo góc độ tiếp cận. Vì vậy trong phạm vi nghiên cứu các doanh nghiệp, trên cơ sở nội dung các khái niệm được trích dẫn, luận văn xin đúc kết khái niệm phát triển nguồn nhân lực như sau: Phát triển nguồn nhân lực là quá trình vận dụng tổng thể các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp …nhằm tạo nên sự hoàn thiện về số lượng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực với mục đích phát triển tổ chức và phát triển cá nhân người lao động trong từng giai đoạn. Vai trò của phát triển nguồn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực là một tất yếu khách quan, là xu thế phát triển của thời đại.
Trong tất cả các nguồn lực phát triển ở phạm vi vĩ mô hay vi mô thì nguồn nhân lực chính là nguồn lực quan trọng nhất. Một nguồn nhân lực hợp lý về số lượng – LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 cơ cấu, có chất lượng cao là tiền đề và cơ sở quyết định sự thành bại trong sự nghiệp phát triển đất nước. Vai trò của phát triển nguồn nhân lực được thể hiện cụ thể như sau: Đối với nền kinh tế - xã hội: Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho phép tránh được sự thất nghiệp có tính chất cơ cấu, bởi vì khi các nghề mới xuất hiện thì các nghề cũ bị thu hẹp và mất đi làm nảy sinh hiện tượng cầu lao động tăng lên ở loại lao động này và giảm ở loại khác, trong khi đó cung về lao động không kịp điều chỉnh dẫn tới tình trạng thất nghiệp cơ cấu. Mặt khác, nhờ có sự giáo dục và đào tạo tốt người dân nói chung và người lao động nói riêng sẽ có thêm kiến thức mới, tăng sự hiểu biết về luật pháp, góp phần cải thiện thông tin giữa các nhóm và cá nhân trong xã hội cũng như trong các doanh nghiệp, đẩy mạnh sự hợp tác và phát triển trong xã hội cũng như trong các đoàn thể mà họ tham gia làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.
Trong phạm vi doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực có vai trò: - Duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu công việc của tổ chức, giúp doanh nghiệp tồn tại và đạt được mục tiêu phát triển của tổ chức. - Đáp ứng nhu cầu học tập và phát triển của người lao động, tạo nên sự thích ứng giữa người lao động và công việc, từ đó tạo được sự gắn bó giữa người lao động và doanh nghiệp. - Nâng cao tính ổn định và sự năng động của tổ chức. - Nhằm tạo ra và nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp thông qua việc thực hiện các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp có tính chiến lược.
Như vậy đối với doanh nghiệp, phát triển nguồn nhân lực nhằm nâng cao tính hiệu quả của tổ chức, là điều kiện quyết định để tổ chức có thể thể tồn tại và đi lên trong môi trường cạnh tranh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Đối với người lao động, phát triển nguồn nhân lực nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và nguyện vọng phát triển của người lao động. Quá trình đào tạo và phát triển sẽ giúp cho người lao động có tính chuyên nghiệp, từ đó tạo cho họ có một cách nhìn và tư duy mới, phát huy tính sáng tạo làm tăng sự thỏa mãn trong công việc, tăng động lực làm việc cũng như nâng cao niềm tự hào về nghề nghiệp bản thân và gắn bó hơn với tổ chức. Phát triển nguồn nhân lực trong khách sạn 1.
Đặc điểm của lao động trong khách sạn Nghiên cứu về nguồn nhân lực của khách sạn nhận thấy lao động trong khách sạn có những đặc trưng như sau: - Lao động trong khách sạn bao gồm lao động sản xuất vật chất và lao động sản xuất phi vật chất, trong đó lao động sản xuất phi vật chất chiếm tỷ trọng lớn. Đặc điểm này do nguyên nhân chủ yếu bởi tỷ lệ sản phẩm là dịch vụ trong khách sạn chiếm tỷ trọng lớn, hầu như tất cả các sản phẩm đều được chuyển bán hay thực hiện dưới hình thức là dịch vụ. - Tính chuyên môn hóa cao dẫn đến khó thay thế lao động. Trong khách sạn nhiều bộ phận với vai trò, nhiệm vụ rất riêng biệt và đặc trưng được phân định nhằm hoàn thiện quá trình phục vụ khách và đạt được mục tiêu kinh doanh.
Công tác tổ chức hoạt động của các bộ phận như Buồng, Lễ tân, Nhà hàng, Bếp… đều mang tính chuyên môn hóa cao. Vì vậy, rất khó có khả năng thay thế lao động giữa các bộ phận trong khách sạn, đây cũng chính là đặc điểm gây khó khăn cho công tác quản lý nguồn nhân lực đối với các nhà quản trị trong khách sạn. - Khó có khả năng cơ khí hóa, tự động hóa dẫn đến số lượng lao động nhiều trong cùng một thời gian và không gian, nhiều loại chuyên môn hóa nghề nghiệp dẫn đến sự khó khăn trong tổ chức quản lý điều hành. Trong khách sạn, sản phẩm chủ yếu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.