Luận văn Thạc sĩ UEH: Các nhân tố ảnh hưởng tiếp cận tín dụng và tăng trưởng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh determinants affect the access to formal informal credit and its impact on sales growth, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Hoang Quynh Trang
• Người hướng dẫn: Dr. Truong Dang Thuy
• Trường học: University Of Economics Erasmus Unversity Rotterdam Ho Chi Minh City Institute Of Social Studies Vietnam The Netherlands
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Determinants Affect The Access To Formal- Informal Finance And Its Impact On Sales Growth
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tiếp cận tài chính của doanh nghiệp
• 2.1.1. Hành vi của người cho vay trong điều kiện thông tin bất đối xứng
• 2.1.2. Quyết định tài trợ của doanh nghiệp
• 2.1.3. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.2. Lựa chọn tài trợ và tăng trưởng doanh số
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến tiếp cận tài chính của doanh nghiệp
• 3.2. Lựa chọn tài trợ và tăng trưởng của doanh nghiệp
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Hạn chế và gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo
• 5.1.1. Gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Toàn cảnh tiếp cận tín dụng của SME Việt Nam theo UEH

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra phần lớn việc làm. Tuy nhiên, một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của khối doanh nghiệp này là khả năng tiếp cận tín dụng. Nguồn vốn là yếu tố đầu vào thiết yếu cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, từ mở rộng quy mô đến đầu tư công nghệ. Luận văn thạc sĩ của trường Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) với chủ đề "Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng chính thức - phi chính thức và tác động của nó đến tăng trưởng doanh thu" đã cung cấp một phân tích sâu sắc về vấn đề này. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ cuộc khảo sát SME năm 2013 của Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) để làm rõ hai câu hỏi cốt lõi: Những yếu tố nào quyết định việc một SME có thể vay vốn từ ngân hàng (chính thức) hay từ các nguồn khác (phi chính thức)? Và quan trọng hơn, việc lựa chọn nguồn vốn này ảnh hưởng như thế nào đến tăng trưởng doanh thu của họ? Bài viết này sẽ phân tích các kết quả chính từ nghiên cứu, đưa ra cái nhìn tổng quan về thực trạng, các yếu tố quyết định và hệ quả của việc lựa chọn kênh tài chính đối với các SME tại Việt Nam.

1.1. Tầm quan trọng của vốn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Vốn được xem là huyết mạch của bất kỳ doanh nghiệp nào. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vai trò này càng trở nên quan trọng hơn. Dữ liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) được trích dẫn trong luận văn cho thấy SME đóng góp khoảng 40% vào GDP. Tuy nhiên, khả năng sinh lời của họ còn khiêm tốn, cho thấy sự tồn tại của nhiều rào cản, trong đó nổi bật là rào cản tài chính. Việc thiếu vốn khiến SME không thể nắm bắt các cơ hội thị trường, đổi mới sản phẩm hay mở rộng quy mô sản xuất. Do đó, việc hiểu rõ các kênh tài chính và khả năng tiếp cận chúng là bước đầu tiên để tháo gỡ nút thắt tăng trưởng cho khu vực kinh tế năng động này.

1.2. Phân biệt nguồn tín dụng chính thức và phi chính thức

Nghiên cứu phân loại hai nguồn vốn chính mà SME có thể tiếp cận. Tín dụng chính thức (formal credit) là các khoản vay từ các tổ chức tài chính được cấp phép như ngân hàng, công ty tài chính. Kênh này thường có lãi suất hợp lý, điều khoản rõ ràng và được pháp luật bảo vệ. Ngược lại, tín dụng phi chính thức (informal credit) đến từ gia đình, bạn bè, đối tác hoặc thậm chí là "thị trường đen". Kênh này có thể linh hoạt và nhanh chóng hơn nhưng thường đi kèm với lãi suất cao và rủi ro pháp lý. Dữ liệu CIEM 2013 cho thấy trong số hơn 2500 doanh nghiệp, có 741 doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn vay, trong đó khoảng 72% vay từ kênh chính thức và 20.83% vay từ kênh phi chính thức hoặc kết hợp cả hai.

II. Rào cản tín dụng Thách thức từ thông tin bất đối xứng

Tại sao việc tiếp cận tín dụng chính thức lại khó khăn đối với nhiều SME? Luận văn đã chỉ ra nguyên nhân sâu xa nằm ở thông tin bất đối xứng (asymmetric information), một khái niệm kinh điển trong kinh tế học tài chính. Đây là tình trạng bên cho vay (ngân hàng) có ít thông tin về khả năng trả nợ và mức độ rủi ro của bên vay (doanh nghiệp) hơn chính doanh nghiệp đó. Tình trạng này dẫn đến hai vấn đề nghiêm trọng: lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức. Để tự bảo vệ, các tổ chức tín dụng thường áp dụng các biện pháp sàng lọc khắt khe như yêu cầu tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng tốt và báo cáo tài chính minh bạch. Đây chính là những rào cản lớn mà nhiều SME, đặc biệt là các doanh nghiệp trẻ và quy mô nhỏ, không thể vượt qua. Các lý thuyết kinh tế như lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory) và lý thuyết đại diện (Agency theory) cũng giúp giải thích hành vi lựa chọn nguồn vốn của doanh nghiệp trong bối cảnh này. Doanh nghiệp thường ưu tiên vốn tự có, sau đó mới đến nợ vay và cuối cùng là phát hành cổ phần để giảm thiểu chi phí thông tin và các vấn đề đại diện.

2.1. Lựa chọn đối nghịch Adverse Selection và Rủi ro đạo đức Moral Hazard

Theo Stiglitz & Weiss (1981), lựa chọn đối nghịch xảy ra trước khi giao dịch. Khi ngân hàng tăng lãi suất, những người vay an toàn có thể rút lui, chỉ còn lại những người vay rủi ro cao sẵn sàng chấp nhận, làm tăng nguy cơ vỡ nợ cho ngân hàng. Rủi ro đạo đức xảy ra sau giao dịch. Khi đã có được khoản vay, chủ doanh nghiệp có thể thực hiện những dự án rủi ro hơn cam kết ban đầu để tối đa hóa lợi nhuận. Do những rủi ro này, ngân hàng có xu hướng "phân bổ tín dụng" (credit rationing), tức là hạn chế cho vay ngay cả khi có doanh nghiệp sẵn sàng trả lãi suất cao hơn.

2.2. Các lý thuyết về cấu trúc vốn và lựa chọn tài chính

Luận văn đề cập ba lý thuyết chính. Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory) cho rằng doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích từ tấm chắn thuế của nợ vay và chi phí kiệt quệ tài chính. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory) của Myers & Majluf (1984) cho rằng do thông tin bất đối xứng, doanh nghiệp ưu tiên vốn nội bộ, sau đó đến nợ vay, và cuối cùng mới là vốn chủ sở hữu từ bên ngoài. Lý thuyết đại diện (Agency theory) tập trung vào xung đột lợi ích giữa các bên liên quan (cổ đông, chủ nợ, nhà quản lý), ảnh hưởng đến quyết định vay nợ và đầu tư của doanh nghiệp.

III. 5 yếu tố then chốt ảnh hưởng khả năng tiếp cận tín dụng

Nghiên cứu của UEH đã sử dụng mô hình Probit để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến xác suất một SME có thể tiếp cận tín dụng chính thức và phi chính thức. Kết quả phân tích chỉ ra một số nhân tố có tác động mạnh mẽ và ý nghĩa thống kê. Đối với tín dụng chính thức, các yếu tố quan trọng nhất bao gồm quy mô doanh nghiệp, việc nhận được hỗ trợ từ chính phủ, và mạng lưới quan hệ với ngân hàng. Cụ thể, các doanh nghiệp lớn hơn, có tổng tài sản cao hơn, thường dễ dàng đáp ứng các yêu cầu về tài sản thế chấp và được ngân hàng tin tưởng hơn. Tương tự, sự hỗ trợ của chính phủ thông qua các chương trình bảo lãnh tín dụng hoặc cho vay ưu đãi đóng vai trò như một "bảo chứng" quan trọng. Mối quan hệ thân thiết với các định chế tài chính cũng giúp doanh nghiệp giảm bớt các thủ tục hành chính và tăng cơ hội được duyệt vay. Ngược lại, một số yếu tố như tuổi đời doanh nghiệp lại cho thấy tác động tiêu cực, một phát hiện thú vị cần được xem xét kỹ lưỡng. Các đặc điểm của chủ sở hữu như tuổi tác, giới tính và trình độ học vấn không cho thấy tác động rõ rệt trong nghiên cứu này.

3.1. Phân tích đặc điểm doanh nghiệp Quy mô và tuổi đời

Kết quả nghiên cứu định lượng rất rõ ràng: quy mô doanh nghiệp là yếu tố dự báo tốt nhất cho khả năng tiếp cận tín dụng chính thức. Cụ thể, "khi quy mô doanh nghiệp (tổng tài sản) tăng thêm 1 tỷ đồng, xác suất nhận được khoản vay chính thức tăng 0,6 điểm phần trăm". Điều này khẳng định lại quan điểm rằng các doanh nghiệp lớn có lợi thế rõ rệt. Một phát hiện đáng chú ý là tuổi đời doanh nghiệp có tương quan nghịch với khả năng vay vốn chính thức. Điều này có thể được giải thích bởi hiện tượng "chai mới rượu cũ", khi các chủ sở hữu có kinh nghiệm tái thành lập doanh nghiệp mới để tận dụng các chính sách ưu đãi.

3.2. Vai trò hỗ trợ của chính phủ và quan hệ với ngân hàng

Việc nhận được hỗ trợ từ chính phủ làm tăng xác suất được vay vốn chính thức lên tới 35,4 điểm phần trăm so với các doanh nghiệp không nhận được hỗ trợ. Điều này cho thấy tầm quan trọng của các chính sách công trong việc khơi thông dòng vốn. Tương tự, việc duy trì mạng lưới quan hệ tốt với ngân hàng giúp tăng khả năng được vay vốn. Ngược lại, mối quan hệ với các quan chức chính phủ lại có tác động tiêu cực, có thể do các doanh nghiệp này có xu hướng tìm đến các nguồn vốn ưu đãi khác rẻ hơn từ chính phủ, làm giảm nhu cầu vay ngân hàng, theo lý giải của Le et al. (2006).

IV. Cách nguồn vốn tác động đến tăng trưởng doanh thu SME

Phần quan trọng nhất của luận văn là đánh giá tác động của các lựa chọn tài chính khác nhau lên tăng trưởng doanh thu. Một phát hiện cốt lõi và có ý nghĩa chính sách lớn đã được chỉ ra: tín dụng chính thức đóng vai trò tích cực và có ý nghĩa thống kê trong việc thúc đẩy hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, trong khi tín dụng phi chính thức lại có tác động ngược lại. Điều này cho thấy, mặc dù vốn phi chính thức có thể giải quyết vấn đề thanh khoản trước mắt, nhưng về lâu dài, nó không phải là động lực bền vững cho sự phát triển. Lãi suất cao và các điều khoản không chính thức có thể bào mòn lợi nhuận và tạo ra sự bất ổn cho doanh nghiệp. Để đảm bảo kết quả phân tích đáng tin cậy, nghiên cứu đã xử lý vấn đề nội sinh (endogeneity) — một vấn đề phổ biến khi đánh giá tác động, bằng cách sử dụng phương pháp biến công cụ (Instrumental Variable). Cụ thể, các biến về mạng lưới quan hệ được dùng làm biến công cụ, vì chúng ảnh hưởng đến khả năng vay vốn nhưng không tác động trực tiếp lên tăng trưởng doanh thu.

4.1. Tác động tích cực của tín dụng chính thức lên doanh thu

Việc tiếp cận được nguồn vốn chính thức cho phép các SME đầu tư vào các dự án dài hạn, mở rộng sản xuất, nâng cấp công nghệ và cải thiện năng lực cạnh tranh. Nguồn vốn ổn định với chi phí hợp lý tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện các kế hoạch kinh doanh một cách bài bản, từ đó thúc đẩy tăng trưởng doanh thu một cách bền vững. Kết quả này nhất quán với nhiều nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới, khẳng định vai trò không thể thiếu của một hệ thống tài chính lành mạnh đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

4.2. Ảnh hưởng tiêu cực và rủi ro từ tín dụng phi chính thức

Ngược lại, nghiên cứu tìm thấy mối tương quan âm giữa việc sử dụng tín dụng phi chính thức và tăng trưởng doanh thu. Mặc dù linh hoạt, nguồn vốn này thường có chi phí rất cao và không ổn định. Gánh nặng lãi suất có thể làm suy yếu dòng tiền của doanh nghiệp, hạn chế khả năng tái đầu tư. Hơn nữa, sự thiếu vắng các hợp đồng pháp lý rõ ràng có thể dẫn đến tranh chấp và rủi ro, làm ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh. Điều này cho thấy đây chỉ nên được coi là một giải pháp tình thế, không phải là chiến lược tài chính dài hạn.

V. Hàm ý chính sách Giải pháp tháo gỡ khó khăn vốn cho SME

Từ những kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn thạc sĩ của UEH đã đưa ra nhiều hàm ý quan trọng cho cả các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức tín dụng và chính các chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Rõ ràng, để thúc đẩy khu vực SME phát triển bền vững, việc cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng chính thức là một nhiệm vụ trọng tâm. Các chính sách công cần được thiết kế để giải quyết gốc rễ của vấn đề là thông tin bất đối xứng. Đồng thời, bản thân các SME cũng cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa thông tin và xây dựng quan hệ chuyên nghiệp với các định chế tài chính. Sự phối hợp đồng bộ giữa các bên liên quan sẽ tạo ra một môi trường tài chính thuận lợi hơn, nơi dòng vốn có thể chảy đến đúng nơi, đúng lúc, trở thành động lực thực sự cho tăng trưởng doanh thu và phát triển kinh tế. Các phát hiện này không chỉ có giá trị học thuật mà còn là kim chỉ nam cho các hành động thực tiễn nhằm hỗ trợ khối doanh nghiệp quan trọng của nền kinh tế.

5.1. Đề xuất chính sách cho cơ quan nhà nước và ngân hàng

Kết quả cho thấy vai trò tích cực của hỗ trợ từ chính phủ. Do đó, chính phủ nên tiếp tục mở rộng và hoàn thiện các chương trình như Quỹ bảo lãnh tín dụng cho SME, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch. Về phía ngân hàng, cần phát triển các sản phẩm tín dụng linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù của SME, đồng thời ứng dụng công nghệ để cải thiện quy trình thẩm định, giảm sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp và tăng cường đánh giá dựa trên dòng tiền và phương án kinh doanh.

5.2. Lời khuyên cho chủ doanh nghiệp để tăng khả năng vay vốn

Đối với các chủ SME, nghiên cứu chỉ ra rằng việc xây dựng một hồ sơ tài chính chuyên nghiệp và minh bạch là cực kỳ quan trọng. Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa hệ thống kế toán, lập báo cáo tài chính rõ ràng. Bên cạnh đó, việc xây dựng và duy trì một mạng lưới quan hệ tốt đẹp, dựa trên sự tin cậy và minh bạch với các ngân hàng sẽ làm tăng đáng kể cơ hội tiếp cận tín dụng chính thức. Thay vì dựa vào các mối quan hệ không chính thức, việc đầu tư vào quản trị doanh nghiệp chuyên nghiệp chính là con đường bền vững nhất để thu hút nguồn vốn phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế Việt Nam khi đóng góp khoảng 40% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), 30% tổng kim ngạch xuất khẩu, 15% nguồn thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho hơn 60% lực lượng lao động. Mặc dù sở hữu vị thế trọng yếu, tỷ suất sinh lời trên doanh thu của khối doanh nghiệp này chỉ đạt 2,8% vào năm 2007 và sụt giảm xuống dưới mức 2,0% trong các năm tiếp theo. Theo số liệu thống kê ngành, tổng lợi nhuận trước thuế của khối SMEs chỉ chiếm chưa đầy 14% toàn bộ khu vực doanh nghiệp. Một trong những điểm nghẽn nghiêm trọng nhất kìm hãm sự bứt phá của các đơn vị này chính là khả năng tiếp cận các nguồn vốn tài trợ phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế Phát triển thuộc Chương trình Cao học Việt Nam - Hà Lan (liên kết giữa Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và Viện Nghiên cứu Xã hội Erasmus Rotterdam) thực hiện đề tài nghiên cứu chuyên sâu về các nhân tố tác động đến khả năng tiếp cận tài chính chính thức, phi chính thức và ảnh hưởng của chúng đến tăng trưởng doanh thu. Nghiên cứu khai thác bộ dữ liệu khảo sát hơn 2.500 doanh nghiệp SMEs tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm của Việt Nam bao gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Nghệ An, Phú Thọ, Hà Tây, Quảng Nam, Khánh Hòa, Lâm Đồng và Long An.

Trong tổng số 741 doanh nghiệp có tiếp cận nguồn vốn vay, có 71,93% doanh nghiệp tiếp cận nguồn tín dụng chính thức, 20,24% tiếp cận kênh phi chính thức và 7,83% phối hợp đồng thời cả hai nguồn vốn. Đáng chú ý, trong 662 đơn vị nộp hồ sơ vay ngân hàng, có tới 158 doanh nghiệp gặp rào cản lớn về thủ tục hành chính và thiếu tài sản bảo đảm. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác định rõ các yếu tố định hình hành vi vay vốn và lượng hóa mức độ đóng góp của từng kênh tài trợ vào tốc độ tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống nền tảng lý thuyết tài chính doanh nghiệp và kinh tế học thông tin kinh điển:

Thứ nhất, Lý thuyết thông tin bất đối xứng của Stiglitz và Weiss (1981) giải thích cơ chế hành vi của các tổ chức tín dụng. Sự bất cân xứng thông tin trước giao dịch gây ra hiện tượng lựa chọn nghịch (adverse selection), trong khi sau giao dịch dẫn đến rủi ro đạo đức (moral hazard). Do đó, các ngân hàng thương mại thường thiết lập mức lãi suất tối ưu và thực hiện chính sách thắt chặt tín dụng thay vì tăng lãi suất theo cung cầu thị trường, khiến nhiều doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng vẫn bị từ chối vay vốn.

Thứ hai, Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) của Myers và Majluf (1984) chỉ ra rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ luôn ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ từ lợi nhuận giữ lại, tiếp đến mới huy động nợ vay từ các tổ chức tài chính và cuối cùng mới phát hành vốn cổ phần ra bên ngoài do chi phí phát hành và mức độ rủi ro thông tin cao.

Thứ ba, Lý thuyết đại diện (Agency Theory) của Jensen và Meckling (1976) cùng nghiên cứu mở rộng của Myers (1977) phân tích xung đột lợi ích giữa cổ đông và chủ nợ. Việc gia tăng nợ dài hạn có thể dẫn đến hiện tượng thiếu hụt đầu tư (underinvestment), tuy nhiên các khoản nợ vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn tại Việt Nam lại có thể đảo ngược tác động này, giúp cải thiện hiệu quả tài chính.

Các khái niệm trọng tâm trong nghiên cứu bao gồm: tín dụng chính thức (nguồn vốn từ hệ thống ngân hàng và các tổ chức tài chính hợp pháp), tín dụng phi chính thức (nguồn vốn huy động từ người thân, bạn bè, đối tác thương mại hoặc thị trường tự do), mạng lưới xã hội (quan hệ kinh doanh, quan hệ với ngân hàng và cơ quan quản lý) và tốc độ tăng trưởng doanh thu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ cuộc khảo sát doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2013 do Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) chủ trì phối hợp thực hiện với quy mô mẫu 2.567 quan sát. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ngành sản xuất, thương mại và các vùng kinh tế, trong đó Thành phố Hồ Chí Minh chiếm 636 mẫu, Nghệ An 358 mẫu, Hà Tây 345 mẫu, Hà Nội 285 mẫu và Phú Thọ 262 mẫu.

Để giải quyết bài toán nghiên cứu, tác giả vận dụng quy trình phân tích kinh tế lượng hai giai đoạn:

Giai đoạn 1 áp dụng Mô hình Bivariate Probit và Probit đơn biến để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến xác suất tiếp cận tín dụng chính thức và phi chính thức. Kết quả kiểm định tỷ số khả hợp cho thấy hệ số tương quan giữa phần dư hai phương trình không có ý nghĩa thống kê (rho = 0,003 với p = 0,9591), cho phép ước lượng độc lập mô hình Probit cho từng kênh tài chính để tính toán hệ số co giãn biên chính xác.

Giai đoạn 2 sử dụng phương pháp Hồi quy biến công cụ (Instrumental Variables - 2SLS) nhằm giải quyết triệt để hiện tượng nội sinh (endogeneity) và sai số tự lựa chọn mẫu giữa quyết định tài trợ và tốc độ tăng trưởng doanh thu. Các biến số về mạng lưới quan hệ xã hội của doanh nghiệp (số lượng đối tác kinh doanh, số lượng ngân hàng có quan hệ thường xuyên, số lượng quan chức chính quyền và mạng lưới khác) được lựa chọn làm biến công cụ chuẩn tắc, đảm bảo mối liên hệ chặt chẽ với khả năng tiếp cận vốn nhưng không tác động trực tiếp đến phần dư của phương trình tăng trưởng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng từ mô hình Probit và 2SLS ghi nhận các phát hiện then chốt sau:

Quy mô tài sản của doanh nghiệp tác động thuận chiều mạnh mẽ đến xác suất tiếp cận tín dụng chính thức ở mức ý nghĩa thống kê 1%. Trong mẫu khảo sát với quy mô tài sản bình quân 5,38 tỷ đồng, khi tổng tài sản tăng thêm 1 tỷ đồng, xác suất được cấp tín dụng ngân hàng tăng thêm 0,6 điểm phần trăm. Ngược lại, quy mô doanh nghiệp không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê đối với khả năng tiếp cận vốn phi chính thức.

Chính sách hỗ trợ của nhà nước tạo ra đòn bẩy vượt trội cho khả năng tiếp cận vốn. Những doanh nghiệp nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ có xác suất tiếp cận nguồn tín dụng chính thức cao hơn tới 35,4 điểm phần trăm so với nhóm không nhận hỗ trợ (p < 0,01). Đặc biệt, khi phân tích chi tiết các loại hình hỗ trợ, các doanh nghiệp nhận hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo đạt mức tăng trưởng doanh thu bình quân 9,06%, cao gấp hơn 5 lần so với mức 1,60% của nhóm chỉ nhận hỗ trợ tài chính đơn thuần.

Mạng lưới quan hệ xã hội phân hóa tác động rõ rệt giữa hai kênh tài chính. Mỗi ngân hàng tăng thêm trong mạng lưới giao dịch thường xuyên giúp doanh nghiệp tăng xác suất vay vốn chính thức thêm 0,04 đến 0,05 đơn vị xác suất. Trong khi đó, mối quan hệ thân thiết với các cán bộ quản lý nhà nước lại làm giảm 0,01 đơn vị xác suất tiếp cận vốn ngân hàng (p < 0,10), do doanh nghiệp có xu hướng chuyển sang khai thác các nguồn vốn ưu đãi hoặc chương trình tài trợ công có chi phí rẻ hơn.

Về hiệu quả tăng trưởng, nguồn vốn chính thức đóng vai trò thúc đẩy tích cực doanh thu của doanh nghiệp. Đáng chú ý, mô hình tài trợ kết hợp mang lại hiệu quả cao nhất: các doanh nghiệp sử dụng đồng thời cả hai nguồn vốn chính thức và phi chính thức đạt tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân 7,31%, cao gấp 3 lần so với mức 2,44% của nhóm doanh nghiệp chỉ sử dụng duy nhất nguồn vốn ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Thực tế tại Việt Nam cho thấy tình trạng bất đối xứng thông tin và yêu cầu khắt khe về tài sản thế chấp là nguyên nhân cốt lõi khiến các hộ kinh doanh cá thể gặp bất lợi lớn trên thị trường tín dụng. Kết quả ước lượng chỉ ra rằng các công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần có xác suất tiếp cận tín dụng chính thức cao hơn 17,3 điểm phần trăm so với khối hộ kinh doanh cá thể. Việc chuẩn hóa sổ sách kế toán và hồ sơ pháp lý giúp các doanh nghiệp này dễ dàng vượt qua các khâu thẩm định tín dụng của ngân hàng thương mại.

Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các kết luận của Ayyagari và cộng sự (2010) cũng như Saeed (2009) khi khẳng định vốn vay ngân hàng là động lực chủ đạo nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Đồng thời, nghiên cứu tái khẳng định luận điểm của Degryse và cộng sự (2013) rằng cơ chế đồng tài trợ chính thức và phi chính thức là giải pháp cân bằng thanh khoản tối ưu cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ tại thị trường mới nổi.

Các phân tích thực nghiệm có thể được trực quan hóa sinh động qua các đồ thị phân tán (scatter plots) mô tả mối quan hệ phi tuyến giữa độ tuổi doanh nghiệp (bình quân 14,55 năm) với tốc độ tăng trưởng, hoặc biểu đồ hộp (box plots) so sánh khoảng biến thiên doanh thu giữa 7 vùng kinh tế. Cụ thể, khu vực Bắc Trung Bộ dẫn đầu tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân với 7,25%, tiếp đến là Đồng bằng sông Cửu Long với 7,10%, trong khi khu vực Tây Nguyên ghi nhận mức sụt giảm sâu 8,33%.

Đề xuất và khuyến nghị

Căn cứ vào các bằng chứng thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm khơi thông dòng vốn và thúc đẩy tăng trưởng cho khối SMEs:

Thứ nhất, hoàn thiện và mở rộng cơ chế bảo lãnh tín dụng không cần tài sản thế chấp. Ngân hàng Nhà nước cần phối hợp với Bộ Tài chính tái cấu trúc Quỹ Bảo lãnh Tín dụng Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ bảo lãnh tín dụng lên tối thiểu 60% giá trị khoản vay cho các doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi trong giai đoạn 2026-2028. Các ngân hàng thương mại cần chuyển dần trọng tâm thẩm định từ tài sản bảo đảm hữu hình sang đánh giá dòng tiền thực tế và lịch sử giao dịch.

Thứ hai, chuyển dịch mạnh mẽ trọng tâm chính sách từ tài trợ vốn sang hỗ trợ kỹ thuật và xúc tiến thương mại. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các hiệp hội ngành nghề cần nhân rộng các chương trình đào tạo quản trị doanh nghiệp, nâng cấp tay nghề và kết nối thị trường. Cần đặt mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận hỗ trợ kỹ thuật từ mức 2,2% hiện tại lên 15% vào năm 2028, nhằm kích hoạt tiềm năng tăng trưởng doanh thu đạt mức kỳ vọng trên 9,0%.

Thứ ba, chuẩn hóa và số hóa quy trình thẩm định tín dụng ngân hàng. Các ngân hàng thương mại cần áp dụng công nghệ chấm điểm tín dụng tự động, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn xuống dưới 7 ngày làm việc. Mục tiêu đến quý 4 năm 2027 cần giảm tỷ lệ doanh nghiệp gặp trở ngại về thủ tục hành chính từ mức 23,8% xuống dưới 10%.

Thứ tư, đẩy mạnh chính sách khuyến khích chuyển đổi mô hình từ hộ kinh doanh cá thể lên doanh nghiệp chính thức. Chính quyền các địa phương cần triển khai các gói tư vấn pháp lý và miễn giảm thuế trong 3 năm đầu sau chuyển đổi, nhằm giúp các đơn vị sản xuất kinh doanh nâng xác suất tiếp cận tín dụng chính thức thêm 15-20% trong giai đoạn 2026-2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá hiệu quả của các gói can thiệp công, từ đó tối ưu hóa nguồn ngân sách nhà nước thông qua việc lồng ghép các cấu phần hỗ trợ kỹ thuật song song với các gói hỗ trợ lãi suất.

Nhóm lãnh đạo các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại: Giúp các nhà quản trị rủi ro nắm bắt hành vi vay vốn của khách hàng SMEs, từ đó phát triển các sản phẩm tín dụng chuyên biệt cho từng nhóm đối tượng như doanh nghiệp do nữ làm chủ hoặc các chủ doanh nghiệp trẻ dưới 35 tuổi.

Nhóm chủ doanh nghiệp và nhà quản trị SMEs: Giúp các nhà sáng lập định hình chiến lược tài trợ vốn tối ưu, chủ động đa dạng hóa nguồn tài chính kết hợp giữa ngân hàng và đối tác thương mại để duy trì biên độ tăng trưởng ổn định trong từng giai đoạn phát triển.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Kinh tế - Tài chính: Cung cấp khung phương pháp luận mẫu mực về ứng dụng mô hình Bivariate Probit và kỹ thuật biến công cụ 2SLS để giải quyết các khuyết tật nội sinh trong nghiên cứu kinh tế lượng thực nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn vốn tín dụng chính thức có thực sự giúp doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu không? Nguồn vốn tín dụng chính thức đóng vai trò động lực trực tiếp gia tăng quy mô hoạt động. Kết quả phân tích cho thấy các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ngân hàng duy trì mức tăng trưởng doanh thu bình quân 2,44%, vượt trội so với các đơn vị bị thắt chặt tín dụng nhờ vào việc chủ động bổ sung vốn lưu động và đổi mới công nghệ kịp thời.

Tại sao quy mô tài sản lại là yếu tố quyết định khả năng vay vốn ngân hàng? Tài sản bảo đảm là công cụ hữu hiệu nhất giúp các tổ chức tín dụng triệt tiêu rủi ro lựa chọn nghịch và rủi ro đạo đức phát sinh từ sự bất đối xứng thông tin. Cứ mỗi 1 tỷ đồng tài sản gia tăng, xác suất tiếp cận tín dụng chính thức của doanh nghiệp tăng thêm 0,6 điểm phần trăm với độ tin cậy thống kê trên 99%.

Doanh nghiệp có nên huy động kết hợp cả vốn vay chính thức và phi chính thức không? Chiến lược đồng tài trợ mang lại hiệu quả tăng trưởng vượt bậc cho các doanh nghiệp quy mô nhỏ. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh nhóm doanh nghiệp kết hợp linh hoạt cả hai kênh tài chính đạt tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân lên tới 7,31%, cao gấp 3 lần so với nhóm chỉ sử dụng duy nhất một nguồn vốn ngân hàng.

Hình thức hỗ trợ nào của chính phủ mang lại hiệu quả tăng trưởng cao nhất cho SMEs? Các chương trình hỗ trợ phi tài chính tạo ra chuyển biến tăng trưởng rõ nét nhất. Nghiên cứu chỉ ra rằng các doanh nghiệp nhận được hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo quản trị đạt mức tăng trưởng doanh thu bình quân 9,06%, cao hơn vượt bậc so với mức 1,60% của nhóm chỉ nhận hỗ trợ thuần túy về mặt tài chính.

Độ tuổi của chủ doanh nghiệp có tác động như thế nào đến quyết định huy động vốn? Chủ doanh nghiệp trẻ tuổi thường có xu hướng tìm đến các kênh tài chính phi chính thức và nguồn lực từ gia đình nhiều hơn do chưa tích lũy đủ tài sản thế chấp và uy tín tín dụng, trong khi các nhà quản lý lớn tuổi có xu hướng tận dụng lịch sử quan hệ ngân hàng lâu năm để tiếp cận các khoản vay dài hạn.

Kết luận

• Tín dụng chính thức là nhân tố nền tảng nâng cao hiệu quả tài chính và duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu ổn định cho khu vực SMEs tại Việt Nam.
• Quy mô tài sản, quan hệ mạng lưới với ngân hàng và các gói hỗ trợ từ nhà nước là 3 nhân tố có ý nghĩa thống kê cao nhất quyết định khả năng tiếp cận vốn vay chính thức.
• Mô hình đồng tài trợ chính thức và phi chính thức là giải pháp linh hoạt giúp doanh nghiệp giải quyết các cú sốc thanh khoản ngắn hạn và tối ưu hóa đòn bẩy kinh doanh.
• Hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo quản lý tạo ra hiệu ứng lan tỏa tăng trưởng doanh thu mạnh gấp 5 lần so với các can thiệp hỗ trợ tài chính truyền thống.
• Tháo gỡ các nút thắt hành chính và thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể lên doanh nghiệp chính quy là giải pháp căn cơ cho giai đoạn phát triển 2026-2030.

Luận văn đã đóng góp một hệ thống bằng chứng thực nghiệm vững chắc từ hơn 2.500 doanh nghiệp, giải quyết trọn vẹn bài toán nội sinh trong mối quan hệ giữa cấu trúc tài trợ và tăng trưởng. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và nhà quản trị doanh nghiệp hãy kết nối với tác giả hoặc truy cập hệ thống học thuật để tiếp cận toàn văn công trình nghiên cứu và ứng dụng khung phân tích vào thực tiễn quản trị tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS ERASMUS UNVERSITY ROTTERDAM HO CHI MINH CITY INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM – THE NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS AFFECT THE ACCESS TO FORMAL- INFORMAL FINANCE AND ITS IMPACT ON SALES GROWTH A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By HOANG QUYNH TRANG Academic Supervisor: DR. TRUONG DANG THUY HO CHI MINH CITY, Nov. 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION I declare that this thesis is entitled “Determinants affect the probability of access to formal- informal finance and its impact on sales growth” is submitted by me in fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts in Development Economics to the Vietnam – The Netherlands Programme (VNP). This thesis is my original work and under the guidance of my supervision and acknowledgement has been made in the text to all materials used.

Hoang Quynh Trang LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGMENTS First of all, from the bottom of my heart, I would like to say thanks to my supervisor, Dr. Truong Dang Thuy, who always listens to my ideas, discusses and gives me helpful advices for my thesis. He is also the first teacher who taught me how to process and analyze the data with econometric tools. Although his time is quite limited, he always reminds and encourages me to do this thesis harder.

Again, I deeply say thanks to Dr. Truong Dang Thuy, without you it will take very long time to complete my dissertation. I would like to express my special thanks to Professor Nguyen Trong Hoai, Dr. Pham Khanh Nam and Dr.

Le Van Chon and all lecturers in Viet Nam- Netherland Programme where I received useful knowledge throughout two years, which will positively support for my future work. Finally, I must express my profound attitude to my parents as well as to my better haft for non-stop encouraging me through the process of doing this research. This accomplishment could have not been possible if I did not receive extraordinary support from these people. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABBREVIATIONS CIEM Central Institute Economic Management GDP Gross Domestic Product GSO General Statistic Office MPI Ministry of Planning and Investment IV Instrumental variable OLS Ordinary Least Square SMEs Small and Medium Sized Enterprises LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Do different sources of finance make different sales growth? In this study, I used a dataset from Small and Medium sized enterprises (SMEs) in Vietnam in 2013 to explore the determinants affect the probability of access to formal and informal finance and its impact on growth rate.

By employing bivariate probit model and instrumental variable method to solve endogeneity problem, this study finds that while formal finance plays significantly positive role in improving firm performance, informal finance goes on opposite direction on growth rate. Besides, in term of accessibility to official finance, firm size, receiving government assistance and good connection with banks have more advantageous than other factors. Social networks such as network with banks and others also are found significantly positive effect on the probability of obtaining non-official finance. More interestingly, this study also points out that young entrepreneurs are more likely to select informal sector to finance their business operation than the old ones.

Keywords: formal, informal, access to financing, sales growth, Vietnam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS CHAPTER ONE: INTRODUCTION .4 SCOPE OF THE STUDY .5 THE STRUCTURE OF STUDY. 4 CHAPTER TWO: LITERATURE REVIEW .1 FIRM’S ACCESS TO FINANCE .2 FINANCING CHOICES AND SALES GROWTH. 16 CHAPTER THREE: DATA AND METHODOLOGY .1 Determinants affect firm’s access to finance .2 Financing choices and firm’s growth.

26 CHAPTER FOUR: RESULTS. 37 CHAPTER FIVE: CONCLUSION AND IMPLICATION. 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 LIMITATIONS AND SUGGESTIONS FOR FURTHER STUDY .2 Suggestions for further research. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Table 2.1 Summary of theoretical studies .1 Definition of variables .2 Definition of variables .1 Summary statistics of the sample .2 Sales growth by gender and education .3 Sales growth by the type of ownership .4 Sales growth by region .5 Sales growth by industry .6 Sales growth by financing choices .7 Sales growth by government assistance .8 Determinants of formal/ informal finance accessibility .9 How different sources of finance affect sales growth.

45 LIST OF FIGURES Figure 1.1 Framework for capital structure categorization.1 The expected rate of return of lenders .1 The relationship between sales growth and some continuous variables. 36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER ONE: INTRODUCTION 1.1 PROBLEM STATEMENT Small and medium scaled enterprises (SMEs) play a significant role in economic development. Data collected from Ministry of Planning and Investment (MPI) showed that SMEs contributed about 40% to Gross Domestic Product (GDP), 30% to total export turnover, and 15% to government revenue’s contribution. Furthermore, SMEs also play critical role in term of employment generation and make a job for over 60% employees.

However, according to the report of MPI in 2012, return on revenue of SMEs stayed at 2.8% in 2007 and decreased to 2. In addition, based on the dataset collected from General Statistics Office (GSO) of Vietnam in 2011 showed that SMEs represented just over 43% aggregate gross income of all endeavors and just under 14% aggregate profit before duty. These numbers are quite modest compared to SMEs’ contribution to economy. Capital is one of the most important input factors of any type of manufacturing and business operation.

Furthermore, data about SMEs collected by Central Institute Economic Management (CIEM) in 2013 stated that 741 of more than 2500 enterprises accessed to financing sources, in which firms obtained formal loan accounted for roughly 72%, while this number was approximately recorded at 20.83% for loan from informal sector and combination of two sources, respectively. In addition, out of 662 firms applied for bank loan, there was only 158 firms reported that they experienced problem when getting a loan. This difficulty of SMEs mainly resulted from administrative procedures in obtaining clearance from bank officials and lack of collateral. The positive effect of formal finance on firm performance is proved in many empirical studies.

For example, Ayyagari, Demirgüç-Kunt, and Maksimovic (2010) utilized cross- section data from Chinese firms in 2003 to explore whether there exist the positive role of informal finance on firm performance. These authors claimed that whereas financing from official sector supports higher firm performance, non-official finance does not. Similar finding Page | 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] can be found in the study of Saeed (2009) where the author pointed out that formal financing inserts a positive impact on firm performance while informal abates the outcome. In practice, enterprises could not get money from standard mechanism at the level of 100%, sometimes they have to seek finance from another sector such as their family, partners, relatives or even in the black market to have enough money to finance their business operation.

Along with official source of fund, non-official finance in some empirical studies is also considered as an alternative channel to fill in the demand for finance of firms, especially in developing countries where the weakness of financial and legal system exist. This can be seen clearly through Allen, Chakrabarti, De, and Qian (2012)’s study when they do research for small and medium sized enterprises in India. The authors claimed that non-legal governance mechanisms dominate legal mechanism in solving disputes, overcoming bureaucracies and fostering firm’s performance. In another study, such as Degryse, Lu, and Ongena (2013), the author suggest that the combination of formal and informal fund is an optimal choice for small firms, especially in emerging countries, where asymmetric information is pretty severe.

There are many sources to finance firm’s business operation such as from retained earnings, issuing stocks, borrowing from financial institutions or even combination two-three that of sources. Due to an important role of capital, many empirical studies worldwide investigate the relationship between so-called capital structure and firm performance. The structure of capital describes the way that firms raised their needs to establish or expand their business activities. In other words, capital structure is defined as “the relative amount of debt and equity that firms need to finance” (T.1 presents the categorization of capital structure for further information.

Page | 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Framework for capital structure categorization While there are many empirical studies explore the connection between internal- external finance or bank credit and credit constraint on firm performance, very few papers evaluate the impact of formal and informal finance on sales growth.2 RESEARCH OBJECTIVE - To identify determinants affect probability of access to formal and informal sources of finance - To evaluate how different finance accessibility impacts on sales growth.3 RESEARCH QUESTIONS - Which determinants do affect the probability of access to formal and informal finance? - How different sources of fund impact on sales growth? Page | 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 SCOPE OF THE STUDY This study will investigate the determinants affect the access to formal and informal finance and its impact on SMEs’ sales growth by using small and medium sized enterprises in Vietnam in 2013. There is a lot of information in this type of dataset, however I just collect the data regarding to the access to formal and informal finance.5 THE STRUCTURE OF STUDY There are five chapters in this study. Chapter 1 describes problem statement, research objective, and scope of the study. Chapter 2 discusses the related literature and previous empirical studies.

Data and methodology are illustrated in chapter 3. For the empirical results we can find in chapter 4, and chapter 5 concludes the research. Page | 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER TWO: LITERATURE REVIEW Chapter 2 reviews some related literatures as well as empirical results derived from previous studies in the similar considered problems. The first section presents theories explaining access to finance of firms, as well as a review of empirical studies about this issue.

The review on theories and empirical studies on the impacts of financing choice and sales growth are presented in the next section 2.1 FIRM’S ACCESS TO FINANCE 2.1 Lenders’ behavior in asymmetric information Asymmetric information is construed as one has more advantageous information than the others in the same transaction. The behavior of lender in asymmetric information should be explored firstly to understand the mechanism why some applicants receive loan, but some do not. According to Jaffee and Stiglitz (1990), the expected rate of return of lenders is represented as a function of quoted interest rate, and it has concave shape as in Figure 2.1: Expected rate of return r* r1 Quoted Interest rate Figure 2.1 The expected rate of return of lenders Page | 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] where vertical and horizontal axis are represented by expected rate of return of lenders and interest rate, respectively. r* is the optimal interest rate There exists an excess of demand for credit, it is undoubted that lenders will increase their loan interest rate, which is seen as the price has to be paid for borrowing money.

According to the law of demand and supply, an increase in price will lead to a decrease in quantity demanded and a rise in quantity supplied, until market clearing is restored. However, at the optimum quoted interest rate (r*), there is no incentive for lenders to raise the rate of interest. This is because of two reasons: adverse selection and moral hazard, which are discussed hereafter.