Ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến vận dụng kế toán môi trường EMA

• Tác giả: Nguyễn Thị Mỹ Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Phong Cách Lãnh Đạo Đến Mức Độ Vận Dụng Kế Toán Quản Trị Môi Trường (EMA): Trường Hợp Các Doanh Nghiệp Trên Địa Bàn TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Các khái niệm căn bản
• 2.2. Kế toán quản trị môi trường (EMA)
• 2.3. Lịch sử ra đời và phát triển của kế toán môi trường
• 2.4. Khái niệm kế toán quản trị môi trường (EMA)
• 2.5. Thông tin của kế toán quản trị môi trường
• 2.6. Lợi ích của việc sử dụng kế toán quản trị môi trường
• 2.7. Phong cách lãnh đạo
• 2.7.1. Khái niệm lãnh đạo và phong cách lãnh đạo
• 2.7.2. Phân loại phong cách lãnh đạo
• 2.7.3. Các lý thuyết nền tảng liên quan
• 2.7.3.1. Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory)
• 2.7.3.2. Lý thuyết hành vi lãnh đạo
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Khung nghiên cứu của đề tài
• 3.3. Mô hình nghiên cứu và phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.2. Phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.3. Phong cách lãnh đạo chuyển đổi và mức độ vận dụng EMA
• 3.3.4. Phong cách lãnh đạo chuyển giao và mức độ vận dụng EMA
• 3.3.5. Loại hình sở hữu
• 3.3.6. Biến kiểm soát
• 3.4. Thang đo cho các biến nghiên cứu
• 3.4.1. Thang đo cho biến độc lập
• 3.4.1.1. Phong cách lãnh đạo chuyển đổi
• 3.4.1.2. Phong cách lãnh đạo chuyển giao
• 3.4.2. Thang đo cho biến phụ thuộc
• 3.4.3. Thang đo cho biến điều tiết và biến kiểm soát
• 3.5. Mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.5.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.5.2. Đối tượng khảo sát
• 3.5.3. Phạm vi mẫu
• 3.5.4. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.5.5. Sự chuẩn bị bảng câu hỏi khảo sát
• 3.5.6. Nghiên cứu thí điểm
• 3.5.7. Phương pháp chọn mẫu
• 3.5.8. Công cụ thu thập dữ liệu
• 3.5.9. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Kiểm định độ tin cậy của thang đo cho các biến nghiên cứu
• 4.2.1. Thang đo phong cách lãnh đạo chuyển đổi (TF)
• 4.2.2. Thang đo phong cách lãnh đạo chuyển giao (TA)
• 4.2.3. Thang đo mức độ vận dụng EMA
• 4.3. Đánh giá giá trị thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4. Phân tích nhân tố khẳng định CFA bằng AMOS
• 4.5. Kiểm định mô hình nghiên cứu và giả thuyết bằng mô hình SEM
• 4.5.1. Kiểm định mô hình nghiên cứu
• 4.5.2. Kiểm định giả thuyết cho tác động của biến độc lập đến biến phụ thuộc
• 4.5.3. Phân tích cấu trúc đa nhóm bằng SEM để kiểm định giả thuyết cho biến điều tiết
• 4.5.4. Kiểm định giả thuyết H3
• 4.5.5. Kiểm định giả thuyết H4
• 4.5.6. Phân tích ANOVA để kiểm đinh sự khác biệt cho biến kiểm soát quy mô
• 5. CHƯƠNG 5: BÀN LUẬN VÀ KẾT LUẬN
• 5.1. Bàn luận về kết quả
• 5.2. Mối quan hệ trực tiếp giữa biến độc lập và biến phụ thuộc
• 5.3. Tác động của biến điều tiết đến mối quan hệ giữa biến độc lập và phụ thuộc
• 5.4. Tác động của biến kiểm soát quy mô đến mức độ vận dụng EMA
• 5.5. Đóng góp của nghiên cứu
• 5.6. Hàm ý về mặt lý thuyết
• 5.7. Hàm ý về mặt quản trị
• 5.8. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phong cách lãnh đạo và kế toán quản trị môi trường

Phong cách lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong việc định hình văn hóa tổ chức và ảnh hưởng đến quyết định quản lý. Nghiên cứu này tập trung vào ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến mức độ vận dụng kế toán quản trị môi trường (EMA) trong các doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh. Việc áp dụng EMA không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý chi phí môi trường mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động bền vững.

1.1. Khái niệm phong cách lãnh đạo và EMA

Phong cách lãnh đạo được định nghĩa là cách mà một nhà lãnh đạo tương tác và dẫn dắt nhân viên. Kế toán quản trị môi trường (EMA) là một công cụ giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý chi phí liên quan đến môi trường, từ đó đưa ra quyết định hiệu quả hơn.

1.2. Tầm quan trọng của EMA trong doanh nghiệp

EMA giúp doanh nghiệp nhận diện các cơ hội tiết kiệm chi phí và cải thiện quy trình sản xuất. Việc áp dụng EMA không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, đáp ứng yêu cầu của các bên liên quan.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng EMA tại TP

Mặc dù kế toán quản trị môi trường đã được công nhận là một công cụ hữu ích, nhưng mức độ áp dụng tại TP. Hồ Chí Minh vẫn còn hạn chế. Các doanh nghiệp gặp phải nhiều thách thức trong việc triển khai EMA, từ nhận thức đến nguồn lực.

2.1. Nhận thức về EMA trong doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của EMA. Điều này dẫn đến việc không đầu tư vào hệ thống kế toán môi trường, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

2.2. Thiếu hỗ trợ từ lãnh đạo

Sự thiếu hỗ trợ từ các nhà lãnh đạo cấp cao là một trong những nguyên nhân chính khiến việc áp dụng EMA không hiệu quả. Phong cách lãnh đạo không phù hợp có thể làm giảm động lực của nhân viên trong việc thực hiện các chính sách môi trường.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến EMA

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và mức độ vận dụng kế toán quản trị môi trường. Dữ liệu được thu thập từ các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp khảo sát, sử dụng bảng hỏi để thu thập dữ liệu từ các nhà quản lý cấp trung và cấp cơ sở. Dữ liệu sẽ được phân tích bằng phần mềm thống kê để xác định mối quan hệ giữa các biến.

3.2. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết ngẫu nhiên và lý thuyết hành vi. Giả thuyết nghiên cứu sẽ được kiểm định để xác định mức độ ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến EMA.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến EMA

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa phong cách lãnh đạo và mức độ vận dụng kế toán quản trị môi trường. Các nhà lãnh đạo có phong cách chuyển đổi thường khuyến khích nhân viên tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

4.1. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu thu thập được phân tích bằng phương pháp hồi quy để kiểm định các giả thuyết. Kết quả cho thấy phong cách lãnh đạo chuyển đổi có ảnh hưởng mạnh mẽ đến mức độ vận dụng EMA.

4.2. Đánh giá tác động của loại hình sở hữu

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng loại hình sở hữu doanh nghiệp có tác động đến mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và mức độ vận dụng EMA. Doanh nghiệp nhà nước có xu hướng áp dụng EMA thấp hơn so với doanh nghiệp tư nhân.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu khẳng định rằng phong cách lãnh đạo có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ vận dụng kế toán quản trị môi trường trong các doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh. Việc cải thiện phong cách lãnh đạo có thể giúp nâng cao hiệu quả áp dụng EMA.

5.1. Đóng góp của nghiên cứu

Nghiên cứu này đóng góp vào lý thuyết về EMA và phong cách lãnh đạo, cung cấp bằng chứng thực tiễn cho các doanh nghiệp trong việc áp dụng EMA hiệu quả hơn.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để khám phá sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến EMA, cũng như các giải pháp cụ thể để cải thiện việc áp dụng EMA trong các doanh nghiệp tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển bền vững ngày càng được quan tâm, kế toán quản trị môi trường (Environmental Management Accounting - EMA) trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả chi phí và tác động môi trường. Theo báo cáo ngành, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đang đối mặt với thách thức trong việc vận dụng EMA một cách hiệu quả, đặc biệt khi các chi phí môi trường chưa được phản ánh đầy đủ trong hệ thống kế toán truyền thống. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến mức độ vận dụng EMA tại các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, đồng thời xem xét tác động của loại hình sở hữu đến mối quan hệ này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp thuộc các ngành phát sinh nhiều chất thải và chi phí môi trường như nhà hàng - khách sạn, sản xuất chế biến thực phẩm, đồ uống, may mặc, dược phẩm và vật liệu xây dựng trong giai đoạn năm 2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để các doanh nghiệp điều chỉnh phong cách lãnh đạo, từ đó nâng cao hiệu quả vận dụng EMA, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững và tăng cường năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết nền tảng chính: lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory) và lý thuyết hành vi lãnh đạo (Behavioral Leadership Theory). Lý thuyết ngẫu nhiên nhấn mạnh sự phù hợp giữa cơ cấu tổ chức, phong cách lãnh đạo và các biến theo ngữ cảnh như môi trường, chiến lược, công nghệ và quy mô doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả vận dụng EMA. Lý thuyết hành vi lãnh đạo tập trung vào các hành vi và phong cách lãnh đạo ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và ra quyết định trong tổ chức.

Phong cách lãnh đạo được phân loại theo mô hình của Avolio et al. (1999) thành hai loại chính: phong cách lãnh đạo chuyển đổi (transformational leadership) và phong cách lãnh đạo chuyển giao (transactional leadership). Phong cách chuyển đổi tạo động lực, truyền cảm hứng và thúc đẩy đổi mới, trong khi phong cách chuyển giao tập trung vào trao đổi phần thưởng và kiểm soát hiệu suất. Các khái niệm chính bao gồm: EMA vật chất và EMA tiền tệ, phong cách lãnh đạo chuyển đổi, phong cách lãnh đạo chuyển giao, loại hình sở hữu doanh nghiệp và mức độ vận dụng EMA.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp phân tích định lượng dựa trên khảo sát với mẫu gồm khoảng 200 nhà quản lý cấp trung và cấp cơ sở tại các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ngành có liên quan đến chi phí môi trường. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát dựa trên thang đo chuẩn kế thừa từ các nghiên cứu của Avolio et al. (1999) và các tác giả khác.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm AMOS sử dụng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và mức độ vận dụng EMA, đồng thời phân tích cấu trúc đa nhóm để đánh giá tác động điều tiết của loại hình sở hữu. Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng 6 tháng, bao gồm giai đoạn thiết kế nghiên cứu, thu thập dữ liệu, phân tích và báo cáo kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo chuyển đổi đến mức độ vận dụng EMA: Kết quả phân tích SEM cho thấy phong cách lãnh đạo chuyển đổi có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ đến mức độ vận dụng EMA với hệ số tác động đạt khoảng 0.65 (p < 0.01). Điều này cho thấy các nhà quản lý sử dụng phong cách lãnh đạo chuyển đổi thúc đẩy sự đổi mới và nhận thức về môi trường, từ đó nâng cao việc áp dụng EMA trong doanh nghiệp.

2. Ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo chuyển giao đến mức độ vận dụng EMA: Phong cách lãnh đạo chuyển giao cũng có ảnh hưởng tích cực nhưng mức độ thấp hơn, với hệ số tác động khoảng 0.38 (p < 0.05). Phong cách này tập trung vào kiểm soát và trao đổi phần thưởng, giúp duy trì sự tuân thủ trong vận dụng EMA nhưng chưa tạo động lực đổi mới mạnh mẽ như phong cách chuyển đổi.

3. Tác động điều tiết của loại hình sở hữu: Phân tích cấu trúc đa nhóm cho thấy loại hình sở hữu doanh nghiệp có vai trò điều tiết mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và mức độ vận dụng EMA. Cụ thể, các doanh nghiệp nhà nước có mức độ ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo chuyển đổi đến EMA cao hơn khoảng 15% so với doanh nghiệp tư nhân, phản ánh sự khác biệt trong cơ chế quản lý và áp lực từ các bên liên quan.

4. Ảnh hưởng của quy mô doanh nghiệp: Kết quả phân tích ANOVA cho thấy doanh nghiệp có quy mô lớn hơn có mức độ vận dụng EMA cao hơn khoảng 20% so với doanh nghiệp nhỏ và vừa, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của quy mô trong việc áp dụng các hệ thống quản lý môi trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của phong cách lãnh đạo, đặc biệt là phong cách chuyển đổi, trong việc thúc đẩy mức độ vận dụng EMA tại các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Nguyên nhân có thể do phong cách chuyển đổi tạo ra môi trường làm việc tích cực, khuyến khích đổi mới và nhận thức về trách nhiệm môi trường, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng các công cụ kế toán quản trị môi trường. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này tương đồng với báo cáo của Phan et al. (2017) về vai trò của sự hỗ trợ từ nhà quản lý cấp cao trong việc vận dụng EMA.

Tác động điều tiết của loại hình sở hữu phản ánh sự khác biệt trong cơ chế quản lý và áp lực từ các bên liên quan giữa doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, điều này phù hợp với lý thuyết ngẫu nhiên về sự phù hợp giữa môi trường tổ chức và phong cách lãnh đạo. Việc doanh nghiệp lớn vận dụng EMA hiệu quả hơn cũng phù hợp với các nghiên cứu trước đây, do quy mô lớn thường đi kèm với nguồn lực và áp lực từ dư luận cao hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng phong cách lãnh đạo đến EMA, bảng phân tích đa nhóm cho tác động điều tiết của loại hình sở hữu, và biểu đồ so sánh mức độ vận dụng EMA theo quy mô doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thúc đẩy phong cách lãnh đạo chuyển đổi trong doanh nghiệp: Các doanh nghiệp cần đào tạo và phát triển kỹ năng lãnh đạo chuyển đổi cho các nhà quản lý cấp trung và cấp cao nhằm tăng cường sự đổi mới và nhận thức về môi trường, từ đó nâng cao mức độ vận dụng EMA. Thời gian thực hiện đề xuất này là trong vòng 12 tháng, do phòng nhân sự và ban lãnh đạo doanh nghiệp chủ trì.

2. Xây dựng chính sách hỗ trợ vận dụng EMA phù hợp với loại hình sở hữu: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhà nước cần thiết kế các chính sách khuyến khích và hỗ trợ vận dụng EMA, đồng thời điều chỉnh phù hợp với đặc thù quản lý của từng loại hình sở hữu. Thời gian thực hiện trong 18 tháng, do các cơ quan quản lý nhà nước phối hợp với doanh nghiệp thực hiện.

3. Tăng cường nguồn lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Chính phủ và các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp cần cung cấp các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và đào tạo nhằm giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực vận dụng EMA. Thời gian thực hiện trong 24 tháng, do các tổ chức phát triển doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề chủ trì.

4. Xây dựng hệ thống đánh giá và báo cáo EMA định kỳ: Doanh nghiệp cần thiết lập hệ thống đánh giá hiệu quả vận dụng EMA và báo cáo định kỳ để theo dõi tiến độ và cải tiến liên tục. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do phòng kế toán và quản lý môi trường doanh nghiệp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ vai trò của phong cách lãnh đạo trong việc vận dụng EMA, từ đó điều chỉnh phong cách quản lý phù hợp để nâng cao hiệu quả quản trị môi trường.

2. Chuyên gia tư vấn quản lý và môi trường: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn để tư vấn cho doanh nghiệp về chiến lược lãnh đạo và áp dụng EMA hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kế toán, quản trị: Là tài liệu tham khảo quan trọng về mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và kế toán quản trị môi trường, đồng thời cung cấp phương pháp nghiên cứu thực chứng.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách thúc đẩy vận dụng EMA và phát triển phong cách lãnh đạo phù hợp trong các doanh nghiệp thuộc nhiều loại hình sở hữu khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

1. Phong cách lãnh đạo chuyển đổi là gì và tại sao nó quan trọng trong vận dụng EMA?
   Phong cách lãnh đạo chuyển đổi là phong cách tạo động lực, truyền cảm hứng và thúc đẩy đổi mới trong tổ chức. Nó quan trọng vì giúp nâng cao nhận thức về môi trường và khuyến khích áp dụng các công cụ quản trị môi trường như EMA, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

2. Loại hình sở hữu doanh nghiệp ảnh hưởng thế nào đến việc vận dụng EMA?
   Loại hình sở hữu tác động điều tiết mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và mức độ vận dụng EMA. Doanh nghiệp nhà nước thường có mức độ ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo chuyển đổi đến EMA cao hơn doanh nghiệp tư nhân do cơ chế quản lý và áp lực từ các bên liên quan khác nhau.

3. Tại sao doanh nghiệp lớn vận dụng EMA hiệu quả hơn doanh nghiệp nhỏ?
   Doanh nghiệp lớn có nhiều nguồn lực hơn để đầu tư vào hệ thống quản lý môi trường và chịu áp lực lớn hơn từ dư luận và các bên liên quan, do đó họ có xu hướng vận dụng EMA hiệu quả hơn so với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá ảnh hưởng của phong cách lãnh đạo đến EMA?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát định lượng với mẫu khoảng 200 nhà quản lý, phân tích dữ liệu bằng mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) và phân tích cấu trúc đa nhóm để kiểm định mối quan hệ và tác động điều tiết.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể cải thiện mức độ vận dụng EMA dựa trên kết quả nghiên cứu?
   Doanh nghiệp nên phát triển phong cách lãnh đạo chuyển đổi thông qua đào tạo và phát triển kỹ năng lãnh đạo, xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp với loại hình sở hữu, tăng cường nguồn lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, và thiết lập hệ thống đánh giá, báo cáo EMA định kỳ để cải tiến liên tục.

Kết luận

• Phong cách lãnh đạo chuyển đổi có ảnh hưởng tích cực và mạnh mẽ nhất đến mức độ vận dụng kế toán quản trị môi trường tại các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.
• Phong cách lãnh đạo chuyển giao cũng có tác động tích cực nhưng mức độ thấp hơn so với phong cách chuyển đổi.
• Loại hình sở hữu doanh nghiệp điều tiết mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo và mức độ vận dụng EMA, với doanh nghiệp nhà nước có ảnh hưởng mạnh hơn.
• Doanh nghiệp có quy mô lớn vận dụng EMA hiệu quả hơn doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để các doanh nghiệp và cơ quan quản lý điều chỉnh phong cách lãnh đạo và chính sách nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng EMA, góp phần phát triển bền vững.

Các doanh nghiệp và nhà quản lý nên áp dụng các khuyến nghị về phong cách lãnh đạo và chính sách vận dụng EMA để nâng cao hiệu quả quản trị môi trường. Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục mở rộng nghiên cứu về các nhân tố khác ảnh hưởng đến EMA trong các bối cảnh khác nhau.