Phân tích chuỗi giá trị cam Hàm Yên tại tỉnh Tuyên Quang - Luận văn Thạc sĩ Quản lý Kinh tế, Đại ...

Luận văn thạc sĩ phân tích chuỗi giá trị mặt hàng cam Hàm Yên tại Tuyên Quang, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tiềm năng và thách thức.

• Tác giả: Hoàng Thị Bích Diệp
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Thành
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phân Tích Chuỗi Giá Trị Mặt Hàng Cam Hàm Yên Tại Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuỗi giá trị mặt hàng cam Hàm Yên tại Tuyên Quang

Chuỗi giá trị mặt hàng cam Hàm Yên tại tỉnh Tuyên Quang đang trở thành một chủ đề nóng trong nghiên cứu nông nghiệp. Cam Hàm Yên không chỉ nổi tiếng với chất lượng mà còn đóng góp vào kinh tế địa phương. Việc phân tích chuỗi giá trị giúp xác định các yếu tố tạo nên giá trị gia tăng cho sản phẩm này. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình sản xuất, chế biến và tiêu thụ cam Hàm Yên.

1.1. Tình hình sản xuất cam Hàm Yên tại Tuyên Quang

Sản xuất cam Hàm Yên đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Diện tích trồng cam ngày càng mở rộng, với nhiều mô hình sản xuất hiện đại được áp dụng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc duy trì chất lượng và năng suất.

1.2. Đặc điểm của chuỗi giá trị cam Hàm Yên

Chuỗi giá trị cam Hàm Yên bao gồm nhiều tác nhân từ nông dân, thương lái đến người tiêu dùng. Mỗi tác nhân đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị cho sản phẩm. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa các tác nhân này là cần thiết để nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị.

II. Vấn đề và thách thức trong chuỗi giá trị cam Hàm Yên

Mặc dù cam Hàm Yên có nhiều tiềm năng, nhưng chuỗi giá trị vẫn gặp phải nhiều vấn đề. Thị trường tiêu thụ không ổn định, cạnh tranh từ các sản phẩm tương tự và việc ứng dụng công nghệ còn hạn chế là những thách thức lớn. Phân tích những vấn đề này sẽ giúp tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Thị trường tiêu thụ cam Hàm Yên

Thị trường tiêu thụ cam Hàm Yên hiện tại chưa ổn định, với nhiều sản phẩm cùng loại cạnh tranh. Việc xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường là rất cần thiết để nâng cao giá trị sản phẩm.

2.2. Ứng dụng công nghệ trong sản xuất cam

Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất cam Hàm Yên còn nhiều hạn chế. Nông dân chưa được tiếp cận với các kỹ thuật canh tác hiện đại, dẫn đến năng suất và chất lượng sản phẩm chưa cao.

III. Phương pháp phân tích chuỗi giá trị cam Hàm Yên

Phân tích chuỗi giá trị là một phương pháp hữu ích để đánh giá các yếu tố tạo nên giá trị cho sản phẩm cam Hàm Yên. Nghiên cứu sẽ sử dụng các phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các nguồn khác nhau như khảo sát nông dân, phỏng vấn thương lái và phân tích tài liệu liên quan. Việc thu thập dữ liệu đa dạng sẽ giúp có cái nhìn toàn diện về chuỗi giá trị.

3.2. Phương pháp phân tích dữ liệu

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê và phân tích SWOT. Điều này giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong chuỗi giá trị cam Hàm Yên.

IV. Kết quả nghiên cứu về chuỗi giá trị cam Hàm Yên

Kết quả nghiên cứu sẽ chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu trong chuỗi giá trị cam Hàm Yên. Đồng thời, nghiên cứu cũng sẽ đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện thu nhập cho nông dân.

4.1. Điểm mạnh của chuỗi giá trị cam Hàm Yên

Cam Hàm Yên có chất lượng cao và được thị trường ưa chuộng. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho việc phát triển và mở rộng thị trường tiêu thụ.

4.2. Điểm yếu và thách thức trong chuỗi giá trị

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng chuỗi giá trị cam Hàm Yên vẫn gặp phải nhiều thách thức như thị trường tiêu thụ không ổn định và việc ứng dụng công nghệ còn hạn chế.

V. Giải pháp nâng cao chuỗi giá trị cam Hàm Yên

Để nâng cao chuỗi giá trị cam Hàm Yên, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp và nông dân. Việc xây dựng thương hiệu, cải thiện công nghệ sản xuất và phát triển thị trường là những yếu tố quan trọng.

5.1. Giải pháp từ chính quyền địa phương

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc phát triển sản xuất và tiêu thụ cam. Việc tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận công nghệ mới cũng rất quan trọng.

5.2. Giải pháp từ doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần tham gia vào chuỗi giá trị bằng cách đầu tư vào công nghệ chế biến và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm cam Hàm Yên. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và thu hút người tiêu dùng.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của chuỗi giá trị cam Hàm Yên

Chuỗi giá trị cam Hàm Yên có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện đời sống cho nông dân. Nghiên cứu này sẽ là cơ sở cho các chính sách phát triển bền vững trong ngành nông nghiệp.

6.1. Triển vọng phát triển chuỗi giá trị

Với sự hỗ trợ từ chính quyền và doanh nghiệp, chuỗi giá trị cam Hàm Yên có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Điều này sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

6.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã đề xuất và tìm kiếm các mô hình phát triển bền vững cho chuỗi giá trị cam Hàm Yên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- HOÀNG THỊ BÍCH DIỆP PHÂN TÍCH CHUỖI GIÁ TRỊ MẶT HÀNG CAM HÀM YÊN TẠI TỈNH TUYÊN QUANG LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH Hà Nội – 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- HOÀNG THỊ BÍCH DIỆP PHÂN TÍCH CHUỖI GIÁ TRỊ MẶT HÀNG CAM HÀM YÊN TẠI TỈNH TUYÊN QUANG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60340410 LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN VIẾT THÀNH XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CÁN BỘ HƯỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN TS. NGUYỄN VIẾT THÀNH TS. NGUYỄN TRÚC LÊ Hà Nội – 2015 LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là Hoàng Thị Bích Diệp, học viên lớp cao học quản lý kinh tế, khóa 2012 – 2014, Trường Đại học Kinh tế , Đại học Quốc gia Hà Nội, Tôi xin cam đoan: Mọi tài liệu, số liệu dùng phân tích, tính toán và dẫn chứng trong luận văn thạc sỹ là chính xác, trung thực, hợp lệ và không vi phạm pháp luật. Tôi thực hiện nội dung luận văn này dưới sự hướng dẫn khoa học của thầy giáo TS.Nguyễn Viết Thành. Hà Nội, ngày 05 tháng 09 năm 2015 Hoàng Thị Bích Diệp LỜI CẢM ƠN Để có được kết quả nghiên cứu và hoàn thành luận văn này, trong thời gian thực hiện đề tài, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ của các Thầy cô, gia đình, bạn bè cũng như các đồng nghiệp và các hộ sản xuất, kinh doanh Cam sành Hàm Yên. Trước hết, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến người trực tiếp hướng dẫn tôi là TS. Nguyễn Viết Thành đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn các thầy cô trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tâm và nhiệt tình giảng dạy tôi trong suốt thời gian học cao học tại trường và xin gửi lời biết ơn đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều kiện về thời gian, động viên tinh thần và giúp đỡ để tôi hoàn thành đề tài tốt nghiệp của mình. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các cơ quan, ban, ngành tỉnh Tuyên Quang, ban quản lý dự án Tam nông TNSP tỉnh Tuyên Quang, các hộ gia đình sản xuất kinh doanh cam Hàm Yên đã cung cấp thông tin và số liệu để tôi hoàn thiện đề tài. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 05 tháng 09 năm 2015 Hoàng Thị Bích Diệp MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. i DANH MỤC CÁC BẢNG. ii DANH MỤC CÁC HÌNH. iii MỞ ĐẦU.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUỖI GIÁ TRỊ. Tổng quan tài liệu nghiên cứu. Tổng quan những nghiên cứu về tình hình sản xuất, chế biến, hàng nông sản ở Việt Nam. Tổng quan về những nghiên cứu về tình hình sản xuất, chế biến hàng nông sản ở Tuyên Quang. Bài học kinh nghiệm. Tính mới của đề tài:. Cơ sở lý luận về chuỗi giá trị.Chuỗi giá trị theo khung Michael Porter. Chuỗi giá trị theo Kaplinsky và Morris. Chuỗi cung ứng. Mối quan hệ giữa chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng. Khung phân tích chuỗi giá trị. 23 Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu thu thập.27 Chương 3: THỰC TRẠNG CHUỖI GIÁ TRỊ MẶT HÀNG CAM HÀM YÊN TẠI TỈNH TUYÊN QUANG. Điều kiện tự nhiên. Địa lý và khí hậu. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến việc phát triển cây cam sành . Đặc điểm về kinh tế, văn hóa và xã hội. Tình hình kinh tế. Lực lượng lao động. Cơ sở hạ tầng. Ảnh hưởng của kinh tế xã hội đến chuỗi giá trị cam Hàm Yên. Thực trạng sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông sản ở Tuyên Quang. Nguyên nhân của những kết quả giai đoạn 2010 -2014. Thực trạng các tác nhân trong chuỗi giá trị cam Hàm Yên. Trang trại vườn. Nông dân sản xuất. Thương lái/ đơn vị thu mua. Người tiêu dùng. Hoạt động thúc đẩy chuỗi phát triển. Phân tích chuỗi giá trị cam Hàm Yên. Sơ đồ chuỗi giá trị cam và chuỗi cung ứng. Xác định sự phân phối lợi ích của những người tham gia chuỗi. Phân tích SWOT.53 Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHUỖI GIÁ TRỊ CAM HÀM YÊN TẠI TỈNH TUYÊN QUANG. Những kết quả nghiên cứu. Giải pháp nâng cao chuỗi giá trị cam Hàm Yên giai đoạn 2015 – 2020 . Về phía chính quyền địa phương. Về phía doanh nghiệp. Về phía các nông hộ. Đối với nhà nước. Đối với doanh nghiệp. Đối với nông hộ. 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 72 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DN: Doanh nghiệp GDP: Gross Domestic Products HTX: Hợp tác xã GlobalGAP: Global Good Agricultural Practices GTZ: Tổ chức hỗ trợ phát triển kỹ thuật Cộng hòa Liên bang Đức KHCN: Khoa học Công nghệ KHKT: Khoa học Kỹ thuật MW, KV, KW: Đơn vị trong ngành điện Sở NN&PTNT: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn SNV: Tổ chức phát triển Hà Lan TNSP: Agriculture, Farmers and Rural Areas Support Project in Tuyen Quang UBND: Ủy ban Nhân dân VietGAP: Vietnamese Good Agricultural Practices Province. i DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Diện tích, cơ cấu các loại đất nông nghiệp năm 2014. Chi phí vật tư trồng một hecta cam sành năm 2014. Chi phí và lợi nhuận biên của các tác nhân trong chuỗi. 51 ii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Sơ đồ chuỗi giá trị nông sản. Diện tích trồng cam Hàm Yên giai đoạn 2011 - 2014. Sơ đồ chuỗi giá trị cam Hàm Yên. Sơ đồ mối quan hệ trực tiếp của thương lái. Mô hình SWOT chéo của chuỗi giá trị cam Hàm Yên. Mô hình liên kết chuỗi du lịch. Mô hình hợp tác trong chuỗi giá trị cam Hàm Yên. 67 iii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một nước có trên 70% dân số làm nông nghiệp. Trong hơn hai mươi năm qua, nông nghiệp Việt Nam đã đạt được những thành tựu nổi bật, đảm bảo an ninh lương thực, đưa chúng ta thành nước xuất khẩu nông sản lớn về các mặt hàng như gạo, cà phê, cao su, hồ tiêu, hạt điều, chè, thủy sản. Nông nghiệp là ngành duy nhất xuất siêu, góp phần ổn định cán cân thương mại và giúp chúng ta vượt qua các cuộc khủng khoảng kinh tế gần đây. Tuy nhiên, chúng ta cũng luôn đứng trước những thử thách: “Được mùa mất giá, mất mùa được giá”; “Trồng-chặt”.Nguyên nhân của tồn tại này có nhiều, nhưng lý do chính là chúng ta đã không tạo dựng được thị trường của riêng mình và ổn định thị trường đầu ra. Chúng ta đã thấy rõ rằng nếu ta không tạo được thị trường trong hoặc ngoài nước, nhất là thị trường quốc nội thì nông, ngư dân không thể làm giàu được và do đó nông nghiệp nước nhà cũng không thể tiến xa hơn nữa. Trong quá trình phát triển, nông nghiệp Việt Nam đã bộc lộ những lỗ hổng lớn trong dây chuyền sản xuất, công nghệ sau thu hoạch, chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm. Vì vậy, dù là một trong những quốc gia có sản lượng xuất khẩu nông sản lớn, nhưng tính bền vững trong sản xuất của chúng ta chưa cao, hiện bộc lộ nhiều khiếm khuyết lớn từ giống, kỹ thuật, chăm sóc cho đến thu hoạch, chế biến sau thu hoạch và tiêu thụ. Các công đoạn tạo nên giá trị gia tăng cao nhất trong chuỗi giá trị nông sản hầu như đều nằm ở ngoài lãnh thổ Việt Nam như chế biến, phân phối, trong khi các công đoạn trong nước đều tạo ra giá trị gia tăng thấp, nhất là khâu sản xuất. Do đó, nâng cao giá trị gia tăng thông qua việc tạo thêm giá trị ở mỗi khâu và phân chia hài hòa trong chuỗi sẽ góp phần làm tăng năng lực cạnh tranh của nông sản, cải 1 thiện thu nhập của nông dân và đảm bảo sự phát triển bền vững của sản xuất nông nghiệp. Cây cam sành là một trong những loại trái cây ăn quả được nhiều người tiêu dùng trong nước cũng như trên thế giới rất ưa chuộng nhờ hương vị thơm ngon cùng giá trị dinh dưỡng cao. Với điều kiện về đất đai, khí hậu phù hợp cho sự phát triển của cây cam sành, huyện Hàm Yên được chọn là huyện thí điểm của tỉnh Tuyên Quang đã và đang phát triển giống cam sành nói trên. Cam sành Hàm Yên được bình chọn nằm trong top 50 hoa quả nổi tiếng của Việt Nam năm 2012. Cây cam sành đã khẳng định được vị thế là cây trồng mũi nhọn mang lại cuộc sống ấm no, giàu có cho người dân. Những năm qua, huyện Hàm Yên đã tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân mở rộng diện tích trồng cam, tăng cường các biện pháp chăm sóc cây theo tiêu chuẩn, xây dựng nhiều mô hình trang trại trồng cam với quy mô lớn, nhờ đó tạo thu nhập cao cho người trồng cam. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, việc phát triển cam Hàm Yên tại tỉnh Tuyên Quang vẫn còn gặp nhiều khó khăn như: Thị trường tiêu thụ chưa ổn định và có nhiều sản phẩm cùng loại cạnh tranh; Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất cam còn nhiều hạn chế; Sản xuất cây giống sạch bệnh chưa đáp ứng được yêu cầu trồng mới; Khâu bảo quản và vận chuyển còn hạn chế; Thiếu vốn đầu tư sản xuất… Do đó, việc phân tích chuỗi giá trị mặt hàng cam Hàm Yên tại tỉnh Tuyên Quang và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao chuỗi giá trị cũng như việc phân phối hài hòa lợi ích của các tác nhân tham gia trong chuỗi cung ứng cam Hàm Yên là cần thiết. Chính vì vậy, tác giả đã chọn đề tài: “Phân tích chuỗi giá trị mặt hàng cam Hàm Yên tại tỉnh Tuyên Quang” làm đề tài luận văn thạc sỹ. 2 Câu hỏi nghiên cứu của đề tài: Nhà nước và doanh nghiệp cần phải làm gì để tối đa hóa giá trị, lợi ích của các tác nhân trong chuỗi và nâng cao chuỗi giá trị cam Hàm Yên nhằm tạo ra chuỗi giá trị cam có tính bền vững? 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích - Xác định cấu trúc chuỗi giá trị cam Hàm Yên và lợi ích của các tác nhân chính trong chuỗi hàng nông sản cam ở tỉnh Tuyên Quang; - Tìm ra nguyên nhân việc phát triển không bền vững của mặt hàng cam sành Hàm Yên tại tỉnh Tuyên Quang.