phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc bố cục thành 3 Chƣơng với các tiêu đề cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Một số vấn đề cơ bản về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực giáo dục đào tạo Chƣơng 2: Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Trƣờng Đại học Công nghiệp Hà Nội Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Trƣờng Đại học Công nghiệp Hà Nội. 7 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC ĐÀO TẠO Deleted: , 1. Một số vấn đề cơ bản về cơ chế tự chủ tài chính trong các đơn vị sự Formatted: Font: Times New Roman, Not Italic, Vietnamese (Vietnam) nghiệp công lập Formatted: Heading 2, Justified, Indent: Left: 1. Khái niệm, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập 0", Hanging: 0.38", Line spacing: Multiple 1.52 li, Outline numbered + Level: 2 + 1.
Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Numbering Style: 1, 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned at: 0" + Indent at: - Khái niệm Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese (Vietnam) Formatted: Heading 3, Line spacing: Theo Luật Giáo dục đại học do Quốc hội ban hành ngày 18/06/2012, đại Multiple 1.52 li, Outline numbered + Level: 3 + học là cơ sở giáo dục đại hoc̣ bao gồm tổ hợp các trƣờng cao đẳng, trƣờng Numbering Style: 1, 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned at: 0" + Indent at: đại học, viện nghiên cứu khoa học thành viên thuộc các lĩnh vực chuyên môn 0.5" Formatted: Font: Italic khác nhau, tổ chức theo hai cấp, để đào tạo các trình độ của giáo dục đại học. Formatted: Font: Not Bold, Italic Trường ĐHCL là một cơ sở giáo dục Đại học công lập thuộc sở hữu Nhà Formatted: Heading 4, Left, Space Before: 0 nước, do Nhà nước đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất. pt, Line spacing: Multiple 1.52 li, Outline numbered + Level: 4 + Numbering Style: 1, - Trƣờng đại học công lập có những đặc điểm sau 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned at: 0" + Indent at: 0.75", Widow/Orphan + Các trƣờng ĐHCL đƣợc Nhà nƣớc thành lập và quản lý. Về cơ bản, trƣờng control ĐHCL chịu sự quản lý về giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bên cạnh đó trƣờng ĐHCL còn chịu sự quản lý hành chính theo lãnh thổ của ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố nơi trƣờng đặt trụ sở và chịu sự quản lý Nhà nƣớc của cơ quan chủ quản.
Cơ quan chủ quản ở đây đƣợc hiểu là các Bộ, Ủy ban Nhân dân Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng. Nhƣ vậy là hoạt động của các trƣờng ĐHCL chịu sự quản lý phối hợp của nhiều cấp, nhiều cơ quan. Điều này ảnh hƣởng đến cơ chế quản lý của trƣờng đại học. + Các trƣờng đại học nói chung và ĐHCL nói riêng cung cấp cho ngƣời học những tri thức và nâng cao phƣơng pháp tƣ duy, phƣơng pháp học tập, làm tiền đề cho việc tìm kiếm thông tin và kiến thức, tự học, tự nghiên cứu, 8 phát huy năng lực tƣ duy và sáng tạo nhằm đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lƣợng cao góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội.
+ Các trƣờng ĐHCL đƣợc xếp vào các đơn vị sự nghiệp có thu, là những đơn vị sự nghiệp mà trong quá trình hoạt động đƣợc phép sử dụng nguồn thu để bù đắp một phần hoặc toàn bộ chi phí hoạt động sự nghiệp của trƣờng. Trƣớc đây, nguồn thu chủ yếu của các trƣờng ĐHCL từ ngân sách Nhà nƣớc. Tuy nhiên, trong thời gian qua, do ngân sách Nhà nƣớc không đủ khả năng bao cấp hết toàn bộ các khoản chi của nhà trƣờng trong lĩnh vực giáo dục đào tạo. Cho nên Nhà nƣớc cho phép các trƣờng thu các khoản phí, lệ phí, hoạt động dịch vụ, sản xuất.
Nhà trƣờng có quyền tự chủ một phần hoặc toàn bộ các khoản thu nhằm nâng cao quy mô và chất lƣợng giảng dạy. Các khoản thu này cần phải tuân thủ mức khung mà Nhà nƣớc quy định. Các trƣờng Đại học đƣợc phép tận dụng cơ sở vật chất có sẵn hoặc đầu tƣ thêm cơ sở vật chất nhằm cung ứng dịch vụ phù hợp với hoạt động chuyên môn của đơn vị mình, nhằm mục đích hỗ trợ, nâng cao chất lƣợng dịch vụ, vừa tạo thêm nguồn thu cho đơn vị. Phân loại các loại hình đơn vị sự nghiệp công lập Formatted: Heading 4, Left, Indent: Left: 0", Hanging: 0.67", Space Before: 0 pt, Outline numbered + Level: 4 + Numbering Style: 1, Hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia có cấu trúc khác nhau, tuy nhiên 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned giáo dục đại học là cấp cao nhất trong toàn bộ hệ thống giáo dục nói chung.
at: 0" + Indent at: 0.75", Widow/Orphan control Cho đến nay, chƣa có sự phân loại rơ ràng về các trƣờng đại học công lập. Tuy nhiên, Luật Giáo dục đại học ban hành tháng 06/2012 đă đƣa ra mô h́nh phân tầng cơ sở giáo dục đại học thành ba loại : Cơ sở giáo dục đại học định hƣớng nghiên cứu; cơ sở giáo dục đại học định hƣớng ứng dụng; cơ sở giáo dục đại học định hƣớng thực hành. Theo đó có thể lấy tiêu chí này làm căn cứ phân tầng các trƣờng đại học công lập thành ba loại: + Trường đại học công lập định hướng nghiên cứu; + Trường đại học công lập định hướng ứng dụng; 9 + Trường đại học công lập định hướng thực hành. Căn cứ vào mức độ tự đảm bảo chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên, có thể phân các trƣờng đại học công lập ra thành ba loại: + Trường ĐHCL tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thường xuyên: Mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên từ 100% trở lên; + Trường ĐHCL tự đảm bảo một phần chi phí cho hoạt động thường xuyên: Mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên từ 10% đến 100%; + Trường ĐHCL do NSNN đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động: Mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên dƣới 10%.
Trong đó, mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên đƣợc tính theo công thức nhƣ sau: Mức tự đảm bảo toàn bộ Tổng số nguồn thu sự nghiệp x 100% chi phí cho hoạt động= Tổng số chi hoạt động thường xuyên thường xuyên 1. Cơ chế tự chủ tài chính trong các cơ sở giáo dục đại học công lập 1. Khái niệm, yêu cầu Tài chính trong các trƣờng Đại học công lập là các quan hệ tài chính giữa trƣờng ĐHCL với các chủ thể khác trong xã hội, nảy sinh trong quá trình tạo lập và phân phối, sử dụng các quỹ tiền tệ trong trƣờng ĐHCL. Theo học thuyết quản lý tài chính của mình, Era Solomon đƣa ra khái niệm về quản lý tài chính nhƣ sau: “Quản lý tài chính là việc sử dụng các thông tin phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị để phân tích điểm mạnh, điểm yếu của nó và lập kế hoạch hành động, kế hoạch sử dụng 10 các nguồn tài chính, tài sản cố định và nhu cầu nhân công trong tƣơng lai nhằm đạt đƣợc mục tiêu cụ thể tăng giá trị cho đơn vị đó”.
Bản chất quản lý tài chính của các tổ chức nói chung là giống nhau. Quản lý tài chính trong trƣờng Đại học nói chung và trƣờng ĐHCL nói riêng sẽ có những nội dung giống nhƣ quản lý tài chính ở các doanh nghiệp. Ví dụ, các trƣờng cần cân bằng giữa chi phí đầu vào và chi phí đầu ra trong một thời gian dài cũng phải chịu tác động của các nhân tố nhƣ rủi ro, lợi nhuận, sự thay đổi về giá cả, lãi suất, lạm phát,.Tuy nhiên, do đặc thù của mỗi ngành nên nó có những nét cơ bản riêng, đối với trƣờng Đại học có thể có những trƣờng y tế, kỹ thuật, quân sự, thể thao, kinh tế,. cho nên đối với mỗi trƣờng tùy theo đặc điểm và mục đích đào tạo mà có thể điều chỉnh lại cho phù hợp.
Tóm lại, có thể đƣa ra khái niệm về quản lý tài chính và cơ chế quản lý tài chính trong trƣờng Đại học công lập nhƣ sau: Quản lý tài chính trường Đại học công lập là việc sử dụng các công cụ quản lý tài chính nhằm phản ánh chính xác tình trạng tài chính của nhà trường, thông qua đó lập kế hoạch quản lý và sử dụng các nguồn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Quản lý tài chính trong các trường đại học hướng vào quản lý thu, chi và quản lý tài sản. Cơ chế quản lý tài chính là hệ thống tổng thể các phương pháp, cách thức và công cụ được vận hành để quản lý các hoạt động tài chính nhằm đạt được những mục tiêu đã định của nhà trường. Nhƣ vậy, cơ chế quản lý tài chính là sản phẩm chủ quan của con ngƣời, trên cơ sở nhận thức sự vận động khách quan của phạm trù tài chính trong từng giai đoạn lịch sử.
Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính là nâng cao tính hiệu quả, thống nhất, công khai, minh bạch trong quy trình quản lý tài chính từ việc đƣa ra 11 và phân tích thông tin tài chính của nhà trƣờng, xác định ƣu nhƣợc điểm, lập dự toán, thực hiện kế hoạch và công tác kiểm tra, kiểm soát nhằm đạt đƣợc các mục tiêu mà nhà trƣờng đề ra. Cụ thể, quản lý tài chính phải đảm bảo những yêu cầu nhƣ sau: Thứ nhất, quản lý tài chính phải đảm bảo tính hiệu quả: Đây là tiêu chí quan trọng hàng đầu trong quản lý tài chính nói chung và quản lý tài chính tại các trƣờng ĐHCL nói riêng. Ở đây, hiệu quả quản lý tài chính đƣợc hiểu là sự so sánh giữa những lợi ích, kết quả thu trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội so với những chi phí mà nhà trƣờng đã bỏ ra.Trong tiêu chí này, đơn vị quản lý cần chú ý về cả hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế. Mặc dù rất khó xác định hiệu quả xã hội, song những lợi ích đem lại về xã hội luôn đƣợc đề cập, cân nhắc thận trọng trong quản lý tài chính công.
Hiệu quả xã hội đƣợc hiểu là sự đạt đƣợc những lợi ích mang lại cho cộng đồng trên cở sở những mục tiêu về chính trị, xã hội với mức chi phí bỏ ra hợp lý.