Luận văn: Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Đại học Công nghiệp Hà Nội

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueb hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại trường đại học công nghiệp hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Lan
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Trần Anh Tài
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
• 1.1. Một số vấn đề cơ bản về cơ chế tự chủ tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.2. Khái niệm, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.3. Cơ chế tự chủ tài chính trong các cơ sở giáo dục đại học công lập
• 1.4. Nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế tự chủ tài chính trong cơ sở giáo dục đại học công lập
• 1.5. Tổng quan về tình hình thực hiện cơ chế tự chủ tài chính trong các cơ sở giáo dục đại học công lập ở Việt Nam thời gian qua
• 1.5.1. Những kết quả đạt được
• 1.5.2. Những hạn chế cần khắc phục
• 1.6. Kinh nghiệm một số nước về tự chủ chính trong đào tạo Đại học
• 1.6.1. Khái quát về tự chủ tài chính ở một số nước
• 1.6.2. Bài học kinh nghiệm rút ra
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.3. Vị trí, chức năng và nhiệm vụ
• 2.4. Cơ cấu tổ chức quản lý và một số chỉ tiêu cơ bản
• 2.5. Thực trạng cơ chế quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội
• 2.5.1. Sự hình thành cơ chế tự chủ tài chính
• 2.5.2. Thực trạng nguồn tự chủ về nguồn thu và mức thu
• 2.5.3. Tự chủ trong nội dung chi và quản lý chi
• 2.5.4. Kiểm tra giám sát thực thi cơ chế tự chủ tài chính
• 2.5.5. Đánh giá thực trạng thực hiện cơ chế tự chủ tài chính tại trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội
• 2.5.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.5.5.2. Một số hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO HƯỚNG TỰ CHỦ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
• 3.1. Định hướng chung và định hướng phát triển của Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
• 3.2. Quan điểm về đầu tư, phát triển giáo dục đào tạo của Đảng và Nhà nước
• 3.3. Nhiệm vụ và mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục đào tạo của đất nước
• 3.4. Phương hướng phát triển của trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
• 3.5. Mục tiêu phát triển và nhu cầu nguồn tài chính Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
• 3.5.1. Nhu cầu nguồn tài chính đáp ứng nhu cầu phát triển từ 2015-2020
• 3.6. Phương hướng hoàn thiện quản lý tài chính
• 3.7. Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội
• 3.7.1. Hoàn thiện đổi mới cơ chế quản lý tài chính theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm
• 3.7.2. Đa dạng hóa các nguồn tài chính
• 3.7.3. Tăng cường quản lý chi tiêu
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ chế tự chủ tài chính tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

Cơ chế tự chủ tài chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp các cơ sở giáo dục đại học nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, cơ chế này đã được triển khai nhằm tạo điều kiện cho nhà trường chủ động trong việc quản lý tài chính, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục. Việc hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính không chỉ giúp trường giảm bớt gánh nặng từ ngân sách nhà nước mà còn tạo ra nguồn lực tài chính bền vững cho các hoạt động đào tạo và nghiên cứu.

1.1. Khái niệm và vai trò của cơ chế tự chủ tài chính

Cơ chế tự chủ tài chính được hiểu là khả năng của các cơ sở giáo dục trong việc tự quyết định về nguồn thu và chi tiêu. Vai trò của cơ chế này là rất lớn, giúp các trường đại học có thể linh hoạt trong việc sử dụng nguồn lực, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu.

1.2. Lịch sử hình thành cơ chế tự chủ tài chính tại trường

Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội đã bắt đầu áp dụng cơ chế tự chủ tài chính từ những năm gần đây, theo các nghị định của Chính phủ. Sự chuyển mình này đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho nhà trường trong việc quản lý tài chính hiệu quả.

II. Những thách thức trong việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính

Mặc dù cơ chế tự chủ tài chính mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ chính sách mà còn từ nhận thức và năng lực quản lý của cán bộ, giảng viên.

2.1. Hạn chế trong nhận thức về tự chủ tài chính

Nhiều cán bộ, giảng viên vẫn chưa hiểu rõ về cơ chế tự chủ tài chính, dẫn đến việc áp dụng chưa hiệu quả. Điều này ảnh hưởng đến khả năng khai thác nguồn lực tài chính của nhà trường.

2.2. Khó khăn trong quản lý tài chính

Việc quản lý tài chính theo cơ chế tự chủ đòi hỏi nhà trường phải có hệ thống quản lý chặt chẽ. Tuy nhiên, hiện tại, hệ thống này vẫn còn nhiều bất cập, gây khó khăn trong việc kiểm soát và sử dụng nguồn tài chính.

III. Phương pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính

Để nâng cao hiệu quả của cơ chế tự chủ tài chính, trường Đại học Công nghiệp Hà Nội cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp nhà trường tối ưu hóa việc quản lý tài chính và nâng cao chất lượng đào tạo.

3.1. Đổi mới quy trình quản lý tài chính

Cần thiết phải đổi mới quy trình quản lý tài chính, từ khâu lập kế hoạch đến thực hiện và kiểm tra. Việc này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ quản lý

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý tài chính là rất quan trọng. Điều này sẽ giúp họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện tốt cơ chế tự chủ tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua số liệu tài chính mà còn qua sự cải thiện trong chất lượng đào tạo.

4.1. Kết quả đạt được từ cơ chế tự chủ tài chính

Nhà trường đã có những bước tiến đáng kể trong việc tăng cường nguồn thu từ các hoạt động sự nghiệp, từ đó cải thiện chất lượng cơ sở vật chất và dịch vụ giáo dục.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Qua quá trình thực hiện, trường đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu về việc quản lý tài chính, từ đó có thể áp dụng cho các giai đoạn tiếp theo.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Cơ chế tự chủ tài chính tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tương lai. Việc này không chỉ giúp nhà trường nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần vào sự phát triển chung của giáo dục đại học tại Việt Nam.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trường cần xác định rõ định hướng phát triển trong việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính, từ đó xây dựng kế hoạch cụ thể để thực hiện.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp để tạo điều kiện cho các trường đại học thực hiện tốt cơ chế tự chủ tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống giáo dục đại học công lập tại Việt Nam, ngân sách nhà nước chi cho giáo dục thường dao động ở mức 20% tổng chi ngân sách quốc gia, tương đương khoảng 2% đến 2,4% GDP. Tuy nhiên, mức phân bổ định mức bình quân trên đầu sinh viên giai đoạn trước đây chỉ đạt khoảng 3,7 triệu đồng/sinh viên/năm, trong khi mức trần học phí bị khống chế ở mức 1,8 triệu đồng/sinh viên/năm. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi mô hình quản trị tài chính từ cơ chế bao cấp sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu mở rộng quy mô đào tạo, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học với giới hạn nguồn lực tài chính thực tế tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập, phân tích toàn diện thực trạng thu - chi và quản lý tài sản tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội trong giai đoạn 2012 - 2014, từ đó xác lập hệ thống giải pháp tài chính khả thi cho giai đoạn 2015 - 2020. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ Công Thương đang thực hiện cơ chế tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp đơn vị nâng cao tỷ lệ tự chủ tài chính từ mức trên 50% hướng tới tự chủ toàn diện 100% chi thường xuyên, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn sự nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng thuyết quản lý tài chính hiện đại của Ezra Solomon, nhấn mạnh việc sử dụng thông tin tài chính chuẩn xác để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng giá trị cho tổ chức. Bên cạnh đó, nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết phân tầng cơ sở giáo dục đại học theo Luật Giáo dục đại học năm 2012 và cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định số 10/2002/NĐ-CP, Nghị định số 43/2006/NĐ-CP cùng Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ. Theo khung quy định này, các đơn vị sự nghiệp công lập được phân chia thành 3 nhóm căn cứ vào mức độ tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên: nhóm tự bảo đảm từ 100% trở lên, nhóm tự bảo đảm từ 10% đến dưới 100%, và nhóm do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ với mức tự chủ dưới 10%.

Năm khái niệm cốt lõi được làm sáng tỏ trong mô hình bao gồm: đơn vị sự nghiệp công lập có thu, cơ chế tự chủ tài chính, nguồn thu sự nghiệp, hệ thống kiểm soát nội bộ và cơ chế trích lập 4 quỹ sự nghiệp bắt buộc gồm Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, Quỹ dự phòng ổn định thu nhập, Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập trực tiếp từ hệ thống Báo cáo tài chính, Báo cáo quyết toán thu chi và Báo cáo quản trị tài sản của Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội trong 3 năm liên tiếp từ năm 2012 đến năm 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 100% các khoản mục kinh phí ngân sách cấp và nguồn thu sự nghiệp phát sinh trong 36 tháng.

Phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ trọng cơ cấu và phân tích chuỗi thời gian được lựa chọn nhằm bóc tách biến động thu chi qua từng năm học. Việc áp dụng các phương pháp kinh tế lượng cơ bản và mô hình hóa bảng biểu được giải thích bởi tính tất yếu của việc đối chiếu số liệu đa chiều, giúp nhận diện rõ sự lệch pha giữa kế hoạch dự toán và thực tế thực hiện. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt trong 12 tháng, kết hợp phân tích đối chiếu với các văn bản quy phạm pháp luật như Nghị quyết số 35/2009/QH12 và Nghị định số 49/2010/NĐ-CP.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nguồn thu của Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội dịch chuyển rõ rệt sang hướng tăng cường thu sự nghiệp. Nguồn thu học phí và hoạt động dịch vụ đào tạo chiếm tỷ trọng áp đảo trên 75% tổng nguồn tài chính, trong khi kinh phí ngân sách nhà nước cấp chi thường xuyên chỉ chiếm khoảng 20% đến 25% và được giữ ổn định theo chu kỳ 3 năm.

Thứ hai, việc quản lý chi thường xuyên đã đạt được hiệu quả tiết kiệm chi phí từ 2% đến 5% mỗi năm thông qua việc áp dụng quy chế chi tiêu nội bộ. 100% các đơn vị trực thuộc đã áp dụng định mức kinh tế kỹ thuật trong giờ giảng và tiêu hao vật tư thí nghiệm. Tuy nhiên, việc trích lập quỹ thu nhập tăng thêm theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP chỉ cho phép chi trả tối đa bằng 60% số chênh lệch thu lớn hơn chi và chi trả theo quý, gây khó khăn cho việc duy trì động lực làm việc hàng tháng của cán bộ, giảng viên.

Thứ ba, cơ chế đầu tư cơ sở vật chất gặp rào cản lớn khi ngân sách nhà nước chỉ hỗ trợ tối đa 30% vốn cho các dự án xây dựng cơ bản, buộc nhà trường phải tự huy động 70% vốn đối ứng từ nguồn quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. Đồng thời, tính tự chủ học thuật bị thu hẹp do chương trình khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo chiếm tới 70% dung lượng đào tạo, chỉ cho phép trường linh hoạt trong 30% nội dung còn lại.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu được minh chứng cụ thể thông qua hệ thống 7 bảng cân đối thu chi (từ Bảng 2.1 đến Bảng 2.7) và 5 biểu đồ cơ cấu tài chính (từ Biểu đồ 2.1 đến Biểu đồ 2.5) trong luận văn. Sự mất cân đối tài chính xuất phát từ nguyên nhân thể chế quản lý chồng chéo: trường trực thuộc sự quản lý hành chính của Bộ Công Thương nhưng chịu sự quản lý chuyên môn, chỉ tiêu tuyển sinh và khung giá trần học phí từ Bộ Giáo dục và Đào tạo.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Nhật Bản sau cải cách giáo dục năm 2004 đã cho phép các đại học quốc lập tự nâng mức học phí lên tới 20% so với khung chuẩn và nhận kinh phí trọn gói. Tương tự, Singapore từ năm 2006 đã trao quyền tự chủ hoàn toàn cho các trường trong việc định giá dịch vụ và ấn định mức lương nhân lực. Tại Việt Nam, việc khống chế trần học phí cố định và thủ tục nộp học phí vào Kho bạc Nhà nước không hưởng lãi suất đã làm giảm đáng kể hiệu quả chu chuyển vốn của nhà trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc và đa dạng hóa nguồn thu sự nghiệp. Ban Giám hiệu cùng các Khoa chuyên môn cần chủ động đẩy mạnh hoạt động chuyển giao công nghệ, nghiên cứu ứng dụng và cung ứng dịch vụ kỹ thuật cho các khu công nghiệp, đặt mục tiêu tăng trưởng nguồn thu ngoài học phí đạt 10% đến 15%/năm trong giai đoạn 2015 - 2020.

Thứ hai, hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ và tối ưu hóa quản lý định mức. Phòng Tài chính - Kế toán chủ trì rà soát lại hệ số quy đổi giờ giảng lý thuyết và thực hành, nâng định mức chi trả thu nhập ngoài giờ lên 1,5 đến 2 lần so với mức cơ bản, đồng thời thiết lập mục tiêu cắt giảm tối thiểu 5% chi phí hành chính và điện nước hàng năm.

Thứ ba, đổi mới cơ chế huy động vốn đầu tư cơ sở vật chất. Hội đồng trường và Ban Giám hiệu cần chủ động xây dựng phương án liên doanh, liên kết khai thác tài sản công, vay vốn tín dụng thương mại ưu đãi để bảo đảm 70% đến 80% nguồn vốn đối ứng cho các công trình trọng điểm theo lộ trình phát triển 2016 - 2020.

Thứ tư, nâng cao năng lực hệ thống kiểm soát nội bộ. Phòng Thanh tra Pháp chế phối hợp với Bộ phận Kiểm toán nội bộ thực hiện kiểm soát 100% quy trình phê duyệt dự toán, giám sát việc trích lập 4 quỹ sự nghiệp minh bạch, hạn chế triệt để sai phạm thủ tục tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Ban Giám hiệu và Trưởng các phòng ban chức năng tại các trường đại học công lập khối kỹ thuật và công nghiệp. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn về xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ và phương án phân bổ kinh phí theo hệ thống đào tạo tín chỉ.

Thứ hai, Chuyên viên hoạch định chính sách thuộc Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công Thương. Nhóm đối tượng này có thể sử dụng các phát hiện của luận văn làm căn cứ sửa đổi các văn bản hướng dẫn thi hành Nghị định 16/2015/NĐ-CP, đặc biệt là cơ chế giao quyền tự chủ tuyển sinh và định giá học phí.

Thứ ba, Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý kinh tế và Tài chính công. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp tiếp cận mô hình hóa dữ liệu tài chính trong đơn vị sự nghiệp có thu.

Thứ tư, Kiểm soát viên nội bộ và Kế toán trưởng các đơn vị sự nghiệp công lập. Công trình đưa ra các tình huống thực tế về quản trị dòng tiền, trích lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và giải quyết bài toán bù đắp chi phí thường xuyên.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế tự chủ tài chính tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội trong giai đoạn 2012 - 2014 thuộc loại hình nào? Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội là đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, với tỷ lệ tự bảo đảm dao động từ trên 50% đến dưới 100%, ngân sách nhà nước chỉ cấp bù khoảng 20% đến 25% kinh phí ổn định theo chu kỳ 3 năm.

Vì sao quy định chi trả thu nhập tăng thêm theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP chưa phát huy tối đa hiệu quả? Nghị định 43/2006/NĐ-CP chỉ cho phép chi tạm ứng thu nhập tăng thêm theo quý với mức tối đa 60% số chênh lệch thu chi tiết kiệm được, khiến việc trả lương tăng thêm hàng tháng bị gián đoạn, làm giảm động lực làm việc của đội ngũ hơn 1.000 cán bộ, giảng viên.

Tỷ lệ đóng góp vốn của nhà trường trong các dự án đầu tư xây dựng cơ bản là bao nhiêu? Theo quy định thực tế trong giai đoạn nghiên cứu, ngân sách nhà nước cấp tối đa 30% tổng mức đầu tư dự án, nhà trường phải tự cân đối 70% nguồn vốn còn lại thông qua Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và các nguồn vốn vay hợp pháp.

Kinh nghiệm quốc tế nào từ Nhật Bản và Singapore có thể áp dụng tại các trường đại học Việt Nam? Việt Nam có thể áp dụng bài học trao quyền linh hoạt điều chỉnh học phí trần lên 20% của Nhật Bản và cơ chế giao ngân sách trọn gói gắn liền với quyền tự chủ định mức tiền lương theo kết quả công việc như Singapore đã triển khai từ năm 2006.

Hệ thống kiểm soát nội bộ có vai trò gì trong quá trình chuyển đổi sang Nghị định 16/2015/NĐ-CP? Hệ thống kiểm soát nội bộ đảm bảo tính chính xác 100% của báo cáo tài chính, phòng ngừa thất thoát nguồn thu sự nghiệp, kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu thực hành và giám sát việc phân phối 4 quỹ đúng tôn chỉ pháp luật.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý tài chính và phân tầng quyền tự chủ trong các đơn vị sự nghiệp giáo dục đại học công lập theo Luật Giáo dục đại học năm 2012 và Nghị định 16/2015/NĐ-CP.
• Phân tích chi tiết thực trạng tài chính Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội giai đoạn 2012 - 2014, làm rõ thành tựu tiết kiệm chi từ 2% đến 5% và chỉ ra điểm nghẽn trong việc phải tự chủ 70% vốn xây dựng cơ bản.
• Xác định nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế xuất phát từ sự chồng chéo trong cơ chế quản lý giữa cơ quan chủ quản ngành và cơ quan quản lý chuyên môn, cùng với định mức học phí thấp chưa tính đủ chi phí đào tạo.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp tài chính đồng bộ, có tính ứng dụng cao nhằm nâng cao năng lực tự chủ toàn diện của nhà trường trong giai đoạn 2015 - 2020.
• Cung cấp mô hình quản trị mẫu giúp các trường đại học công lập xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ minh bạch và tối ưu hóa các nguồn thu dịch vụ khoa học công nghệ.

Các đơn vị sự nghiệp giáo dục đại học công lập cần nhanh chóng áp dụng khung giải pháp này để hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ và hiện thực hóa mục tiêu tự chủ tài chính toàn diện ngay trong kỳ kế hoạch tài chính tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc bố cục thành 3 Chƣơng với các tiêu đề cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Một số vấn đề cơ bản về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực giáo dục đào tạo Chƣơng 2: Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Trƣờng Đại học Công nghiệp Hà Nội Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Trƣờng Đại học Công nghiệp Hà Nội. 7 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC ĐÀO TẠO Deleted: , 1. Một số vấn đề cơ bản về cơ chế tự chủ tài chính trong các đơn vị sự Formatted: Font: Times New Roman, Not Italic, Vietnamese (Vietnam) nghiệp công lập Formatted: Heading 2, Justified, Indent: Left: 1. Khái niệm, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập 0", Hanging: 0.38", Line spacing: Multiple 1.52 li, Outline numbered + Level: 2 + 1.

Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Numbering Style: 1, 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned at: 0" + Indent at: - Khái niệm Formatted: Font: 14 pt, Vietnamese (Vietnam) Formatted: Heading 3, Line spacing: Theo Luật Giáo dục đại học do Quốc hội ban hành ngày 18/06/2012, đại Multiple 1.52 li, Outline numbered + Level: 3 + học là cơ sở giáo dục đại hoc̣ bao gồm tổ hợp các trƣờng cao đẳng, trƣờng Numbering Style: 1, 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned at: 0" + Indent at: đại học, viện nghiên cứu khoa học thành viên thuộc các lĩnh vực chuyên môn 0.5" Formatted: Font: Italic khác nhau, tổ chức theo hai cấp, để đào tạo các trình độ của giáo dục đại học. Formatted: Font: Not Bold, Italic Trường ĐHCL là một cơ sở giáo dục Đại học công lập thuộc sở hữu Nhà Formatted: Heading 4, Left, Space Before: 0 nước, do Nhà nước đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất. pt, Line spacing: Multiple 1.52 li, Outline numbered + Level: 4 + Numbering Style: 1, - Trƣờng đại học công lập có những đặc điểm sau 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned at: 0" + Indent at: 0.75", Widow/Orphan + Các trƣờng ĐHCL đƣợc Nhà nƣớc thành lập và quản lý. Về cơ bản, trƣờng control ĐHCL chịu sự quản lý về giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bên cạnh đó trƣờng ĐHCL còn chịu sự quản lý hành chính theo lãnh thổ của ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố nơi trƣờng đặt trụ sở và chịu sự quản lý Nhà nƣớc của cơ quan chủ quản.

Cơ quan chủ quản ở đây đƣợc hiểu là các Bộ, Ủy ban Nhân dân Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng. Nhƣ vậy là hoạt động của các trƣờng ĐHCL chịu sự quản lý phối hợp của nhiều cấp, nhiều cơ quan. Điều này ảnh hƣởng đến cơ chế quản lý của trƣờng đại học. + Các trƣờng đại học nói chung và ĐHCL nói riêng cung cấp cho ngƣời học những tri thức và nâng cao phƣơng pháp tƣ duy, phƣơng pháp học tập, làm tiền đề cho việc tìm kiếm thông tin và kiến thức, tự học, tự nghiên cứu, 8 phát huy năng lực tƣ duy và sáng tạo nhằm đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lƣợng cao góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội.

+ Các trƣờng ĐHCL đƣợc xếp vào các đơn vị sự nghiệp có thu, là những đơn vị sự nghiệp mà trong quá trình hoạt động đƣợc phép sử dụng nguồn thu để bù đắp một phần hoặc toàn bộ chi phí hoạt động sự nghiệp của trƣờng. Trƣớc đây, nguồn thu chủ yếu của các trƣờng ĐHCL từ ngân sách Nhà nƣớc. Tuy nhiên, trong thời gian qua, do ngân sách Nhà nƣớc không đủ khả năng bao cấp hết toàn bộ các khoản chi của nhà trƣờng trong lĩnh vực giáo dục đào tạo. Cho nên Nhà nƣớc cho phép các trƣờng thu các khoản phí, lệ phí, hoạt động dịch vụ, sản xuất.

Nhà trƣờng có quyền tự chủ một phần hoặc toàn bộ các khoản thu nhằm nâng cao quy mô và chất lƣợng giảng dạy. Các khoản thu này cần phải tuân thủ mức khung mà Nhà nƣớc quy định. Các trƣờng Đại học đƣợc phép tận dụng cơ sở vật chất có sẵn hoặc đầu tƣ thêm cơ sở vật chất nhằm cung ứng dịch vụ phù hợp với hoạt động chuyên môn của đơn vị mình, nhằm mục đích hỗ trợ, nâng cao chất lƣợng dịch vụ, vừa tạo thêm nguồn thu cho đơn vị. Phân loại các loại hình đơn vị sự nghiệp công lập Formatted: Heading 4, Left, Indent: Left: 0", Hanging: 0.67", Space Before: 0 pt, Outline numbered + Level: 4 + Numbering Style: 1, Hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia có cấu trúc khác nhau, tuy nhiên 2, 3, … + Start at: 1 + Alignment: Left + Aligned giáo dục đại học là cấp cao nhất trong toàn bộ hệ thống giáo dục nói chung.

at: 0" + Indent at: 0.75", Widow/Orphan control Cho đến nay, chƣa có sự phân loại rơ ràng về các trƣờng đại học công lập. Tuy nhiên, Luật Giáo dục đại học ban hành tháng 06/2012 đă đƣa ra mô h́nh phân tầng cơ sở giáo dục đại học thành ba loại : Cơ sở giáo dục đại học định hƣớng nghiên cứu; cơ sở giáo dục đại học định hƣớng ứng dụng; cơ sở giáo dục đại học định hƣớng thực hành. Theo đó có thể lấy tiêu chí này làm căn cứ phân tầng các trƣờng đại học công lập thành ba loại: + Trường đại học công lập định hướng nghiên cứu; + Trường đại học công lập định hướng ứng dụng; 9 + Trường đại học công lập định hướng thực hành. Căn cứ vào mức độ tự đảm bảo chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên, có thể phân các trƣờng đại học công lập ra thành ba loại: + Trường ĐHCL tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thường xuyên: Mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên từ 100% trở lên; + Trường ĐHCL tự đảm bảo một phần chi phí cho hoạt động thường xuyên: Mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên từ 10% đến 100%; + Trường ĐHCL do NSNN đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động: Mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên dƣới 10%.

Trong đó, mức tự đảm bảo toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên đƣợc tính theo công thức nhƣ sau: Mức tự đảm bảo toàn bộ Tổng số nguồn thu sự nghiệp x 100% chi phí cho hoạt động= Tổng số chi hoạt động thường xuyên thường xuyên 1. Cơ chế tự chủ tài chính trong các cơ sở giáo dục đại học công lập 1. Khái niệm, yêu cầu Tài chính trong các trƣờng Đại học công lập là các quan hệ tài chính giữa trƣờng ĐHCL với các chủ thể khác trong xã hội, nảy sinh trong quá trình tạo lập và phân phối, sử dụng các quỹ tiền tệ trong trƣờng ĐHCL. Theo học thuyết quản lý tài chính của mình, Era Solomon đƣa ra khái niệm về quản lý tài chính nhƣ sau: “Quản lý tài chính là việc sử dụng các thông tin phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị để phân tích điểm mạnh, điểm yếu của nó và lập kế hoạch hành động, kế hoạch sử dụng 10 các nguồn tài chính, tài sản cố định và nhu cầu nhân công trong tƣơng lai nhằm đạt đƣợc mục tiêu cụ thể tăng giá trị cho đơn vị đó”.

Bản chất quản lý tài chính của các tổ chức nói chung là giống nhau. Quản lý tài chính trong trƣờng Đại học nói chung và trƣờng ĐHCL nói riêng sẽ có những nội dung giống nhƣ quản lý tài chính ở các doanh nghiệp. Ví dụ, các trƣờng cần cân bằng giữa chi phí đầu vào và chi phí đầu ra trong một thời gian dài cũng phải chịu tác động của các nhân tố nhƣ rủi ro, lợi nhuận, sự thay đổi về giá cả, lãi suất, lạm phát,.Tuy nhiên, do đặc thù của mỗi ngành nên nó có những nét cơ bản riêng, đối với trƣờng Đại học có thể có những trƣờng y tế, kỹ thuật, quân sự, thể thao, kinh tế,. cho nên đối với mỗi trƣờng tùy theo đặc điểm và mục đích đào tạo mà có thể điều chỉnh lại cho phù hợp.

Tóm lại, có thể đƣa ra khái niệm về quản lý tài chính và cơ chế quản lý tài chính trong trƣờng Đại học công lập nhƣ sau: Quản lý tài chính trường Đại học công lập là việc sử dụng các công cụ quản lý tài chính nhằm phản ánh chính xác tình trạng tài chính của nhà trường, thông qua đó lập kế hoạch quản lý và sử dụng các nguồn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Quản lý tài chính trong các trường đại học hướng vào quản lý thu, chi và quản lý tài sản. Cơ chế quản lý tài chính là hệ thống tổng thể các phương pháp, cách thức và công cụ được vận hành để quản lý các hoạt động tài chính nhằm đạt được những mục tiêu đã định của nhà trường. Nhƣ vậy, cơ chế quản lý tài chính là sản phẩm chủ quan của con ngƣời, trên cơ sở nhận thức sự vận động khách quan của phạm trù tài chính trong từng giai đoạn lịch sử.

Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính là nâng cao tính hiệu quả, thống nhất, công khai, minh bạch trong quy trình quản lý tài chính từ việc đƣa ra 11 và phân tích thông tin tài chính của nhà trƣờng, xác định ƣu nhƣợc điểm, lập dự toán, thực hiện kế hoạch và công tác kiểm tra, kiểm soát nhằm đạt đƣợc các mục tiêu mà nhà trƣờng đề ra. Cụ thể, quản lý tài chính phải đảm bảo những yêu cầu nhƣ sau: Thứ nhất, quản lý tài chính phải đảm bảo tính hiệu quả: Đây là tiêu chí quan trọng hàng đầu trong quản lý tài chính nói chung và quản lý tài chính tại các trƣờng ĐHCL nói riêng. Ở đây, hiệu quả quản lý tài chính đƣợc hiểu là sự so sánh giữa những lợi ích, kết quả thu trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội so với những chi phí mà nhà trƣờng đã bỏ ra.Trong tiêu chí này, đơn vị quản lý cần chú ý về cả hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế. Mặc dù rất khó xác định hiệu quả xã hội, song những lợi ích đem lại về xã hội luôn đƣợc đề cập, cân nhắc thận trọng trong quản lý tài chính công.

Hiệu quả xã hội đƣợc hiểu là sự đạt đƣợc những lợi ích mang lại cho cộng đồng trên cở sở những mục tiêu về chính trị, xã hội với mức chi phí bỏ ra hợp lý.