Luận văn thạc sĩ tội phạm và đấu tranh chống tội phạm trên biển theo luật biển quốc tế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tội phạm và đấu tranh chống tội phạm trên biển theo luật biển quốc tế, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh

• Tác giả: Phùng Thị Thu Vân
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Bính
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật quốc tế
• Đề tài: Đấu Tranh Chống Tội Phạm Trên Biển Theo Luật Quốc Tế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
• 1.1. Khái lược về hoạt động tội phạm trên biển và đại dương
• 1.2. Tác động từ hoạt động tội phạm trên biển đến quan hệ và giao thương quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẤU TRANH CHỐNG TỘI PHẠM TRÊN BIỂN THEO LUẬT BIỂN QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 2.1. Việc đảm bảo an ninh và phòng chống tội phạm trên vùng biển nằm dưới quyền tài phán của quốc gia
• 2.1.1. Trong vùng nội thủy
• 2.1.2. Trong vùng lãnh hải
• 2.1.3. Trong vùng tiếp giáp lãnh hải
• 2.1.4. Trong vùng đặc quyền kinh tế
• 2.1.5. Trong thềm lục địa
• 2.2. Đấu tranh chống tội phạm trên vùng biển không nằm trong vùng tài phán của quốc gia
• 2.2.1. Tội cướp biển
• 2.2.2. Tội buôn bán trái phép các chất ma túy, chất kích thích và các chất hướng thần
• 2.2.3. Tội phát sóng trái phép từ biển cả
• 2.2.4. Tội chuyên chở nô lệ
• 2.2.5. Đưa người nhập cư hoặc đưa người ra nước ngoài trái phép khiến một số người thành nạn nhân của nạn buôn người
• 2.2.6. Tội phá hoại hệ sinh thái biển
• 2.2.7. Tội phạm đe dọa an toàn hàng hải, an toàn trên các dàn khoan
• 2.2.8. Vận chuyển, buôn lậu hàng hóa bằng đường biển
• 2.2.9. Tội khủng bố trên biển
• 3. CHƯƠNG 3: VIỆT NAM VÀ VIỆC THỰC THI CÁC BIỆN PHÁP ĐẤU TRANH CHỐNG TỘI PHẠM TRÊN BIỂN
• 3.1. Tình hình gia nhập và bảo đảm thực thi các điều ước quốc tế có liên quan đến đấu tranh chống tội phạm trên biển của Việt Nam
• 3.2. Tình hình hợp tác đấu tranh chống tội phạm trên biển tại Việt Nam
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống tội phạm trên biển đối với Việt Nam
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đấu tranh chống tội phạm trên biển theo luật quốc tế

Đấu tranh chống tội phạm trên biển là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Các hoạt động tội phạm trên biển, như cướp biển, buôn lậu, và khủng bố, đang gia tăng và đe dọa an ninh hàng hải. Luật biển quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về luật biển năm 1982 (UNCLOS), cung cấp khung pháp lý cho các quốc gia trong việc hợp tác và đấu tranh chống lại các hành vi tội phạm này. Việc hiểu rõ các quy định và cơ chế hợp tác quốc tế là rất quan trọng để bảo vệ an ninh và trật tự trên biển.

1.1. Khái niệm và các loại tội phạm trên biển

Tội phạm trên biển bao gồm nhiều hình thức khác nhau, từ cướp biển đến buôn lậu hàng hóa và ma túy. Các hành vi này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn đe dọa an ninh quốc gia và an toàn hàng hải. Cần phân loại rõ ràng các loại tội phạm để có biện pháp đấu tranh hiệu quả.

1.2. Vai trò của luật biển quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm

Luật biển quốc tế, đặc biệt là UNCLOS, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các quốc gia trong việc bảo vệ an ninh trên biển. Các điều khoản trong công ước này tạo điều kiện cho sự hợp tác quốc tế trong việc ngăn chặn và xử lý các hành vi tội phạm trên biển.

II. Thách thức trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển

Mặc dù có nhiều quy định và cơ chế hợp tác, việc đấu tranh chống tội phạm trên biển vẫn gặp nhiều thách thức. Các quốc gia thường thiếu nguồn lực và công nghệ cần thiết để phát hiện và ngăn chặn tội phạm. Hơn nữa, sự khác biệt trong luật pháp và chính sách giữa các quốc gia cũng gây khó khăn trong việc phối hợp hành động.

2.1. Thiếu nguồn lực và công nghệ

Nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, không có đủ nguồn lực tài chính và công nghệ để thực hiện các biện pháp phòng ngừa và xử lý tội phạm trên biển. Điều này dẫn đến việc tội phạm có thể hoạt động một cách dễ dàng.

2.2. Khó khăn trong hợp tác quốc tế

Sự khác biệt trong luật pháp và chính sách giữa các quốc gia có thể gây khó khăn trong việc hợp tác. Các quốc gia cần phải thống nhất về các quy định và quy trình để có thể phối hợp hiệu quả trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển.

III. Phương pháp đấu tranh chống tội phạm trên biển hiệu quả

Để đấu tranh hiệu quả chống tội phạm trên biển, các quốc gia cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ thông tin và công nghệ, cũng như đào tạo nhân lực là những yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác này.

3.1. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển. Các quốc gia cần ký kết các hiệp định hợp tác và tham gia vào các tổ chức quốc tế để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi pháp luật

Đào tạo nhân lực cho lực lượng thực thi pháp luật là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào việc nâng cao kỹ năng phát hiện và xử lý tội phạm trên biển, cũng như sử dụng công nghệ hiện đại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong đấu tranh chống tội phạm trên biển

Nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp hiệu quả trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ hiện đại và tăng cường hợp tác quốc tế đã giúp giảm thiểu các hành vi tội phạm trên biển. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các phương pháp để đạt được kết quả tốt hơn.

4.1. Các trường hợp thành công trong đấu tranh chống tội phạm

Có nhiều trường hợp thành công trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển, như việc bắt giữ các băng nhóm cướp biển ở Somalia. Những thành công này cho thấy tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế và áp dụng công nghệ hiện đại.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện

Cần có các nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển. Việc này sẽ giúp các quốc gia rút ra bài học và cải thiện các chiến lược trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của đấu tranh chống tội phạm trên biển

Đấu tranh chống tội phạm trên biển là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các quốc gia cần tiếp tục hợp tác và nâng cao năng lực để đối phó với các thách thức mới. Tương lai của đấu tranh chống tội phạm trên biển phụ thuộc vào sự quyết tâm và cam kết của các quốc gia trong việc thực hiện các quy định của luật biển quốc tế.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác quốc tế

Sự hợp tác quốc tế sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển. Các quốc gia cần phải cam kết thực hiện các hiệp định và quy định quốc tế để bảo vệ an ninh hàng hải.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các định hướng phát triển rõ ràng trong việc đấu tranh chống tội phạm trên biển. Việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện quy trình hợp tác sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội phạm trên biển đang trở thành một thách thức nghiêm trọng đối với an ninh quốc tế và trật tự hàng hải toàn cầu. Theo báo cáo của Cơ quan Hàng hải quốc tế (IMB) năm 2011, trong chín tháng đầu năm, số vụ tấn công tàu bè trên thế giới đạt mức kỷ lục 352 vụ, tăng 63 vụ so với cùng kỳ năm trước. Tình trạng này không chỉ đe dọa tính mạng, tài sản của con người mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động thương mại quốc tế, khi khoảng 90% hàng hóa toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển. Luận văn tập trung nghiên cứu các hành vi tội phạm trên biển theo quy định của Công ước Luật biển quốc tế năm 1982 (UNCLOS) và các văn bản pháp luật quốc tế, đồng thời phân tích thực tiễn đấu tranh chống tội phạm trên biển tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các vùng biển nằm trong quyền tài phán của quốc gia ven biển và vùng biển quốc tế, với mục tiêu làm rõ cơ sở pháp lý, thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm trên biển. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia, đảm bảo an ninh hàng hải và thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý quốc tế về quyền tài phán và chủ quyền quốc gia trên biển, đặc biệt là các quy định của Công ước Luật biển năm 1982 (UNCLOS). Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết chủ quyền và quyền tài phán quốc gia ven biển: xác định phạm vi và quyền hạn của quốc gia ven biển đối với các vùng biển nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.
• Lý thuyết hợp tác quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm trên biển: nhấn mạnh vai trò của các điều ước quốc tế, cơ chế hợp tác đa phương và song phương nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi phạm tội trên biển.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: tội phạm trên biển, quyền tài phán, cướp biển, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa, quyền truy đuổi, hợp tác quốc tế, và trách nhiệm pháp lý quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp bốn phương pháp nghiên cứu chính:

• Phương pháp thống kê: thu thập và phân tích số liệu về tình hình tội phạm trên biển quốc tế và khu vực, ví dụ như số vụ cướp biển tại vùng biển Châu Á tăng 5% năm 2009 so với năm trước.
• Phương pháp phân tích: nghiên cứu các quy định pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam liên quan đến tội phạm trên biển, phân tích các điều khoản trong UNCLOS và các công ước quốc tế khác.
• Phương pháp tổng hợp: tổng hợp các tài liệu, báo cáo, văn bản pháp luật và các nghiên cứu trước đây để xây dựng hệ thống kiến thức toàn diện về chủ đề.
• Phương pháp so sánh: so sánh các quy định pháp luật quốc tế với pháp luật Việt Nam, đồng thời so sánh các cơ chế hợp tác quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm trên biển.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm Công ước Luật biển năm 1982, các công ước Geneve năm 1958, các văn bản pháp luật Việt Nam, báo cáo của IMB, các tài liệu chuyên ngành và các ấn phẩm khoa học. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các văn bản pháp luật và số liệu thống kê liên quan trong giai đoạn từ năm 1958 đến 2013. Thời gian nghiên cứu tập trung vào các diễn biến tội phạm trên biển trong khoảng 10 năm gần đây, đặc biệt là từ năm 2000 đến 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tội phạm trên biển diễn biến phức tạp và gia tăng: Số vụ cướp biển tại vùng biển Châu Á năm 2009 là 1.010 vụ, tăng 5% so với năm 2008. Tại vùng vịnh Eden, Biển Đỏ và Somalia, số vụ cướp biển tăng từ 44 vụ năm 2007 lên 130 vụ trong 6 tháng đầu năm 2009. Tình trạng này đe dọa nghiêm trọng an ninh hàng hải và thương mại quốc tế.

2. Cơ sở pháp lý quốc tế về đấu tranh chống tội phạm trên biển còn hạn chế: UNCLOS 1982 quy định các nguyên tắc chung về quyền tài phán và hợp tác quốc tế, nhưng chỉ áp dụng cho tội cướp biển ở vùng biển quốc tế, chưa bao phủ đầy đủ các hành vi phạm tội trong vùng biển thuộc quyền tài phán quốc gia. Ví dụ, Công ước chưa quy định rõ về tội vận chuyển nô lệ hay phát sóng trái phép trên biển.

3. Việt Nam đã chủ động gia nhập và thực thi các điều ước quốc tế: Việt Nam đã ban hành Luật Biển 2012, phù hợp với UNCLOS 1982, quy định rõ quyền chủ quyền và quyền tài phán trong các vùng biển nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp, đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Việt Nam cũng tham gia các hiệp định hợp tác khu vực như ReCAAP nhằm tăng cường phòng chống cướp biển.

4. Hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt trong đấu tranh chống tội phạm trên biển: Các cơ chế hợp tác đa phương như Hiệp định ReCAAP (có 16 quốc gia thành viên) đã mở rộng phạm vi áp dụng và tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp truy bắt tội phạm. Tuy nhiên, việc thực thi còn gặp khó khăn do sự khác biệt về pháp luật và năng lực thực thi của các quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân gia tăng tội phạm trên biển xuất phát từ sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, tạo điều kiện cho các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia hoạt động tinh vi và khó kiểm soát. Sự phức tạp của các vùng biển với nhiều vùng tài phán chồng lấn cũng làm khó khăn cho việc xử lý tội phạm. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã mở rộng phạm vi nghiên cứu không chỉ tập trung vào tội cướp biển mà còn bao quát nhiều loại tội phạm khác như buôn bán ma túy, vận chuyển nô lệ, phá hoại môi trường biển.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng tăng số vụ cướp biển theo năm và bảng so sánh các quyền tài phán của quốc gia ven biển trong các vùng biển khác nhau. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ vai trò của luật quốc tế và pháp luật quốc gia trong việc bảo vệ an ninh hàng hải, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác quốc tế để đối phó hiệu quả với tội phạm trên biển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý quốc gia về đấu tranh chống tội phạm trên biển: Cần bổ sung, sửa đổi các quy định pháp luật để phù hợp với các điều ước quốc tế, mở rộng phạm vi xử lý các loại tội phạm trên biển, đặc biệt là các hành vi chưa được quy định rõ trong UNCLOS. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp, Bộ Công an.

2. Tăng cường năng lực thực thi pháp luật và giám sát trên biển: Đầu tư trang thiết bị, công nghệ giám sát hiện đại, đào tạo lực lượng chức năng chuyên trách để nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý tội phạm trên biển. Thời gian thực hiện: 3 năm. Chủ thể: Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Giao thông Vận tải.

3. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế và khu vực: Tham gia tích cực các cơ chế hợp tác đa phương như ReCAAP, ASEANPOL, INTERPOL, đồng thời ký kết các hiệp định song phương về tương trợ tư pháp, trao đổi thông tin và phối hợp truy bắt tội phạm. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Công an.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp vận tải biển: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo về an ninh hàng hải, phòng chống tội phạm trên biển cho các chủ tàu, thủy thủ đoàn và cộng đồng ven biển nhằm tăng cường phòng ngừa. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể: Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Công an, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về biển và an ninh hàng hải: Giúp xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý, phòng chống tội phạm trên biển.

2. Lực lượng thực thi pháp luật và hải quân: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để nâng cao năng lực tuần tra, kiểm soát và xử lý các hành vi phạm tội trên biển.

3. Các nhà nghiên cứu và giảng viên luật quốc tế: Là tài liệu tham khảo quan trọng trong giảng dạy và nghiên cứu về luật biển quốc tế và tội phạm trên biển.

4. Doanh nghiệp vận tải biển và các tổ chức liên quan: Nâng cao nhận thức về an ninh hàng hải, từ đó chủ động phòng ngừa rủi ro và phối hợp với các cơ quan chức năng trong đấu tranh chống tội phạm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội phạm trên biển bao gồm những hành vi nào?
   Tội phạm trên biển gồm cướp biển, buôn bán ma túy, vận chuyển nô lệ, phát sóng trái phép, phá hoại môi trường biển, khủng bố trên biển và các hành vi vi phạm pháp luật khác trên vùng biển quốc tế và vùng biển thuộc quyền tài phán quốc gia.

2. Quyền tài phán của quốc gia ven biển được xác định như thế nào?
   Quyền tài phán được xác định theo các vùng biển: nội thủy, lãnh hải (12 hải lý), vùng tiếp giáp lãnh hải (12 hải lý tiếp theo), vùng đặc quyền kinh tế (200 hải lý) và thềm lục địa, với các quyền khác nhau về lập pháp, hành pháp và tư pháp.

3. UNCLOS 1982 có những hạn chế gì trong đấu tranh chống tội phạm trên biển?
   UNCLOS chỉ áp dụng cho tội cướp biển ở vùng biển quốc tế, chưa quy định đầy đủ về các loại tội phạm khác và chưa bao phủ các hành vi phạm tội trong vùng biển thuộc quyền tài phán quốc gia.

4. Việt Nam đã có những biện pháp gì để chống tội phạm trên biển?
   Việt Nam đã ban hành Luật Biển 2012, tham gia các điều ước quốc tế, thiết lập cơ chế hợp tác khu vực như ReCAAP, đồng thời tăng cường năng lực thực thi pháp luật và giám sát trên biển.

5. Hợp tác quốc tế đóng vai trò thế nào trong phòng chống tội phạm trên biển?
   Hợp tác quốc tế giúp trao đổi thông tin, phối hợp truy bắt tội phạm, thống nhất quy trình xử lý và tăng cường năng lực cho các quốc gia, từ đó nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm trên biển.

Kết luận

• Tội phạm trên biển đang gia tăng về số lượng và mức độ nguy hiểm, đe dọa an ninh hàng hải và thương mại quốc tế.
• UNCLOS 1982 và các công ước quốc tế tạo cơ sở pháp lý quan trọng nhưng còn nhiều hạn chế cần được bổ sung, hoàn thiện.
• Việt Nam đã chủ động gia nhập và thực thi các điều ước quốc tế, đồng thời xây dựng pháp luật phù hợp để bảo vệ chủ quyền và an ninh biển.
• Hợp tác quốc tế và khu vực là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả đấu tranh chống tội phạm trên biển.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường năng lực thực thi, đẩy mạnh hợp tác và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm bảo đảm an ninh hàng hải bền vững.

Tiếp theo, các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu cần triển khai các đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm trên biển, góp phần giữ vững hòa bình, an ninh và phát triển kinh tế biển quốc gia. Để biết thêm chi tiết và cập nhật các nghiên cứu mới, độc giả được khuyến khích tiếp tục theo dõi các ấn phẩm chuyên ngành và tham gia các diễn đàn pháp lý quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG 1. KHÁI LƢỢC VỀ HOẠT ĐỘNG TỘI PHẠM TRÊN BIỂN VÀ ĐẠI DƢƠNG Luật quốc tế là tổng thể những nguyên tắc và quy phạm pháp lý do các quốc gia và các chủ thể khác thỏa thuận xây dựng nên nhằm điều chỉnh quan hệ phát sinh trong đời sống quốc tế. Luật quốc tế là hệ thống pháp luật tồn tại song song và độc lập với hệ thống pháp luật của các quốc gia, có chức năng điều chỉnh các quan hệ phát sinh về an ninh, chính trị, thương mại, giáo dục, y tế, môi trường…trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng giữa các chủ thể của luật quốc tế (gồm quốc gia - chủ thể cơ bản, tổ chức liên chính phủ- chủ thể hạn chế, các dân tộc đang đấu tranh giành quyền tự quyết -chủ thể đặc biệt). Đặc trưng cơ bản của Luật quốc tế là không có cơ quan lập pháp quốc tế để điều chỉnh các quan hệ quốc tế, không có quốc gia nào có thẩm quyền đặt ra các quy tắc xử sự để bắt buộc các quốc gia khác phải tuân thủ và thực hiện.

Tất cả các quy phạm pháp luật quốc tế được các chủ thể của luật quốc tế tự nguyện chấp nhận thông qua hành vi ký kết hoặc gia nhập các điều ước quốc tế, hoặc thừa nhận các quy phạm tập quán quốc tế đã tồn tại trong thực tiễn để điều chỉnh các quan hệ quốc tế phát sinh giữa họ với nhau. Hệ thống pháp luật quốc tế cũng không tồn tại một cơ quan, tổ chức cũng như quốc gia nào có thể đơn phương xác định giá trị đẳng cấp và thứ bậc của các loại nguồn luật quốc tế. Quan hệ pháp luật quốc tế được xây dựng và tồn tại trên cơ sở bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia do vậy, cũng như cơ chế xây dựng luật quốc tế, cơ chế thực thi, tuân thủ pháp luật quốc tế mang tính chất tự điều chỉnh với những đảm bảo về pháp lý do các chủ thể luật quốc tế thỏa thuận tạo ra. Chính vì vậy hệ thống pháp luật quốc tế không tồn tại một bộ máy "hành pháp" và "tư pháp" chung, đứng trên các quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế để tổ chức thực hiện hoặc áp dụng các biện pháp cưỡng chế thực thi 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] luật quốc tế mà chính lợi ích thiết thực, sống còn và nhu cầu hợp tác cùng phát triển của các quốc gia đã hình thành ý thức tự tuân thủ và thực thi pháp luật quốc tế của các chủ thể.

Luật quốc tế chỉ có thể thực hiện một cách thống nhất và có hiệu quả khi các chủ thể của luật quốc tế thực thi và tuân thủ một cách tự nguyện. Trong trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật quốc tế, căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm của chủ thể mà các biện pháp cưỡng chế của luật quốc tế sẽ được áp dụng một cách tương xứng. Biện pháp cưỡng chế trong luật quốc tế có thể là các biện pháp cưỡng chế phi vũ trang như đình chỉ một phần hoặc toàn bộ quan hệ kinh tế, đường sắt, hàng hải, hàng không, bưu chính, ngoại giao…và biện pháp dùng sức mạnh vũ trang (sử dụng vũ lực) nếu xét thấy những biện pháp phi vũ trang là không thích hợp hoặc đã tỏ ra không thích hợp. Biện pháp cưỡng chế vũ trang chỉ do Hội đồng bảo an Liên Hợp quốc quyết định trong trường hợp đặc biệt cần thiết nhằm mục đích bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế và được cụ thể hóa tại Hiến chương Liên hợp quốc.

Khi quyết định áp dụng các biện pháp nhằm bảo vệ hòa bình và an ninh quốc tế, Hội đồng bảo an Liên hợp quốc chỉ nhân danh các quốc gia, thay mặt các quốc gia thành viên Liên hợp quốc chứ không phải nhân danh Hội đồng bảo an hay bất cứ quốc gia thành viên nào của Hội đồng bảo an vì đây không phải là cơ quan "tối cao" đứng trên các quốc gia để áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành luật quốc tế đối với các quốc gia trong quan hệ quốc tế. Ngày nay, một nhân tố quan trọng góp phần bảo đảm thực hiện một cách có hiệu quả luật quốc tế đó là sức mạnh của dư luận tiến bộ và sự đấu tranh của nhân dân trên toàn thế giới vì hòa bình dân chủ, tiến bộ và văn minh. Mặc dù không mang tính quyết định nhưng dư luận tiến bộ thế giới sẽ có tác động và sức ép chính trị nhất định đối với các quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế trong việc thực thi, tuân thủ luật quốc tế một cách triệt để hơn. Trong khoa học luật quốc tế, quy phạm pháp luật quốc tế được hiểu là những quy tắc xử sự do các chủ thể của luật quốc tế thỏa thuận xây dựng nên hoặc thừa nhận giá trị pháp lý của chúng để điều chỉnh các quan hệ quốc tế.

12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Quy phạm pháp luật quốc tế là công cụ cơ bản và quan trọng nhất có chức năng điều chỉnh các quan hệ diễn ra giữa các chủ thể luật quốc tế và là hạt nhân trong cấu trúc của hệ thống pháp luật quốc tế. Khác với các quy phạm pháp luật của mỗi quốc gia do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong nước- quan hệ đối nội, hệ thống quy phạm pháp luật quốc tế do các quốc gia và các chủ thể khác của luật quốc tế thỏa thuận thừa nhận hoặc xây dựng nên trên cơ sở tự nguyện và bình đẳng, là công cụ điều chỉnh các quan hệ vượt ra ngoài phạm vi lãnh thổ và pháp luật của mỗi quốc gia - quan hệ đối ngoại, quan hệ quốc tế. Quy phạm pháp luật quốc tế là sản phẩm thể hiện sự thỏa thuận về ý chí, lợi ích của các quốc gia trong quan hệ quốc tế. Nội dung của quy phạm pháp luật quốc tế luôn chứa đựng các quyền và nghĩa vụ pháp lý quốc tế của các chủ thể luật quốc tế với nhau.

Chính vì vậy, có thể khẳng định rằng, nội dung của các quy phạm pháp luật quốc tế là cơ sở pháp lý để đánh giá tính pháp lý của các hành vi của các chủ thể khác khi tham gia vào các quan hệ pháp luật quốc tế. Mọi hành vi vi phạm các quy định của pháp luật quốc tế là cơ sở pháp lý để xác định trách nhiệm pháp lý quốc tế đối với các chủ thể luật quốc tế. Hệ thống các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế chính là những tư tưởng chính trị, pháp lý mang tính chỉ đạo, bao trùm và có giá trị bắt buộc chung (juscogens) đối với mọi chủ thể của luật quốc tế và được áp dụng trong mọi điều kiện, hoàn cảnh và trong mọi lĩnh vực của quan hệ quốc tế. Các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế thể hiện tập trung nhất những tư tưởng chính trị pháp lý và cách xử sự của các chủ thể của luật quốc tế trong quá trình thiết lập và thực hiện các quan hệ quốc tế đồng thời cũng là những tư tưởng chỉ đạo cho quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật quốc tế.

Luật quốc tế hiện đại thừa nhận các nguyên tắc cơ bản sau đây: - Nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia - Nguyên tắc cấm dùng vũ lực và đe dọa dùng vũ lực 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Nguyên tắc giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế - Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia khác - Nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau - Nguyên tắc dân tộc tự quyết. Hiện nay, các ngành luật độc lập của pháp luật quốc tế như Luật ngoại giao và lãnh sự, Luật hàng không dân dụng quốc tế, Luật môi trường quốc tế, Luật nhân đạo quốc tế, Luật kinh tế quốc tế… và các nguyên tắc, các quy phạm tiến bộ trước đó ngày càng được củng cố và hoàn thiện có tính kế thừa để điều chỉnh các quan hệ quốc tế vì hòa bình, an ninh quốc tế và tiến bộ xã hội. Trong các ngành luật trên cũng cần kể đến sự phát triển không ngừng của ngành Luật biển quốc tế. Công ước của Liên Hợp quốc về luật biển năm 1982-UNCLOS (gồm 17 phần, 320 điều và 9 phụ lục) là kết quả đấu tranh gay go để giải quyết nhiều loại mâu thuẫn phức tạp khác nhau về lợi ích giữa nhiều loại quốc gia nhưng chủ yếu là cuộc đấu tranh giữa các nước độc lập dân tộc đang phát triển được các nước xã hội chủ nghĩa ủng hộ nhằm chống lại những âm mưu và hành động xấu xa của các nước đế quốc và tư bản chủ nghĩa trên biển và đại dương.

Việc thông qua Công ước là một bước quan trọng trên con đường xây dựng một chế độ pháp lý toàn diện của đại dương thế giới, là một đóng góp quan trọng vào việc gìn giữ hòa bình, công lý và tiến bộ cho tất cả các dân tộc trên thế giới đặc biệt là những điều khoản liên quan đến việc thiết lập chế độ pháp lý đối với biển cả và đại dương đã tạo điều kiện cho việc sử dụng công bằng và có hiệu quả những nguồn tài nguyên của chúng, việc liên lạc quốc tế, công tác nghiên cứu, bảo vệ môi trường biển cũng như bảo vệ tài nguyên sinh vật biển. Công ước cũng thể hiện sự hợp tác quốc tế nhiều mặt trên cơ sở bình đẳng tôn trọng chủ quyền và cùng có lợi giữa các quốc gia trên các vùng biển khác nhau nhằm sử dụng biển và các tài nguyên biển vì lợi ích chính đáng của mọi quốc gia và vì lợi ích của hòa bình và an ninh quốc tế. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bên cạnh đó, các quốc gia công nhận các nguyên tắc cơ bản của Luật biển quốc tế bao gồm: nguyên tắc tự do biển cả, nguyên tắc đất thống trị biển, nguyên tắc công bằng, nguyên tắc sử dụng biển cả vì mục đích hòa bình, nguyên tắc gìn giữ di sản chung của nhân loại, nguyên tắc sử dụng hợp lý và bảo vệ sinh vật sống trên biển, nguyên tắc bảo vệ môi trường biển. Trong quá trình thực thi và tuân thủ pháp luật quốc tế nói chung cũng như quá trình thiết lập và thực hiện các quan hệ pháp lý quốc tế nói riêng, bên cạnh sự tuân thủ, thực hiện nghiêm chỉnh các quy tắc ứng xử của các chủ thể luật quốc tế thì hiện tượng chủ thể luật quốc tế có hành vi vi phạm pháp luật quốc tế là không thể tránh khỏi.