Luận văn thạc sĩ tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo luật hình sự việt nam

Tìm hiểu về tội không cứu giúp người nguy hiểm theo Luật Hình sự Việt Nam, quy định và hình phạt áp dụng trong các trường hợp cụ thể.

• Tác giả: Thái Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Tiến Việt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo luật hình sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI KHÔNG CỨU GIÚP NGƯỜI ĐANG Ở TRONG TÌNH TRẠNG NGUY HIỂM ĐẾN TÍNH MẠNG THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Quyền sống của con người với tư cách là khách thể đặc biệt cần bảo vệ bằng pháp luật hình sự Việt Nam
• 1.1.1. Khái niệm quyền con người
• 1.1.2. Nội dung quyền sống của con người cần được bảo vệ bằng pháp luật hình sự Việt Nam
• 1.2. Khái niệm và ý nghĩa của việc quy định tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng trong luật hình sự Việt Nam
• 1.2.1. Khái niệm tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo luật hình sự Việt Nam
• 1.2.2. Ý nghĩa của việc quy định tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo luật hình sự Việt Nam
• 1.3. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của quy định về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo luật hình sự Việt Nam từ sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến nay
• 1.3.1. Giai đoạn từ sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945 đến trước pháp điển hóa lần thứ nhất - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1985
• 1.3.2. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước pháp điển hóa lần thứ hai - Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999
• 2. CHƯƠNG 2: TỘI KHÔNG CỨU GIÚP NGƯỜI ĐANG Ở TRONG TÌNH TRẠNG NGUY HIỂM ĐẾN TÍNH MẠNG THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ BỘ LUẬT HÌNH SỰ MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo Bộ luật hình sự Việt Nam
• 2.1.1. Những dấu hiệu pháp lý hình sự
• 2.1.2. Phân biệt tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng với một số tội phạm khác theo luật hình sự Việt Nam
• 2.1.2.1. Phân biệt tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng với tội giết người
• 2.1.2.2. Phân biệt tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng với tội giúp người khác tự sát
• 2.1.2.3. Phân biệt tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng với tội bức tử
• 2.1.2.4. Phân biệt tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng với tội vô ý làm chết người
• 2.2. Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo bộ luật hình sự một số nước trên thế giới
• 2.2.1. Bộ luật hình sự Liên bang Nga
• 2.2.2. Bộ luật hình sự Nhật Bản
• 2.2.3. Bộ luật hình sự Cộng hòa liên bang Đức
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN XÉT XỬ VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG QUY ĐỊNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI KHÔNG CỨU GIÚP NGƯỜI ĐANG Ở TRONG TÌNH TRẠNG NGUY HIỂM ĐẾN TÍNH MẠNG
• 3.1. Thực tiễn xét xử tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng
• 3.1.1. Tình hình xét xử
• 3.1.2. Một số tồn tại, vướng mắc và các nguyên nhân có bản
• 3.2. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả áp dụng quy định Bộ luật hình sự Việt Nam về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng
• 3.2.1. Về phương diện thực tiễn
• 3.2.2. Về phương diện lập pháp
• 3.2.3. Về phương diện lý luận
• 3.3. Những giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật hình sự Việt Nam về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng
• 3.3.1. Hoàn thiện Bộ luật hình sự Việt Nam
• 3.3.2. Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật
• 3.3.3. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ tư pháp, tăng cường phối hợp giữa các chủ thể phòng ngừa tội phạm trong công tác đấu tranh phòng, chống tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm

Tội không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng là một vấn đề pháp lý quan trọng trong luật hình sự Việt Nam. Quy định này không chỉ phản ánh trách nhiệm của cá nhân đối với xã hội mà còn thể hiện giá trị nhân văn trong việc bảo vệ quyền sống của con người. Theo Bộ luật hình sự Việt Nam, hành vi không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm có thể bị xử lý hình sự, nhằm ngăn chặn những hành vi thờ ơ, vô cảm trước tính mạng của người khác.

1.1. Khái niệm và ý nghĩa của tội không cứu giúp

Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng được quy định tại Điều 102 Bộ luật hình sự. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đi ngược lại với đạo đức xã hội. Ý nghĩa của việc quy định tội này là nhằm bảo vệ quyền sống của con người, khuyến khích hành vi cứu giúp trong những tình huống khẩn cấp.

1.2. Quyền sống của con người và trách nhiệm cứu giúp

Quyền sống là quyền cơ bản nhất của con người, được ghi nhận trong nhiều văn bản pháp lý quốc tế và trong Hiến pháp Việt Nam. Trách nhiệm cứu giúp người khác trong tình trạng nguy hiểm không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là nghĩa vụ đạo đức của mỗi cá nhân trong xã hội.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội không cứu giúp

Mặc dù có quy định rõ ràng về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm, nhưng việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hiểu biết của người dân về trách nhiệm pháp lý của mình trong các tình huống khẩn cấp. Điều này dẫn đến việc nhiều người không dám can thiệp hoặc cứu giúp, lo ngại về hậu quả pháp lý.

2.1. Thực trạng áp dụng pháp luật về tội không cứu giúp

Trong giai đoạn từ 2009 đến 2013, số vụ án liên quan đến tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm rất thấp, cho thấy sự thờ ơ của xã hội đối với vấn đề này. Nhiều trường hợp không được xử lý kịp thời, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho nạn nhân.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng không cứu giúp

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm bao gồm sự thiếu hiểu biết về pháp luật, tâm lý e ngại bị liên lụy và sự thờ ơ của cộng đồng. Những yếu tố này cần được khắc phục thông qua giáo dục và tuyên truyền pháp luật.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý tội không cứu giúp

Để nâng cao hiệu quả xử lý tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía cơ quan nhà nước và cộng đồng. Việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong các tình huống khẩn cấp là rất cần thiết.

3.1. Tuyên truyền và giáo dục pháp luật

Cần tổ chức các chương trình tuyên truyền về quyền sống và trách nhiệm cứu giúp người khác. Các hoạt động này có thể được thực hiện qua các phương tiện truyền thông, hội thảo và các buổi tọa đàm tại cộng đồng.

3.2. Cải cách quy định pháp luật

Cần xem xét và cải cách các quy định pháp luật liên quan đến tội không cứu giúp để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc xử lý các hành vi vi phạm. Điều này bao gồm việc làm rõ các dấu hiệu pháp lý và trách nhiệm hình sự của người không cứu giúp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội không cứu giúp

Nghiên cứu về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng đã chỉ ra rằng, việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn còn nhiều bất cập. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá hiệu quả của các quy định hiện hành và đề xuất các giải pháp cải thiện.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn xét xử

Các nghiên cứu cho thấy rằng, số vụ án liên quan đến tội không cứu giúp vẫn còn thấp, điều này phản ánh sự thiếu quan tâm của xã hội đối với vấn đề này. Cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao nhận thức của người dân.

4.2. Những bài học từ các nước khác

Nghiên cứu kinh nghiệm từ các quốc gia khác cho thấy, việc quy định rõ ràng và nghiêm khắc về trách nhiệm cứu giúp có thể tạo ra sự thay đổi tích cực trong hành vi của người dân. Việt Nam có thể học hỏi từ những mô hình này để cải thiện tình hình.

V. Kết luận và tương lai của tội không cứu giúp

Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết triệt để. Việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong xã hội là rất quan trọng để bảo vệ quyền sống của con người. Tương lai của quy định này phụ thuộc vào sự đồng lòng của cả cộng đồng và các cơ quan chức năng.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền sống

Bảo vệ quyền sống không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân trong xã hội. Mỗi hành động cứu giúp đều có thể cứu sống một mạng người.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có những chính sách và quy định pháp luật rõ ràng hơn để khuyến khích hành vi cứu giúp. Đồng thời, việc giáo dục và nâng cao nhận thức về tội không cứu giúp cũng cần được chú trọng hơn trong các chương trình giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền sống là quyền cơ bản và thiêng liêng nhất của con người, được bảo vệ nghiêm ngặt bởi pháp luật Việt Nam. Theo số liệu thống kê từ năm 2009 đến 2013, trong tổng số 331.889 vụ án và 593.979 bị cáo được xét xử trên toàn quốc, chỉ có 22 vụ án (chiếm khoảng 0,007%) và 29 bị cáo bị xét xử về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng. Tỷ lệ này tuy nhỏ nhưng phản ánh thái độ thờ ơ, suy thoái đạo đức của một bộ phận xã hội đối với tính mạng con người. Luận văn tập trung nghiên cứu tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo Bộ luật Hình sự Việt Nam, phân tích các dấu hiệu pháp lý, đánh giá thực tiễn xét xử trong giai đoạn 2009-2013 và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành, so sánh với một số nước trên thế giới và thực tiễn xét xử tại Việt Nam. Mục tiêu nhằm làm rõ khái niệm, dấu hiệu cấu thành tội phạm, đồng thời đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao nhận thức xã hội về trách nhiệm cứu giúp người gặp nguy hiểm, góp phần bảo vệ quyền sống – một trong những quyền con người quan trọng nhất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết pháp luật hình sự và nhân quyền, trong đó:

• Lý thuyết quyền con người: Quyền sống là quyền tự nhiên, bẩm sinh và được pháp luật bảo vệ, là khách thể đặc biệt của tội không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.
• Lý thuyết cấu thành tội phạm: Bao gồm bốn dấu hiệu pháp lý cơ bản: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan của tội phạm.
• Mô hình trách nhiệm hình sự: Phân biệt trách nhiệm hình sự theo mức độ lỗi và vai trò của người phạm tội, đặc biệt là người có nghĩa vụ cứu giúp theo pháp luật hoặc nghề nghiệp.
• Khái niệm không hành động phạm tội: Hành vi bỏ mặc người khác trong tình trạng nguy hiểm mà không cứu giúp, mặc dù có điều kiện và khả năng.

Các khái niệm chính gồm: quyền sống, tội không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, dấu hiệu cấu thành tội phạm, trách nhiệm hình sự, và nguyên tắc áp dụng hình phạt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật lịch sử và biện chứng, kết hợp các phương pháp nghiên cứu đặc thù của khoa học luật hình sự:

• Phân tích và tổng hợp: Xử lý các văn bản pháp luật, tài liệu khoa học, và số liệu thực tiễn.
• So sánh, đối chiếu: Giữa các quy định pháp luật Việt Nam và một số nước như Liên bang Nga, Nhật Bản, Đức.
• Diễn dịch và quy nạp: Rút ra các quy luật, nguyên tắc từ các trường hợp cụ thể.
• Phương pháp thống kê và điều tra xã hội học: Thu thập và phân tích số liệu về các vụ án, bị cáo trong giai đoạn 2009-2013.
• Cỡ mẫu: Tổng hợp toàn bộ các vụ án và bị cáo liên quan đến tội không cứu giúp trong 5 năm, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.
• Phương pháp chọn mẫu: Toàn bộ dữ liệu vụ án được thu thập từ hệ thống Tòa án nhân dân trên toàn quốc.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu và thực tiễn xét xử trong giai đoạn 2009-2013, đồng thời nghiên cứu lịch sử lập pháp từ 1945 đến 2014.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan và thực tiễn, giúp luận văn có cơ sở vững chắc để đánh giá và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ xét xử tội không cứu giúp rất thấp nhưng có xu hướng tăng nhẹ: Trong giai đoạn 2009-2013, chỉ có 22 vụ án và 29 bị cáo bị xét xử, chiếm khoảng 0,007% tổng số vụ án và bị cáo. Năm 2011 tỷ lệ này cao nhất với 0,01% vụ án và 0,006% bị cáo.

2. Phân hóa trách nhiệm hình sự rõ ràng: Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định khung hình phạt từ cảnh cáo đến 5 năm tù, tùy theo vai trò và mức độ lỗi của người phạm tội, đặc biệt với người có nghĩa vụ cứu giúp theo pháp luật hoặc nghề nghiệp.

3. Dấu hiệu cấu thành tội phạm chưa được cụ thể hóa đầy đủ: Mặc dù Bộ luật đã quy định, nhưng vẫn còn thiếu các quy định chi tiết về dấu hiệu chủ thể, điều kiện cứu giúp và cách xác định "thấy" người khác trong tình trạng nguy hiểm.

4. So sánh với pháp luật một số nước: Các nước như Liên bang Nga, Nhật Bản, Đức cũng quy định tội không cứu giúp nhưng có sự khác biệt về mức độ xử lý và phạm vi áp dụng, cho thấy Việt Nam cần hoàn thiện hơn để phù hợp với xu hướng quốc tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tỷ lệ xét xử tội không cứu giúp thấp có thể do khó khăn trong việc chứng minh hành vi và hậu quả, cũng như nhận thức xã hội còn hạn chế về trách nhiệm cứu giúp người khác. Việc phân hóa trách nhiệm hình sự theo vai trò và lỗi là phù hợp với nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm, giúp tránh oan sai và nâng cao hiệu quả xử lý.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã làm rõ hơn các dấu hiệu cấu thành và đề xuất cách hiểu thống nhất về khái niệm "thấy" và "có điều kiện cứu giúp". Việc so sánh với pháp luật nước ngoài cho thấy Việt Nam cần bổ sung quy định chi tiết hơn về nghĩa vụ cứu giúp trong các trường hợp đặc thù.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là giúp các cơ quan tố tụng áp dụng pháp luật chính xác, đồng thời nâng cao nhận thức xã hội về trách nhiệm cứu giúp người gặp nguy hiểm, góp phần bảo vệ quyền sống – quyền con người cơ bản nhất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện số vụ án, số bị cáo theo năm, phân tích chế tài và đặc điểm nhân thân bị cáo, giúp minh họa rõ ràng xu hướng và đặc điểm tội phạm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về tội không cứu giúp: Cần bổ sung quy định chi tiết về dấu hiệu chủ thể, điều kiện cứu giúp, cách xác định "thấy" người khác trong tình trạng nguy hiểm, nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc điều tra, truy tố và xét xử. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật: Đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục về trách nhiệm cứu giúp người khác trong cộng đồng, đặc biệt tại các trường học, cơ quan, tổ chức xã hội để nâng cao ý thức trách nhiệm xã hội. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan truyền thông.

3. Nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ tư pháp: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về pháp luật hình sự liên quan đến tội không cứu giúp, kỹ năng điều tra, truy tố, xét xử nhằm đảm bảo áp dụng pháp luật thống nhất và chính xác. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.

4. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan phòng chống tội phạm: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa công an, viện kiểm sát, tòa án và các tổ chức xã hội trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý tội không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Bộ Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án.

5. Xây dựng hệ thống giám sát và báo cáo định kỳ: Thiết lập hệ thống thu thập, phân tích số liệu về tội không cứu giúp để đánh giá hiệu quả công tác phòng chống và điều chỉnh chính sách kịp thời. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, các cơ quan thống kê.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về tội không cứu giúp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực hình sự.

2. Cán bộ tư pháp (công an, viện kiểm sát, tòa án): Áp dụng kiến thức và phân tích trong luận văn để nâng cao chất lượng điều tra, truy tố, xét xử, đảm bảo công bằng và đúng pháp luật trong xử lý tội không cứu giúp.

3. Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học ngành luật hình sự: Tham khảo luận văn để hiểu sâu sắc về tội không cứu giúp, các vấn đề lý luận và thực tiễn, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

4. Các tổ chức xã hội, truyền thông và cộng đồng: Nâng cao nhận thức về trách nhiệm cứu giúp người khác, thúc đẩy hành vi tích cực trong xã hội, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, nhân văn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng là gì?
   Là hành vi của người có năng lực trách nhiệm hình sự, thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, có điều kiện cứu giúp nhưng cố ý bỏ mặc dẫn đến người đó chết. Ví dụ: không cứu người bị tai nạn giao thông mặc dù có thể giúp.

2. Điều kiện để truy cứu trách nhiệm hình sự tội này là gì?
   Phải có hậu quả chết người do không được cứu giúp kịp thời, người phạm tội có năng lực trách nhiệm hình sự, đủ tuổi, và có điều kiện thực tế để cứu giúp mà không gây nguy hiểm cho bản thân.

3. Phân biệt tội không cứu giúp với tội giết người như thế nào?
   Tội giết người là hành vi trực tiếp tước đoạt tính mạng người khác với lỗi cố ý hoặc vô ý. Tội không cứu giúp là hành vi bỏ mặc người khác trong tình trạng nguy hiểm dẫn đến chết, không có hành vi trực tiếp gây chết.

4. Người nào có nghĩa vụ cứu giúp theo pháp luật?
   Ngoài người bình thường, còn có người theo pháp luật hoặc nghề nghiệp có nghĩa vụ cứu giúp như bác sĩ, nhân viên cứu hộ, người điều khiển phương tiện giao thông gây tai nạn.

5. Hình phạt áp dụng cho tội không cứu giúp là gì?
   Theo Bộ luật Hình sự 1999, hình phạt từ cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 5 năm tù tùy theo mức độ và vai trò của người phạm tội, có thể kèm theo cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề.

Kết luận

• Luận văn làm rõ khái niệm, dấu hiệu cấu thành và ý nghĩa pháp lý của tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo pháp luật Việt Nam.
• Phân tích lịch sử hình thành, phát triển và so sánh với pháp luật một số nước, góp phần nâng cao nhận thức về trách nhiệm cứu giúp trong xã hội.
• Đánh giá thực tiễn xét xử trong giai đoạn 2009-2013, chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong áp dụng pháp luật.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường tuyên truyền, đào tạo và phối hợp phòng chống tội phạm hiệu quả.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo gồm hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ tư pháp và tăng cường nhận thức xã hội về trách nhiệm cứu giúp người khác.

Hành động ngay hôm nay để góp phần bảo vệ quyền sống – quyền con người thiêng liêng nhất!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI KHÔNG CỨU GIÚP NGƯỜI ĐANG Ở TRONG TÌNH TRẠNG NGUY HIỂM ĐẾN TÍNH MẠNG THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. QUYỀN SỐNG CỦA CON NGƯỜI VỚI TƯ CÁCH LÀ KHÁCH THỂ ĐẶC BIỆT CẦN BẢO VỆ BẰNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm quyền con người Khát vọng về nhân quyền là một trong những vấn đề thiêng liêng, cơ bản của toàn thể nhân loại. Quyền con người được sinh ra và đồng thời cũng phải bảo đảm thực hiện như một lẽ tự nhiên.

Quyền con người - nhân quyền, dưới góc độ chung nhất được hiểu là những quyền tự nhiên, vốn có của con người. Tuy nhiên, cho đến nay chúng ta khó có thể tìm thấy một định nghĩa truyền thống hay kinh điển nào về quyền con người giống như cách làm thông thường đối với nhiều khái niệm khác. Vì vậy, vấn đề quyền con người không chỉ là vấn đề trọng yếu trong luật pháp quốc tế mà còn là chế định pháp lý cơ bản trong pháp luật của các quốc gia. Ý thức về tôn trọng quyền con người và việc bảo vệ nhân quyền là một quá trình lịch sử lâu dài, liên tục và gắn với lịch sử phát triển của loài người, cũng như sự nghiệp đấu tranh giải phóng con người qua các hình thái kinh tế - xã hội, các giai đoạn đấu tranh giai cấp khác nhau, qua đó quyền con người dần trở thành giá trị cao quý chung của toàn thể nhân loại và cộng đồng quốc tế.

Xét riêng trong khoa học pháp lý Việt Nam, khi bàn về nhân quyền và bảo vệ quyền con người luôn là vấn đề nóng hổi và có tính thời sự. Theo một tài liệu của Liên hợp quốc, từ trước đến nay có đến gần 50 định nghĩa về quyền con người đã được công bố, mỗi định nghĩa tiếp cận vấn đề từ một góc độ nhất định, chỉ ra những thuộc tính nhất định, nhưng không định nghĩa nào bao hàm được tất cả các thuộc tính của quyền con người. Tính phù hợp của 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] các định nghĩa hiện có về quyền con người phụ thuộc vào sự nhìn nhận chủ quan của mỗi cá nhân, tuy nhiên, ở cấp độ quốc tế có một định nghĩa của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc về quyền con người (Office of High Commissioner for Human Rights - OHCHR) thường được trích dẫn bởi các nhà nghiên cứu. Theo định nghĩa này, quyền con người là những bảo đảm pháp lý toàn cầu (universal legal guarantees) có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động (actions) hoặc sự bỏ mặc (omissions) mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép (entitlements) và tự do cơ bản (fundamental freedoms) của con người [61, tr.

Bên cạnh định nghĩa kể trên, một định nghĩa khác cũng được trích dẫn, theo đó, quyền con người là những đặc lợi vốn có tự nhiên mà chỉ con người mới được hưởng trong những điều kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội nhất định. Quyền con người vừa mang tính tự nhiên, vừa mang tính xã hội; mang tính phổ biến nhưng lại mang tính đặc thù; mang tính giai cấp, đồng thời mang tính nhân loại và thống nhất với quyền dân tộc cơ bản… [46, tr. "Nội dung của quyền con người được đề ra, xuất phát từ điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng giai đoạn cách mạng, từ bản chất của chế độ ta. Quyền con người gắn với quyền dân tộc cơ bản và thuộc phạm vi của chủ quyền quốc gia…" [46, tr.

Ngoài ra, nhấn mạnh tầm quan trọng và ý nghĩa của việc nghiên cứu về quyền con người, GS. Lê Cảm đã đưa ra khái niệm bao hàm đầy đủ nội dung của nó: Quyền con người - một phạm trù lịch sử - cụ thể, là giá trị xã hội cao quý nhất được thừa nhận chung của nền văn minh nhân loại và là đặc trưng tự nhiên vốn có cần được tôn trọng và không thể bị tước đoạt của bất kỳ cá nhân nào sinh ra trên trái đất, đồng thời phải được bảo vệ bằng pháp luật bởi các quốc gia - thành viên Liên hợp quốc, cũng như bởi cộng đồng quốc tế [8, tr. 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo tác giả, khái niệm này có ý nghĩa rất lớn không chỉ về mặt quan hệ quốc tế - ngoại giao, lịch sử - chính trị, pháp luật, mà còn có giá trị về mặt khoa học - thực tiễn trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay. Quyền con người có quan hệ biện chứng với nhiều thiết chế như: phẩm giá con người, nhu cầu, khả năng của con người, quyền công dân, phát triển con người, an ninh quốc gia, an ninh quốc tế, tự do, dân chủ…, đặc biệt là mối quan hệ với thiết chế nhà nước và pháp luật.

Xuất phát từ chỗ quyền con người có đặc tính "tự nhiên", "bẩm sinh vốn có", Nhà nước không thể không thừa nhận. Ngược lại, quyền con người chỉ có giá trị thực tế và được bảo đảm khi được Nhà nước ghi nhận bằng pháp luật. Do vậy, quyền con người là khái niệm bao gồm hai thành tố - tự do, phẩm giá vốn có, nhu cầu tự nhiên, chính đáng của con người và sự ghi nhận, bảo đảm của Nhà nước bằng pháp luật đối với chính các quyền đó. Cho nên, dưới góc độ nội hàm và ý nghĩa của nó, khái niệm quyền con người được hiểu là "các quyền mà con người vẫn có và chỉ con người mới có, đồng thời là sự tự do, nhân phẩm vốn có, nhu cầu, lợi ích chính đáng của con người được Nhà nước thừa nhận và pháp luật bảo vệ" [59, tr.

Hay nói cách khác, quyền con người là các quyền tối thiểu mà các cá nhân, từng con người cụ thể phải có, quyền con người đòi hỏi Nhà nước thừa nhận và tôn trọng các quyền này, đồng thời bảo vệ nó bằng pháp luật. Tóm lại, dưới góc độ khoa học, theo chúng tôi, quyền con người được hiểu là những đặc quyền (quyền tự nhiên) của con người được pháp luật bảo đảm do cá nhân con người nắm giữ trong các quan hệ của mình với các cá nhân khác và với Nhà nước. Như vậy, một số đặc trưng cơ bản được thừa nhận chung về khái niệm quyền con người như sau: Một là, quyền con người có tính giai cấp, tính giai cấp thể hiện việc Nhà nước ghi nhận quyền con người trong Hiến pháp và pháp luật. 20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Hai là, quyền con người là các quyền tự nhiên mà các cá nhân, từng con người cụ thể phải có, nó là đặc trưng tự nhiên vốn có của con người sinh ra trên trái đất, cần được Nhà nước, xã hội tôn trọng và bảo vệ.

Quyền con người là một trong những giá trị xã hội cao quý nhất, đó là những đặc quyền mang tính tự nhiên mà nổi bật là quyền được sống, được bảo vệ, được tự do phát triển. Chính vì vậy, quyền con người thể hiện tính nhân đạo và tính pháp luật. Ba là, quyền con người có mối liên hệ với kinh tế, văn hóa - xã hội, truyền thống - lịch sử. Trong các yếu tố đó, "yếu tố về kinh tế là định hướng quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề về quyền con người" [21, tr.

Quyền con người góp phần thúc đẩy và duy trì sự tăng trưởng kinh tế bền vững, đồng thời chỉ khi các quyền con người được bảo đảm mới tạo ra sự năng động của xã hội trên mọi lĩnh vực trong đó có lĩnh vực kinh tế. Bốn là, quyền con người có mối quan hệ chặt chẽ với dân chủ và pháp luật. Dân chủ tạo điều kiện cho quyền con người phát triển, mở rộng và ngược lại quyền con người là nhân tố để thúc đẩy dân chủ phát triển hơn. Còn với pháp luật, lại có vai trò quan trọng trong việc ghi nhận, tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyền công dân, và ngược lại đến lượt mình, quyền con người lại là điều kiện để thúc đẩy pháp luật tiến bộ, phát triển và vì con người, đồng thời làm cho pháp luật ngày càng hoàn thiện hơn.

Năm là, quyền con người được quy định trong nhiều văn bản pháp luật, trong đó nó được quy định trong các văn bản pháp luật quốc tế và cả các văn bản pháp luật quốc gia. Đặc biệt là, trong Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, các quyền con người được bảo đảm về: dân sự và chính trị; về thực hiện các quyền con người về kinh tế, văn hóa và xã hội và; bảo đảm quyền của phụ nữ, chăm sóc và bảo vệ trẻ em, gia đình, người già, người tàn tật v. Nội dung quyền sống của con người cần được bảo vệ bằng pháp luật hình sự Việt Nam Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, trong Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - ngày 2/9/1945 - Chủ 21 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc".

Có thể thấy rằng, tư tưởng xuyên suốt của Tuyên ngôn độc lập là tư tưởng về con người, quyền con người và được Chủ tịch Hồ Chí Minh nâng lên thành quyền dân tộc chính đáng. Quyền được sống là quyền tất yếu, vốn có của quyền con người. Hành vi xâm phạm đến quyền sống của con người được coi là một trong những hành vi phạm tội nghiêm trọng nhất và bị pháp luật nghiêm trị. Để bảo đảm thực hiện nguyên tắc đó, Điều 19 Hiến pháp năm 2013 quy định: "Mọi người có quyền sống.

Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ. Không ai bị tước đoạt tính mạng trái luật" [41]; Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 (được sửa đổi, bổ sung năm 2009) không chỉ bằng quy phạm về nhiệm vụ của nó trong Phần chung đoạn 1 Điều 1) đã khẳng định rõ "quyền, lợi ích hợp pháp của công dân", mà bằng các quy phạm trong Phần các tội phạm cũng đã coi "tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người" (Chương XII với các điều 93 - 122) - là khách thể loại quan trọng được bảo vệ bằng pháp luật hình sự.