Chương 1. Những vấn đề chung về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác Chương 2. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác theo quy định của BLHS 2015 và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh Chương 3. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của BLHS về tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CỐ Ý GÂY THƢƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƢỜI KHÁC 1. Khái niệm và ý nghĩa của việc quy định tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe ngƣời khác trong luật hình sự Việt Nam 1. Khái niệm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự [30]. Sức khỏe có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người, quyết định trực tiếp đến sự tồn vong, chất lượng cuộc sống của họ.
Có nhiều cách hiểu khác nhau về sức khỏe. Theo cách hiểu thông thường, sức khỏe được hiểu là tình trạng không có bệnh tật hoặc không có thương tật. Quan điểm khác lại cho rằng: Sức khỏe của con người là tình trạng sức lực của con người đang sống trong điều kiện bình thường, cho nên sức khỏe thực ra là trạng thái tâm lý, sự hoạt động hài hòa trong cơ thể tạo nên khả năng chống lại bệnh tật [17, tr. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Còn theo giải thích của Từ điển Bách khoa Việt Nam: Sức khỏe của con người là trạng thái đầy đủ về thể chất, tâm thần mà không chỉ có nghĩa là không có bệnh hay thương tật; cho phép mỗi người thích ứng nhanh chóng với các biến đổi của môi trường, giữ được lâu dài khả năng lao động và lao động có hiệu quả [16, tr.
Hành vi xâm phạm sức khỏe con người là hành vi dùng tác động ngoại lực hoặc bất kỳ hình thức nào làm cho người đó yếu đi hoặc gây ra những tổn thương ở các bộ phận trong cơ thể, gây bệnh tật, làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của người đó. Nó làm tổn hại đến khả năng suy nghĩ, học tập, lao động, sáng tạo của nạn nhân. Trong các văn bản pháp luật hình sự từ trước đến nay đều không đưa ra định nghĩa thế nào là tội cố ý gây thương thích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Trong khoa học luật hình sự, nội dung này đã được nhiều tác giả, các nhà nghiên cứu khoa học đưa ra khái niệm khác nhau về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
Có thể kể đến như: Tác giả Đinh Văn Quế đưa ra khái niệm: Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác là hành vi của một người cố ý làm cho người khác bị thương hoặc tổn hại đến sức khoẻ [24, tr. Tác giả Phạm Văn Beo đưa ra định nghĩa: Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi cố ý gây ra thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác dưới dạng thương tích hoặc tỷ lệ tổn hại sức khỏe cụ thể [37, tr. Đây là những khái niệm, định nghĩa được đưa ra dựa trên khung hình phạt cơ bản quy định tại khoản 1 Điều 104 BLHS 1999 với nội dung mang 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tính tổng quát, chưa thể hiện được đầy đủ các bản chất pháp lý của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Ngoài ra, các định nghĩa nêu trên đều dựa trên các quy định của BLHS 1999 hiện nay đã hết hiệu lực thi hành.
Trong khi BLHS 2015 đã có hiệu lực thi hành từ 01/01/2018 với những sửa đổi, bổ sung về khái niệm Tội phạm và các dấu hiệu pháp lý của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác cần có sự nhận định khác. Do đó, cần đưa ra một khái niệm mới phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành cũng như thể hiện đầy đủ bản chất pháp lý của các tội phạm này. Việc đưa ra khái niệm về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác cần phải dựa trên cơ sở khái niệm tội phạm nói chung và các dấu hiệu pháp lý nói riêng thể hiện đặc trưng của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định của BLHS Việt Nam nói riêng nhằm nhận diện, xác định chính xác tội phạm. Trên cơ sở đó, đưa ra được cái nhìn tổng thể, đầy đủ nhất về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
Cũng giống như các loại tội phạm khác, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mang đầy đủ bản chất pháp lý theo quy định tại Khoản 1 Điều 8 BLHS 2015, nhưng đồng thời cũng có những đặc điểm pháp lý riêng biệt quy định tại khoản 1 Điều 134 BLHS 2015. Như vậy, có thể hiểu “tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” là hành vi dùng sức mạnh vật chất tác động lên thân thể của người khác làm cho người đó mất đi một phần hoặc toàn bộ sức lực vốn có của họ được coi là tội phạm theo quy định của Bộ luật hình sự". Đây là khái niệm chung cho tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tuy nhiên cần lưu ý, Điều 134 BLHS quy định là 02 tội danh ghép bao gồm 02 tội độc lập là tội Cố ý gây thương tích cho người khác hoặc tội Cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Do 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đó, trong thực tiễn áp dụng cần chỉ ra rõ người phạm tội phạm tội cụ thể nào.
Việc phân biệt giữa tội cố ý gây thương tích cho người khác hay tội cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của người khác dựa trên hậu quả gây ra cho người khác là thương tích trên cơ thể, hay tổn hại, suy giảm chức năng của bộ phận trên cơ thể. Ý nghĩa của việc quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác trong luật hình sự Việt Nam Kế thừa quy định từ Điều 104 BLHS 1999, BLHS 2015 vẫn tiếp tục quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là tội danh độc lập tại Điều 134 BLHS 2015. Việc quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác tại Điều 134 thuộc chương XIV của BLHS 2015 có những ý nghĩa sau đây: Thứ nhất, Thể hiện quyết tâm bảo vệ sức khỏe của con người một cách toàn diện, triệt để. Cuộc sống con người có được khỏe mạnh, thành công hay không phụ thuộc vào chính sức khỏe, do đó, sức khỏe của mỗi con người là bất khả xâm phạm, không ai có quyền gây tổn hại, gây thương tích cho thân thể của người khác trái pháp luật.
Việc BLHS quy định tội danh về việc cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là cần thiết góp phần bảo vệ một cách triệt để quyền con người. Thứ hai, là cơ sở pháp lý quan trọng góp phần đấu tranh phòng, chống các hành vi xâm phạm đến sức khỏe của người khác. BLHS là văn bản pháp lý duy nhất quy định hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là tội phạm và hình phạt có thể áp dụng đối với người đã gây ra hành vi đó cao nhất có thể lên tới tù chung thân. Việc Nhà nước quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác và hình phạt được áp dụng đối với người phạm tội xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, góp phần hiện thực hóa các quy phạm hiến pháp ghi nhận về quyền được bảo 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com vệ sức khỏe con người.
Quy phạm pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác có tính chất bắt buộc nghiêm cấm người ta không được thực hiện hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác bằng sự răn đe áp dụng hình phạt đối với người phạm tội. Mặt khác, quy phạm pháp luật hình sự này cũng là căn cứ pháp lý giới hạn trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trong phạm vi quyền hạn của mình khi phát hiện ra hành vi phạm tội về cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác cần nhanh chóng tiến hành các hoạt động tố tụng để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi này khi đầy đủ điều kiện luật định. Thứ ba, Thể hiện sự chú trọng của Nhà nước trong việc ban hành các văn bản pháp luật nhằm bảo vệ tối đa quyền con người. Con người luôn giữ vị trí trung tâm trong các hoạt động, nhân tố con người chiếm vị trí hàng đầu trong tổng thể các nhân tố tác động đến sự phát triển đất nước cũng như sự tồn vong của xã hội hội.
Việc Nhà nước ghi nhận các quy phạm bảo vệ quyền con người mà cụ thể là pháp luật hình sự quy định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là cần thiết góp phần xây dựng một quốc gia dân giàu nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Khái quát quá trình phát triển của pháp luật về tội cố ý gây thƣơng tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe ngƣời khác trong pháp luật hình sự 1.