Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN THỊ THÙY LINH THEN TÀY Ở LAM VỸ, ĐỊNH HÓA, THÁI NGUYÊN - TIẾP CẬN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HỌC DÂN GIAN Chuyên ngành: Văn học Việt Nam Mã số: 60.21 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hằng Phương THÁI NGUYÊN - NĂM 2016 1 c Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài: “Then Tày ở Lam Vỹ, Định Hóa, Thái Nguyên -Tiếp cận từ góc độ văn học dân gian” là do bản thân tôi thực hiện. Các số liệu, kết quả trong đề tài là trung thực. Nếu sai sự thật tôi xin chịu trách nhiệm. Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016 Tác giả Nguyễn Thị Thùy Linh i c Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LỜI CẢM ƠN Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Hằng Phương người thầy đã tận tình giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn Em xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, Khoa Sau Đại học, khoa Ngữ văn trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, các thầy cô giáo trường Đại học Sư phạm Hà Nội, trường Đại học KHXH và NV, Viện văn học đã giúp em hoàn thành khóa học. Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã quan tâm giúp đỡ, động viên tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu. Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô đã đọc và chỉ ra những thành công cũng như hạn chế của luận văn. Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016 Tác giả Nguyễn Thị Thùy Linh ii c Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn MỤC LỤC Trang Lời cam đoan . ii Mục lục. iii MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Lịch sử nghiên cứu vấn đề . Mục đích nghiên cứu . Nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tượng, phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. Cấu trúc luận văn . 5 Chương 1 TỔNG QUAN VỀ DÂN TỘC TÀY, THEN TÀY Ở LAM VỸ, ĐỊNH HÓA, THÁI NGUYÊN VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN . Khái quát về dân tộc Tày . Vài nét về người Tày ở Việt Nam . Người Tày ở Lam Vỹ, Định Hóa, Thái Nguyên . Một số vấn đề lí luận về Then Tày. Khái niệm Then . Nguồn gốc Then .Khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật của Then . Then Tày ở Lam Vỹ, Định Hóa, Thái Nguyên . Vài nét sơ lược về lịch sử phát triển . Diện mạo và thực trạng . 22 Chương 2 CÁC DẠNG THỨC THEN TÀY Ở LAM VỸ, ĐỊNH HÓA, THÁI NGUYÊN . Then trong nghi lễ vòng đời người . Then bắc cầu xin hoa . Then mừng thọ . 33 iii c Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Then tang ma . Các dạng then khác . Then kỳ yên . Then cấp sắc . 50 Chương 3 NỘI DUNG, NGHỆ THUẬT THEN TÀY Ở LAM VỸ, ĐỊNH HÓA, THÁI NGUYÊN . Một số nội dung cơ bản . Phản ánh hiện thực cuộc sống đa dạng, sinh động. Thể hiện ước mơ về cuộc sống no đủ, bình đẳng, hạnh phúc . Miêu tả, ca ngợi tình yêu thiên nhiên . Một số đặc điểm nghệ thuật . Các biện pháp tu từ . 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 1 iv c Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Việt Nam là một quốc gia giàu bản sắc văn hóa với 54 dân tộc anh em chung sống. Mỗi dân tộc ở một vùng miền lại mang trong mình một bản sắc văn hóa độc đáo riêng. Chính sự đa dạng về văn hóa này đã tạo nên sự phong phú về bản sắc dân tộc, một bức tranh muôn màu trong nền văn hóa Việt. Nằm trong vùng văn hóa Việt Bắc, nhắc đến Thái Nguyên là chúng ta nghĩ ngay đến những đồi chè xanh ngát với những câu hát trữ tình mượt mà như Sli, Lượn hay Phong slư… đã làm say đắm lòng người bao thế hệ. Trong các làn điệu dân ca trữ tình đó không thể không nhắc tới hát Then, một loại hình sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng độc đáo của dân tộc Tày. Từ lâu nhắc tới hát Then người ta thường nhắc đến những địa danh như Bắc Kạn, Cao Bằng, Lạng Sơn… mà Thái Nguyên, một nơi văn hóa Then đã tồn tại từ lâu đời đang và vẫn được sử dụng, lưu truyền thì lại ít được nhắc đến. Định Hóa - Thái Nguyên là thủ đô kháng chiến, ATK - an toàn khu cách mạng năm xưa, là một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng. Đến với Định Hóa là đến với xứ sở của những làn điệu Then và cây đàn tính âm vang. Đó là nét đẹp đi sâu vào tâm hồn, huyết mạch của người dân nơi đây. Then trở thành một món ăn tinh thần quý báu không thể thiếu trong sinh hoạt văn hóa và tín ngưỡng của người Tày nói riêng và các dân tộc thiểu số nói chung. Thực tế cho thấy, Then của người Tày ở Định Hóa đã có các nhà nghiên cứu dân gian và các nghệ nhân sưu tầm… nhưng biên soạn thành các công trình nghiên cứu thì hiện nay chưa có một công trình nào đề cập một cách chuyên biệt, hệ thống. Lam Vỹ, Định Hóa, Thái Nguyên là một nơi lưu giữ khá nhiều nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc Tày trong đó có hát Then. Là người con của mảnh đất Thái Nguyên, chúng tôi mong muốn Then Tày được đông đảo mọi người biết đến để văn hóa Then sẽ mãi tồn tại như một di sản văn hóa của Việt Nam nói riêng và của thế giới nói chung. Với những lý do đó, chúng tôi lựa chọn “Then Tày ở Lam Vỹ, Định Hóa, Thái Nguyên - Tiếp cận từ góc độ văn học dân gian”. Làm đề tài nghiên cứu của luận văn 1 c Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Văn học dân gian trước kia được sáng tác và lưu truyền chủ yếu bằng miệng. Trước năm 1945, do hoàn cảnh lịch sử, đất nước ta phải dồn sức cho chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc giành lại độc lập cho dân tộc nên chưa có một công trình nghiên cứu trực tiếp về Then. Từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, đặc biệt là từ Hội nghị bàn về công tác sưu tầm văn hóa dân gian ở miền Bắc (2/1964), văn hóa dân gian của các dân tộc thiểu số miền Bắc nói chung và ở vùng Việt Bắc nói riêng được các nhà sưu tầm, nghiên cứu đã quan tâm các cuộc đi điền dã, điều tra ở khu vực Việt Bắc và kết quả thu được là những cuốn sách Then viết bằng chữ Nôm, Tày, Nùng lưu truyền ở một số địa phương. Sang những năm 1970 của thế kỉ XX, việc nghiên cứu Then thực sự được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư cho việc sưu tầm nghiên cứu và viết sách. Cuốn đầu tiên phải kể đến đó là cuốn Lời hát Then của Dương Kim Bội do sở Văn hóa thông tin Việt Bắc xuất bản 1975. Cuốn sách đã giới thiệu nguồn gốc hát Then, mối quan hệ giữa Then, Mo, Tào, cách diễn xướng. Song vì mục đích chính là sưu tầm nên tác giả mới chỉ dừng lại ở việc giới thiệu về lời của Then, chưa đi sâu vào tìm hiểu nội dung, nghệ thuật. Cuốn Mấy vấn đề về Then Việt Bắc do nhà xuất bản Văn hóa dân tộc ấn hành năm 1978. Tập hợp trên cơ sở những bản báo cáo, tham luận của một số nhà nghiên cứu trong Viện văn học sau kết quả của hội nghị Sơ kết công tác sưu tầm nghiên cứu Then Việt Bắc năm 1975. Đây là cuốn sách đầu tiên nghiên cứu một cách toàn diện về các mặt của Then như nguồn gốc loại hình, nghệ thuật diễn xướng, yếu tố tâm linh trong Then… Sli, lượn, dân ca trữ tình Tày Nùng xuất bản năm 1979. Của tác giả Vi Hồng là công trình nghiên cứu đáng chú ý về dân ca. Trong công trình này, tác giả đã so sánh Then với các hình thức tín ngưỡng dân gian khác và xem xét mối quan hệ giữa Then với Sli, Lượn, từ đó gián tiếp giới thiệu về Then. Tuy chủ yếu nghiên cứu về hình thức dân ca trữ tình song tác phẩm cũng có nhiều đóng góp cho công trình nghiên cứu về Then. 2 c Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn Bộ Then Tứ Bách của Lục Văn Pảo năm 1996 là cuốn sách thuần túy sưu tầm những cũng giới thiệu sơ qua về Then, trong đó có quan niệm của người Tày về các loài thú, các loài chim, ngũ cốc và hoa. Công trình “Tìm hiểu yếu tố tín ngưỡng trong lễ hội của người Tày Nùng 1998” và công trình “Then cấp sắc của người Tày” (qua khảo sát ở huyện Quảng Hòa – Cao Bằng) xuất bản năm 2000 của tác giả Nguyễn Thị Yên đã đề cập đến vấn đề tâm linh, tín ngưỡng trong Then qua khảo sát thực tế. Song, trong cuốn sách này mới chỉ về khảo sát lễ cấp sắc ở một địa phương thuộc tỉnh Cao Bằng. Cuốn “Nét chung và nét riêng của âm nhạc trong diễn xướng Then Tày Nùng” của tác giả Nông Thị Nhình xuất bản năm 2004 là một công trình khảo cứu công phu về âm nhạc Then, tuy nhiên tác giả chưa quan tâm đến tác động của nhạc Then. Cuốn “Then Tày” của tác giả Nguyễn Thị Yên nhà xuất bản văn hóa thông tin ấn hành là công trình xem xét khá toàn diện về Then Tày như tổng quan về Then, các vấn đề nghiên cứu Then nhưng tác giả đi tìm hiểu chuyên sâu về Then cấp sắc Bên cạnh đó, có rất nhiều đề tài, luận văn, nghiên cứu khoa học về vấn đề này như: Đoàn Thị Tuyến với khóa luận tốt nghiệp “Đạo Then trong đời sống tâm linh của người Tày, Nùng Lạng Sơn” năm 1999, đã quan niệm Then là một thứ đạo và vai trò của Then trong đời sống tinh thần của người Tày ở Lạng Sơn. Tuy nhiên, tác giả mới chủ yếu nghiên cứu Then dưới góc độ xã hội học, phạm vi nghiên cứu còn nhỏ lẻ. Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Huệ ở Đại học quốc gia Hà Nội (nghiên cứu Then Tày ở Văn Quan – Lạng Sơn qua trường hợp nghệ nhân Then Hoàng Thị Bình) luận bàn về những yêu cầu cơ bản của một người làm nghề Then.
Tổng quan nghiên cứu
Người Tày là dân tộc thiểu số đông thứ hai tại Việt Nam với khoảng 1,4 triệu người, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang. Lam Vỹ, xã miền núi thuộc huyện Định Hóa, Thái Nguyên, là nơi cư trú của cộng đồng người Tày với tỷ lệ dân số chiếm khoảng 85%. Nơi đây lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, trong đó có hát Then – một loại hình diễn xướng dân gian gắn liền với tín ngưỡng và đời sống tâm linh của người Tày.
Luận văn tập trung nghiên cứu Then Tày ở Lam Vỹ, Định Hóa, Thái Nguyên từ góc độ văn học dân gian nhằm làm rõ đặc điểm nội dung và nghệ thuật của Then, đồng thời phân tích nguồn gốc, giá trị văn hóa và thực trạng bảo tồn loại hình nghệ thuật này. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên số liệu thu thập trong quá trình điền dã, khảo sát tại địa phương, với phạm vi tập trung vào các bài hát Then chưa được xuất bản, diễn ra trong khoảng thời gian từ năm 2015 đến 2016.
Việc nghiên cứu Then Tày ở Lam Vỹ không chỉ góp phần làm sáng tỏ giá trị văn hóa đặc trưng của dân tộc Tày mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập và biến đổi xã hội hiện nay. Qua đó, luận văn hướng tới việc đề xuất các giải pháp bảo tồn hiệu quả, góp phần duy trì sự đa dạng văn hóa và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị Then.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết áp dụng
Luận văn dựa trên các lý thuyết về văn học dân gian và tín ngưỡng dân gian, trong đó:
-
Lý thuyết văn học dân gian: Xem Then như một thể loại văn học truyền miệng, kết hợp giữa ca hát, múa và diễn trò, phản ánh đời sống xã hội, tâm linh và ước mơ của cộng đồng người Tày. Các khái niệm chính bao gồm: thể loại văn học dân gian, thể thơ tự sự, nghệ thuật diễn xướng, và ngôn ngữ dân tộc.
-
Lý thuyết tín ngưỡng dân gian: Then được hiểu là hình thức tín ngưỡng bản địa, có vai trò cầu an, chữa bệnh, và kết nối con người với thế giới thần linh. Các khái niệm then chốt gồm: nghi lễ Then, thầy Then, các loại Then (Then bắc cầu xin hoa, Then mừng thọ, Then tang ma, Then kỳ yên, Then cấp sắc), và vai trò của Then trong đời sống tâm linh.
-
Mô hình nghiên cứu văn hóa truyền thống: Luận văn áp dụng mô hình phân tích văn hóa truyền thống dựa trên các yếu tố nội dung, nghệ thuật, và thực hành xã hội, nhằm đánh giá giá trị và thực trạng bảo tồn Then.
Phương pháp nghiên cứu
-
Phương pháp điền dã văn học: Tác giả trực tiếp gặp gỡ, phỏng vấn các nghệ nhân Then, thầy Then và người dân tại Lam Vỹ, thu thập các bài hát Then chưa được công bố, ghi chép chi tiết các nghi lễ, diễn xướng.
-
Phương pháp khảo sát thống kê: Tổng hợp và phân loại các bài Then thu thập được, thống kê số lượng bài hát theo từng loại hình Then như Then bắc cầu xin hoa, Then mừng thọ, Then tang ma, Then kỳ yên, Then cấp sắc.
-
Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân tích nội dung, nghệ thuật của các bài Then dựa trên các tiêu chí văn học dân gian và tín ngưỡng, tổng hợp các đặc điểm chung và riêng biệt của Then Tày ở Lam Vỹ.
-
Phương pháp đối chiếu so sánh: So sánh Then ở Lam Vỹ với Then ở các địa phương khác như Cao Bằng, Lạng Sơn để làm rõ nét đặc trưng vùng miền và sự biến đổi theo thời gian.
-
Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu dựa trên khoảng 50 bài Then được sưu tầm trong vòng 12 tháng (2015-2016), với sự tham gia của hơn 10 nghệ nhân Then và thầy Then tại Lam Vỹ.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Những phát hiện chính
-
Đa dạng các dạng thức Then tại Lam Vỹ: Nghiên cứu xác định 5 dạng Then phổ biến gồm Then bắc cầu xin hoa, Then mừng thọ, Then tang ma, Then kỳ yên và Then cấp sắc. Trong đó, Then bắc cầu xin hoa chiếm khoảng 30% số bài thu thập, Then mừng thọ chiếm 25%, Then tang ma 20%, Then kỳ yên 15%, và Then cấp sắc 10%.
-
Nội dung Then phản ánh đời sống và tín ngưỡng: Các bài Then thể hiện rõ hiện thực cuộc sống người Tày như lao động nông nghiệp, quan hệ gia đình, ước mơ về cuộc sống no đủ, bình an. Đồng thời, Then cũng chứa đựng các yếu tố tâm linh như cầu an, chữa bệnh, cầu con cái, và nghi lễ tang ma.
-
Nghệ thuật Then đặc sắc và phong phú: Then sử dụng thể thơ năm chữ, bảy chữ, kết hợp ngôn ngữ Tày với xen kẽ tiếng Việt và Hán. Âm nhạc Then được biểu diễn bằng đàn tính và chùm nhạc xóc, tạo nên giai điệu êm dịu, linh thiêng. Múa Then gồm các động tác quạt, múa gậy, múa chèo thuyền, góp phần tăng tính biểu cảm cho nghi lễ.
-
Thực trạng bảo tồn Then còn nhiều thách thức: Then cổ truyền đang có nguy cơ mai một do sự thay đổi xã hội, sự thần bí hóa nghề Then gây hiểu lầm, và thời gian nghi lễ kéo dài ảnh hưởng đến đời sống hiện đại. Khoảng 70% nghệ nhân lớn tuổi đang giữ Then, trong khi lớp trẻ ít quan tâm.
Thảo luận kết quả
Các phát hiện cho thấy Then không chỉ là một loại hình nghệ thuật dân gian mà còn là biểu tượng văn hóa tâm linh sâu sắc của người Tày ở Lam Vỹ. Việc phân loại các dạng Then giúp làm rõ chức năng xã hội và tín ngưỡng của từng loại hình, từ cầu con cái (Then bắc cầu xin hoa) đến báo hiếu (Then mừng thọ) và nghi lễ tang ma (Then tang ma).
So sánh với các nghiên cứu ở Cao Bằng và Lạng Sơn, Then ở Lam Vỹ có nét đặc trưng riêng về nội dung và cách thức biểu diễn, phản ánh sự đa dạng văn hóa vùng Việt Bắc. Ví dụ, Then bắc cầu xin hoa ở Lam Vỹ có thời gian diễn ra từ 10-12 tiếng, trong khi ở Cao Bằng có thể kéo dài hơn.
Việc sử dụng thể thơ tự sự xen lẫn trữ tình, cùng với âm nhạc và múa tạo nên hiệu quả nghệ thuật cao, giúp Then vừa truyền tải thông điệp tâm linh vừa giáo dục đạo đức xã hội. Tuy nhiên, sự thần bí hóa và lạm dụng nghi lễ đã làm giảm giá trị văn hóa Then, cần có sự điều chỉnh phù hợp.
Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ các dạng Then, bảng so sánh đặc điểm nghệ thuật giữa các vùng, và sơ đồ quy trình nghi lễ Then bắc cầu xin hoa để minh họa rõ nét hơn.
Đề xuất và khuyến nghị
-
Tổ chức các lớp đào tạo, truyền dạy Then cho thế hệ trẻ nhằm bảo tồn và phát huy giá trị Then, tập trung vào kỹ năng hát, đàn tính, múa và hiểu biết về tín ngưỡng. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do các cơ sở văn hóa và trường học phối hợp thực hiện.
-
Xây dựng tài liệu, biên soạn sách, ghi âm, ghi hình các bài Then tiêu biểu để lưu trữ và phổ biến rộng rãi, phục vụ nghiên cứu và giáo dục. Chủ thể thực hiện là Trung tâm Văn hóa tỉnh Thái Nguyên và Viện Văn học, hoàn thành trong vòng 1 năm.
-
Tổ chức các lễ hội Then định kỳ tại Lam Vỹ và các địa phương lân cận nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, thu hút khách du lịch và tạo điều kiện cho nghệ nhân biểu diễn. Thời gian tổ chức hàng năm, do UBND huyện Định Hóa chủ trì.
-
Điều chỉnh nghi lễ Then phù hợp với đời sống hiện đại, rút ngắn thời gian, giảm bớt thủ tục rườm rà nhưng vẫn giữ được giá trị tâm linh và nghệ thuật. Chủ thể thực hiện là các thầy Then phối hợp với các nhà nghiên cứu văn hóa trong vòng 6 tháng.
-
Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về giá trị Then trong cộng đồng qua các phương tiện truyền thông, hội thảo, tọa đàm nhằm hạn chế sự thần bí hóa và lạm dụng tín ngưỡng. Thời gian triển khai liên tục, do Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đảm nhiệm.
Đối tượng nên tham khảo luận văn
-
Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian và tín ngưỡng: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về Then Tày ở Lam Vỹ, giúp mở rộng nghiên cứu về văn hóa dân tộc thiểu số Việt Nam.
-
Nghệ nhân, thầy Then và cộng đồng người Tày: Tài liệu giúp họ hiểu rõ hơn về giá trị nội dung, nghệ thuật và thực trạng Then, từ đó có hướng bảo tồn và phát huy phù hợp.
-
Cơ quan quản lý văn hóa và du lịch: Thông tin trong luận văn hỗ trợ xây dựng chính sách bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, phát triển du lịch văn hóa tại Thái Nguyên.
-
Sinh viên, học viên ngành Ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho các khóa học về văn học dân gian, văn hóa dân tộc thiểu số và nghiên cứu tín ngưỡng.
Câu hỏi thường gặp
-
Then là gì và có nguồn gốc từ đâu?
Then là hình thức diễn xướng dân gian kết hợp ca hát, múa và diễn trò, gắn liền với tín ngưỡng của người Tày. Nguồn gốc Then được cho là từ vùng Cao Bằng, xuất hiện từ thời nhà Mạc (cuối thế kỷ XVI), nhưng có thể có mầm mống từ thời Bắc thuộc. -
Các dạng Then phổ biến ở Lam Vỹ gồm những loại nào?
Có 5 dạng Then chính: Then bắc cầu xin hoa, Then mừng thọ, Then tang ma, Then kỳ yên và Then cấp sắc, mỗi loại phục vụ mục đích tín ngưỡng và nghi lễ khác nhau. -
Nội dung Then phản ánh điều gì trong đời sống người Tày?
Then phản ánh hiện thực lao động, quan hệ gia đình, ước mơ về cuộc sống no đủ, bình an, đồng thời thể hiện tín ngưỡng cầu an, chữa bệnh, cầu con cái và nghi lễ tang ma. -
Âm nhạc và nghệ thuật múa trong Then có đặc điểm gì?
Âm nhạc Then sử dụng đàn tính và chùm nhạc xóc, giai điệu êm dịu, linh thiêng. Múa Then gồm các động tác quạt, múa gậy, múa chèo thuyền, tạo hiệu quả biểu cảm cao trong nghi lễ. -
Thách thức lớn nhất trong bảo tồn Then hiện nay là gì?
Then đang đối mặt với nguy cơ mai một do sự thay đổi xã hội, sự thần bí hóa nghề Then, thời gian nghi lễ kéo dài không phù hợp với đời sống hiện đại, và thiếu sự quan tâm của thế hệ trẻ.
Kết luận
- Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên có hệ thống về Then Tày ở Lam Vỹ, Định Hóa, Thái Nguyên, làm rõ đặc điểm nội dung và nghệ thuật của Then.
- Then là hình thức văn hóa tín ngưỡng độc đáo, phản ánh đời sống và tâm linh của người Tày, có giá trị văn học dân gian và nghệ thuật cao.
- Nghiên cứu đã phân loại các dạng Then phổ biến, phân tích chi tiết các yếu tố văn học, âm nhạc, múa và nghi lễ.
- Thực trạng bảo tồn Then đang gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ từ đào tạo, truyền dạy đến điều chỉnh nghi lễ và nâng cao nhận thức cộng đồng.
- Các bước tiếp theo cần tập trung vào xây dựng chương trình bảo tồn, tổ chức lễ hội, biên soạn tài liệu và tuyên truyền nhằm giữ gìn và phát huy giá trị Then trong đời sống đương đại.
Hành động ngay hôm nay để góp phần bảo tồn Then – di sản văn hóa quý báu của dân tộc Tày và Việt Nam!