Luận văn thạc sĩ tái thẩm trong tố tụng dân sự việt nam chuyên ngành luật dân sự và tố tụng dân sự 60380103

Luận văn thạc sĩ về tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam chuyên ngành luật dân sự và tố tụng dân sự 60380103 phân tích chi tiết quy trình và pháp luật áp dụng.

• Tác giả: Mai Hồng Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Khánh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm tái thẩm dân sự
• 1.2. Đặc điểm của tái thẩm
• 1.3. Ý nghĩa của tái thẩm trong tố tụng dân sự
• 1.3.1. Ý nghĩa pháp lý của tái thẩm
• 1.3.2. Ý nghĩa chính trị của tái thẩm
• 1.3.3. Ý nghĩa xã hội của tái thẩm
• 1.4. Sự hình thành và phát triển của các quy định về tái thẩm trong pháp luật Việt Nam
• 1.4.1. Sự hình thành và phát triển của tái thẩm trong Luật tổ chức Tòa án nhân dân
• 1.4.2. Sự hình thành và phát triển của những quy định về tái thẩm trong các văn bản quy phạm pháp luật khác
• 1.5. Tái thẩm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự một số nước trên thế giới
• 1.5.1. Liên bang Nga
• 1.5.2. Cộng hòa Pháp
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ TÁI THẨM
• 2.1. Tính chất của tái thẩm
• 2.2. Kháng nghị theo thủ tục tái thẩm dân sự
• 2.2.1. Căn cứ kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.2.2. Người có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.2.3. Đối tượng kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.2.4. Thời hạn kháng nghị, thay đổi, bổ sung và rút kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 2.2.5. Hình thức kháng nghị và gửi quyết định kháng nghị
• 2.3. Xét xử tái thẩm
• 2.3.1. Thẩm quyền tái thẩm
• 2.3.2. Hội đồng tái thẩm
• 2.3.3. Những người tham gia phiên tòa tái thẩm
• 2.3.4. Chuẩn bị phiên tòa tái thẩm
• 2.3.5. Thủ tục tiến hành phiên tòa tái thẩm
• 2.3.6. Phạm vi xét xử tái thẩm
• 2.3.7. Thẩm quyền của Hội đồng tái thẩm
• 2.3.8. Quyết định tái thẩm
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THI HÀNH VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM
• 3.1. Thực tiễn thi hành quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam về tái thẩm
• 3.2. Công tác giải quyết đơn đề nghị xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục tái thẩm
• 3.3. Công tác kháng nghị theo thủ tục tái thẩm
• 3.4. Thực tiễn hoạt động xét xử tái thẩm
• 3.5. Kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam
• 3.5.1. Một số kiến nghị về lập pháp
• 3.5.2. Một số kiến nghị về thực hiện chế định tái thẩm
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam

Tái thẩm là một trong những thủ tục quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Thủ tục này cho phép xem xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật khi phát hiện ra những tình tiết mới có thể làm thay đổi nội dung của bản án. Việc tái thẩm không chỉ đảm bảo công bằng trong xét xử mà còn thể hiện nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa. Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự, tái thẩm được thực hiện nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tái thẩm

Tái thẩm được hiểu là việc xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Đặc điểm của tái thẩm là chỉ áp dụng cho những bản án, quyết định mà có tình tiết mới được phát hiện. Điều này giúp đảm bảo rằng các quyết định của Tòa án luôn phản ánh đúng thực tế khách quan của vụ án.

1.2. Ý nghĩa của tái thẩm trong tố tụng dân sự

Tái thẩm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên đương sự. Nó giúp khắc phục những sai sót trong quá trình xét xử, đảm bảo rằng mọi bản án đều được xem xét một cách công bằng và chính xác.

II. Vấn đề và thách thức trong quy trình tái thẩm

Mặc dù tái thẩm là một thủ tục quan trọng, nhưng quy trình này vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thời gian xử lý, căn cứ kháng nghị và sự tham gia của các bên liên quan thường gây khó khăn trong việc thực hiện. Nhiều bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng vẫn bị khiếu nại do những thiếu sót trong quá trình xét xử.

2.1. Các vấn đề pháp lý trong quy trình tái thẩm

Một số quy định pháp luật hiện hành về tái thẩm còn thiếu rõ ràng, dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất. Điều này gây khó khăn cho các Tòa án trong việc giải quyết các vụ án tái thẩm.

2.2. Thách thức trong việc kháng nghị tái thẩm

Việc xác định căn cứ kháng nghị tái thẩm cũng gặp nhiều khó khăn. Nhiều trường hợp, các tình tiết mới không được phát hiện kịp thời, dẫn đến việc không thể kháng nghị theo thủ tục tái thẩm.

III. Phương pháp và quy trình thực hiện tái thẩm

Quy trình tái thẩm được thực hiện theo các bước cụ thể, từ việc tiếp nhận đơn kháng nghị đến việc xét xử lại bản án. Các Tòa án cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quá trình xét xử.

3.1. Quy trình kháng nghị theo thủ tục tái thẩm

Quy trình kháng nghị bao gồm việc nộp đơn kháng nghị, xem xét tính hợp lệ của đơn và tiến hành xét xử. Các Tòa án cần đảm bảo rằng mọi kháng nghị đều được xem xét một cách công bằng và khách quan.

3.2. Thẩm quyền của Hội đồng tái thẩm

Hội đồng tái thẩm có thẩm quyền xét xử các vụ án tái thẩm dựa trên các căn cứ kháng nghị. Việc xác định thẩm quyền này là rất quan trọng để đảm bảo rằng các quyết định được đưa ra là hợp pháp và chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tái thẩm

Thực tiễn áp dụng tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả của thủ tục này. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc hoàn thiện quy định pháp luật về tái thẩm là cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

4.1. Thực tiễn thi hành quy định về tái thẩm

Thực tiễn cho thấy rằng nhiều vụ án tái thẩm đã được giải quyết thành công, nhưng vẫn còn nhiều vụ án kéo dài do thiếu sót trong quy trình. Cần có các biện pháp cải cách để nâng cao hiệu quả của thủ tục này.

4.2. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị

Nghiên cứu cho thấy rằng cần có các kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về tái thẩm. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác xét xử và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự.

V. Kết luận và tương lai của tái thẩm trong tố tụng dân sự

Tái thẩm là một thủ tục quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Việc hoàn thiện quy định pháp luật về tái thẩm sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác xét xử, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự. Tương lai của tái thẩm phụ thuộc vào sự cải cách và hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành.

5.1. Tương lai của tái thẩm trong hệ thống pháp luật

Tương lai của tái thẩm sẽ phụ thuộc vào việc cải cách hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức của các bên liên quan về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong quá trình tố tụng.

5.2. Đề xuất cải cách và hoàn thiện quy định pháp luật

Cần có các đề xuất cụ thể nhằm cải cách quy định pháp luật về tái thẩm, từ đó nâng cao hiệu quả của thủ tục này trong thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống pháp luật Việt Nam ngày càng hoàn thiện, việc bảo đảm tính đúng đắn và công bằng của các bản án, quyết định dân sự đã có hiệu lực pháp luật là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn tồn tại những sai sót, thiếu sót do nhiều nguyên nhân khác nhau. Luận văn này tập trung nghiên cứu về tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam, một thủ tục pháp lý đặc biệt nhằm xem xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật khi phát hiện những tình tiết mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án.

Mục tiêu chính của luận văn là làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến tái thẩm, phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả của thủ tục này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011) và so sánh với Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015. Ý nghĩa của nghiên cứu này là cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật về tái thẩm, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, đảm bảo tính nghiêm minh và công bằng của hệ thống tư pháp. Theo thống kê của Tòa án nhân dân tối cao, số lượng các vụ việc dân sự được giải quyết theo thủ tục tái thẩm chiếm khoảng 0.5% tổng số vụ việc dân sự đã giải quyết trong giai đoạn 2010-2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn này sử dụng kết hợp các lý thuyết và mô hình sau:

1. Lý thuyết về pháp chế xã hội chủ nghĩa: Đảm bảo mọi bản án, quyết định của Tòa án phải tuân thủ pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
2. Lý thuyết về công bằng xã hội: Đảm bảo mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, mọi sai sót trong quá trình xét xử phải được sửa chữa kịp thời.
3. Mô hình tố tụng dân sự: Nghiên cứu các giai đoạn của tố tụng dân sự, vai trò của các chủ thể tham gia tố tụng, và các nguyên tắc cơ bản của tố tụng dân sự.

Các khái niệm chính được sử dụng trong luận văn bao gồm: tái thẩm, giám đốc thẩm, bản án, quyết định, tình tiết mới, kháng nghị, Hội đồng tái thẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Nguồn dữ liệu:
  • Các văn bản quy phạm pháp luật: Bộ luật Tố tụng Dân sự, Luật Tổ chức Tòa án Nhân dân, Luật Tổ chức Viện Kiểm sát Nhân dân và các văn bản hướng dẫn thi hành.
  • Các bản án, quyết định của Tòa án các cấp đã được giải quyết theo thủ tục tái thẩm.
  • Các công trình nghiên cứu khoa học, sách, báo, tạp chí chuyên ngành về tố tụng dân sự.
• Phương pháp phân tích:
  • Phân tích các quy định pháp luật hiện hành về tái thẩm, làm rõ nội dung, ý nghĩa và mối quan hệ giữa các quy định.
  • Phân tích các bản án, quyết định đã được giải quyết theo thủ tục tái thẩm, đánh giá tính đúng đắn, hợp pháp và hiệu quả của việc áp dụng pháp luật.
• Phương pháp so sánh:
  • So sánh các quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011) với Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 để thấy rõ những điểm mới, sửa đổi, bổ sung.
  • So sánh thủ tục tái thẩm với thủ tục giám đốc thẩm để làm rõ sự khác biệt và mối quan hệ giữa hai thủ tục.
• Phương pháp thống kê:
  • Thống kê số lượng các vụ việc dân sự được giải quyết theo thủ tục tái thẩm trong giai đoạn 2010-2015.
  • Thống kê các loại vi phạm pháp luật thường gặp trong các vụ việc tái thẩm.

Luận văn được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9/2016 đến tháng 5/2017. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 150 bản án, quyết định được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng, đảm bảo tính đại diện cho các loại vụ việc dân sự khác nhau và các cấp Tòa án khác nhau. Việc lựa chọn phương pháp này giúp đảm bảo tính khách quan và toàn diện của nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Căn cứ kháng nghị tái thẩm: Việc xác định "tình tiết mới" còn gặp nhiều khó khăn, dẫn đến sự nhầm lẫn giữa tái thẩm và giám đốc thẩm. Ví dụ, trong một vụ án tranh chấp đất đai, Tòa án chỉ căn cứ vào Sổ lâm bạ do một bên cung cấp mà không xác minh thực địa, dẫn đến việc bản án không phù hợp với thực tế khi diện tích đất ghi trong Sổ lâm bạ không còn tồn tại.
2. Thẩm quyền kháng nghị: Chánh án TAND cấp tỉnh, Viện trưởng VKSND cấp tỉnh không còn thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục tái thẩm theo Luật Tổ chức TAND năm 2014 và Luật Tổ chức VKSND năm 2014, gây khó khăn cho việc xem xét lại các bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện.
3. Thủ tục tại phiên tòa tái thẩm: Việc triệu tập đương sự, người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đến phiên tòa tái thẩm trình bày ý kiến, tranh luận về những vấn đề mà Hội đồng tái thẩm yêu cầu còn chưa được thực hiện đầy đủ, ảnh hưởng đến tính công khai, minh bạch của phiên tòa.
4. Thời hạn kháng nghị: Thời hạn kháng nghị tái thẩm là 1 năm kể từ ngày phát hiện căn cứ kháng nghị, nhưng việc xác định ngày phát hiện căn cứ kháng nghị còn gặp nhiều khó khăn, gây tranh cãi trong thực tiễn áp dụng. Theo ước tính, khoảng 30% các đơn đề nghị tái thẩm bị từ chối do hết thời hạn kháng nghị.

Thảo luận kết quả

Những phát hiện trên cho thấy còn tồn tại những bất cập trong quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng thủ tục tái thẩm.

• Về căn cứ kháng nghị: Cần có hướng dẫn cụ thể, chi tiết hơn về việc xác định "tình tiết mới" để tránh sự nhầm lẫn giữa tái thẩm và giám đốc thẩm. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh các vụ việc kháng nghị theo thủ tục tái thẩm và giám đốc thẩm, chỉ ra tỷ lệ các vụ việc bị nhầm lẫn về căn cứ kháng nghị.
• Về thẩm quyền kháng nghị: Cần xem xét lại quy định về thẩm quyền kháng nghị để đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả của việc xem xét lại các bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện.
• Về thủ tục tại phiên tòa tái thẩm: Cần tăng cường việc triệu tập đương sự, người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đến phiên tòa tái thẩm để đảm bảo tính công khai, minh bạch của phiên tòa.
• Về thời hạn kháng nghị: Cần có quy định rõ ràng hơn về việc xác định ngày phát hiện căn cứ kháng nghị để tránh tranh cãi trong thực tiễn áp dụng.

So sánh với các nghiên cứu khác, kết quả nghiên cứu này phù hợp với nhận định của một số chuyên gia pháp lý về những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng thủ tục tái thẩm. Nghiên cứu này cũng cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tái thẩm để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả của thủ tục tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam, luận văn đề xuất các giải pháp sau:

1. Ban hành văn bản hướng dẫn: Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao cần phối hợp ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về việc xác định "tình tiết mới" làm căn cứ kháng nghị tái thẩm, phân biệt rõ với các căn cứ kháng nghị giám đốc thẩm. Timeline: Trong vòng 6 tháng kể từ khi công bố luận văn. Chủ thể thực hiện: TANDTC và VKSNDTC. Mục tiêu: Giảm 20% số lượng vụ việc bị nhầm lẫn giữa tái thẩm và giám đốc thẩm.
2. Sửa đổi quy định về thẩm quyền kháng nghị: Xem xét sửa đổi quy định về thẩm quyền kháng nghị theo hướng trao lại thẩm quyền kháng nghị cho Chánh án TAND cấp tỉnh, Viện trưởng VKSND cấp tỉnh đối với các bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện. Timeline: Trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Quốc hội. Mục tiêu: Tăng 15% số lượng các bản án, quyết định của Tòa án cấp huyện được xem xét lại theo thủ tục tái thẩm.
3. Tăng cường tính công khai, minh bạch của phiên tòa tái thẩm: Tòa án cần thực hiện nghiêm túc việc triệu tập đương sự, người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự đến phiên tòa tái thẩm để trình bày ý kiến, tranh luận về những vấn đề mà Hội đồng tái thẩm yêu cầu. Timeline: Thực hiện ngay. Chủ thể thực hiện: TAND các cấp. Mục tiêu: Đảm bảo 100% các phiên tòa tái thẩm có sự tham gia của đương sự hoặc người đại diện hợp pháp.
4. Quy định rõ ràng hơn về thời hạn kháng nghị: Cần có quy định cụ thể hơn về việc xác định ngày phát hiện căn cứ kháng nghị, có thể quy định thời điểm phát hiện căn cứ kháng nghị là ngày đương sự hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan biết được thông tin về tình tiết mới. Timeline: Trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Quốc hội. Mục tiêu: Giảm 10% số lượng đơn đề nghị tái thẩm bị từ chối do hết thời hạn kháng nghị.
5. Nâng cao năng lực của cán bộ: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho Thẩm phán, Kiểm sát viên về pháp luật tố tụng dân sự, đặc biệt là các quy định về tái thẩm, giám đốc thẩm. Timeline: Thường xuyên. Chủ thể thực hiện: TANDTC và VKSNDTC. Mục tiêu: Nâng cao 10% số lượng các vụ việc tái thẩm được giải quyết đúng pháp luật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Thẩm phán: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để áp dụng đúng đắn các quy định về tái thẩm trong quá trình xét xử, đặc biệt là việc xác định "tình tiết mới" và phạm vi xét xử tái thẩm. Use case: Tham khảo luận văn để giải quyết các vụ việc tái thẩm một cách chính xác, khách quan, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
2. Kiểm sát viên: Luận văn giúp kiểm sát viên nắm vững các quy định về tái thẩm để thực hiện tốt vai trò kiểm sát hoạt động tư pháp, đảm bảo tính hợp pháp của các bản án, quyết định dân sự. Use case: Sử dụng luận văn để kiểm sát việc tuân thủ pháp luật trong quá trình giải quyết các vụ việc tái thẩm, phát hiện và kiến nghị khắc phục các vi phạm.
3. Luật sư: Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về tái thẩm để tư vấn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong các vụ việc dân sự. Use case: Sử dụng luận văn để đánh giá khả năng kháng nghị tái thẩm đối với các bản án, quyết định bất lợi cho khách hàng, và chuẩn bị hồ sơ, lập luận để bảo vệ quyền lợi của khách hàng tại phiên tòa tái thẩm.
4. Giảng viên, sinh viên các trường luật: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập về tố tụng dân sự, đặc biệt là thủ tục tái thẩm. Use case: Sử dụng luận văn để nghiên cứu, phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến tái thẩm, phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu khoa học và giảng dạy.

Câu hỏi thường gặp

1. Tái thẩm khác gì so với giám đốc thẩm? Tái thẩm và giám đốc thẩm đều là thủ tục xét lại bản án đã có hiệu lực, nhưng tái thẩm dựa trên "tình tiết mới" phát hiện sau khi xét xử, còn giám đốc thẩm dựa trên vi phạm pháp luật trong quá trình xét xử. Ví dụ, tái thẩm áp dụng khi phát hiện di chúc sau khi đã chia tài sản theo pháp luật, còn giám đốc thẩm áp dụng khi tòa án vi phạm thủ tục tố tụng nghiêm trọng.

2. Ai có quyền đề nghị xem xét lại bản án theo thủ tục tái thẩm? Đương sự hoặc cá nhân, cơ quan, tổ chức khác có quyền phát hiện tình tiết mới và thông báo bằng văn bản cho người có thẩm quyền kháng nghị. Quyền đề nghị này không bị giới hạn về thời gian như giám đốc thẩm.

3. Thời hạn kháng nghị theo thủ tục tái thẩm là bao lâu? Thời hạn kháng nghị tái thẩm là 1 năm kể từ ngày người có thẩm quyền kháng nghị biết được căn cứ kháng nghị. Việc xác định ngày biết được căn cứ kháng nghị có thể dựa trên ngày nhận được thông báo từ đương sự hoặc ngày thu thập được chứng cứ về tình tiết mới.

4. Hậu quả của việc kháng nghị tái thẩm thành công là gì? Nếu kháng nghị tái thẩm được chấp nhận, Tòa án sẽ hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và xét xử sơ thẩm lại theo thủ tục chung. Quyết định tái thẩm có hiệu lực ngay khi Hội đồng tái thẩm ra quyết định.

5. Có thể cung cấp thêm chứng cứ mới trong quá trình tái thẩm không? Đương sự có quyền cung cấp tài liệu, chứng cứ mới cho người có thẩm quyền xem xét kháng nghị, nếu những tài liệu này chưa được Tòa án yêu cầu hoặc không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ án trước đó. Ví dụ, một bên có thể cung cấp kết quả giám định mới về chữ ký trong hợp đồng tranh chấp.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn về tái thẩm trong tố tụng dân sự Việt Nam, chỉ ra những bất cập trong quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng.
• Đóng góp chính của luận văn là đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về tái thẩm, nhằm nâng cao hiệu quả của thủ tục này trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
• Timeline tiếp theo: Trong vòng 1-2 năm tới, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần xem xét, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về tái thẩm theo hướng đã đề xuất trong luận văn.
• Call-to-action: Các cơ quan, tổ chức và cá nhân quan tâm đến lĩnh vực tố tụng dân sự cần tiếp tục nghiên cứu, đóng góp ý kiến để hoàn thiện pháp luật về tái thẩm, góp phần xây dựng một hệ thống tư pháp công bằng, minh bạch và hiệu quả.
• Nghiên cứu đã góp phần hệ thống hóa các quy định pháp luật tố tụng dân sự về tái thẩm và đưa ra các giải pháp hoàn thiện trên cơ sở đánh giá thực tiễn thi hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ 1. Khái niệm tái thẩm dân sự Theo pháp luật Việt Nam, thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật được tiến hành theo hai loại thủ tục, đó là thủ tục giám đốc thẩm và thủ tục tái thẩm. Thủ tục tái thẩm được quy định khá sớm và luôn được hoàn thiện cho phù hợp với điều kiện tổ chức của các cơ quan tư pháp nói chung và Toà án nói riêng, phù hợp với trình độ quản lý của Nhà nước và ý thức pháp luật của người dân, phù hợp với thông lệ quốc tế. Các quy định này đã tạo điều kiện thuận lợi cho Toà án và các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong việc giải quyết các tranh chấp theo thủ tục tái thẩm, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự.

Theo Từ điển Tiếng Việt do giáo sư Hoàng Phê chủ biên và xuất bản năm 1992 có đưa ra khái niệm: “Tái thẩm là xét lại một bản án đã xử” [44]. Theo khái niệm này thì tái thẩm được hiểu như một hoạt động của chủ thể, đó là Toà án. Hoạt động này là hoạt động xét lại một bản án đã xử. Thủ tục phúc thẩm cũng là xét lại một bản án đã xử, và thủ tục giám đốc thẩm cũng là việc xét lại một bản án đã xử.

Nên khái niệm như trên chưa giúp người đọc thấy được bản chất của thủ tục tái thẩm và nội hàm của khái niệm “thủ tục tái thẩm” trong tố tụng dân sự. Theo tác giả Đinh Văn Quế thì: “Tái thẩm là xét lại bản án hoặc quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật, nhưng bị kháng nghị vì có những tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án hoặc quyết định mà Toà án không biết được khi ra bản án hoặc quyết định đó” [14, tr. Với khái niệm này, đã thấy được căn cứ kháng nghị tái thẩm là những tình tiết mới phát hiện nhưng không đưa ra được quan điểm của tác 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] giả về việc xác định thủ tục tái thẩm là một giai đoạn tố tụng hay một thủ tục tố tụng đặc biệt. Theo Giáo trình Luật tố tụng dân sự Việt Nam của trường Đại học Luật Hà Nội đã đưa ra khái niệm: “Tái thẩm dân sự là việc xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của toà án bị kháng nghị do mới phát hiện được tình tiết quan trọng của vụ án mà tòa án và các đương sự đã không biết được khi toà án giải quyết vụ án” [37, tr.

Với khái niệm này, thì đối tượng của việc xét lại theo thủ tục tái thẩm là những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện được những tình tiết mới có ý nghĩa quan trọng đối với việc giải quyết vụ án nhưng lúc ra bản án, quyết định các đương sự và Toà án đã không thể biết. Do mới phát hiện được những tình tiết của vụ án mà trước đó các đương sự và Toà án đã không biết được nên làm bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án trở nên không phù hợp với thực tế khách quan của vụ án, không đúng đắn. Điều 304 BLTTDS quy định tính chất của tái thẩm, đồng thời cũng chính là khái niệm pháp lý về tái thẩm: “Tái thẩm là xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì có những tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định mà Toà án, các đương sự không biết được khi Toà án ra bản án, quyết định đó” [22]. Khái niệm pháp lý này tiếp tục được BLTTDS năm 2015 kế thừa và quy định tại Điều 351 [25].

Như vậy, có thể hiểu: Tái thẩm trong tố tụng dân sự là thủ tục tố tụng đặc biệt của tố tụng dân sự, theo đó Hội đồng tái thẩm xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật trên cơ sở kháng nghị của người có thẩm quyền vì có những tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án hoặc quyết định mà Tòa án, các đương sự đã không biết và không thể biết được khi Tòa án ra bản án hoặc quyết định đó, nhằm đảm bảo sự thật 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] của vụ án được xác định khách quan, toàn diện và đầy đủ. Tuy nhiên, để nhận diện đầy đủ bản chất của tái thẩm cần làm rõ đặc điểm của tái thẩm trong tố tụng dân sự. Đặc điểm của tái thẩm Tái thẩm là thủ tục đặc biệt trong hoạt động tố tụng dân sự, tính chất đặc biệt này được hình thành bởi những đặc trưng riêng và thông qua đó có thể phân biệt được thủ tục này với các thủ tục tố tụng khác. Tái thẩm có những đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, đối tượng của tái thẩm là những bản án, quyết định dân sự của Toà án đã có hiệu lực pháp luật.

Trước hết, bản án, quyết định của Tòa án được hiểu là văn bản pháp lý được Tòa án có thẩm quyền tuyên xử hoặc quyết định theo một trình tự tố tụng do luật định về tính hợp pháp hay không hợp pháp của hành vi hoặc quan hệ pháp luật phát sinh từ một vụ án cụ thể. Bên cạnh đó, đối với một bản án, quyết định của Tòa án không phải lúc nào cũng có hiệu lực pháp luật ngay lập tức, tùy vào từng loại bản án, quyết định có thời hạn khác nhau theo luật định. Chẳng hạn, quyết định công nhận sự thỏa thuận của đương sự sẽ có hiệu lực pháp luật ngay hay bản án dân sự sơ thẩm nếu không có kháng cáo, kháng nghị thì sau 15 ngày kể từ ngày tuyên án sẽ có hiệu lực pháp luật. Với tái thẩ m chỉ đă ̣t ra vấ n đề kháng nghi ̣đố i với những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật được cho là không đúng với thực tế khách quan do mới phát hiện được tình tiết quan trọng của vụ án mà trước đó Toà án và các đương sự không thể biết được khi giải quyết vụ việc dân sự.

Theo quy định của BLTTDS, các bản án, quyết định dân sự đã có hiệu lực pháp luật có thể trở thành đối tượng kháng nghị tái thẩm, bao gồm, bản án, quyết định của Toà án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm đã hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị; bản án, quyết định của Toà án cấp phúc 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thẩm; quyết định của Hội đồng giám đốc thẩm, tái thẩm, trừ quyết định của Hội đồng thẩm phán TANDTC. Thứ hai, tái thẩm không xét xử lại vụ án mà là xem xét tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị. Như vậy, trước hết phải xem xét tình tiết được phát hiện có phải là tình tiết mới hay không. Tình tiết được coi là mới khi thỏa mãn các điều kiện sau: Tình tiết đó tồn tại trước khi Tòa án ra bản án, quyết định; được phát hiện sau khi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật và Tòa án không biết được tình tiết đó khi ra bản án, quyết định.

Sau đó phải xem xét ý nghĩa của tình tiết mới đối với vụ án. Tình tiết mới phải có ý nghĩa làm thay đổi cơ bản nội dung của vụ án thì mới là căn cứ để có thể làm phát sinh tái thẩm. Thứ ba, việc xét lại bản án, quyết định phải dựa trên kháng nghị của người có thẩm quyền. Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, cơ sở làm phát sinh thủ tục tái thẩm chỉ có thể là kháng nghị của người có thẩm quyền.

Tuy nhiên, nguyên tắc tôn trọng quyền tự định đoạt của đương sự là nét đặc thù trong pháp luật tố tụng dân sự. Vì vậy, đơn đề nghị kháng nghị theo thủ tục tái thẩm đối với bản án đã có hiệu lực pháp luật là cơ sở ưu tiên hàng đầu để Tòa án xem xét, kiểm tra lại bản án, quyết định. Không phải đơn đề nghị hoặc văn bản thông báo nào của đương sự, của cá nhân, cơ quan, tổ chức cũng được kháng nghị và đưa ra để Hội đồng tái thẩm xem xét mà còn cần dựa trên các căn cứ kháng nghị theo quy định của pháp luật để người có thẩm quyền ra quyết định kháng nghị trong thời hạn luật định. Như vậy, quyền đề nghị xem xét lại theo thủ tục tái thẩm của đương sự chỉ là cơ sở để người có thẩm quyền kháng nghị xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật chứ không phải là căn cứ để Hội đồng tái thẩm xác định những tình tiết mới 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] có thể làm thay đổi cơ bản nội dung bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

Hội đồng tái thẩm chỉ xem xét lại bản án, quyết định đó tại phiên tòa tái thẩm trên cơ sở quyết định kháng nghị của người có thẩm quyền kháng nghị. Thứ tư, phạm vi tái thẩm bị giới hạn bởi phạm vi của kháng nghị. Chỉ có phần quyết định của bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị hoặc có liên quan đến việc xem xét nội dung kháng nghị mới được đưa ra xem xét. Phần quyết định của bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật không bị kháng nghị hoặc không có liên quan đến việc xem xét nội dung kháng nghị chỉ bị xem xét lại nếu nó xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, của người thứ ba không phải là đương sự trong vụ án [22, Điều 296].

BLTTDS năm 2015 đã bổ sung thêm trường hợp phần quyết định của bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật không bị kháng nghị hoặc không có liên quan đến việc xem xét nội dung kháng nghị cũng sẽ bị xem xét lại nếu nó xâm phạm đến lợi ích công cộng [25, Điều 342]. Thứ năm, phiên tòa tái thẩm không mở công khai. Về thành phần tham gia, chỉ đại diện VKS cùng cấp bắt buộc phải có mặt, những người tham gia tố tụng và những người khác có liên quan đến việc kháng nghị chỉ được tham gia phiên tòa tái thẩm trong trường hợp Tòa án "xét thấy cần thiết" [22, Điều 292] [25, Điều 338].