Luận văn thạc sĩ sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng theo pháp luật việt nam chuyên ngành luật dân sự và tố tụng dân sự 60 38 01 03

Luận văn thạc sĩ phân tích kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng ngân hàng theo pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực luật dân sự và tố tụng dân sự.

• Tác giả: Phan Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Lan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng theo pháp luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SINH CON BẰNG KỸ THUẬT HỖ TRỢ SINH SẢN VỚI TINH TRÙNG TỪ NGÂN HÀNG TINH TRÙNG
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SINH CON BẰNG KỸ THUẬT HỖ TRỢ SINH SẢN VỚI TINH TRÙNG TỪ NGÂN HÀNG TINH TRÙNG
• 2. SINH CON BẰNG KỸ THUẬT HỖ TRỢ SINH SẢN VỚI TINH TRÙNG TỪ NGÂN HÀNG TINH TRÙNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM
• 3. NHỮNG VƯỚNG MẮC BẤT CẬP VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ SINH CON BẰNG KỸ THUẬT HỖ TRỢ SINH SẢN VỚI TINH TRÙNG TỪ NGÂN HÀNG TINH TRÙNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

Luận văn thạc sĩ về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng là một nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực y học và pháp luật. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các phương pháp hỗ trợ sinh sản mà còn chỉ ra những thách thức pháp lý liên quan đến việc xác định cha, mẹ, con trong các trường hợp sinh con bằng kỹ thuật này. Việc áp dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đã mang lại hy vọng cho nhiều cặp vợ chồng vô sinh, đồng thời cũng đặt ra nhiều câu hỏi về mặt pháp lý cần được giải quyết.

1.1. Khái niệm về kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (ART) bao gồm nhiều phương pháp y học hiện đại nhằm giúp các cặp vợ chồng vô sinh có thể sinh con. Các phương pháp này bao gồm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), tiêm tinh trùng vào bào tương trứng (ICSI), và nhiều kỹ thuật khác. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của từng cặp vợ chồng.

1.2. Ý nghĩa của việc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

Việc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản không chỉ mang lại hạnh phúc cho các cặp vợ chồng mà còn có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Nó giúp đảm bảo khả năng thực hiện chức năng tái sản xuất của gia đình, đồng thời thể hiện sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật trong việc giải quyết vấn đề vô sinh.

II. Những thách thức pháp lý trong sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

Mặc dù kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đã được áp dụng rộng rãi, nhưng vẫn còn nhiều thách thức pháp lý cần được giải quyết. Các vấn đề như quyền lợi của đứa trẻ, xác định cha, mẹ trong trường hợp sử dụng tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng, và các quy định pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều bất cập. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan mà còn gây khó khăn trong việc thực hiện các quy định pháp luật.

2.1. Quyền lợi của đứa trẻ trong các trường hợp sinh con

Quyền lợi của đứa trẻ sinh ra từ kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cần được bảo vệ một cách hợp pháp. Điều này bao gồm quyền được biết về nguồn gốc sinh học của mình, quyền thừa kế và quyền lợi khác liên quan đến cha, mẹ. Việc xác định cha, mẹ trong các trường hợp này cần có sự rõ ràng và minh bạch để bảo vệ quyền lợi của đứa trẻ.

2.2. Những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành

Các quy định pháp luật hiện hành về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản còn nhiều hạn chế. Nhiều quy định chưa được cập nhật để phù hợp với thực tiễn, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng. Cần có những điều chỉnh và bổ sung để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan được bảo vệ một cách tốt nhất.

III. Phương pháp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản phổ biến hiện nay

Có nhiều phương pháp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản được áp dụng hiện nay, trong đó thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) và tiêm tinh trùng vào bào tương trứng (ICSI) là hai phương pháp phổ biến nhất. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của từng cặp vợ chồng.

3.1. Thụ tinh trong ống nghiệm IVF

Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) là phương pháp phổ biến nhất trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Phương pháp này cho phép trứng và tinh trùng kết hợp với nhau trong phòng thí nghiệm, sau đó phôi sẽ được chuyển trở lại vào buồng tử cung. Tỉ lệ thành công của phương pháp này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tuổi tác và tình trạng sức khỏe của người phụ nữ.

3.2. Tiêm tinh trùng vào bào tương trứng ICSI

Tiêm tinh trùng vào bào tương trứng (ICSI) là một kỹ thuật tiên tiến giúp tăng tỉ lệ thụ tinh thành công, đặc biệt trong các trường hợp có chất lượng tinh trùng thấp. Kỹ thuật này cho phép một tinh trùng được tiêm trực tiếp vào một trứng, từ đó tạo ra hợp tử. ICSI đã trở thành một phần không thể thiếu trong các trung tâm hỗ trợ sinh sản hiện đại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

Nghiên cứu về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Nhiều cặp vợ chồng đã thành công trong việc sinh con nhờ vào các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu thêm để cải thiện quy trình và đảm bảo quyền lợi cho các bên liên quan.

4.1. Kết quả thực tiễn từ các ca sinh con thành công

Nhiều cặp vợ chồng đã thành công trong việc sinh con nhờ vào các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Những ca sinh con thành công không chỉ mang lại hạnh phúc cho các gia đình mà còn góp phần nâng cao nhận thức về các phương pháp hỗ trợ sinh sản trong xã hội.

4.2. Những vấn đề cần cải thiện trong quy trình hỗ trợ sinh sản

Mặc dù đã có nhiều thành công, nhưng quy trình hỗ trợ sinh sản vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở y tế và các cơ quan pháp luật để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan được bảo vệ một cách tốt nhất.

V. Kết luận và tương lai của sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

Sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng là một lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ. Tương lai của lĩnh vực này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội cho các cặp vợ chồng vô sinh, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức về mặt pháp lý cần được giải quyết. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để đảm bảo rằng các quy định pháp luật sẽ đáp ứng được nhu cầu thực tiễn.

5.1. Triển vọng phát triển của kỹ thuật hỗ trợ sinh sản

Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đang ngày càng phát triển với nhiều công nghệ mới được áp dụng. Tương lai hứa hẹn sẽ có nhiều phương pháp mới giúp tăng tỉ lệ thành công và giảm thiểu rủi ro cho các cặp vợ chồng.

5.2. Cần có sự điều chỉnh pháp luật để đáp ứng thực tiễn

Để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan, cần có sự điều chỉnh và bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Điều này sẽ giúp tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc cho các cặp vợ chồng vô sinh và các cơ sở y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỷ lệ vô sinh tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 8% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản, tương đương với hàng triệu cặp vợ chồng có nhu cầu sinh con nhưng chưa thể thực hiện được. Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng đã trở thành giải pháp quan trọng, giúp nhiều gia đình vượt qua khó khăn này. Luận văn tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật Việt Nam về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng, nhằm đánh giá tính cụ thể, sát thực tiễn và khả năng áp dụng của các quy định này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành từ năm 2000 đến 2017, tập trung tại Việt Nam, với mục tiêu làm rõ các khía cạnh pháp lý, thực trạng áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần xây dựng hành lang pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, đặc biệt là quyền của đứa trẻ sinh ra từ kỹ thuật này, đồng thời thúc đẩy phát triển kỹ thuật hỗ trợ sinh sản trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý về quyền con người, quyền sinh sản và pháp luật dân sự. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết quyền con người và quyền sinh sản: Nhấn mạnh quyền được sinh con, quyền làm cha, làm mẹ là quyền thiêng liêng, được bảo vệ bởi pháp luật quốc tế và quốc gia. Tuyên ngôn toàn cầu về quyền tình dục (1999) khẳng định quyền tự do quyết định sinh đẻ có trách nhiệm.

• Lý thuyết pháp luật dân sự về giao dịch và năng lực hành vi: Quy định về nguyên tắc tự nguyện, năng lực hành vi dân sự đầy đủ của các chủ thể tham gia quan hệ dân sự liên quan đến kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, bao gồm quyền hiến, nhận tinh trùng và quyền lưu giữ tinh trùng.

Các khái niệm chính bao gồm: kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (ART), ngân hàng tinh trùng, quyền sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nguyên tắc tự nguyện, nguyên tắc bí mật, quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp bình luận pháp lý: Phân tích các quy định pháp luật hiện hành về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng, bao gồm Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Nghị định 10/2015/NĐ-CP, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và các Thông tư hướng dẫn.

• Phương pháp phân tích so sánh: So sánh quy định pháp luật Việt Nam với một số quốc gia khác về các vấn đề như quyền hiến tinh trùng, lưu giữ tinh trùng sau khi chết, nguyên tắc bảo mật thông tin.

• Phương pháp tổng hợp: Tập hợp các số liệu thống kê về tỷ lệ vô sinh, số lượng trung tâm hỗ trợ sinh sản, tỷ lệ thành công kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm tại Việt Nam, cũng như các báo cáo thực tiễn áp dụng pháp luật.

Nguồn dữ liệu chính gồm các văn bản pháp luật, tài liệu học thuật, báo cáo ngành y tế và các nghiên cứu khoa học liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các văn bản pháp luật và tài liệu liên quan từ năm 2000 đến 2017. Phương pháp chọn mẫu là lựa chọn toàn bộ các văn bản pháp luật có liên quan trực tiếp đến đề tài. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2017, tập trung phân tích và đánh giá các quy định pháp luật hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy định pháp luật về quyền sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản: Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Nghị định 10/2015/NĐ-CP cho phép cặp vợ chồng vô sinh và phụ nữ độc thân có quyền sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Khoản 1 Điều 3 Nghị định 10/2015/NĐ-CP quy định rõ quyền này, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

2. Nguyên tắc tự nguyện và bí mật: Việc cho và nhận tinh trùng được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện và bí mật tuyệt đối. Thông tin cá nhân của người hiến và người nhận tinh trùng được bảo mật nghiêm ngặt, không được tiết lộ tên, tuổi, địa chỉ hay hình ảnh. Nguyên tắc này nhằm bảo vệ quyền riêng tư và tránh các áp lực không cần thiết, đồng thời được quy định tại khoản 4 Điều 3 Nghị định 10/2015/NĐ-CP và khoản 2 Điều 3 Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

3. Điều kiện đối với người hiến và người nhận tinh trùng: Người hiến tinh trùng phải từ đủ 20 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không mắc bệnh di truyền, không nhiễm HIV, không mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh ảnh hưởng đến nhận thức. Người nhận tinh trùng (phụ nữ độc thân hoặc trong cặp vợ chồng vô sinh) cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn sức khỏe tương tự, không mắc các bệnh truyền nhiễm hoặc di truyền ảnh hưởng đến thai nhi.

4. Quy định về lưu giữ và sử dụng tinh trùng: Tinh trùng được lưu giữ tại ngân hàng tinh trùng chỉ được sử dụng cho một người nhận duy nhất, trừ trường hợp sinh đôi. Trường hợp người gửi tinh trùng chết, người vợ có quyền tiếp tục lưu giữ tinh trùng theo đơn đề nghị. Việc hủy hoặc hiến tặng tinh trùng còn lại được quy định rõ ràng nhằm tránh tranh chấp pháp lý.

Thảo luận kết quả

Các quy định pháp luật Việt Nam đã tạo ra một khung pháp lý tương đối hoàn chỉnh cho việc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng. Việc quy định rõ quyền được sinh con, nguyên tắc tự nguyện và bí mật, điều kiện đối với các chủ thể tham gia giúp bảo vệ quyền lợi của các bên và đảm bảo tính nhân đạo trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

So với một số quốc gia như Mỹ, Anh, Đan Mạch, Việt Nam có quy định nghiêm ngặt về bảo mật thông tin và nguyên tắc vô danh, trong khi các nước khác có xu hướng mở hơn về quyền tiếp cận thông tin của người con sinh ra từ tinh trùng hiến. Về lưu giữ tinh trùng sau khi chết, Việt Nam cho phép người vợ tiếp tục lưu giữ tinh trùng của chồng, tương tự một số quốc gia, nhưng chưa có quy định rõ ràng về việc trích xuất tinh trùng từ người đã chết.

Việc quy định tuổi tối thiểu và năng lực hành vi dân sự đầy đủ cho người hiến và nhận tinh trùng phù hợp với các quy định về độ tuổi kết hôn và sức khỏe sinh sản, góp phần bảo vệ sức khỏe của mẹ và trẻ em. Tuy nhiên, một số bất cập còn tồn tại như khó khăn trong việc xác định huyết thống khi áp dụng nguyên tắc vô danh, cũng như các tranh chấp pháp lý phát sinh trong trường hợp ly hôn hoặc người hiến tinh trùng chết.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ thành công kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm tại các trung tâm lớn ở Việt Nam, bảng tổng hợp các điều kiện pháp lý đối với người hiến và nhận tinh trùng, cũng như sơ đồ quy trình lưu giữ và sử dụng tinh trùng trong ngân hàng tinh trùng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định về xác định quan hệ cha, mẹ, con: Cần bổ sung quy định rõ ràng về xác định quan hệ huyết thống và pháp lý trong trường hợp sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng, đặc biệt khi áp dụng nguyên tắc vô danh gây khó khăn trong thực tiễn. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp. Thời gian: 1-2 năm.

2. Xây dựng hệ thống quản lý thông tin bảo mật và minh bạch: Thiết lập hệ thống quản lý thông tin người hiến và người nhận tinh trùng đảm bảo bảo mật tuyệt đối nhưng đồng thời có cơ chế kiểm soát, truy xuất khi cần thiết nhằm giải quyết tranh chấp pháp lý. Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế, Bộ Thông tin và Truyền thông. Thời gian: 1 năm.

3. Nâng cao năng lực và tiêu chuẩn cho các cơ sở lưu giữ tinh trùng: Ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật, nhân sự và trang thiết bị cho ngân hàng tinh trùng nhằm đảm bảo chất lượng tinh trùng và an toàn cho người sử dụng. Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế. Thời gian: 6-12 tháng.

4. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật và đào tạo chuyên môn: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo cho cán bộ y tế, luật sư và người dân về quyền và nghĩa vụ liên quan đến kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, nhằm nâng cao nhận thức và giảm thiểu tranh chấp. Chủ thể thực hiện: Bộ Y tế, Bộ Tư pháp, các trường đại học. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở pháp lý và phân tích thực tiễn giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật về kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng tinh trùng.

2. Các chuyên gia y tế và nhân viên trung tâm hỗ trợ sinh sản: Tài liệu giúp hiểu rõ các quy định pháp lý liên quan đến hoạt động lưu giữ và sử dụng tinh trùng, đảm bảo tuân thủ pháp luật trong thực hành y tế.

3. Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, hỗ trợ giải quyết tranh chấp pháp lý.

4. Người dân, đặc biệt là các cặp vợ chồng vô sinh và phụ nữ độc thân có nhu cầu sinh con: Giúp họ hiểu rõ quyền lợi, điều kiện và quy trình pháp lý khi thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng, từ đó đưa ra quyết định phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng là gì?
   Đây là phương pháp sử dụng tinh trùng được lưu giữ tại ngân hàng tinh trùng để thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, giúp phụ nữ mang thai và sinh con khi không thể thụ thai tự nhiên. Ví dụ, phụ nữ độc thân hoặc cặp vợ chồng vô sinh có thể nhận tinh trùng từ ngân hàng để thụ tinh trong ống nghiệm.

2. Ai có quyền hiến và nhận tinh trùng theo pháp luật Việt Nam?
   Người hiến tinh trùng phải từ đủ 20 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không mắc bệnh di truyền hoặc truyền nhiễm. Người nhận tinh trùng là phụ nữ độc thân hoặc cặp vợ chồng vô sinh, đáp ứng các điều kiện sức khỏe và pháp lý theo quy định.

3. Nguyên tắc tự nguyện và bí mật được áp dụng như thế nào?
   Việc cho và nhận tinh trùng phải dựa trên sự tự nguyện của các bên, không bị ép buộc. Thông tin cá nhân của người hiến và người nhận được bảo mật tuyệt đối, không tiết lộ danh tính nhằm bảo vệ quyền riêng tư và tránh áp lực xã hội.

4. Tinh trùng được lưu giữ trong ngân hàng tinh trùng bao lâu?
   Pháp luật không quy định thời hạn cụ thể, nhưng tinh trùng chỉ được sử dụng cho một người nhận duy nhất. Trường hợp người gửi tinh trùng chết, người vợ có thể tiếp tục lưu giữ theo đơn đề nghị. Tinh trùng còn lại sau khi sinh con thành công phải được hủy hoặc hiến tặng cho nghiên cứu.

5. Pháp luật Việt Nam có cho phép lấy tinh trùng sau khi người hiến đã chết không?
   Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định rõ ràng về việc trích xuất tinh trùng từ người đã chết. Tuy nhiên, trong trường hợp người gửi tinh trùng đã chết, người vợ có quyền tiếp tục lưu giữ tinh trùng đã gửi trước đó. Các quy định này cần được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn.

Kết luận

• Luật pháp Việt Nam đã xây dựng khung pháp lý cơ bản cho việc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng, bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.
• Nguyên tắc tự nguyện, bí mật và điều kiện sức khỏe được quy định rõ ràng, góp phần đảm bảo tính nhân đạo và an toàn trong kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.
• Một số bất cập về xác định quan hệ huyết thống, lưu giữ tinh trùng sau khi chết và quản lý thông tin cần được hoàn thiện.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng và bảo vệ quyền lợi của người tham gia.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật pháp luật phù hợp với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và nhu cầu xã hội trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản.

Các cơ quan chức năng cần phối hợp xây dựng, hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan, đồng thời tăng cường đào tạo, tuyên truyền để nâng cao nhận thức và thực thi hiệu quả các quy định hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ SINH CON BẰNG KỸ THUẬT HỖ TRỢ SINH SẢN VỚI TINH TRÙNG TỪ NGÂN HÀNG TINH TRÙNG 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ SINH CON BẰNG KỸ THUẬT HỖ TRỢ SINH SẢN VỚI TINH TRÙNG TỪ NGÂN HÀNG TINH TRÙNG Từ khi phƣơng pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thành công năm 1978 ở Anh, khái niệm các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hình thành và phát triển rất mạnh trên toàn thế giới. Ở các nƣớc phát triển, hiện có khoảng 1-5% số em bé sinh ra hiện nay là từ các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (không kể thụ tinh nhân tạo). Ngƣời ta ƣớc tính có trên nửa triệu chu kỳ hỗ trợ sinh sản đƣợc thực hiện mỗi năm trên toàn thế giới.

Trên thế giới đã có hàng triệu em bé ra đời từ các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Dƣới góc độ y học kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (Assisted Reproductive Technologies) là những kỹ thuật Y Sinh học đƣợc áp dụng để điều trị vô sinh. Theo phân tích của nhiều trung tâm, thụ tinh nhân tạo (hay IUI) không xếp vào các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản (Assisted Reproductive Technologies - ART). Ngƣời ta định nghĩa rằng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản bao gồm những kỹ thuật điều trị vô sinh, trong đó, có chọc hút trứng và đem trứng ra bên ngoài cơ thể.

Tuy nhiên, trong điều kiện các kỹ thuật điều trị vô sinh ở Việt Nam kỹ thuật thụ tinh nhân tạo đƣợc đƣa vào là một trong các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Thụ tinh nhân tạo - Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (Intra Uterine Insemination - IUI) Thụ tinh nhân tạo là một trong những kỹ thuật điều trị vô sinh phổ biến nhất, đặc biệt trong hoàn cảnh nƣớc ta hiện nay. Hiện nay, hầu 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hết các trung tâm trên thế giới đều áp dụng kỹ thuật kỹ thuật bơm tinh trùng sau chuẩn bị vào buồng tử cung để thực hiện thụ tinh nhân tạo. Do đó, khi nói đến thụ tinh nhân tạo, có thể hiểu là kỹ thuật bơm tinh trùng vào tử cung với tinh trùng đã chuẩn bị.

Một số kỹ thuật thụ tinh nhân tạo hiện nay không còn hoặc ít đƣợc sử dụng nhƣ bơm tinh trùng đã chuẩn bị vào cổ tử cung, bơm môi trƣờng chứa tinh trùng vào đến vòi trứng và ổ bụng. Thụ tinh trong ống nghiệm và chuyển phôi (In-vitro Fertilization/ embryo transfer - IVF/ET) Kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm có nghĩa là cho trứng và tinh trùng kết hợp với nhau trong phòng thí nghiệm (thay vì trong vòi trứng ngƣời phụ nữ). Sau đó, phôi hình thành sẽ đƣợc chuyển trở lại vào buồng tử cung. Quá trình phát triển của phôi và thai sẽ diễn ra bình thƣờng trong tử cung ngƣời mẹ.

Tỉ lệ thành công trung bình trên thế giới hiện nay khoảng 25%. Tỉ lệ này phụ thuộc vào tuổi bệnh nhân, chỉ định điều trị và phác đồ điều trị của từng trung tâm. Một số kỹ thuật phát sinh từ thụ tinh trong ống nghiệm: Chuyển giao tử vào vòi trứng (GIFT), chuyển hợp tử vào vòi trứng (ZIFT) chuyển phôi vào vòi trứng (TET). Các kỹ thuật này chỉ có thể thực hiện cho những trƣờng hợp có ít nhất một vòi trứng hoàn toàn bình thƣờng về mặt giải phẫu và chức năng.

Kỹ thuật chuyển giao tử hoặc phôi vào vòi trứng phải đƣợc thực hiện qua phẫu thuật nội soi ổ bụng. Tỉ lệ thành công của các kỹ thuật này nói chung không cao hơn kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm, trong khi đó chi phí cao hơn, cần nhiều trang bị phức tạp hơn, tỉ lệ tai biến cao hơn và tỉ lệ thai ngoài tử cung cũng cao hơn. Do đó, các kỹ thuật này hiện chỉ đƣợc áp dụng rất ít, chủ yếu vì lý do tín ngƣỡng. Tiêm tinh trùng vào bào tƣơng trứng (Intracytoplasmic Sperm Injection - ICSI) Kỹ thuật đƣợc ra đời nhằm khắc phục tình trạng tỉ lệ thụ tinh thấp hoặc không thụ tinh khi thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm do bất thƣờng quá trình 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thụ tinh hay chất lƣợng tinh trùng thấp.

Với kỹ thuật này, ngƣời ta có thể tạo một hợp tử hoàn chỉnh bằng một trứng và một tinh trùng duy nhất. Đây đƣợc xem là một cuộc cách mạng trong điều trị vô sinh do nguyên nhân ở nam giới. Kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tƣơng trứng hiện nay đã chiếm khoảng 50% các chu kỳ thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và là một kỹ thuật không thể thiếu ở một trung tâm hỗ trợ sinh sản. Kỹ thuật này có thể cho tỉ lệ thụ tinh cao hơn, làm số phôi có đƣợc nhiều hơn, nhiều khả năng chọn lọc đƣợc phôi tốt để chuyển vào buồng tử cung.

Kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tƣơng trứng hiện nay có thể thực hiện với tinh trùng tƣơi hoặc sau trữ lạnh; tinh trùng trong tinh dịch hoặc tinh trùng sinh thiết từ mào tinh và tinh hoàn. Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với sự tham gia của "ngƣời thứ ba". Các kỹ thuật điều trị trên cũng dựa trên cơ sở kỹ thuật của các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản thụ tinh nhân tạo, thụ tinh trong ống nghiệm, chuyển giao tử vào vòi trứng, chuyển hợp tử vào vòi trứng, chuyển phôi vào vòi trứng, tiêm tinh trùng vào bào tƣơng trứng. Tuy nhiên, do tính chất của bệnh lý vô sinh, để điều trị, cần có sự hỗ trợ về sinh học của ngƣời thứ ba.

Đây là những kỹ thuật điều trị có liên quan nhiều đến các vấn đề y học, pháp lý, nhân đạo và quan niệm đạo đức xã hội. Các kỹ thuật này bao gồm: Xin tinh trùng: kỹ thuật này để điều trị cho các trƣờng hợp vô sinh nam hoàn toàn không có tinh trùng. Xin noãn: kỹ thuật này áp dụng cho những trƣờng hợp ngƣời vợ bị cắt buồng trứng, buồng trứng bị suy yếu. Noãn xin từ ngƣời thứ ba có thể để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm hoặc tiêm tinh trùng vào bào tƣơng trứng với tinh trùng chồng sau đó chuyển phôi lại vào tử cung ngƣời vợ.

9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Xin phôi: phôi dƣ từ các cặp vợ chồng làm thụ tinh trong ống nghiệm sau khi đã thành công, có đủ con, đƣợc tự nguyện hiến lại cho ngân hàng phôi. Phôi đƣợc chuyển vào tử cung ngƣời xin. Mang thai hộ: kỹ thuật này thƣờng đƣợc áp dụng cho những trƣờng hợp ngƣời phụ nữ có buồng trứng bình thƣờng nhƣng đã bị cắt tử cung hoặc bị bệnh lý nội khoa nặng (Ví dụ: bệnh tim) khiến việc mang thai có thể nguy hiểm đến tính mạng của mẹ và con. Tinh trùng chồng và trứng ngƣời vợ đƣợc cho thụ tinh trong ống nghiệm.

Sau đó phôi đƣợc chuyển vào tử cung ngƣời mang thai hộ. Ngoài ra, còn có các kỹ thuật hỗ trợ khác nhƣ: trữ lạnh tinh trùng, rã đông tinh trùng, trữ lạnh mô tinh hoàn, rã đông mô tinh hoàn, trữ lạnh noãn, rã đông noãn, trữ lạnh phôi, rã đông phôi, phẫu thuật lấy tinh trùng, hỗ trợ phôi thoát màng [37]. Trƣớc sự phát triển của các kỹ thật hỗ trợ sinh sản và việc áp dụng thành công kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm trong việc điều trị vô sinh ở Việt Nam, đánh dấu sự ra đời của ba em bé lần đầu tiên đƣợc sinh ra nhờ kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm năm 1998. Pháp luật Việt Nam lần đầu tiên đề cập đến các khái niệm noãn, phôi, thụ tinh nhân tạo, thụ tinh trong ống nghiệm trong Nghị định số 12/2003/NĐ-CP ngày 12 tháng 02 năm 2003 của Chính phủ về sinh con theo phƣơng pháp khoa học.

Trong đó sinh con theo phƣơng pháp khoa học đƣợc hiểu là việc sinh con đƣợc thực hiện bằng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản nhƣ thụ tinh nhân tạo, thụ tinh trong ống nghiệm. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 không còn sử dụng thuật ngữ sinh con theo phƣơng pháp khoa học mà thay bằng sử dụng thuật ngữ sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Khoản 21 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 giải thích "sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản là việc sinh con bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo hoặc thụ tinh trong ống nghiệm". 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tại khoản 1 Điều 2 Nghị định số 10/2015/NĐ-CP giải thích: "Thụ tinh trong ống nghiệm là sự kết hợp giữa noãn và tinh trùng trong ống nghiệm để tạo thành phôi".

Tuy nhiên, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và Nghị định số 10/2015/NĐ-CP không giải thích thụ tinh nhân tạo nhƣng căn cứ khoản 2 Điều 3 Nghị định số 12/2003/NĐ-CP thì thụ tinh nhân tạo đƣợc hiểu là: "Thụ tinh nhân tạo là thủ thuật bơm tinh trùng của chồng hoặc của ngƣời cho tinh trùng vào tử cung của ngƣời phụ nữ có nhu cầu sinh con để tạo phôi". Tại khoản 3, 4, 5 Nghị định số 10/2015/NĐ-CP giải thích: Noãn là giao tử của nữ; tinh trùng là giao tử của nam; phôi là sản phẩm của quá trình kết hợp giữa noãn và tinh trùng. Vậy sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản là việc áp dụng một trong các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản để lấy noãn, tinh trùng ra khỏi cơ thể sau đó tạo điều kiện thuận lợi cho noãn và tinh trùng kết hợp với nhau và khi tạo thành phôi thì phôi sẽ đƣợc phát triển trong tử cung của ngƣời mẹ. Tinh trùng sau khi đƣợc lấy ra khỏi cơ thể ngƣời nam sẽ đƣợc bảo quản bằng cách làm đông lạnh ở -196 độ C và đƣợc lƣu giữ tại ngân hàng tinh trùng và khi cần sử dụng tinh trùng sẽ đƣợc rã đông cung ứng cho ngƣời sử dụng.

Vậy ngân hàng tinh trùng là nơi tập hợp các mẫu tinh trùng đƣợc gửi vào để lƣu giữ, bảo quản tinh trùng phục vụ cho việc thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hoặc vì nguyện vọng lƣu giữ cà nhân. Ngoài ra ngân hàng tinh trùng còn có chức năng cung ứng tinh trùng cho cặp vợ chồng vô sinh hoặc phụ nữ độc thân muốn sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hoặc hiến tặng cho các cơ sở làm nghiên cứu khoa học. Sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng là việc ngân hàng tinh trùng cung ứng tinh trùng cho ngƣời phụ nữ có nhu cầu để họ thực hiện việc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Vậy 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đây là trƣờng hợp ngƣời phụ nữ dùng noãn của chính mình kết hợp với tinh trùng từ ngân hàng tinh trùng tạo thành phôi.

Phôi đƣợc phát triển trong tử cung của ngƣời phụ nữ đó.