phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, và phụ lục nội dung của Luận văn có kết cấu gồm 3 chƣơng sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng nâng cao chất lƣợng đội ngũ Ban chấp hành Công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội. 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ BAN CHẤP HÀNH CÔNG ĐOÀN CƠ SỞ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.
Các khái niệm có liên quan 1. Tổ chức công đoàn, công đoàn cơ sở Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của ngƣời lao động, đƣợc thành lập trên cơ sở tự nguyện, là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam, dƣới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; đại diện cho cán bộ, công chức, viên chức, công nhân và những ngƣời lao động khác (sau đây gọi chung là ngƣời lao động), cùng với cơ quan nhà nƣớc, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của ngƣời lao động; tham gia quản lý nhà nƣớc, quản lý kinh tế - xã hội, tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nƣớc, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp; tuyên truyền, vận động ngƣời lao động học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa [15]. Công đoàn Việt Nam là tổ chức thống nhất, có các cấp sau đây [26]: - Cấp Trung ƣơng: Tổng LĐLĐ Việt Nam. - Cấp tỉnh, ngành trung ƣơng gồm: LĐLĐ tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng; công đoàn ngành trung ƣơng và tƣơng đƣơng.
- Cấp trên trực tiếp cơ sở gồm: LĐLĐ quận, huyện, thị xã; công đoàn ngành địa phƣơng; công đoàn các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao; công đoàn tổng công ty; công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở khác. - Cấp cơ sở gồm: công đoàn cơ sở (CĐCS), nghiệp đoàn cơ sở. Điều 4, Luật Công đoàn năm 2012 đã nêu rõ: “Công đoàn cơ sở là tổ chức cơ sở của công đoàn, tập hợp đoàn viên công đoàn trong một hoặc một 9 số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, đƣợc công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở công nhận theo quy định của pháp luật và Điều lệ Công đoàn Việt Nam”. Cán bộ công đoàn nếu phân loại theo chức năng, nhiệm vụ và nguồn gốc tiền lƣơng, thì có hai loại sau: cán cộ công đoàn chuyên trách và cán bộ công đoàn không chuyên trách.
Cán bộ công đoàn chuyên trách: là những ngƣòi làm việc hoàn toàn cho tổ chức công đoàn, hƣởng lƣơng từ ngân sách công đoàn, do công đoàn phân công công việc, công đoàn đề bạt và bổ nhiệm, sử dụng (trong thực tế cũng có một số ít cán bộ công đoàn chuyên trách, nhƣng do đơn vị, doanh nghiệp trả lƣơng). Hiện nay, ở nƣớc ta cán bộ công đoàn chuyên trách chủ yếu là cán bộ làm việc ở các cấp công đoàn từ quận, huyện và tƣơng đƣơng trở lên, ở một số công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp có số lƣợng đoàn viên lớn, mới có cán bộ công đoàn chuyên trách. Cán bộ công đoàn không chuyên trách: là những ngƣời làm việc kiêm nhiệm không hƣởng lƣơng từ ngân sách công đoàn (không do công đoàn trả lƣơng) do đoàn viên tín nhiệm bầu vào Ban chấp hành công đoàn các cấp, từ Trung ƣơng đến cơ sở, họ hoàn toàn phụ thuộc vào ngƣời sử dụng lao động, phải tập trung thực hiện nhiệm vụ theo hợp đồng lao động, chỉ dành một thời gian nhất định cho hoạt động công đoàn. Đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở Cán bộ công đoàn là cán bộ đoàn thể chính trị - xã hội; đội ngũ Ban chấp hành công đoàn là một bộ phận của Đảng.
Đội ngũ Ban chấp hành công đoàn có một số đặc trƣng cơ bản [15]: Thứ nhất, đội ngũ Ban chấp hành công đoàn là thành viên của tổ chức công đoàn. Thứ hai, là ngƣời đƣợc lựa chọn thông qua bầu cử, hoặc đƣợc tuyển chọn, bổ nhiệm, giao thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nào đó trong tổ 10 chức công đoàn, nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn. Thứ ba, là cán bộ quần chúng, tức là cán bộ trực tiếp làm công tác vận động, tổ chức quần chúng CNVCLĐ hoạt động, nhƣ vậy đối tƣợng hoạt động của cán bộ công đoàn là con ngƣời, mà con ngƣời là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Nên đòi hỏi cán bộ công đoàn phải có trình độ chuyên môn nghề nghiệp cao, có kỹ năng tốt.
Mặt khác, hoạt động Công đoàn chủ yếu là đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, ngƣời lao động, để bảo vệ đƣợc quyền, lợi ích của đoàn viên, ngƣời lao động, thì thƣờng va chạm. Do vậy, đòi hỏi cán bộ công đoàn không chỉ có trình độ chuyên môn, nghề nghiệp cao, mà còn cần phải có kỹ năng hoạt động và có bản lĩnh thì mới có thể đại diện bảo vệ quyền, lợi ích đoàn viên, ngƣời lao động. Thứ tư, là ngƣời trƣởng thành từ phong trào quần chúng và đƣợc quần chúng tín nhiệm lựa chọn thông qua bầu cử, nên nhìn chung đội ngũ Ban chấp hành công đoàn đều là những ngƣời nhiệt tình trong công tác công đoàn, có kinh nghiệm vận động, tổ chức quần chúng hoạt động và có uy tín đối với CNVCLĐ. Tuy nhiên, để cán bộ công đoàn hoàn thành tốt nhiệm vụ đƣợc giao, thì phải đƣợc đào tạo nghề và bố trí, sử dụng theo đúng chuyên môn đƣợc đào tạo.
Đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở là cán bộ của tổ chức chính trị xã hội của giai cấp công nhân và ngƣời lao động nên có những đặc điểm riêng. Có thể định nghĩa về đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở nhƣ sau: “Đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở là những người đứng trong tổ chức Công đoàn Việt Nam, được lựa chọn thông qua bầu cử tại đại hội (hoặc hội nghị) công đoàn cơ sở, hoặc công đoàn cấp trên lựa chọn, chỉ định giao một nhiệm vụ để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của công đoàn đã đề ra”. Đội ngũ Ban chấp hành công đoàn đƣợc bầu chọn trong các kỳ đại hội công đoàn các cấp nên tỷ lệ cán bộ thay đổi qua các kỳ đại hội là khá lớn, 11 nhất là đối với đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở khu vực ngoài nhà nƣớc. Mặt khác, vì hoạt động công đoàn là hoạt động xã hội nên đội ngũ Ban chấp hành công đoàn hoạt động kiêm nhiệm cũng chiếm tỷ lệ rất lớn trong tổng số cán bộ công đoàn, do vậy cũng gây ít nhiều khó khăn cho đội ngũ Ban chấp hành công đoàn nhất là đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp.
Chất lượng đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp Để hiểu về chất lƣợng đội ngũ BCH công đoàn cơ sở, trƣớc tiên chúng ta tìm hiểu về khái niệm chất lƣợng. Có nhiều định nghĩa và cách lý giải khác nhau về chất lƣợng. Chất lƣợng là khái niệm trừu tƣợng, phức tạp và là khái niệm đa chiều, tựu chung lại là khái niệm phản ánh bản chất của sự vật và dùng để so sánh sự vật này với sự vật khác và nó là đặc tính phức hợp của nhiều đặc tính đơn lẻ khác nhau quyết định mức độ đáp ứng của mục tiêu và mục tiêu đó phải phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nƣớc. Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, với tôn chỉ mục đích khác nhau lại có những quan điểm về chất lƣợng khác nhau.
Theo Tổ chức kiểm tra chất lƣợng Châu Âu: “Chất lƣợng là mức độ phù hợp với yêu cầu của ngƣời tiêu dùng”. Theo tiêu chuẩn Pháp: “Chất lƣợng là tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu ngƣời sử dụng”.Ăngghen: Chất lƣợng là tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật hiện tƣợng. làm cho sự vật hiện tƣợng này phân biệt với sự vật, hiện tƣợng khác. Theo Từ điển tiếng Việt thì “Chất lƣợng là cái làm nên phẩm chất, giá trị của sự vật hoặc là cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác sự vật kia” Từ những khái niệm đã có, có thể hiểu rằng chất lƣợng đội ngũ BCH công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp là chất lƣợng của từng cán bộ công đoàn và đƣợc thể hiện qua phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ 12 năng lực, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của mỗi cán bộ công đoàn đƣợc kết cấu nhƣ một tổng thể toàn diện và đội ngũ BCH đủ về số lƣợng, phù hợp về cơ cấu, đáp ứng đƣợc yêu cầu hoạt động theo chức năng của tổ chức công đoàn.
Chất lƣợng đội ngũ BCH công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp đƣợc đánh giá thông qua các chỉ tiêu: Phẩm chất đạo đức, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn, trình độ lý luận chính trị, trình độ nghiệp vụ công tác công đoàn, năng lực lãnh đạo tổ chức. Nâng cao chất lượng đội ngũ Ban chấp hành công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp Nâng cao chất lƣợng đội ngũ BCH công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp bao gồm những giải pháp, những việc làm cụ thể có tác động tích cực nhằm nâng cao chất lƣợng của mỗi BCH công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp. Nâng cao chất lƣợng từng cá nhân và nâng cao chất lƣợng cơ cấu đội ngũ cán bộ công đoàn chính là góp phần nâng cao chất lƣợng đội ngũ BCH công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp. Nâng cao chất lƣợng đội ngũ BCH công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp là tổng thể các phƣơng pháp, hình thức, chính sách nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng của từng cán bộ và đội ngũ BCH công đoàn cơ sở cả về phẩm chất, trình độ và năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện.
Tiêu chí đánh giá chất lƣợng đội ngũ ban chấp hành công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp 1. Phẩm chất, đạo đức BCH công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp phải có phẩm chất đạo đức cách mạng, đấu tranh chống lại các biểu hiện tiêu cực, lạc hậu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của ngƣời lao động.