CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU PHÍ VÀ LỆ PHÍ TẠI VĂN PHÒNG ĐĂNG KÝ ĐẤT ĐAI 1. Cơ sở lý luận quản lý thu phí và lệ phí tại Văn phòng Đăng kí đất đai 1.1 Tổng quát về phí và lệ phí Theo Điều 3, Luật Phí và lệ phí 2015 quy định về phí và lệ phí như sau: Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công được quy định trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí 2015. Lệ phí là khoản tiền được ấn định mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước được quy định trong Danh mục lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí 2015. Trong đó, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau: Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công được quy định trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật này.
Lệ phí là khoản tiền được ấn định mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ công, phục vụ công việc quản lý nhà nước được quy định. 6 Trước hết, phí và lệ phí nhằm đảm bảo nguồn thu NSNN cho hoạt động thường xuyên quản lý xã hội, để đầu tư hàng hóa, dịch vụ công cộng tốt hơn. Hàng năm, ở Việt Nam số thu từ phí và lệ phí chiếm khoảng trên dưới 4% số thu NSNN, tuy chiếm tỷ trọng không lớn nhưng góp phần ổn định, cân đối NSNN hàng năm. Phí và lệ phí góp phần thực hiện công bằng xã hội, nâng cao ý thức trách nhiệm cộng đồng cung cấp, sử dụng dịch vụ công.
Cụ thể, những người hưởng lợi ích từ hàng hóa, dịch vụ công cộng phải trả phí, qua đó nâng cao ý thức sử dụng tiết kiệm, hiệu quả đối với tổ chức, cá nhân hưởng thụ dịch vụ công cộng; mặt khác việc nộp phí và lệ phí mang tính đối giá, tức là người sử dụng nhiều nộp người, người sử dụng ít nộp ít còn góp phần thực hiện công bằng xã hội. Phí và lệ phí góp phần thực hiện quản lý, kiểm tra, giám sát có hiệu quả quản lý hoạt động kinh tế - xã hội của các tổ chức, cá nhân theo pháp luật. Ví dụ, thông qua việc thu lệ phí cấp giấy phép xây dựng, nhà nước quản lý, giám sát hoạt động xây dựng của các cá nhân, hộ gia đình, tổ chức để phù hợp với quy hoạch địa phương, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Phân biệt phí và lệ phí Bảng 2.1 Phân loại phí và lệ phí Tiêu chí Phí Lệ phí Phí là khoản tiền mà tổ Lệ phí là khoản tiền được ấn chức, cá nhân phải trả nhằm định mà tổ chức, cá nhân phải nộp cơ bản bù đắp chi phí và khi được cơ quan nhà nước cung Khái mang tính phục vụ khi được cấp dịch vụ công, phục vụ công niệm cơ quan nhà nước, đơn vị sự việc quản lý nhà nước được quy nghiệp công lập và tổ chức định trong Danh mục lệ phí ban được cơ quan nhà nước có hành kèm theo Luật này (Theo thẩm quyền giao cung cấp khoản 2 Điều 3 Luật Phí và lệ phí 7 Tiêu chí Phí Lệ phí dịch vụ công được quy định năm 2015).
trong Danh mục phí ban hành kèm theo Luật này (Theo khoản 1 Điều 3 Luật Phí và lệ phí năm 2015) Tổ chức, cá nhân sử dụng Tổ chức, cá nhân phải nộp lệ phí Khi nào dịch vụ công do cơ quan nhà khi được cơ quan nhà nước cung phải nộp nước, đơn vị sự nghiệp công cấp dịch vụ công, phục vụ công phí, lệ lập và tổ chức được cơ quan việc quản lý nhà nước. phí nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp. Nhằm cơ bản bù đắp chi Không dùng để bù đắp chi phí. phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, Mục đơn vị sự nghiệp công lập và đích tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công.
Mức thu phí được xác Mức thu lệ phí được ấn định định cơ bản bảo đảm bù đắp trước, không nhằm mục đích bù chi phí, có tính đến chính đắp chi phí; mức thu lệ phí trước Nguyễn sách phát triển kinh tế - xã bạ được tính bằng tỷ lệ phần trăm tắc mức hội của Nhà nước trong từng trên giá trị tài sản; bảo đảm công định thu thời kỳ, bảo đảm công bằng, bằng, công khai, minh bạch và phí và lệ công khai, minh bạch và bình đẳng về quyền và nghĩa vụ phí bình đẳng về quyền và nghĩa của công dân. vụ của công dân. Cơ quan nhà nước; Cơ quan nhà nước. Thẩm Đơn vị sự nghiệp công lập quyền và tổ chức được cơ quan nhà thu nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công.
8 Tiêu chí Phí Lệ phí Phí thu từ các hoạt động Tổ chức thu lệ phí thực hiện nộp dịch vụ do cơ quan nhà nước toàn bộ tiền lệ phí thu được vào thực hiện phải nộp vào ngân ngân sách nhà nước. sách nhà nước, trường hợp cơ quan nhà nước được khoán chi phí hoạt động từ nguồn thu phí thì được khấu trừ, phần còn lại nộp ngân sách nhà nước. Thu - Phí thu từ các hoạt động nộp dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện được để lại một phần hoặc toàn bộ số tiền phí thu được để trang trải chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ, thu phí trên cơ sở dự toán được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, phần còn lại nộp ngân sách nhà nước. Nguồn: Tổng hợp tác giả 1.
Quản lý thu phí và lệ phí tại Văn phòng Đăng ký đất đai 1. Khái niệm quản lý thu phí và lệ phí tại Văn phòng Đăng ký đất đai Thuật ngữ “Quản lý” thường được hiểu đó là quá trình mà chủ thể quản lý sử dụng các công cụ quản lý và phương pháp quản lý thích hợp nhằm điều khiển đối tượng quản lý hoạt động và phát triển nhằm đạt đến những mục tiêu đã định. Quản lý được sử dụng khi nói tới các hoạt động và các nhiệm vụ mà nhà quản lý phải thực hiện thường xuyên từ việc lập kế hoạch đến quá trình thực hiện kế hoạch đồng thời tổ chức kiểm tra. Ngoài ra nó còn hàm ý cả mục tiêu, kết quả và hiệu năng hoạt động của tổ chức [1].
9 Quản lý thu phí và lệ phí là quá trình áp dụng các công cụ và phương pháp quản lý nhằm tạo lập và sử dụng quỹ thu được để đạt những mục tiêu đã định. Để quản lý thu phí và lệ phí hiệu quả các cơ quan, đơn vị phải sử dụng nhiều phương pháp cũng như nhiều công cụ quản lý khác nhau nhưng mục đích hướng đến của quản lý thu phí và lệ phí trong các cơ quan, đơn vị cũng là tính hiệu quả trong hoạt động tài chính để nhằm đạt đến những mục tiêu đã định. Mục tiêu, nguyên tắc quản lý thu phí và lệ phí tại Văn phòng Đăng ký đất đai * Mục tiêu quản lý thu phí và lệ phí tại Văn phòng Đăng ký đất đai Hoạch định chính sách thu tại VPĐKĐĐ hợp lý, không bỏ sót đối tượng nộp, không xác định mức thu quá cao làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Thực thi chính sách thu hợp lý nhằm đảm bảo quy định đúng, đủ các đối tượng có nghĩa vụ nộp tại VPĐKĐĐ cũng như có kinh phí bù đắp chi phí đầu tư.
Thống nhất quản lý thu tại VPĐKĐĐ nhằm tạo được lòng tin của tổ chức, cá nhân đối với ngành đất đai và chế độ nhà nước, chế độ xã hội nói chung. Tạo điều kiện thuận tiện, dễ tiếp cận, chi phí thấp cho người dân. * Nguyên tắc quản lý thu phí và lệ phí tại Văn phòng Đăng ký đất đai Các nguyên tắc quản lý thu phí và lệ phí tại VPĐKĐĐ đảm bảo hệ thống các nguyên tắc QLNN về thu tại VPĐKĐĐ phải phù hợp với nguyên tắc tổ chức và hoạt động chung của Nhà nước, phản ánh đúng quan điểm chi đạo, điều hành của Nhà nước, dịch vụ công cộng, phù hợp với tình hình phát triển KT-XH của đất nước và đảm bảo các cam kết, trong đó, quan trọng nhất là nguyên tắc bao gồm: Nguyên tắc công bằng là mọi người đều có lợi ích và trách nhiệm ngang nhau, cùng được đối xử như nhau ở trong cùng một môi trường nào đó. 10 Nguyên tắc sử dụng phí, lệ phí đúng mục đích là trong công tác tiêu chi các khoản phí chi tiêu đúng mục đích nhầm tránh lãng phí của công.
Nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả là giảm lãng phí trong dùng vốn, tài sản, các nguồn lực và thời gian lao động vẫn đạt được mục tiêu đề ra. Nguyên tắc công khai, minh bạch là việc các cơ quan, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm công bố, cung cấp thông tin chính thức một cách rõ ràng, đầy đủ, chính xác, kịp thời và hợp pháp về các quy định, cơ chế, chính sách do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành theo quy định của Luật Tiếp cận thông tin. Nội dung quản lý thu phí và lệ phí tại Văn phòng Đăng ký đất đai 1. Công tác lập dự toán thu phí và lệ phí Lập dự toán thu phí, lệ phí là việc xác định các chỉ tiêu của dự toán thu và xây dựng các biện pháp thực hiện các chỉ tiêu đã đề ra.
Xét về mặt kỹ thuật nghiệp vụ, lập dự toán thu phí, lệ phí chính là quá trình dự đoán, tính toán và tổ chức động viên nguồn thu phí, lệ phí cho NSNN. Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm trong việc thực hiện các khoản thu phí, lệ phí phải tổ chức lập dự toán thu phí, lệ phí trong phạm vi nhiệm vụ được giao và gửi cơ quan tài chính đồng cấp. Cơ quan tài chính các cấp địa phương xem xét dự toán ngân sách của các cơ quan, đơn vị cùng cấp. Cơ quan tài chính tổng hợp, lập dự toán trình UBND cùng cấp.