Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thu bảo hiểm xã hội bắt buộc Chương 2: Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn huyện Tân Biên Chương 3: Quan điểm, giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn huyện Tân Biên. Chuong 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN VE CONG TAC QUAN LY NHÀ NƯỚC THU BẢO HIẾM XÃ HỘI BÁT BUỘC 1. Cơ sở lý luận về bảo hiểm xã hội và công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc 1. Quan iém về Bảo hiém xã hội Trong quá trình tồn tại và phát triển, để thỏa mãn các nhu cầu cơ bản là ăn, mặc, ở.con người phải lao động làm ra những sản phẩm cần thiết.
Tuy nhiên khi xã hội ngày càng phát triển thì mức độ thỏa mãn các nhu cầu của con người ngày càng cao và không phải trong cuộc sống lúc nảo con người cũng được khỏe mạnh, hạnh phúc, con người chúng ta sẽ thường xuyên gặp phải những rủi ro như ốm đau, bệnh tật, tai nạn, già yếu. Vì vậy, để tồn tại, phát triển, giải quyết tốt các nhu cầu cơ bản của mình, con người phải tìm ra những giải pháp khác nhau. Để giảm bớt những rủi ro, khó khăn trong cuộc sống cho bản thân và gia đình, NLĐ (người lao động) cần được sự đồng hành, bảo trợ của cộng đồng và xã hội. Sự hỗ trợ qua thời gian được mở rộng, phát triển đa dạng dưới nhiều hình thức.
Trong quá trình tồn tại và phát triển của xã hội, hệ thống BHXH đã có những cơ sở đề hình thành và phát triển.2 Sự cần thiết khách quan, đặc điểm và vai trò của Bảo hiểm xã hội Sự cần thiết khách quan: Trong quá trình phát triển xã hội, đặc biệt là từ sau cuộc cách mạng công nghiệp, hệ thống ASXH nói chung và BHXH nói riêng đã có những cơ sở (kinh tế và xã hội) để hình thành và phát triển. Quá trình công nghiệp hoá làm cho đội ngũ người làm công ăn lương ngày cảng tăng lên, cuộc sống của họ phụ thuộc chủ yếu vào thu nhập do lao động làm thuê đem lại. Ngoài tiền lương (thu nhập từ lao động), họ hầu như không có khoản thu nhập nào khác, đặc biệt là ở những nước kinh tế thị trường. Do đó, khi không may bị ốm đau, tai nạn, rủi ro, bị mắt việc làm hoặc khi về giả.
người lao động sẽ bị giảm. hoặc mắt thu nhập từ lao động do không làm việc được nữa. Sự hãng hụt về tiền lương trong các trường hợp này đã trở thành mối đe doa thường nhật đối với cuộc sống bình thường của những người không có nguồn thu nhập nào khác ngoài tiền lương. Sự bắt buộc phải đối mặt với những nhu cầu thiết yếu hàng ngày đã buộc những người lao động làm công ăn lương tìm cách khắc phục bằng những hành động tương thân, tương ái (lập các quỹ tương tế, các hội đoàn.); đồng thời, đấu tranh đòi hỏi giới chủ và Nhà nước phải có những.
trợ giúp nhất định, nhằm bảo đảm cuộc sống cho họ. Từ đó khái niệm BHXH được ra đời và khái quát như sau: BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đấp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mắt thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệ| thất nghiệp, hết tuổi lao động, chết, trên cơ sở đóng vào quỳ BHXH. Bảo hiểm xã hội là trụ cột chính trong hệ thống an sinh xã hội ở mỗi nước. Căn cứ theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định khái niệm bảo hiểm xã hội (BHXH) là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mắt thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.
Theo Khoản 2, Khoản 3 Điều 3 Luật BHXH năm 2014, có 02 loại hình Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tô chức mà người lao động và người SDLĐ (sử dụng lao động) phải tham gia. Đặc điểm của Bảo hiểm xã hội: BHXH là sản phẩm tắt yếu của nền kinh tế hàng hóa, nó phản ánh sự phát triển của nền kinh tế. BHXH là sự tổ chức chỉa sẻ hậu quä của những rủi ro xã hội hoặc các sự kiện bảo hiểm. BHXH mang bản chất kinh tế và bản chất xã hội.
BHXH thực hiện nguyên tắc “lấy của số đông bù cho số ít”. Vai trò của Bảo hiểm xã hội: 'Vai trò của BHXH trong hệ thống an sinh xã hội được khái quát như sau: Thứ nhất, thực hiện chính sách BHXH nhằm ổn định cuộc sống người lao động, trợ giúp người lao động khi gặp rủi ro: 6m dau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp. sớm trở lại trạng thái sức khỏe ban đầu cũng như sớm có việc làm. Thứ hai, thực hiện tốt chính sách BHXH nhất là chế độ hưu trí, góp phần ổn định cuộc sống của người lao động khi hết tuổi lao động hoặc không.
còn khả năng lao động. Thứ ba, thực hiện chính sách BHXH góp phần ồn định và nâng cao chất lượng lao động, bảo đảm sự bình đẳng về vị thế xã hội của người lao động. trong các thành phần kinh tế khác nhau, thúc đây sản xuất phát triển. Thứ tư, BHXH là một công cụ đắc lực của Nhà nước, góp phần vào việc phân phối lại thu nhập quốc dân một cách công bằng, hợp lý giữa các tầng lớp dân cư, đồng thời giảm chỉ cho ngân sách nhà nước, bảo đảm an sinh xã hội bền vững.
Năm là, BHXH trực tiếp thể hiện mục tiêu, lý tưởng, bản chất của chế độ chính trị mà quốc gia theo đuôi. Nguyên tắc của Báo hiểm xã hội Theo Điều 5 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, thì BHXH có 05 nguyên tắc sau: - Mức hưởng bảo hiểm xã hội được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng bảo hiểm xã hội và có chia sẻ giữa những người tham gia bảo hiểm xã hội. - Mite déng bảo hiểm xã hội bắt buộc được tính trên cơ sở tiền lương tháng của NLĐ. Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được tính trên cơ sở mức thu nhập tháng do người lao động lựa chọn.
- NLD vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sở thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội. Thời gian đóng bảo hiểm xã hội đã được tính hưởng bảo hiểm xã hội một lần thì không tính vào thời gian làm cơ sở tính hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội. -_ Quỹ bảo hiểm xã hội được quản lý tập trung, thống nhát, công khai, minh bạch; được sử dụng đúng mục đích và được hạch toán độc lập theo các quỹ thành phần, các nhóm đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước. quy định và chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định.
~ Việc thực hiện bảo hiểm xã hội phải đơn giản, dễ dàng, thuận tiện, bảo đảm kịp thời và đầy đủ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm xã hội. Quỹ BHXH bắt buộc *Khái niệm quỹ BHXH bắt buộc Theo Khoản 4 Điều 3 Luật BHXH năm 2014 thì “Quỳ BHXH bắt buộc. là quỹ tài chính độc lập với ngân sách Nhà nước, được hình thành từ đóng góp của NLĐ, người SDLĐ và có sự hỗ trợ của Nhà nước” *Đặc điểm của quỹ BHXH bắt buộc Quỹ BHXH bắt buộc có những đặc điểm chủ yếu sau: -_ Quỹ ra đời, tồn tại và phát triển gắn với mục tiêu đảm bảo ổn định cuộc sống cho NLĐ và gia đình họ khi gặp các biến cố, rủi ro làm giảm hoặc mắt thu nhập từ lao động. - Quy BHXH bắt buộc là hạt nhân, là nội dung vật chất của tài chính BHXH *Nguôn hình thành quỹ BHXH bắt buộc Quỹ BHXH bắt buộc được hình thành chủ yếu từ sự đóng góp của NLD và người SDLĐ.
Đây là nguồn chính quyết định hình thành và phát triển của quỹ BHXH bắt buộc. Ngoài ra quy BHXH bắt buộc còn được hình thành từ tiền sinh lời từ hoạt động đầu tư, tăng trưởng quỳ BHXH bắt buộc; hỗ trợ của Nhà nước, phần thu từ tiền nộp phạt của các cá nhân và tổ chức kinh tế do vi phạm pháp luật về BHXH và các nguồn hợp pháp khác như viện trợ, quả tặng.của các tổ chức, cá nhân. Đây là nguồn không cơ bản và thường xuyên. Quỹ được quản lý thống nhất trong hệ thống BHXH Việt Nam, được hạch toán riêng và cân đối thu, chỉ theo từng quỹ thành phần.
Vai trò của thu BHXH bắt buộc Thu BHXH bắt buộc được hiểu là việc nhà nước dùng các công cụ quản lý của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép một số đối tượng tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng, và phương thức đóng phủ hợp với thu nhập của mình. Từ đó hình thành nên một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo cho hoạt động BHXH: Thu BHXH bắt buộc có vai trò rất quan trọng trong hoạt động của ngành BHXH, được thể hiện qua các nội dung sau: -_ Trong việc tạo lập quỹ BHXH bắt buộc. Công tác thu BHXH bắt buộc được triển khai và tiến hành tạo ra quỹ BHXH bắt buộc. Quỹ được sử dụng để đảm bảo khả năng tài chính trong việc chỉ trả các chế độ BHXH, giúp Nhà nước giảm chỉ từ NSNN (Ngân sách Nhà nước) trong việc chỉ trả các chế độ BHXH.
-_ Trong việc tạo lập mối quan hệ giữa các bên tham gia BHXH bắt buộc Một trong những nguyên tắc của BHXH bắt buộc là mức hưởng trên cơ sở mức đóng và thời gian đóng BHXH bắt buộc của từng NLĐ. tác thu giúp cho việc theo dõi, ghi chép kết quả đóng BHXH bắt buộc của người SDLD cho NLĐ được rõ rằng, cụ thể từ đó làm căn cứ cho việc thụ hưởng các chế độ cho NLĐ. Trên cơ sở danh sách theo dõi kết quả đóng BHXH bắt buộc vào số BHXH của từng người đã tạo nên mối quan hệ ba bên giữa NLĐ, người SDLĐ và cơ quan BHXH. -_ Nắm chắc được các nguôn thu BHXH bắt buộc Công tác thu được tổ chức tốt giúp cho cơ quan BHXH nắm chắc được các nguồn thu BHXH bắt buộc, từ đó quản lý quỹ BHXH bắt buộc được hiệu quả.