Luận văn: Quản lý nhà nước chống buôn lậu, gian lận thương mại tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý nhà nước về phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại tại Đà Nẵng, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Kinh Tế Quản Lý Nhà Nước Về Phòng Chống Buôn Lậu Và Gian Lận Thương Mại Trên Địa Bàn Thành Phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 6. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Đặc điểm của công tác quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM
• 1.1.3. Vai trò của công tác quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM
• 1.2. NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Hoạch định chương trình chính sách và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về công tác phòng, chống BL&GLTM
• 1.2.2. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM
• 1.2.3. Tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống BL&GLTM cho quần chúng nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp
• 1.2.4. Kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm
• 1.2.5. Hợp tác quốc tế trong phòng, chống BL&GLTM
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI
• 1.3.1. Mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật
• 1.3.2. Năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ, công chức
• 1.3.3. Sự phối hợp của các lực lượng chức năng và sự tham gia, giúp sức của nhân dân
• 1.3.4. Hội nhập quốc tế
• 1.4. KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI
• 1.4.1. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về BL&GLTM tại Ninh Bình
• 1.4.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về BL&GLTM tại Đồng Nai
• 1.4.3. Bài học kinh nghiệm đối với thành phố Đà Nẵng
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.2.1. Hoạch định các chương trình, chính sách và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về công tác phòng, chống BL&GLTM
• 2.2.2. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM
• 2.2.3. Tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống BL&GLTM cho quần chúng nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp
• 2.2.4. Kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm
• 2.2.5. Hợp tác quốc tế trong phòng, chống BL&GLTM
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.3.1. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.1. QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.1.1. Phương hướng
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG THỜI GIAN TỚI
• 3.2.1. Hoàn thiện công tác hoạch định chương trình, chính sách và ban hành các văn bản pháp luật về công tác phòng, chống BL&GLTM
• 3.2.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM
• 3.2.3. Tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền pháp luật cho công dân và doanh nghiệp về phòng, chống BL&GLTM
• 3.2.4. Đẩy mạnh các hoạt động kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm về BL&GLTM
• 3.2.5. Đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế với các nước bạn trong công tác phòng, chống BL&GLTM
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Tóm tắt

I. Hiểu đúng về quản lý nhà nước phòng chống buôn lậu tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế về "Quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng" cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về một trong những vấn đề nhức nhối của nền kinh tế. Đây không chỉ là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, mà còn là một khoa học đòi hỏi sự tác động có tổ chức, có định hướng nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra. Quản lý nhà nước trong lĩnh vực này là sự can thiệp bằng quyền lực thông qua hệ thống pháp luật và bộ máy công quyền để điều chỉnh các hành vi kinh tế, đảm bảo một môi trường kinh doanh lành mạnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng, đặc điểm cốt lõi của công tác này là tính thống nhất từ trung ương đến địa phương, được tổ chức chặt chẽ và vận hành liên tục, ổn định để theo kịp sự biến đổi của nền kinh tế thị trường. Mục tiêu cuối cùng là hiện thực hóa đường lối của Đảng, điều hành hoạt động thương mại, tạo niềm tin cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tác động của buôn lậu đến kinh tế là vô cùng tiêu cực, gây thất thu ngân sách, làm suy yếu sản xuất trong nước và ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh kinh tế quốc gia.

1.1. Vai trò cốt lõi của quản lý nhà nước trong kinh tế

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vai trò của quản lý nhà nước là cực kỳ quan trọng. Nhà nước không chỉ tạo lập khuôn khổ pháp lý mà còn trực tiếp tổ chức, điều hành và giám sát các hoạt động kinh tế - xã hội. Đối với công tác phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại, vai trò này thể hiện qua việc ban hành các chính sách pháp luật về chống buôn lậu, tổ chức bộ máy thực thi từ trung ương đến địa phương, và sử dụng các công cụ quyền lực để ngăn chặn, xử lý vi phạm. Mục tiêu là bảo vệ lợi ích hợp pháp của nhà nước, doanh nghiệp chân chính và người tiêu dùng. Một nền quản lý nhà nước hiệu quả sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch, thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Ngược lại, sự yếu kém trong quản lý sẽ tạo kẽ hở cho tội phạm kinh tế phát triển, gây bất ổn thị trường và xói mòn lòng tin xã hội.

1.2. Phân biệt buôn lậu và gian lận thương mại là gì

Buôn lậu và gian lận thương mại đều là những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế nhưng có sự khác biệt cơ bản. Theo luận văn, buôn lậu được định nghĩa là hành vi buôn bán trái phép hàng hóa qua biên giới, trốn tránh sự kiểm soát của hải quan, thường liên quan đến các mặt hàng cấm hoặc hàng hóa có thuế suất cao. Hành vi này bao gồm cả việc vận chuyển trái phép tiền tệ, kim khí quý, đá quý. Trong khi đó, gian lận thương mại có phạm vi rộng hơn, bao gồm mọi hành vi dối trá, lừa lọc trong hoạt động thương mại nhằm thu lợi bất chính. Các hình thức phổ biến bao gồm sản xuất, kinh doanh hàng giả hàng nhái, khai báo sai chủng loại, số lượng, chất lượng hàng hóa để trốn thuế xuất nhập khẩu, và các hành vi gian dối trong thương mại điện tử. Về bản chất, buôn lậu là một hình thức gian lận thương mại ở cấp độ cao và tinh vi hơn, trực tiếp xâm phạm đến an ninh kinh tế biên giới.

1.3. Tác động tiêu cực của buôn lậu đến kinh tế Đà Nẵng

Đối với một thành phố có vị trí chiến lược như Đà Nẵng, tác động của buôn lậu đến kinh tế là rất nghiêm trọng. Thứ nhất, nó gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước do hành vi trốn thuế xuất nhập khẩu. Thứ hai, hàng lậu, đặc biệt là hàng giả hàng nhái với giá rẻ, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, bóp nghẹt các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính, làm suy giảm sản xuất nội địa. Thứ ba, hàng lậu không qua kiểm định chất lượng tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng, làm xói mòn niềm tin vào thị trường. Hơn nữa, hoạt động này còn làm gia tăng các loại tội phạm kinh tế khác, gây mất trật tự an toàn xã hội và ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư của thành phố. Việc không kiểm soát được vấn nạn này sẽ cản trở Đà Nẵng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

II. Thực trạng buôn lậu tại Đà Nẵng giai đoạn 2016 2020

Phân tích thực trạng buôn lậu tại Đà Nẵng giai đoạn 2016 - 2020 cho thấy tình hình diễn biến hết sức phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Lợi dụng vị trí địa lý thuận lợi với cảng biển, sân bay quốc tế và hệ thống giao thông kết nối, các đối tượng đã thực hiện nhiều hành vi vận chuyển, kinh doanh hàng hóa trái phép. Báo cáo từ Ban chỉ đạo 389 Đà Nẵng cho thấy, trong giai đoạn này, các lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý hàng nghìn vụ việc, thu nộp ngân sách nhà nước hàng chục tỷ đồng. Các mặt hàng vi phạm chủ yếu là thuốc lá, rượu ngoại, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, hàng điện tử, và các loại hàng giả hàng nhái các thương hiệu nổi tiếng. Mặc dù đạt được những kết quả nhất định, công tác quản lý nhà nước vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế. Sự phối hợp giữa các lực lượng đôi lúc chưa đồng bộ, hệ thống pháp luật còn chồng chéo, và năng lực của một bộ phận cán bộ còn hạn chế. Đặc biệt, sự bùng nổ của gian lận thương mại điện tử đã đặt ra những thách thức mới, đòi hỏi phải có những giải pháp quản lý phù hợp và hiệu quả hơn.

2.1. Phân tích số liệu xử lý vi phạm của Ban chỉ đạo 389 Đà Nẵng

Số liệu tổng hợp của Ban chỉ đạo 389 Đà Nẵng là minh chứng rõ nét cho cuộc chiến cam go chống buôn lậu. Giai đoạn 2016 đến tháng 7/2020, Ban chỉ đạo đã chủ trì, phối hợp kiểm tra, xử lý 9.588 vụ vi phạm. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước từ các vụ việc này lên đến hơn 518 tỷ đồng, trong đó có nhiều vụ việc khởi tố hình sự. Các lực lượng nòng cốt như Cục Hải quan thành phố Đà Nẵng, Lực lượng quản lý thị trường Đà Nẵng, và Công an kinh tế đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và triệt phá nhiều đường dây, ổ nhóm lớn. Các con số này cho thấy sự nỗ lực không ngừng của các cơ quan chức năng, tuy nhiên cũng phản ánh tính chất phức tạp và quy mô ngày càng lớn của tội phạm kinh tế trên địa bàn. Việc xử phạt vi phạm hành chính trong thương mại được áp dụng thường xuyên, góp phần răn đe các đối tượng vi phạm.

2.2. Các thủ đoạn tinh vi của tội phạm kinh tế và hàng giả

Các đối tượng tội phạm kinh tế tại Đà Nẵng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để qua mặt cơ quan chức năng. Phổ biến là hành vi chia nhỏ, xé lẻ hàng hóa để vận chuyển; trà trộn hàng lậu với hàng hợp pháp; khai báo sai tên hàng, mã số HS để hưởng thuế suất thấp hoặc trốn tránh kiểm tra chuyên ngành. Đối với hàng giả hàng nhái, các đối tượng thường thành lập các cơ sở sản xuất, gia công bí mật hoặc nhập lậu các bán thành phẩm về lắp ráp, đóng gói bao bì giả mạo các thương hiệu uy tín. Gần đây, nổi lên tình trạng lợi dụng các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội để quảng cáo, mua bán hàng lậu, hàng giả một cách công khai nhưng khó kiểm soát. Thủ đoạn này gây khó khăn rất lớn cho công tác điều tra, xác minh và xử lý của lực lượng quản lý thị trường Đà Nẵng.

2.3. Nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý nhà nước

Luận văn đã chỉ ra một số nguyên nhân chính dẫn đến những hạn chế trong công tác quản lý nhà nước. Thứ nhất, hệ thống chính sách pháp luật về chống buôn lậu vẫn còn một số quy định chưa đầy đủ, chồng chéo, gây khó khăn trong áp dụng. Thứ hai, cơ chế phối hợp liên ngành giữa các lực lượng như Hải quan, Quản lý thị trường, Công an, Biên phòng đôi khi còn thiếu chặt chẽ, chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp. Thứ ba, năng lực, phẩm chất của một bộ phận cán bộ công chức còn hạn chế, thậm chí có trường hợp tiêu cực, bao che, tiếp tay cho buôn lậu. Thứ tư, trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác đấu tranh còn thiếu và chưa hiện đại. Cuối cùng, nhận thức của một bộ phận người dân và doanh nghiệp về tác hại của buôn lậu còn chưa cao, vẫn còn tâm lý chuộng hàng rẻ, hàng ngoại không rõ nguồn gốc.

III. Cách hoàn thiện chính sách pháp luật về phòng chống buôn lậu

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, việc hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật là giải pháp nền tảng và cấp bách. Luận văn đề xuất cần tập trung vào việc rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại. Các quy định cần được xây dựng theo hướng rõ ràng, minh bạch, phân định rành mạch trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Đặc biệt, cần tăng cường các chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong thương mại đủ sức răn đe, đồng thời nghiên cứu sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng xử lý nghiêm các tội danh liên quan đến buôn lậu, sản xuất hàng giả hàng nhái. Việc xây dựng hàng rào kỹ thuật thương mại phù hợp với thông lệ quốc tế cũng là một giải pháp quan trọng để bảo vệ thị trường nội địa. Song song đó, việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại như quản lý rủi ro trong hoạt động hải quan sẽ giúp phân luồng, tập trung nguồn lực kiểm tra vào các đối tượng, lô hàng có nguy cơ cao, vừa tạo thuận lợi cho thương mại, vừa đảm bảo hiệu quả kiểm soát.

3.1. Rà soát cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Hệ thống pháp luật là công cụ cốt lõi của quản lý nhà nước. Do đó, cần thường xuyên rà soát các Luật, Nghị định, Thông tư liên quan để kịp thời phát hiện những bất cập, mâu thuẫn hoặc kẽ hở mà các đối tượng có thể lợi dụng. Cần xây dựng và ban hành các văn bản mới để điều chỉnh các hình thức vi phạm mới phát sinh, đặc biệt là gian lận thương mại điện tử. Quá trình xây dựng pháp luật cần có sự tham gia đóng góp ý kiến của các chuyên gia, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp để đảm bảo tính thực tiễn và khả thi. Việc hoàn thiện chính sách pháp luật về chống buôn lậu phải đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất trong toàn hệ thống pháp luật kinh tế.

3.2. Tăng cường chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong thương mại

Chế tài xử phạt hiện nay được đánh giá là chưa đủ sức răn đe. Nhiều đối tượng sẵn sàng nộp phạt để tiếp tục vi phạm vì lợi nhuận thu được từ buôn lậu là rất lớn. Do đó, giải pháp trọng tâm là cần nghiên cứu tăng mức phạt tiền, áp dụng các hình phạt bổ sung nghiêm khắc hơn như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh có thời hạn hoặc vĩnh viễn. Việc công khai danh tính các cá nhân, tổ chức vi phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng là một biện pháp hiệu quả. Quy trình xử phạt vi phạm hành chính trong thương mại cần được đơn giản hóa, đảm bảo xử lý nhanh chóng, kịp thời, công bằng và minh bạch.

3.3. Áp dụng hiệu quả quản lý rủi ro trong hoạt động hải quan

Đối với Cục Hải quan thành phố Đà Nẵng, việc chuyển đổi mạnh mẽ từ kiểm tra truyền thống sang áp dụng quản lý rủi ro trong hoạt động hải quan là xu thế tất yếu. Phương pháp này cho phép cơ quan hải quan thu thập, phân tích thông tin để xác định các lô hàng, doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm cao (luồng đỏ) để tập trung kiểm tra thực tế. Các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật sẽ được phân vào luồng xanh, thông quan nhanh chóng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm nguồn lực, giảm thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn hành vi trốn thuế xuất nhập khẩu và vận chuyển hàng cấm, hàng lậu.

IV. Phương pháp nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành tại Đà Nẵng

Buôn lậu và gian lận thương mại là loại tội phạm diễn ra trên nhiều lĩnh vực, liên quan đến nhiều địa bàn khác nhau. Do đó, không một lực lượng đơn lẻ nào có thể giải quyết triệt để. Giải pháp then chốt là phải tăng cường và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước thông qua cơ chế phối hợp liên ngành. Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng và thực hiện nghiêm túc quy chế phối hợp giữa các lực lượng nòng cốt, đứng đầu là Ban chỉ đạo 389 Đà Nẵng. Sự phối hợp này phải được thể hiện cụ thể từ việc chia sẻ thông tin, nghiệp vụ, xây dựng kế hoạch tuần tra, kiểm soát chung cho đến phối hợp điều tra, xử lý các vụ việc phức tạp. Vai trò của từng lực lượng cần được phân định rõ ràng: Cục Hải quan thành phố Đà Nẵng kiểm soát tại cửa khẩu, Lực lượng quản lý thị trường Đà Nẵng quản lý thị trường nội địa, Công an điều tra các vụ án hình sự. Khi các lực lượng này kết hợp nhịp nhàng, tạo thành một mạng lưới kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả đấu tranh sẽ được nâng lên một tầm cao mới.

4.1. Tối ưu hóa vai trò của Lực lượng Quản lý thị trường Đà Nẵng

Lực lượng Quản lý thị trường Đà Nẵng là đơn vị chủ công trong việc kiểm tra, kiểm soát thị trường nội địa, chống sản xuất, kinh doanh hàng giả hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và các hành vi gian lận thương mại khác. Để tối ưu hóa vai trò này, cần tăng cường công tác quản lý địa bàn, nắm chắc thông tin về các đối tượng, cơ sở kinh doanh có dấu hiệu vi phạm. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, kiểm tra, xử lý vi phạm, đặc biệt là trong lĩnh vực gian lận thương mại điện tử. Lực lượng Quản lý thị trường cần chủ động phối hợp với các cơ quan khác để xác minh nguồn gốc hàng hóa, truy xuất các đường dây, ổ nhóm từ khâu sản xuất, nhập khẩu đến khâu lưu thông.

4.2. Quy chế phối hợp chặt chẽ giữa Cục Hải quan và các đơn vị

Sự phối hợp liên ngành giữa Cục Hải quan thành phố Đà Nẵng với Công an, Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển là yếu tố sống còn trong việc kiểm soát hàng hóa tại các cửa khẩu, cảng biển và trên biển. Cần xây dựng quy chế phối hợp cụ thể, quy định rõ cơ chế trao đổi thông tin, tuần tra chung, và phối hợp xử lý khi có vụ việc xảy ra. Ví dụ, khi Hải quan phát hiện dấu hiệu tội phạm hình sự, cần nhanh chóng chuyển hồ sơ cho cơ quan Công an điều tra. Ngược lại, thông tin tình báo từ Công an, Biên phòng sẽ giúp Hải quan áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro trong hoạt động hải quan một cách chính xác hơn, ngăn chặn hiệu quả các lô hàng vi phạm ngay từ biên giới.

4.3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật cho cộng đồng

Cuộc chiến chống buôn lậu chỉ thực sự thành công khi có sự tham gia của toàn xã hội. Công tác tuyên truyền, giáo dục cần được đổi mới về nội dung và hình thức để nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về tác hại của buôn lậu, hàng giả hàng nhái. Cần vận động người dân không tiếp tay, không tiêu thụ hàng lậu, đồng thời khuyến khích họ tích cực tố giác các hành vi vi phạm. Đối với doanh nghiệp, cần phổ biến các quy định pháp luật, hướng dẫn họ cách tự bảo vệ thương hiệu và tham gia vào chuỗi cung ứng minh bạch. Sự chung tay của cộng đồng sẽ tạo ra một mặt trận vững chắc, hỗ trợ đắc lực cho các cơ quan chức năng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

V. Bí quyết tăng cường nguồn lực và hợp tác quốc tế chống buôn lậu

Để cuộc chiến chống buôn lậu và gian lận thương mại đạt hiệu quả bền vững, việc đầu tư vào nguồn lực con người và mở rộng hợp tác quốc tế là hai yếu tố mang tính chiến lược. Con người là nhân tố quyết định. Do đó, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng để xây dựng một đội ngũ cán bộ công chức vừa có năng lực chuyên môn giỏi, vừa có phẩm chất đạo đức trong sáng, có bản lĩnh chính trị vững vàng. Chế độ đãi ngộ hợp lý cũng là yếu tố quan trọng để họ yên tâm công tác và phòng chống tiêu cực. Bên cạnh đó, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tội phạm kinh tế thường có yếu tố xuyên quốc gia. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, phối hợp điều tra và hỗ trợ tư pháp là yêu cầu tất yếu. Đà Nẵng cần chủ động tham gia vào các cơ chế hợp tác song phương và đa phương, đặc biệt với các nước trong khu vực, để tạo thành một vành đai phòng thủ chung, ngăn chặn tội phạm từ xa.

5.1. Nâng cao năng lực và phẩm chất đạo đức đội ngũ cán bộ

Chất lượng đội ngũ cán bộ thực thi công vụ là yếu tố then chốt. Cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về pháp luật, kỹ năng điều tra, nhận biết hàng giả, và ứng dụng công nghệ hiện đại. Công tác giáo dục chính trị tư tưởng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong nội bộ các lực lượng chức năng phải được đặt lên hàng đầu. Cần có cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm minh những cán bộ có hành vi vi phạm, bao che, tiếp tay cho buôn lậu. Một đội ngũ trong sạch, vững mạnh là "thanh bảo kiếm" sắc bén nhất trong công cuộc này.

5.2. Chống gian lận thương mại điện tử trong bối cảnh mới

Sự phát triển của công nghệ đã làm phát sinh hình thức gian lận thương mại điện tử ngày càng phức tạp. Các đối tượng lợi dụng tính ẩn danh và không biên giới của internet để thực hiện hành vi vi phạm. Để đối phó, các cơ quan chức năng cần đầu tư xây dựng đội ngũ chuyên gia về an ninh mạng, công nghệ cao. Cần có giải pháp kỹ thuật để truy vết, thu thập chứng cứ điện tử, đồng thời phối hợp với các nhà cung cấp dịch vụ internet, sàn thương mại điện tử để ngăn chặn, gỡ bỏ các nội dung vi phạm. Hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thương mại điện tử, quy định rõ trách nhiệm của các bên liên quan là một nhiệm vụ cấp bách.

5.3. Mở rộng hợp tác quốc tế để chia sẻ thông tin kinh nghiệm

Buôn lậu thường là hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia. Do đó, hợp tác quốc tế là vô cùng cần thiết. Cục Hải quan thành phố Đà Nẵng và các cơ quan liên quan cần chủ động thiết lập các kênh liên lạc, ký kết các thỏa thuận hợp tác với hải quan và các cơ quan thực thi pháp luật của các nước, đặc biệt là các nước láng giềng và các đối tác thương mại lớn. Nội dung hợp tác cần tập trung vào việc chia sẻ thông tin tình báo về các đường dây, đối tượng nghi vấn, các phương thức, thủ đoạn mới; trao đổi kinh nghiệm về các mô hình quản lý hiện đại; và phối hợp điều tra, bắt giữ, dẫn độ tội phạm khi cần thiết.

VI. Định hướng hoàn thiện quản lý nhà nước chống buôn lậu đến 2025

Dựa trên cơ sở lý luận và phân tích thực trạng, luận văn đã đề xuất các định hướng quan trọng nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đến năm 2025. Trọng tâm là xây dựng một cơ chế quản lý toàn diện, hiện đại và hiệu quả, kết hợp hài hòa giữa phòng ngừa và đấu tranh. Cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng minh bạch, đồng bộ. Đồng thời, phải hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các lực lượng chức năng. Một định hướng quan trọng khác là xã hội hóa công tác này, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Việc học hỏi bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác và chủ động dự báo các xu hướng mới của tội phạm sẽ giúp Đà Nẵng xây dựng được chiến lược dài hạn, góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

6.1. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương Ninh Bình Đồng Nai

Nghiên cứu kinh nghiệm của các tỉnh như Ninh Bình và Đồng Nai cho thấy một số bài học quý giá. Thứ nhất, đó là sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của cấp ủy, chính quyền địa phương. Thứ hai là việc xây dựng và vận hành hiệu quả quy chế phối hợp liên ngành. Thứ ba là chú trọng công tác nắm tình hình, xác lập các chuyên án lớn để đấu tranh triệt phá tận gốc các đường dây, ổ nhóm. Thứ tư, công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân tham gia tố giác tội phạm được thực hiện rất tốt. Đà Nẵng có thể vận dụng sáng tạo những bài học này vào điều kiện thực tiễn của mình để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

6.2. Kiến nghị các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý toàn diện

Luận văn đưa ra một hệ thống các kiến nghị, giải pháp mang tính đồng bộ. Về chính sách, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt là các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong thương mại và gian lận thương mại điện tử. Về tổ chức, cần kiện toàn bộ máy của Ban chỉ đạo 389 Đà Nẵng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Về nghiệp vụ, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, hiện đại hóa trang thiết bị, và tăng cường hợp tác quốc tế. Về xã hội, cần đẩy mạnh tuyên truyền để mỗi người dân, doanh nghiệp trở thành một "chiến sĩ" trên mặt trận này. Thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ tạo ra chuyển biến căn bản trong công tác phòng chống buôn lậu.

6.3. Dự báo xu hướng và thách thức trong giai đoạn tới

Trong những năm tới, tình hình buôn lậu và gian lận thương mại được dự báo sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng cùng với sự phát triển của công nghệ sẽ tạo ra cả cơ hội và thách thức. Các hình thức vi phạm sẽ ngày càng tinh vi, khó phát hiện hơn, đặc biệt là trên không gian mạng. Các mặt hàng vi phạm sẽ đa dạng hơn, tập trung vào các sản phẩm công nghệ cao, hàng hóa ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Điều này đặt ra yêu cầu các lực lượng chức năng phải không ngừng đổi mới tư duy, phương pháp làm việc, đón đầu các xu hướng mới để có thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, bảo vệ an ninh kinh tế và trật tự an toàn xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Đà Nẵng là đô thị loại một trực thuộc Trung ương, giữ vai trò đầu tàu kinh tế của khu vực miền Trung với quy mô dân số đạt hơn 1,2 triệu người và chiều dài bờ biển khoảng 92 km. Nằm tại điểm kết thúc của Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC) với hệ thống cảng nước sâu Tiên Sa và sân bay quốc tế, Đà Nẵng sở hữu mạng lưới giao thương hàng hóa sôi động. Giai đoạn 2015 - 2019 ghi nhận tăng trưởng Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân đạt 7,5%/năm, trong đó khu vực dịch vụ chiếm gần 65% tỷ trọng kinh tế. Tuy nhiên, năm 2020 chứng kiến tác động tiêu cực của đại dịch khiến GRDP địa phương tăng trưởng âm 9,77%. Sự phát triển nhanh chóng của thị trường thương mại cùng áp lực phục hồi kinh tế làm nảy sinh nhiều thách thức lớn trong công tác quản lý thị trường. Tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại diễn biến ngày càng phức tạp với thủ đoạn tinh vi, gây thất thu ngân sách và tổn hại sức khỏe người tiêu dùng.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của học viên Hoàng Đăng Tuấn Tài, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Lê Bảo tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Đà Nẵng (năm 2021), được thực hiện nhằm giải quyết trực diện vấn đề cấp thiết này. Đề tài tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá toàn diện thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2016 đến tháng 6 năm 2020. Thông qua việc khảo sát 90 cán bộ chuyên trách, công trình nghiên cứu đề xuất các giải pháp khoa học nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch tại địa phương trong giai đoạn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết tiến trình quản lý kinh điển của Henry Fayol với bốn chức năng trụ cột: hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra, kết hợp quan điểm hiện đại của Mary Parker Follett về nghệ thuật điều phối nguồn lực con người. Khung lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế được kế thừa từ các công trình nghiên cứu của Giáo sư Đỗ Hoàng Toàn và Phó Giáo sư Mai Văn Bưu (năm 2005), cùng lý thuyết phân tích chính sách công của tác giả Cao Quốc Hoàng và Nguyễn Đỗ Kiên (năm 2017).

Về mặt khái niệm, buôn lậu được định danh theo Điều 188 Bộ luật Hình sự là hành vi vận chuyển, buôn bán trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới hoặc khu phi thuế quan. Gian lận thương mại bao hàm các hành vi lừa dối, trốn thuế, giả mạo nhãn hiệu và vi phạm quy chuẩn chất lượng nhằm trục lợi bất chính. Quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại được xác định là sự tác động có tổ chức bằng quyền lực công quyền lên các chủ thể tham gia lưu thông hàng hóa. Nội dung quản lý bao quát 5 trụ cột cốt lõi: hoạch định chính sách pháp luật, tổ chức bộ máy thực thi, tuyên truyền giáo dục cộng đồng, kiểm tra giám sát xử lý vi phạm, và mở rộng hợp tác quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê thành phố Đà Nẵng, các báo cáo tổng kết giai đoạn 2016 - 2020 của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng, Cục Quản lý thị trường và Ban Chỉ đạo 389 thành phố.

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện với kích thước mẫu gồm 90 phiếu điều tra, triển khai phỏng vấn trực tiếp từ ngày 06/12/2020 đến ngày 06/01/2021. Cỡ mẫu phân bổ đồng đều gồm 45 cán bộ thuộc Cục Hải quan Đà Nẵng và 45 công chức thuộc Cục Quản lý thị trường Đà Nẵng. Việc lựa chọn hai nhóm đối tượng này xuất phát từ trình độ chuyên môn sâu và kinh nghiệm thực tiễn trực tiếp trong kiểm tra, giám sát, bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy cao cho dữ liệu khảo sát. Luận văn áp dụng phương pháp thống kê mô tả, thống kê tổng hợp và phân tích dãy số theo thời gian để lượng hóa các biến động chỉ tiêu, so sánh hiệu quả xử lý vi phạm qua từng năm và làm căn cứ xây dựng giải pháp khả thi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2016 đến tháng 7 năm 2020 cho thấy Ban Chỉ đạo 389 Đà Nẵng đã phối hợp kiểm tra và xử lý hàng nghìn vụ vi phạm, nộp ngân sách nhà nước hàng chục tỷ đồng, đồng thời khởi tố nhiều đối tượng vi phạm nghiêm trọng. Các hành vi gian lận tập trung vào nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu như thuốc lá, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, xăng dầu và khoáng sản.

Biến động kinh tế năm 2020 làm thay đổi rõ rệt phương thức vi phạm. Do ảnh hưởng của dịch bệnh, kim ngạch xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm 2020 tại Đà Nẵng giảm 10,9%, tỷ lệ thất nghiệp đô thị tăng vọt lên mức 7,24% so với mức 3,89% năm 2019. Nhiều cơ sở kinh doanh đã chuyển hướng sang môi trường mạng, lợi dụng dịch vụ chuyển phát nhanh và các sàn thương mại điện tử để trà trộn hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Kết quả xử lý 90 phiếu khảo sát sơ cấp phản ánh một số điểm nghẽn: hơn 35% ý kiến cán bộ cho rằng quy chế phối hợp giữa các lực lượng chức năng vẫn còn chồng chéo, chưa phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp. Trang thiết bị kỹ thuật kiểm định nhanh tại hiện trường chỉ đáp ứng khoảng 50% yêu cầu thực tế. Ngoài ra, tỷ lệ nguồn tin vi phạm xuất phát từ sự chủ động tố giác của quần chúng nhân dân và doanh nghiệp còn khiêm tốn, chiếm dưới 20% tổng số vụ việc được phát hiện.

Thảo luận kết quả

Thực trạng vi phạm bắt nguồn từ vị trí địa lý đặc thù của Đà Nẵng với 92 km bờ biển và hệ thống giao thông kết nối liên vùng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc trung chuyển hàng hóa nhưng cũng gây áp lực lớn lên công tác kiểm soát. Cơ cấu ngành dịch vụ chiếm gần 65% GRDP cùng tâm lý ưa chuộng hàng ngoại giá rẻ của một bộ phận người dân đã tạo động lực cho các hành vi gian lận thương mại phát triển.

Diễn biến số liệu có thể được thể hiện trực quan qua biểu đồ đường phản ánh xu hướng xử lý vi phạm qua các năm 2016 - 2020, kết hợp biểu đồ tròn biểu thị tỷ trọng các mặt hàng vi phạm chính. Kết quả khảo sát tại Đà Nẵng có sự tương đồng với các nghiên cứu của Nguyễn Thế Linh tại Hải Phòng (năm 2015) và Nguyễn Trung Tiến tại Kiên Giang (năm 2017) về sự thiếu hụt trang thiết bị chuyên dụng. Tuy nhiên, điểm khác biệt của Đà Nẵng nằm ở áp lực quản lý trên tuyến đường biển và các cụm logistics phục vụ tuyến hành lang kinh tế xuyên biên giới, đòi hỏi cơ chế giám sát linh hoạt hơn các địa phương thuần nông nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, luận văn đưa ra bốn nhóm khuyến nghị trọng tâm:

1. Hoàn thiện thể chế và chính sách quản lý: Ban Chỉ đạo 389 thành phố chủ trì rà soát, cụ thể hóa các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương như Nghị quyết 41/NQ-CP và Kế hoạch 399/KH-BCĐ389 về thương mại điện tử. Thiết lập quy trình tiếp nhận thông tin tố giác trực tuyến, đặt mục tiêu rút ngắn 25% thời gian xử lý tin báo vi phạm trong giai đoạn 2021 - 2025.
2. Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực công chức: Cục Hải quan và Cục Quản lý thị trường Đà Nẵng tổ chức đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu về điều tra số, giám sát chuỗi cung ứng cho 100% cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ kiểm tra trước quý IV năm 2022. Thiết lập cơ chế đánh giá trách nhiệm người đứng đầu địa bàn nhằm ngăn chặn tình trạng buông lỏng quản lý.
3. Đổi mới công tác kiểm tra và hiện đại hóa phương tiện kỹ thuật: Ủy ban nhân dân thành phố ưu tiên bố trí nguồn ngân sách đầu tư hệ thống camera giám sát thông minh và thiết bị soi chiếu tự động tại Cảng Tiên Sa và Sân bay quốc tế Đà Nẵng. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ phát hiện vi phạm thông qua phân tích dữ liệu rủi ro lên trên 40% trong lộ trình 2022 - 2024.
4. Tăng cường tuyên truyền và mở rộng hợp tác quốc tế: Sở Công Thương phối hợp với hơn 50 hiệp hội ngành hàng đẩy mạnh ký cam kết không kinh doanh hàng lậu. Đồng thời, lực lượng Hải quan Đà Nẵng chủ động duy trì cơ chế trao đổi thông tin định kỳ hàng quý với các cơ quan kiểm soát biên giới dọc tuyến EWEC và các nước trong khu vực Đông Nam Á.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích đối với bốn nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và lực lượng thực thi: Ban Chỉ đạo 389 các cấp, Cục Hải quan, Cục Quản lý thị trường và Công an kinh tế tại Đà Nẵng cũng như các tỉnh duyên hải miền Trung có thể khai thác khung tiêu chí đánh giá và các mô hình phối hợp liên ngành để hoàn thiện kế hoạch tác chiến thực tế.
• Các nhà hoạch định chính sách công: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các cấp và Sở Công Thương có thêm cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược quản lý thị trường gắn liền với đề án chuyển đổi số và phát triển mô hình chính quyền đô thị.
• Cộng đồng doanh nghiệp và sàn thương mại điện tử: Các đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu, doanh nghiệp bán lẻ và đơn vị vận chuyển nắm bắt được quy chuẩn tuân thủ pháp luật, cơ chế bảo vệ nhãn hiệu và phương thức phối hợp tố giác vi phạm thương mại.
• Giảng viên và học viên chuyên ngành kinh tế: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thuộc các ngành Quản lý kinh tế, Quản lý công, Luật kinh tế sử dụng tài liệu làm dẫn chứng tham khảo về phương pháp kết hợp dữ liệu thống kê chuỗi thời gian với khảo sát định lượng 90 mẫu tại hiện trường.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao thành phố Đà Nẵng lại là địa bàn trọng điểm của buôn lậu và gian lận thương mại?

Đà Nẵng sở hữu vị trí cửa ngõ hướng biển của Hành lang kinh tế Đông - Tây với 92 km bờ biển và cảng nước sâu Tiên Sa. Quy mô dân số hơn 1,2 triệu người cùng khu vực dịch vụ chiếm gần 65% GRDP tạo lưu lượng luân chuyển hàng hóa khổng lồ, khiến công tác kiểm soát gặp nhiều áp lực trước các thủ đoạn ngụy trang tinh vi.

Luận văn sử dụng cỡ mẫu và đối tượng khảo sát nào để bảo đảm độ tin cậy khoa học?

Tác giả đã thực hiện khảo sát 90 cán bộ chuyên môn, gồm 45 công chức Cục Hải quan Đà Nẵng và 45 kiểm soát viên Cục Quản lý thị trường Đà Nẵng từ ngày 06/12/2020 đến ngày 06/01/2021. Việc lựa chọn đối tượng khảo sát am hiểu sâu sắc quy trình nghiệp vụ giúp bảo đảm tính khách quan và giá trị ứng dụng cao cho kết quả nghiên cứu.

Đại dịch Covid-19 trong năm 2020 đã tác động thế nào đến công tác quản lý thị trường tại địa phương?

Dịch bệnh khiến GRDP địa phương giảm 9,77% và tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 7,24% trong 6 tháng đầu năm 2020. Tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng thúc đẩy một số cơ sở chuyển dịch sang phương thức kinh doanh trực tuyến, làm bùng phát các hành vi gian lận qua mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát bưu chính.

Cơ sở pháp lý then chốt nào được phân tích trong luận văn?

Hệ thống văn bản pháp lý được phân tích bao gồm Điều 188 Bộ luật Hình sự về tội buôn lậu, Chỉ thị 30/CT-TTg về chống buôn lậu thuốc lá, Nghị quyết 41/NQ-CP của Chính phủ về đấu tranh chống gian lận thương mại và Quyết định 4479/QĐ-UBND thành lập Ban Chỉ đạo 389 thành phố Đà Nẵng năm 2014.

Giải pháp mang tính đột phá nào được đề xuất để kiểm soát gian lận trên môi trường số?

Luận văn kiến nghị triển khai Kế hoạch 399/KH-BCĐ389 về thương mại điện tử, đồng thời ứng dụng công nghệ giám sát tự động và liên thông cơ sở dữ liệu số giữa Hải quan, Quản lý thị trường và cơ quan Thuế. Mục tiêu nâng tỷ lệ phát hiện vi phạm qua phân tích dữ liệu lên trên 40% trong lộ trình 2022 - 2024.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Hoàng Đăng Tuấn Tài đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp nổi bật:

• Hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết về quản lý nhà nước trong phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại theo 5 nội dung trọng tâm.
• Làm rõ thực trạng công tác kiểm tra, giám sát trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2016 - 2020 bằng bộ dữ liệu thứ cấp kết hợp khảo sát 90 cán bộ thực thi công vụ.
• Nhận diện chính xác các hạn chế về cơ chế điều phối liên ngành, năng lực trang thiết bị và thách thức mới từ thương mại điện tử.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu định lượng, lộ trình thực hiện cụ thể từ năm 2021 đến năm 2025.
• Cung cấp nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho việc xây dựng chính sách quản lý kinh tế đô thị tại khu vực miền Trung.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi chính quyền địa phương khẩn trương thể chế hóa các giải pháp kiểm tra kỹ thuật số và hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành. Các cơ quan quản lý và bạn đọc quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp các kiến nghị từ công trình nghiên cứu này để nâng cao hiệu lực quản trị thị trường trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại. - Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước về phòng, chống 12 buôn lậu và gian lận thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thời gian qua. - Chương 3: Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. 13 CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE PHONG, CHONG BUON LAU VA GIAN LAN THUONG MAI 1.

TONG QUAN QUAN LY NHA NUGOC VE PHONG, CHONG BUON LAU VA GIAN LAN THUONG MAI 1. Cée khai nigm co ban a. Khái niệm Quản lý Thực tế đã nảy sinh nhiều quan điểm khác nhau về quản lý. Taylor cho rằng: Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó biết được họ đã hoàn thành công việc đó một cách tốt nhất và rẻ nhất Henry Fayol định nghĩa quản lý là một tiến trình bao gồm cả các khâu lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các nỗ lực của mỗi thành viên trong tô chức và sử dụng tắt cả các nguồn lực khác nhau của tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đã định trước Theo Mary Parker Follett, quan lý là nghệ thuật đạt mục tiêu thông qua con người.

Có tác giả cho rằng quản lý là hoạt động phối hợp các hoạt động chung. của một đoàn thể hợp tác nhằm đạt mục tiêu đã định trước. Từ những điểm chung của các định nghĩa trên, có thể đi đến một khái niệm tổng hợp về quản lý như sau: “Quán jý là sự tác động có tổ chức, có đích hướng của chủ thể lên các đối tượng nhằm đạt được mục tiêu đã định trước ”[LI]- b. Khái niệm Quản lý nhà nước Nhà nước thực hiện quản lý xã hội bằng quyền lực chính trị của mình.

Quản lý nhà nước đối với xã hội là sự tác động có tổ chức và bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội, các 14 hành vi hoạt động của công dân và mọi tổ chức trong xã hội nhằm duy trì và phát triển trật tự xã hội, bảo toàn củng cố và phát triển quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội, các hành vi hoạt động của công dân và mọi tổ chức trong xã hội nhằm duy trì và phát triển trật tự xã hội, bảo toàn, củng cố và phát triển quyền lực nhà nước [6] Quản lý nhà nước có những đặc trưng phân biệt đối với các loại quản lý khác như sau: Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức. Tổ chức ở đây được hiểu như là một khoa học về thiết lập những mối quan hệ giữa con người và con người, giữa cá nhân và tập thể, để thể hiện quá trình quản lý xã hội. Không có tổ chức thì không thể quản lý. Vấn đề đặt ra là nhà nước phải tổ chức như thế nào để mọi công dân đều có thể đóng góp tích cực và chủ động khả năng của mình cho đất nước [6].

Quản lý nhà nước là sự tác động có điều chỉ:. Điều chỉnh là sự quy định của Nhà nước thể hiện bằng pháp luật và quyết định quản lý về nguyên tắc, tiêu chuẩn v. nhằm tạo ra sự cân bằng, cân đối các hoạt động của các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người [6] Quản lý nhà nước là sự tác động mang tính quyền lực nhà nước, tức là bằng pháp luật và theo nguyên tắc pháp chế. Quyền lực nhà nước mang tính mệnh lệnh đơn phương và tính tổ chức cao.

Pháp luật phải được chấp hành nghiêm chỉnh, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật [6]. e Khái niệm Buôn lậu Căn cứ vào điều 188 Bộ luật hình sự có thể rút ra Buôn lậu là hành vi 15 buôn bán trái phép qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa hoặc ngược lại hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đá quý hay vật phẩm thuộc di tích lịch sử văn hóa. 4L Khái niệm Gian lận thương mại Hiện nay, chưa có một văn bản pháp luật nào của nước ta định nghĩa một cách đầy đủ khái niệm về gian lận thương mại, thuật ngữ này được sử dụng rộng rãi ở một số bộ, ngành, tổ chức. Vì vậy, chúng ta có thể tìm hiểu khái niệm về gian lận thương mại từ định nghĩa của “gian lận” và "thương mại”.

Trước hết, gian lận là hành vi dối trá, thiếu trung thực, mánh khóe nhằm lừa gạt người khác đẻ thu lợi bất chính. Còn thương mại theo từ điển Tiếng Việt là toàn bộ hoạt động trao đổi hàng hóa thông qua mua và bán các loại hàng hóa, dịch vụ, các chứng từ có giá trị trong xã hội. Như vậy, gian lận thương mại là hành vi dối tra, mánh khóe, lừa lọc trong lĩnh vực thương mại thông qua hoạt động mua, bán, kinh doanh, xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ nhằm mục đích thu lợi bất chính. Phân biệt giữa BL&GLTM Từ định nghĩa về BL&GLTM có thể thấy sự khác nhau giữa BL&GLTM là ở chỗ buôn lậu là hành vi gian lận thương mại nhưng ở mức cao hơn và phức tạp hơn, hành vi lén lút đưa hàng hóa tránh được sự kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng khi qua biên giới.

Còn gian lận thương mại có phạm vi rất rộng, nội hàm của nó rộng hơn nội hàm của buôn lậu, đó là hành vĩ làm trái các quy định của pháp luật, chính sách hoặc lợi dụng kẽ hở của pháp luật, để gian dối đưa hàng hoá qua cửa khẩu một cách công khai trước mắt cơ quan chức năng. e, Khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM là sự tác động có tổ chức 16 và bằng quyền lực nhà nước thông qua các cơ quan chức năng có thâm quyền lên các chủ thể, yếu tố liên quan đến BL&GLTM nhằm đảm bảo nhu cầu và lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh tế, tạo nên môi trường kinh doanh lành mạnh, trong sạch, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đặc điểm của công tác quản lý nhà nước về phòng, chống. BL&GLTM - Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước.

Quyền lực nhà nước trong quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM thể hiện ở việc chỉ có nhà nước với chức năng, thẩm quyền của mình ban hành chương trình, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật và sử dụng bộ máy của mình để đưa những chương trình, chính sách, văn bản quy. phạm pháp luật vào thực tiễn trong phòng, chống BL&GLTM. - Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM được tiến hành bởi các chủ thể được giao chức năng, nhiệm vụ trong lĩnh vực này. Quyền lực nhà nước còn thể hiện trong việc các chủ thể được giao chức năng, nhiệm vụ thực hiện các biện pháp phòng, chống BL&GLTM thông qua giáo dục, tuyên truyền, xử lý vi phạm,.

Đối với hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM thì chỉ có chủ thể được giao chức năng, nhiệm vụ trong lĩnh vực này mới có thể tiến hành, những chủ thể này cũng không thể thực hiện chức năng quản lý trong các lĩnh vực khác không được giao. - Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM là hoạt động mang tính khoa học, tính kế hoạch. Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM mang tính khoa học, tính kế hoạch. Điều này đòi hỏi nhà nước phải nghiên cứu một cách khoa học từ thực tiễn đời sống những vấn để phát sinh liên quan đến vấn đề BL&GLTM, từ đó vạch ra kế hoạch.

17 ~ Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM là hoạt động có tính thống nhất, được tô chức chặt chẽ Bộ máy các cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM được tổ chức thành một khối thống nhất từ trung ương tới địa phương để đảm bảo vì lợi ích chung, nhờ đó bộ máy quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM van hành thông suốt, có sự phân cấp để đảm bảo tính thống nhất và tính chủ động, sáng tạo của mỗi địa phương. Bên cạnh đó còn phát huy được sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa các lực lượng chức năng trong công. cuộc phòng, chống BL&GLTM. - Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM có tính liên tục, ôn định.

Cùng với sự vận động biến đôi của nền kinh tế, hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GL/TM phải liên tục, không được gián đoạn và có tính ôn định cao. Chương trình, kế hoạch hay văn bản, quyết định không thé thay đổi một cách quá nhanh, vì sẽ làm hành vi xã hội không được định hình, ôn định. Vai trò của công tác quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLLTM có vai trò sau: - Hiện thực hóa các mục tiêu, lý tưởng của Đảng cầm quyền trong xã hội Vai trò này xuất phát từ chức năng chấp hành của hành chính nhà nước. Chủ thể hành chính nhà nước có trách nhiệm tuân thủ quyết định của các cơ quan chính trị nhằm đạt được các mục tiêu chính trị của quốc gia, phục vụ lợi ích của đất nước, của nhân dân.

Và quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM cũng để thực hiện những mục tiêu, lý tưởng của Đảng cầm quyền trong xã hội về lĩnh vực này. 18 - Góp phần điều hành các hoạt động thương mại trong nên kinh tế. Để nền kinh tế quốc dân đạt mục tiêu tăng trưởng tới mức tối đa và với hiệu quả cao nhất. Vai trò này trong quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM bao gồm: định hướng thông qua kế hoạch về phòng, chống BL&GLTM, điều chinh các quan hệ xã hội của nền kinh tế thông qua ban hành văn bản lập quy về phòng, chống BL&GLTM; hướng dẫn và tổ chức thực hiện quy định pháp luật về phòng, chống BL&GLTM; kiểm tra, kiểm soát và xử lý những vi phạm pháp luật về BL&GLTM.

~ Xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, an toàn, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, thúc đầy phát triển thương mại bền vững. Quản lý nhà nước về phòng, chống BL&GLTM tốt sẽ giúp môi trường kinh doanh trong giai đoạn mới được trong sạch, lành mạnh, đảm bảo quyền và lợi ích của cộng đồng và các doanh nghiệp. NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHÓNG BỊ LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI 1.