Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý BHXH đối với người lao động Chương 2: Thực trạng quản lý bảo hiểm xã hội đối với người lao động tại tại Bảo hiểm xã hội huyện Đăk Glei, Tỉnh Kon Tum Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện quản lý bảo hiểm xã hội lối với người lao động tại tại Bảo hiểm xã hội huyện Đăk Glei, Tỉnh Kon Tum. 12 CHUONG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ BẢO HIẾM XA HOI DOI VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG 1. KHÁI QUÁT VE QUAN LY BAO HIEM XA HOI DOI VOI NGƯỜI LAO ĐỘNG 1. Một số khái niệm a.
Bảo hiễm xã hội và trợ cấp báo hiểm xã hội BHXH ra đời vào những năm giữa thế kỷ 19, khi nền công nghiệp và kinh tế hàng hóa đã bắt đầu phát triển mạnh mẽ ở các nước Châu Âu. Có thể nói, BHXH là một trong những loại hình bảo hiểm ra đời khá sớm và đến nay đã được thực hiện ở tất cả các nứơc trên thế giới. Với bản chất là bảo hiểm cho thu nhập của những người tham gia BHXH phòng ngừa và vượt qua những khó khăn, rủi ro trong cuộc sống hàng ngày như: ốm đau, tật bệnh, tai nạn lao động.tạo cho người lao động niềm tin và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Từ sự cần thiết về BHXH người ta đã đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về BHXH với bản chất là bảo hiểm cho thu nhập của những người tham gia BHXH. Theo Tổ chức lao động thế giới ILO “8HXH là sự bảo vệ của cong đồng xã hội đối với các thành viên của mình thông qua sự huy động các nguôn đóng góp vào quỹ BHXH đề trợ cấp trong các trường hợp 6m dau, tai nạn, thương tật, già yếu, thất nghiệp đồng thời chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con dé ồn định đời sống của các thành viên và đảm bảo an toàn xã hội" [28] Theo luật BHXH của Việt Nam (năm 2014): “Báo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phân thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mắt thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghẻ 13 nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quy bảo hiểm xã hội.
"[1S] Tuy vậy về cơ bản, khái niệm BHXH được hiểu: BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động (NLĐ) khi thu nhập của họ bị giảm hoặc mắt việc làm, do những rủi ro xã hội thông qua việc hình thành, sử dụng một quỳ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH và các nguồn thu nhập hợp pháp khác, nhằm góp phần đảm bảo an toàn đời sống của người lao động và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo. an toàn xã hội. Bảo hiểm xã hội đã lấy số đông bù số ít và thực hiện chức năng phân phối lại thu nhập theo cả chiều dọc và chiều ngang giữa những người lao động có thu nhập thấp hơn, giữa những người khoẻ mạnh đang làm việc với những người ốm yếu phải nghỉ việc. Nói cách khác, BHXH góp phần đảm bảo sự "thăng bằng” về thu nhập cho người lao động và gia đình họ.
Điều này đã góp một phần vào việc thực hiện công bằng xã hội. Như vậy, xuất phát từ nhu cầu của người lao động, BHXH đã trở thành chính sách xã hội quan trọng của nước ta và hầu hết các nước trên thế giới. * Tro cdp BHXH Trợ cấp BHXH là khoản tiền từ quỹ BHXH được bên BHXH (cơ quan BHXH) chỉ trả cho mọi người được BHXH khi họ bị giảm hoặc mắt thu nhập bị giảm, mất khả năng lao động hoặc mắt việc làm và có đủ các điều kiện quy định. ©_ Mối quan hệ giữa các bên tham gia Trong BHXH bao giờ cũng có mối quan hệ ràng buộc chặt chẽ về trách nhiệm phải BHXH và quyền lợi được hưởng các trợ cáp BHXH của người lao.
Đó là mối quan hệ diễn ra xuyên suốt trong hoạt động BHXH, mối liên hệ gắn liền với: nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi của ba bên: bên tham gia BHXH, bên BHXH và bên được BHXH. Hình thức tham gia là hàng tháng 14 đóng góp một khoản tiền, còn gọi là đóng phí BHXH cho bên BHXH theo quy định. Bên tham gia BHXH là bên có trách nhiệm đóng góp BHXH theo quy định của pháp luật BHXH. Bên tham gia BHXH gồm có: cơ quan BHXH, người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước.
Trong đó, người sử dụng lao động có trách nhiệm phải tham gia để BHXH đối với người lao động. mà chính mình sử dụng, người lao động phải tham gia một phần để bảo hiểm cho chính mình. Bên BHXH là tổ chức BHXH chuyên trách do Nhà nước lập ra hoặc tùy kiện kinh tế, chính trị, xã hội, có thể do các tổ chức KT-XH và tư nhân lập ra theo quy định của pháp luật và được Nhà nước bảo trợ. Tổ chức BHXH chuyên trách có nhiệm vụ thu phí BHXH các bên tham gia, tồn tích dần thành quỹ tiền tệ tập trung và có thể sử dụng phần nhàn rỗi tương đối để hoạt động làm cho quỹ tăng trưởng.
Khi người lao động rơi vào các trường hợp phải BHXH với đủ điều kiện quy định thì sẽ chỉ trả trợ cấp cho họ. Bên được BHXH là những người lao động và gia đình họ có đủ những điều kiện ràng buộc cần thiết. Chính sách về BHXH * Khái niệm Chính sách BHXH là một trong những chính sách xã hội quan trọng, là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm ôn định xã hội, góp phần phát triển bền vững đất nước. Chính sách BHXH chính là các quy định về việc thực hiện các chế độ BHXH, là hệ thống các quy định về mức hưởng của từng trường hợp, điều kiện hưởng, mức hưởng và thời hạn hưởng cho người lao động khi họ gặp phải những rủi ro thuộc từng phạm vi bảo hiểm Xu hướng chung của thế giới tiếp cận chính sách BHXH trên cơ sở thực hiện và bảo đảm quyền con người, theo hướng phổ quát (BHXH toàn dân).
Từ đó, thiết kế chính sách BHXH đa tầng, theo nguyên tắc đóng - 15 hưởng, có sự chia sẻ, trên cơ sở hình thành và sử dụng quỳ tiền tệ tập trung, được nhà nước bảo hộ và tham gia đầu tư phát triển bền vững quỹ. Mỗi quốc gia có thể lựa chọn mô hình BHXH đa tầng với những chính sách BHXH cụ thê, phù hợp với điều kiện, trình độ phát triển kinh tế - xã hội đất nước, từng bước tiếp cận chuẩn mực quốc tế trong quá trình hội nhập. Nhưng xu hướng chung là hình thành một hệ thống tích hợp BHXH đa tầng đề hỗ trợ và bỗ sung cho nhau nhằm bảo đảm an sinh xã hội (ASXH) cho. mọi người dân, bao gồm: I- Bảo hiểm hưu trí cơ bản hay hưu trí quốc gia (tầng thấp nhất) theo hướng phổ quát, còn gọi là hưu trí xã hội; 2- BHXH của người lao động theo quan hệ đóng - hưởng, có sự chia sẻ; 3- BHXH bồ sung tự nguyện trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên, hoặc hình thức tiết kiệm cho.
mục đích hưu trí. * Nội dung chính sách “Trong suốt thời kỳ thực hiện đôi mới, đặc biệt là giai đoạn từ năm 1995 đến nay, thực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị, Kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, chính sách BHXH đã được thể chế hóa theo hướng ngày càng hoàn thiện hơn về chế độ, chính sách, về cơ chế quản lý, cơ chế tài chính. Cụ thể là: Đã hình thành hệ thống chính sách BHXH khá đồng bộ, bao. quát hầu hết các chế độ BHXH theo thông lệ quố ôm cả loại hình BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện; đối với cả người có quan hệ lao động và người không có quan hệ lao độn; ; cho cả khu vực kinh tế chính thức và phi chính thức.
Hệ thống chính sách BHXH, các quan hệ BHXH được thiết lều chỉnh và vận hành ngày càng phù hợp hơn. ~ Bảo hiểm xã hội bắt buộc Luật BHXH số 58/2014/QH13 quy định các chế độ BHXH bắt buộc hiện hành: *(1) Chế độ ốm đau: Chế độ này có chức năng trả trợ cấp thay lương. 16 trong những ngày người lao động nghỉ ốm hoặc nghỉ chăm sóc con dưới 07 m và mức trợ cấp 75% tiền lương đã gắn với mức đóng góp. (2) Chế độ thai sản, và dưỡng sức phục hồi sức khỏe (gọi chung là các chế độ ngắn hạn): Đây là chế độ áp dụng đối với lao động nữ sinh con lần thứ nhất và lần thứ hai, khi sinh con được hưởng nguyên lương 06 tháng, tùy điều kiện lao động (khi bị xảy thai hoặc sau khi sinh mà con bị chết) người lao động cũng được hưởng trợ cấp.
Mức trợ cấp thai sản bằng 100% tiền lương đóng BHXH, ngoài ra còn được trợ cấp một lần với mức 01 tháng tiền lương. (3) Chế độ TNLĐ - BNN: Luật BHXH quy định rõ trách nhiệm chỉ trả các khoản chỉ phí iền lương. của người lao động từ khi sơ cứu, cấp cứu đến điều trị thương tật ồn định. Ngoài ra, người lao động còn được hưởng, chế độ mắt sức lao động và hưởng các chế độ hưu trí, tử tuất nếu đủ điều kiện.
(4) Chế độ hưu trí (bao gồm cả chế độ BHXH một lần): Luật BHXH quy định điều kiện để hưởng chế độ hưu trí của người lao động là khi đủ 60 tuổi (đối với nam), 55 tuổi (đối với nữ) và có 20 năm đóng bảo hiểm trở lên. Đồng thời, cũng quy định giảm 05 năm tuổi đời để nghỉ hưu đối với lao động làm nghề nặng nhọc, độc hại hoặc nơi có phụ cấp 0,7% trở lên. Mới đây, bộ Luật Lao động số 10/2012/QH13, quy định người lao động có trình độ chuyên môn kỳ thuật cao, người lao động làm công tác quản lý và một số trường hợp đặc biệt khác có thể nghỉ hưu ở tuổi cao hơn nhưng không. Mức lương hưu đối với người có đủ 15 năm đóng BHXH theo quy định và mức lương hưu thấp nhất cũng bằng tiền lương tối thiểu.
Cùng với việc chuyển hệ số quy đổi thời gian công tác kháng chiến sang hưởng chế độ người có công đã tạo ra sự công bằng trong chế độ hưu trí, tránh được giải quyết chế độ trùng lặp.