Luận văn thạc sĩ pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở việt nam 07

Luận văn thạc sĩ pháp luật phân tích giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam hiệu quả và thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Ái Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thuận
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG, GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.2. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3. Phân loại bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.4. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.5. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng
• 1.2. Khái niệm, đặc trưng về tranh chấp, giải quyết tranh chấp và sự cần thiết phải giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm về tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.2. Một số đặc trưng của tranh chấp phát sinh từ hoạt động BLNH
• 1.2.3. Giải quyết tranh chấp và sự cần thiết phải giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.1. Khái niệm pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh về bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.2. Nội dung của pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.3.4. Thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 1.3.4.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động BLNH ở Việt Nam
• 1.3.4.2. Thực tiễn các quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.4.3. Thực tiễn áp dụng pháp luật về thẩm quyền giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động BLNH ở Việt Nam
• 1.3.4.4. Thực tiễn áp dụng các quy định về phương thức giải quyết tranh chấp
• 1.3.4.5. Thực tiễn áp dụng các quy định về thủ tục giải quyết tranh chấp
• 1.3.4.6. Các tranh chấp phổ biến trong hoạt động BLNH ở Việt Nam và thực tiễn giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp trong bảo lãnh ngân hàng
• 2.2. Một số giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 2.2.1. Về chủ thể giải quyết trong quan hệ pháp luật bảo lãnh ngân hàng
• 2.2.2. Hoàn thiện pháp luật quy định về bảo lãnh ngân hàng trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 2.2.3. Giải pháp về phương thức giải quyết tranh chấp
• 2.2.4. Giải pháp về thủ tục giải quyết tranh chấp
• 2.2.5. Một số giải pháp, kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam

Giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng là một vấn đề quan trọng trong hệ thống tài chính Việt Nam. Hoạt động bảo lãnh ngân hàng không chỉ giúp các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mà còn tạo ra những rủi ro tiềm ẩn. Việc hiểu rõ về quy trình và pháp luật liên quan đến giải quyết tranh chấp là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm và vai trò của bảo lãnh ngân hàng

Bảo lãnh ngân hàng là cam kết của ngân hàng thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên này không thực hiện nghĩa vụ. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng rất quan trọng trong việc thúc đẩy các giao dịch thương mại và bảo đảm an toàn tài chính cho các bên tham gia.

1.2. Đặc điểm của tranh chấp phát sinh từ bảo lãnh ngân hàng

Tranh chấp bảo lãnh ngân hàng thường có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều bên và các quy định pháp luật khác nhau. Đặc điểm này đòi hỏi các bên phải có sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật để giải quyết hiệu quả.

II. Những thách thức trong giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật, nhưng việc giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong quy trình, sự chồng chéo của các quy định pháp luật và sự thiếu hụt trong thực thi pháp luật là những thách thức lớn.

2.1. Thiếu minh bạch trong quy trình giải quyết tranh chấp

Nhiều quy trình giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng chưa được quy định rõ ràng, dẫn đến sự khó khăn trong việc thực hiện và áp dụng. Điều này gây ra sự không đồng nhất trong các quyết định giải quyết tranh chấp.

2.2. Sự chồng chéo của các quy định pháp luật

Các quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng thường không đồng bộ, gây khó khăn cho các bên trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của mình. Sự chồng chéo này có thể dẫn đến tranh chấp kéo dài và tốn kém.

III. Phương pháp giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng hiệu quả

Để giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Các phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu chi phí cho các bên liên quan.

3.1. Thương lượng và hòa giải

Thương lượng và hòa giải là phương pháp phổ biến trong giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng. Phương pháp này giúp các bên tìm ra giải pháp hợp lý mà không cần phải đưa vụ việc ra tòa án.

3.2. Trọng tài thương mại

Trọng tài thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả, giúp các bên có thể giải quyết tranh chấp một cách nhanh chóng và bí mật. Phương thức này cũng giúp giảm tải cho hệ thống tòa án.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tranh chấp bảo lãnh ngân hàng

Nghiên cứu thực tiễn về tranh chấp bảo lãnh ngân hàng cho thấy rằng việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành còn nhiều hạn chế. Các kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng cần có sự cải cách trong quy trình và quy định pháp luật để nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.

4.1. Thực trạng áp dụng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng

Thực trạng cho thấy rằng nhiều ngân hàng vẫn chưa thực hiện đúng các quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng, dẫn đến nhiều tranh chấp phát sinh. Cần có sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan chức năng.

4.2. Kết quả nghiên cứu và kiến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cần có những kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh ngân hàng, từ đó nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

V. Kết luận và tương lai của giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng

Giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng là một lĩnh vực cần được chú trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Tương lai của lĩnh vực này phụ thuộc vào việc cải cách pháp luật và nâng cao nhận thức của các bên liên quan.

5.1. Tương lai của pháp luật về bảo lãnh ngân hàng

Tương lai của pháp luật về bảo lãnh ngân hàng sẽ cần phải được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển của thị trường tài chính. Các quy định cần phải rõ ràng và minh bạch hơn.

5.2. Đề xuất cải cách trong giải quyết tranh chấp

Đề xuất cải cách trong giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả của các phương thức giải quyết tranh chấp, từ đó bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng (BLNH) tại Việt Nam đã phát triển từ những năm 1990, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy giao dịch kinh tế và ổn định thị trường tài chính. Theo ước tính, các tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ngày càng gia tăng về số lượng và giá trị, gây ra rủi ro lớn cho các tổ chức tín dụng và nền kinh tế quốc gia. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng và các tranh chấp phát sinh, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo lãnh ngân hàng và giải quyết tranh chấp tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2015. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện khung pháp lý, giảm thiểu rủi ro trong hoạt động bảo lãnh, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về hợp đồng bảo lãnh ngân hàng và lý thuyết giải quyết tranh chấp trong kinh doanh. Hợp đồng bảo lãnh ngân hàng được hiểu là cam kết bằng văn bản của bên bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ. Các khái niệm chính bao gồm: bảo lãnh độc lập, bảo lãnh kèm chứng từ, hợp đồng chính và hợp đồng phụ trong bảo lãnh, cũng như các phương thức giải quyết tranh chấp như thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án. Lý thuyết giải quyết tranh chấp nhấn mạnh nguyên tắc tự do thỏa thuận, quyền tự định đoạt của các bên và các nguyên tắc tố tụng dân sự trong giải quyết tranh chấp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, so sánh tổng hợp và biện chứng để đánh giá các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật như Bộ luật Dân sự, Luật Tổ chức tín dụng, Luật Trọng tài thương mại, Thông tư 28/2012/TT-NHNN, các quyết định của Ngân hàng Nhà nước, cùng với các vụ việc tranh chấp thực tế và báo cáo ngành. Cỡ mẫu nghiên cứu là các văn bản pháp luật và hồ sơ tranh chấp tiêu biểu trong giai đoạn 1990-2015. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các quy định pháp luật có liên quan trực tiếp và các vụ việc tranh chấp điển hình để phân tích. Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 12 tháng, từ tháng 6/2014 đến tháng 5/2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính đa phương và độc lập của bảo lãnh ngân hàng: BLNH là quan hệ đa phương giữa bên bảo lãnh, bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh, với tính độc lập cao giữa hợp đồng bảo lãnh và hợp đồng chính. Khoảng 90% tranh chấp phát sinh liên quan đến việc xác định hiệu lực và phạm vi nghĩa vụ của các bên trong quan hệ này.

2. Bất cập trong quy định pháp luật: Các quy định pháp luật hiện hành còn thiếu rõ ràng về thẩm quyền ký kết hợp đồng bảo lãnh, hình thức và nội dung cam kết bảo lãnh, cũng như quy định về ngôn ngữ sử dụng trong giao dịch bảo lãnh. Ví dụ, Thông tư 28/2012 quy định văn bản bảo lãnh phải lập bằng tiếng Việt, nhưng trong thực tế giao dịch quốc tế, điều này gây khó khăn cho các bên.

3. Phương thức giải quyết tranh chấp đa dạng nhưng chưa đồng bộ: Các phương thức như thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án đều được áp dụng, trong đó trọng tài thương mại chiếm khoảng 60% các vụ tranh chấp được giải quyết thành công. Tuy nhiên, việc thực thi phán quyết trọng tài còn gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ chế bảo đảm thi hành.

4. Thực tiễn giải quyết tranh chấp còn nhiều hạn chế: Tỷ lệ tranh chấp được giải quyết qua thương lượng và hòa giải chiếm khoảng 30%, nhưng hiệu quả không cao do thiếu thiện chí và cơ chế pháp lý bảo đảm thi hành. Tòa án xử lý các vụ tranh chấp bảo lãnh ngân hàng mất trung bình 2-3 tháng, gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các bên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các bất cập là do hệ thống pháp luật về bảo lãnh ngân hàng còn chưa hoàn chỉnh, thiếu đồng bộ và chưa cập nhật kịp thời với thực tiễn kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. So sánh với pháp luật của các nước như Anh, Pháp, Mỹ cho thấy Việt Nam cần hoàn thiện quy định về điều kiện gọi bảo lãnh, phạm vi bảo lãnh và phương thức giải quyết tranh chấp để phù hợp hơn với thông lệ quốc tế. Việc áp dụng biểu đồ so sánh tỷ lệ các phương thức giải quyết tranh chấp và bảng thống kê thời gian giải quyết tranh chấp tại các cơ quan có thẩm quyền sẽ minh họa rõ nét hơn thực trạng và hiệu quả giải quyết tranh chấp hiện nay. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về hình thức và nội dung hợp đồng bảo lãnh: Ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về hình thức ký kết, nội dung bắt buộc của hợp đồng bảo lãnh và cam kết bảo lãnh, bao gồm quy định về ngôn ngữ sử dụng phù hợp với giao dịch quốc tế. Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp Ngân hàng Nhà nước.

2. Rà soát, quy định rõ thẩm quyền ký kết hợp đồng bảo lãnh: Quy định chặt chẽ về thẩm quyền ký kết hợp đồng bảo lãnh trong các tổ chức tín dụng nhằm tránh tranh chấp do ký vượt thẩm quyền. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước.

3. Tăng cường hiệu quả các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án: Khuyến khích sử dụng trọng tài thương mại và hòa giải, đồng thời xây dựng cơ chế bảo đảm thi hành phán quyết trọng tài. Thời gian thực hiện: 18 tháng; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Trung tâm Trọng tài thương mại.

4. Nâng cao năng lực và rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp tại tòa án: Đào tạo chuyên sâu cho thẩm phán, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ, rút ngắn thời gian xét xử các vụ tranh chấp bảo lãnh ngân hàng. Thời gian thực hiện: 24 tháng; Chủ thể: Tòa án nhân dân tối cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về ngân hàng và pháp luật: Giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật liên quan đến hoạt động bảo lãnh ngân hàng và giải quyết tranh chấp.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Nâng cao nhận thức về pháp luật bảo lãnh, quản lý rủi ro và xử lý tranh chấp hiệu quả.

3. Doanh nghiệp và khách hàng sử dụng dịch vụ bảo lãnh: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ, lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp.

4. Luật sư, chuyên gia pháp lý và học giả: Cung cấp cơ sở nghiên cứu, phân tích pháp luật và đề xuất giải pháp cải cách pháp luật trong lĩnh vực bảo lãnh ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Bảo lãnh ngân hàng là gì?
   Bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của tổ chức tín dụng thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh.

2. Các phương thức giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng phổ biến là gì?
   Bao gồm thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án, trong đó trọng tài thương mại được sử dụng phổ biến do tính linh hoạt và hiệu quả.

3. Thời gian giải quyết tranh chấp tại tòa án thường kéo dài bao lâu?
   Trung bình mất từ 2 đến 3 tháng cho một vụ tranh chấp bảo lãnh ngân hàng, có thể gia hạn thêm trong trường hợp phức tạp.

4. Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về ngôn ngữ sử dụng trong giao dịch bảo lãnh?
   Theo Thông tư 28/2012, các văn bản liên quan đến giao dịch bảo lãnh phải lập bằng tiếng Việt; trường hợp sử dụng tiếng nước ngoài thì văn bản tiếng Việt là căn cứ pháp lý khi có sự khác nhau.

5. Làm thế nào để đảm bảo thi hành phán quyết trọng tài trong tranh chấp bảo lãnh ngân hàng?
   Cần có cơ chế pháp lý bảo đảm thi hành phán quyết trọng tài, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng để xử lý các trường hợp không tự nguyện thi hành.

Kết luận

• Bảo lãnh ngân hàng là công cụ tài chính quan trọng, có tính đa phương và độc lập trong quan hệ pháp luật.
• Pháp luật Việt Nam về bảo lãnh ngân hàng và giải quyết tranh chấp còn nhiều bất cập, cần hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế.
• Các phương thức giải quyết tranh chấp đa dạng nhưng hiệu quả chưa đồng đều, trọng tài thương mại là phương thức ưu việt nhất hiện nay.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp và bảo đảm thi hành phán quyết trọng tài.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật pháp luật và thực tiễn để hỗ trợ phát triển hoạt động bảo lãnh ngân hàng bền vững.

Triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời tổ chức đào tạo, nâng cao nhận thức cho các bên liên quan.

Các cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng hiệu quả các quy định pháp luật và phương thức giải quyết tranh chấp nhằm bảo vệ quyền lợi và phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương: 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1. Những vấn đề cơ bản về bảo lãnh ngân hàng, giải quyết tranh chấp và pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam. Thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam. Phương hướng và một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam.

10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG, GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò về hoạt động bảo lãnh ngân hàng 1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng Bảo lãnh là một trong những biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ được sử dụng từ lâu trong xã hội loài người, đến nay bảo lãnh không những tồn tại mà còn phát triển rộng rãi trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội và được quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Theo pháp luật La Mã: Bảo lãnh được hiểu là hợp đồng, theo đó bên thứ ba với mục đích bảo đảm quyền lợi của bên có quyền đã cam kết thực hiện thay nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ khi bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của mình.

Trách nhiệm của bên thứ ba là trách nhiệm bổ sung với trách nhiệm của bên có nghĩa vụ và nó chỉ tồn tại khi nghĩa vụ nó đảm bảo tồn tại trên thực tế. Trong pháp luật Hoa Kỳ: “Bảo lãnh chính là sự thỏa thuận, theo đó người bảo lãnh chấp thuận sẽ thực hiện nghĩa vụ nợ của bên nợ chỉ khi bên nợ không trả nợ, là việc bên bảo lãnh bảo đảm hoặc hứa thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện”. [29] Theo pháp luật dân sự Việt Nam thì: “Bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Các bên cũng có thể thoả thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình”.

[13, Điều 361] Như vậy, ta có thể hiểu bảo lãnh là thoả thuận giữa các bên, trong đó bên bảo lãnh cam kết sẽ thực hiện các nghĩa vụ theo thoả thuận đối với bên nhận bảo lãnh 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo thoả thuận. Với định nghĩa trên thì ta thấy bảo lãnh có hai đặc điểm cơ bản : Một là, bảo lãnh là sự thoả thuận của các bên trong đó các bên tham gia có thể là: Bên bảo lãnh, bên nhận bảo lãnh và bên được bảo lãnh trong đó bắt buộc phải có bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Hai là, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ trước tiên thuộc về bên được bảo lãnh. Trong bảo lãnh đối tượng trực tiếp được đưa ra bảo đảm là sự cam kết.

Chỉ khi nghĩa vụ bị vi phạm thì người thứ ba cam kết mới thực hiện các nghĩa vụ thay cho người được bảo lãnh theo thỏa thuận. Bảo lãnh có nhiều hình thức đa dạng như: Bảo lãnh vay vốn ngân hàng, bảo lãnh của cơ quan, tổ chức đối với các cán bộ, nhân viên của mình, bảo lãnh xã hội khác…. Riêng bảo lãnh ngân hàng chỉ xuất hiện khi tiền tệ ra đời và nền kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ, khái niệm bảo lãnh ngân hàng chịu tác động bởi những biến đổi về kinh tế xã hội, tập quán và pháp luật của quốc gia trong từng giai đoạn nhất định. Từ những năm 80 của thế kỷ XX, nền kinh tế nước ta là kinh tế tập trung bao cấp, pháp luật Việt Nam đã đề cập đến bảo lãnh ngân hàng.

Trong giai đoạn này, biện pháp bảo lãnh được sử dụng như là công cụ để hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước khi có nhu cầu vay vốn nước ngoài. Vấn đề bảo lãnh ngân hàng đã được Nhà nước quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau nhưng nhìn chung đều có điểm chung là: Thứ nhất, bảo lãnh của ngân hàng là bảo lãnh của Ngân hàng Nhà nước cấp cho các đơn vị, tổ chức trong việc vay vốn nước ngoài để phát triển sản xuất kinh doanh. Ngân hàng Nhà nước đưa ra bảo lãnh cho các tổ chức vay vốn nước ngoài thực chất là Nhà nước đã thực hiện tài trợ cho doanh nghiệp. Thứ hai, chưa có quy định cụ thể, xác định bản chất pháp lý của bảo lãnh ngân hàng.

Trong giai đoạn này, cũng chưa có quy định về khái niệm bảo lãnh, quan hệ giữa tổ chức được bảo lãnh và ngân hàng bảo lãnh. Việc bảo lãnh của ngân hàng nhà nước hoàn toàn thực hiện theo mẫu thư bảo lãnh do bên cho vay đưa ra. Từ những năm 90 đến nay hệ thống văn bản pháp luật về bảo lãnh ngân hàng được 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] xây dựng khá chi tiết và từng bước hoàn chỉnh. Bảo lãnh ngân hàng với tư cách là một nghiệp vụ cấp tín dụng của các ngân hàng đã được quy định tại Quy chế về nghiệp vụ bảo lãnh của các ngân hàng ban hành theo Quyết định số 196/QĐ-NH14 ngày 16/9/1994 của Thống đốc ngân hàng nhà nước.

Tiếp theo và hoàn thiện các văn bản này là Quyết định số 283/2000/QĐ-NHNN14 ngày 25/8/2000, Quyết định số 386/2001/QĐ-NHNN ngày 11/04/2001 và Quyết định số 112/2003/QĐ-NHNN ngày 11/02/2003. Khái niệm về bảo lãnh ngân hàng đã được hoàn thiện dần qua các văn bản pháp luật, tại Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/06/2006 của Ngân hàng Nhà nước về Quy chế bảo lãnh ngân hàng thì "bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của TCTD (bên bảo lãnh) với bên có quyền (bên nhận bảo lãnh) về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng (bên được bảo lãnh) khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh. Khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD số tiền đã được trả thay". Tại Khoản 18, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 thì "Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng theo đó TCTD cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc TCTD sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD theo thỏa thuận".

Và sau đó là Thông tư 28 /2012/TT-NHNN ngày 03/10/2012 của Ngân hàng Nhà nước (thay thế Quyết định số 26) đã khẳng định: “Bảo lãnh ngân hàng (sau đây gọi là bảo lãnh) là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên bảo lãnh cam kết bằng văn bản với bên nhận bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh; bên được bảo lãnh phải nhận nợ và hoàn trả cho bên bảo lãnh theo thỏa thuận”. Nhìn chung, khái niệm "bảo lãnh ngân hàng" theo định nghĩa tại các văn bản trích dẫn trên đều có những điểm cơ bản: Bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của một bên thứ ba ngoài quan hệ hợp đồng giữa hai bên. Cam kết bằng văn 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] bản là văn bản bảo lãnh của bên thứ ba, bao gồm Thư bảo lãnh và Hợp đồng bảo lãnh. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng Xét về bản chất pháp lý, bảo lãnh ngân hàng thực chất là hình thức bảo đảm thực hiện nghĩa vụ với các đặc điểm đặc thù của hoạt động này là: Thứ nhất, BLNH là mối quan hệ đa phương, với sự tham gia của nhiều chủ thể: Hoạt động BLNH phải có sự tham gia của ít nhất ba chủ thể, đó là bên được bảo lãnh, bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh.

Do đó, hoạt động bảo lãnh không chỉ đơn thuần là quan hệ giữa bên được bảo lãnh với ngân hàng bảo lãnh mà còn bao hàm mối quan hệ giữa ngân hàng bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh. Trong quan hệ đa phương này, quan hệ giữa bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh bao giờ cũng là quan hệ gốc, làm phát sinh nghĩa vụ được bảo lãnh. Trên cơ sở này sẽ xuất hiện thêm hai quan hệ nữa giữa bên được bảo lãnh với bên bảo lãnh và giữa bên bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh. Thứ hai, BLNH mang tính độc lập: Mặc dù BLNH là quan hệ đa phương, các quan hệ có mối liên hệ nhau, tuy nhiên chúng lại độc lập nhau.

Sự độc lập của bảo lãnh được hiểu là sự độc lập của quan hệ giữa ngân hàng bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh với quan hệ giữa bên được bảo lãnh và ngân hàng bảo lãnh, cho dù có sự vi phạm nghĩa vụ của bên được bảo lãnh với ngân hàng bảo lãnh thì ngân hàng bảo lãnh cũng không thể vì thế mà có quyền từ chối thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Thứ ba, BLNH là một hoạt động ngoại bảng của ngân hàng: TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bảo lãnh đã dùng uy tín của mình để cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ của bên được bảo lãnh, khi đó quyết định bảo lãnh cho bên được BLNH không phải xuất tiền ngay do đó sẽ không ảnh hưởng đến bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Đó chính là nguyên nhân khiến BLNH được xếp vào hoạt động ngoại bảng của ngân hàng. Phân loại bảo lãnh ngân hàng Căn cứ vào mục đích bảo lãnh gồm có (i) Bảo lãnh vay vốn: là cam kết của TCTD với bên nhận bảo lãnh về việc sẽ trả nợ thay cho khách hàng trong trường 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.