Luận văn thạc sĩ pháp luật về hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn thành phố đà nẵng

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích pháp luật về hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn thành phố đà nẵng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Quốc Dũ
• Người hướng dẫn: TS. Trần Quang Huy
• Trường học: Học Viện Khoa Học Xã Hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Hỗ Trợ, Tái Định Cư Khi Nhà Nước Thu Hồi Đất Từ Thực Tiễn Thành Phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tình hình nghiên cứu đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ VÀ PHÁP LUẬT VỀ HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
• 1.1. Pháp luật về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.2. Khái quát về quá trình hình thành các quy định của pháp luật về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. Những đặc điểm về tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Đà Nẵng ảnh hưởng đến việc áp dụng pháp luật về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.2. Việc ban hành các quy định về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại thành phố Đà Nẵng
• 2.3. Thực trạng công tác hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thể hiện qua một số dự án cụ thể
• 2.4. Đánh giá về công tác hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ HỖ TRỢ, TĐC KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.1. Giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả việc áp dụng pháp luật về hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Đà Nẵng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận văn thạc sĩ pháp luật về hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất tại Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ pháp luật này tập trung vào việc phân tích và đánh giá các quy định pháp luật liên quan đến hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Đà Nẵng. Nghiên cứu này nhằm tìm ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định này trong thực tiễn. Pháp luật đất đai và chính sách tái định cư được xem xét kỹ lưỡng, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển đô thị nhanh chóng của Đà Nẵng. Luận văn cũng đề cập đến các vấn đề pháp lý và thực tiễn trong việc bảo vệ quyền lợi người dân khi bị thu hồi đất.

1.1. Khái quát về pháp luật hỗ trợ tái định cư

Phần này trình bày tổng quan về pháp luật hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Các quy định pháp luật được hình thành qua các giai đoạn lịch sử, từ Luật Đất đai 2013 đến các văn bản hướng dẫn thi hành. Hỗ trợ tái định cư bao gồm các khoản hỗ trợ về đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm, và di chuyển đến nơi ở mới. Các quy định này nhằm giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất, đồng thời đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong quá trình thực hiện.

1.2. Quy trình thu hồi đất và bồi thường

Quy trình thu hồi đất và bồi thường đất đai được quy định chi tiết trong Luật Đất đai 2013. Nhà nước có quyền thu hồi đất vì mục đích công cộng hoặc phát triển kinh tế - xã hội. Người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền hoặc đất tương đương. Tuy nhiên, việc xác định giá đất bồi thường thường gặp nhiều tranh cãi do sự chênh lệch giữa giá thị trường và giá do Nhà nước quy định. Phần này cũng phân tích các vấn đề pháp lý liên quan đến quy trình thu hồi đất và bồi thường tại Đà Nẵng.

II. Thực trạng pháp luật hỗ trợ tái định cư tại Đà Nẵng

Phần này đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật hỗ trợ tái định cư tại Đà Nẵng từ năm 2016 đến 2020. Các dự án thu hồi đất lớn như phát triển hạ tầng đô thị và chỉnh trang khu dân cư được phân tích cụ thể. Quyền lợi người dân trong các dự án này được bảo vệ thông qua các chính sách hỗ trợ và bồi thường. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bất cập trong việc thực hiện các quy định pháp luật, đặc biệt là trong việc xác định giá đất bồi thường và bố trí tái định cư.

2.1. Đặc điểm kinh tế xã hội ảnh hưởng đến tái định cư

Đà Nẵng là một trong những thành phố phát triển nhanh nhất Việt Nam, với tốc độ đô thị hóa cao. Điều này đặt ra nhiều thách thức trong việc quản lý đất đai và hỗ trợ tái định cư. Các yếu tố kinh tế - xã hội như mật độ dân số, quy hoạch đô thị, và nhu cầu phát triển hạ tầng ảnh hưởng trực tiếp đến việc áp dụng các quy định pháp luật. Phần này phân tích các đặc điểm này và tác động của chúng đến công tác hỗ trợ tái định cư tại Đà Nẵng.

2.2. Các dự án tái định cư tiêu biểu

Một số dự án tái định cư tiêu biểu tại Đà Nẵng được phân tích để làm rõ thực trạng áp dụng pháp luật. Các dự án này bao gồm việc xây dựng khu đô thị mới, chỉnh trang khu dân cư, và phát triển hạ tầng giao thông. Qua đó, các vấn đề như bồi thường không đủ, chậm trễ trong bố trí tái định cư, và thiếu sự đồng thuận của người dân được chỉ ra. Phần này cũng đề xuất các giải pháp để khắc phục những hạn chế này.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng

Phần cuối của luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật hỗ trợ tái định cư và nâng cao hiệu quả áp dụng tại Đà Nẵng. Các giải pháp bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, cải thiện quy trình thu hồi đất và bồi thường, và tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình ra quyết định. Pháp lý thu hồi đất cần được minh bạch hơn để đảm bảo quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đô thị.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật

Các quy định pháp luật về hỗ trợ tái định cư cần được sửa đổi để phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, việc xác định giá đất bồi thường cần dựa trên giá thị trường để đảm bảo công bằng. Các quy định về tái định cư tại Đà Nẵng cũng cần được cụ thể hóa, đặc biệt là trong việc bố trí nhà ở và hỗ trợ đời sống cho người dân sau khi bị thu hồi đất.

3.2. Nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật

Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, cần tăng cường công tác tuyên truyền và hướng dẫn người dân về các quyền lợi của mình. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ hơn trong việc thực hiện các dự án thu hồi đất và hỗ trợ tái định cư. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của các chính sách này để kịp thời điều chỉnh và cải thiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi chia tách tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng và trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào ngày 01/01/1997, Đà Nẵng đã bước vào giai đoạn đô thị hóa thần tốc. Trong hơn 20 năm phát triển, toàn thành phố đã triển khai gần 836 dự án, giải tỏa gần 150.000 hộ dân và giải quyết bố trí tái định cư hơn 40.000 lô đất cùng căn hộ chung cư. Tuy nhiên, việc chuyển đổi quy mô lớn này đã làm nảy sinh nhiều xung đột gay gắt về lợi ích kinh tế - xã hội giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng đất. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa tiến độ giải phóng mặt bằng và bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người có đất bị thu hồi. Mục tiêu cụ thể nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng thi hành pháp luật về hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng thực tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian 8 quận, huyện của Đà Nẵng với 56 phường, xã trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020, định hướng áp dụng từ năm 2021 trở về sau. Nghiên cứu mang ý nghĩa then chốt nhằm giảm thiểu tình trạng khiếu nại, khiếu kiện đất đai (vốn chiếm hơn 70% tổng số đơn thư hành chính), thúc đẩy tiến độ hoàn thành các dự án hạ tầng nhanh hơn từ 20% đến 30%, đồng thời duy trì sự ổn định an sinh xã hội cho hơn 1,13 triệu người dân toàn đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng ba trụ cột lý thuyết nền tảng trong khoa học pháp lý và quản lý đất đai. Thứ nhất là thuyết quyền sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước đại diện chủ sở hữu theo Hiến pháp năm 2013, xác định rõ thẩm quyền thu hồi và trách nhiệm bồi thường, hỗ trợ của cơ quan công quyền. Thứ hai là thuyết an sinh xã hội và phân phối lại tài nguyên, coi hỗ trợ tái định cư là công cụ nhân đạo nhằm bảo vệ các nhóm yếu thế. Thứ ba là thuyết phục hồi sinh kế bền vững của Ngân hàng Thế giới, nhấn mạnh việc bảo toàn mức sống sau di dời. Ba khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Thu hồi đất (hành vi pháp lý chấm dứt quyền sử dụng đất của chủ thể), Hỗ trợ khi thu hồi đất (khoản trợ giúp mang tính xã hội giúp ổn định đời sống, khác biệt với bồi thường mang tính kinh tế ngang giá theo Điều 3 Luật Đất đai 2013), và Tái định cư (quá trình tạo lập chỗ ở, đất sản xuất mới bảo đảm nguyên tắc bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ theo Nghị định 47/2014/NĐ-CP). Bối cảnh phân bổ tài nguyên với 75.051 ha đất nông nghiệp (chiếm 58,7% diện tích tự nhiên 128.543 ha) và 51.049 ha đất phi nông nghiệp (chiếm 39,7%) đặt ra yêu cầu cấp bách phải hài hòa các khung lý thuyết này trong thực tiễn địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Đất đai 2013, Quyết định 38/2017/QĐ-UBND), báo cáo tổng kết giai đoạn 2016-2020 của UBND thành phố Đà Nẵng và hồ sơ thực địa từ các dự án lớn. Cỡ mẫu nghiên cứu thực nghiệm bao gồm 843 hộ gia đình bị ảnh hưởng trực tiếp tại 16 phường, xã thuộc 5 quận, huyện. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (stratified random sampling) được áp dụng nhằm bao quát đầy đủ các nhóm đối tượng: hộ giải tỏa trắng (730 hộ), hộ giải tỏa một phần, hộ sở hữu đất nông nghiệp và đất ở. Luận văn lựa chọn phương pháp duy vật biện chứng kết hợp phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh luật học. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đánh giá khách quan tiến trình phát triển của chính sách từ năm 1945 qua các mốc Luật Đất đai 1987, 1993, 2003 đến 2013, đồng thời so sánh đa chiều giữa quy chuẩn pháp luật Việt Nam và chuẩn an toàn xã hội quốc tế. Quá trình phân tích dữ liệu và khảo cứu hồ sơ được thực hiện xuyên suốt trong timeline từ năm 2016 đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu rút ra ba phát hiện bản chất về công tác hỗ trợ, tái định cư tại Đà Nẵng:

Thứ nhất, chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm bằng tiền mặt chưa tạo ra sinh kế bền vững. Dù mức hỗ trợ bằng 0,5 đến 2,0 lần giá đất nông nghiệp theo Quyết định 38/2017/QĐ-UBND, nguồn tiền này thường bị tiêu dùng hết trong thời gian ngắn. Khảo sát 843 hộ dân cho thấy có 61,3% số hộ có thu nhập trên 70 triệu đồng/năm trước khi thu hồi, nhưng sau giải tỏa phần lớn đối mặt với nguy cơ tụt giảm thu nhập do mất tư liệu sản xuất và thiếu kỹ năng phi nông nghiệp.

Thứ hai, vướng mắc pháp lý gay gắt đối với các công trình xây dựng trên đất nông nghiệp trước thời điểm quy hoạch. Điển hình tại Dự án Cống thoát nước Khe Cạn (diện tích 64.834 m2 với 380 hồ sơ), phân kỳ 1 có 134 hồ sơ thì có đến 108 hộ chưa thống nhất bàn giao mặt bằng. Trong đó, 30 hộ làm nhà trên đất nông nghiệp kiên quyết từ chối thuê chung cư, phát sinh 66 đơn thư (3 đơn khiếu nại, 63 đơn kiến nghị) đòi bố trí đất tái định cư do quy định tại Quyết định 1964/QĐ-UBND không cho phép giao đất ở cho trường hợp này.

Thứ ba, sự vượt trội về tỷ lệ đồng thuận khi áp dụng mô hình bồi thường theo chuẩn quốc tế. Tại Dự án Phát triển bền vững do Ngân hàng Thế giới tài trợ (thu hồi 873.907,8 m2, ảnh hưởng 2.798 hộ), việc áp dụng 100% chi phí thay thế không khấu hao và quy hoạch 5 khu tái định cư với 1.392 lô đất (diện tích 302.239 m2) đã giúp giảm thiểu hơn 80% khiếu kiện so với các dự án chỉ áp dụng đơn giá nhà nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại trên xuất phát từ sự thiếu ổn định của hệ thống văn bản pháp luật và công tác quản lý đô thị lỏng lẻo trong quá khứ khi dân số tăng nhanh 2,45%/năm. Mức giá bồi thường đất của Nhà nước chỉ bằng khoảng 30% đến 50% giá giao dịch thực tế ngoài thị trường, tạo ra tâm lý thiệt thòi cho người dân. Kết quả này củng cố các phát hiện từ các công trình nghiên cứu trước đây về khoảng cách giá đất và sự bất cập của các gói hỗ trợ việc làm.

Để minh họa trực quan, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày hiệu quả qua bảng ma trận so sánh 10 tiêu chí pháp lý giữa chính sách Việt Nam và Ngân hàng Thế giới, kết hợp biểu đồ cột phân tầng thu nhập (61,3% nhóm trên 70 triệu, 31,9% nhóm 35-70 triệu, 6,8% nhóm dưới 35 triệu đồng/năm) và biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu diện tích nhà ở (38,7% diện tích 60-80m2, 28,9% trên 80m2, 16,8% dưới 60m2). Các chỉ số này chứng minh sự cần thiết phải cải cách căn bản cơ chế hỗ trợ theo hướng lấy con người làm trung tâm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn kiến nghị 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế xác định giá đất bồi thường và hỗ trợ sát giá thị trường. Quốc hội và Bộ Tài nguyên và Môi trường cần sửa đổi Luật Đất đai theo hướng loại bỏ khung giá đất cứng nhắc, áp dụng tổ chức thẩm định giá độc lập để đưa mức bồi thường đạt tối thiểu 85% đến 95% giá trị thị trường. Timeline thực hiện: Hoàn thành trong giai đoạn 2021-2023.

Thứ hai, đa dạng hóa quỹ nhà đất tái định cư và tháo gỡ chính sách cho các trường hợp đặc thù. UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp Sở Xây dựng chuẩn bị trước quỹ đất tái định cư tối thiểu 1.000 đến 1.500 lô hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật trước khi thu hồi đất; ban hành quy chế cho phép các hộ làm nhà trên đất nông nghiệp trước năm 2016 được xét mua suất tái định cư tối thiểu 70m2 đến 100m2 với cơ chế trả góp 5 đến 10 năm. Timeline thực hiện: Giai đoạn 2021-2025.

Thứ ba, thiết lập quỹ chuyển đổi nghề nghiệp và phục hồi sinh kế chủ động. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì trích 5% đến 10% tổng kinh phí giải phóng mặt bằng của dự án để ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội, hỗ trợ 100% lãi suất vay vốn phát triển kinh doanh dịch vụ trong 36 tháng cho hộ bị thu hồi từ 20% đất sản xuất trở lên. Timeline thực hiện: Triển khai từ quý II/2022.

Thứ tư, chuẩn hóa quy trình tham vấn cộng đồng và giám sát độc lập. Hội đồng nhân dân và Thanh tra thành phố Đà Nẵng ban hành quy định bắt buộc tổ chức tối thiểu 3 vòng đối thoại công khai trước khi phê duyệt phương án bồi thường, thành lập cơ chế giải quyết khiếu nại độc lập nhằm xử lý dứt điểm 90% vướng mắc ngay tại cơ sở, giảm thời gian giải tỏa từ 12 tháng xuống dưới 6 tháng. Timeline thực hiện: Áp dụng từ năm 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ thực thi chính sách tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban Giải phóng mặt bằng, UBND các quận, huyện. Nhóm này có thể ứng dụng khung giải pháp để xử lý các điểm nghẽn tại các dự án dở dang, nâng cao tỷ lệ bàn giao mặt bằng đúng hạn lên trên 90%.

Thứ hai, các chủ đầu tư dự án hạ tầng, khu công nghiệp và bất động sản đô thị. Luận văn cung cấp phương pháp tham vấn cộng đồng và dự báo ngân sách đền bù theo chuẩn quốc tế, giúp doanh nghiệp tiết kiệm 15% đến 20% chi phí cơ hội do chậm tiến độ mặt bằng.

Thứ ba, giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Đất đai và Quản lý công. Công trình là nguồn tài liệu học thuật giá trị với 843 mẫu điều tra thực chứng và hệ thống lý luận so sánh sâu sắc giữa pháp luật trong nước với Ngân hàng Thế giới.

Thứ tư, luật sư, chuyên viên tư vấn pháp lý và các tổ chức trợ giúp pháp lý. Đây là cẩm nang nghiệp vụ đắc lực hỗ trợ giải quyết các vụ án hành chính, khiếu nại đất đai, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người dân với căn cứ pháp lý vững chắc từ Quyết định 38/2017/QĐ-UBND và Luật Đất đai.

Câu hỏi thường gặp

Hạn mức diện tích suất tái định cư tối thiểu tại thành phố Đà Nẵng hiện nay được quy định như thế nào?

Theo Quyết định 38/2017/QĐ-UBND, suất tái định cư tối thiểu bằng đất ở tại các quận Hải Châu, Thanh Khê, Sơn Trà, Liên Chiểu là 70m2; huyện Hòa Vang từ 100m2 đến 150m2; căn hộ chung cư tối thiểu 30m2. Hộ dân có giá trị bồi thường nhỏ hơn suất tái định cư tối thiểu sẽ được ngân sách hỗ trợ khoản chênh lệch.

Hộ dân xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp trước thời điểm quy hoạch có được giao đất tái định cư không?

Theo Luật Đất đai 2013, các trường hợp này không đủ điều kiện bồi thường đất ở nên không được cấp đất tái định cư. Tuy nhiên, thực tế tại Dự án Cống thoát nước Khe Cạn, Đà Nẵng đã linh hoạt giải quyết cho thuê chung cư đối với 23 trường hợp đáp ứng đủ 6 tiêu chí cấp thiết về chỗ ở.

Điểm khác biệt căn bản giữa chính sách tái định cư của Ngân hàng Thế giới và pháp luật Việt Nam là gì?

Ngân hàng Thế giới chi trả bồi thường theo 100% chi phí thay thế đầy đủ không tính khấu hao tài sản và phục hồi sinh kế cho mọi đối tượng bất kể tính hợp pháp của đất, trong khi pháp luật Việt Nam chỉ bồi thường theo bảng giá quy định và hỗ trợ có điều kiện đối với công trình chưa hợp pháp.

Người dân bị thu hồi đất nông nghiệp tại Đà Nẵng được hưởng những chính sách hỗ trợ nghề nghiệp nào?

Theo quy định địa phương, người dân được hỗ trợ bằng tiền gấp 2,0 lần giá đất đối với đất trồng cây hàng năm và 0,5 lần đối với đất trồng cây lâu năm, nuôi trồng thủy sản. Ngoài ra, hộ dân được hỗ trợ ổn định đời sống 11.000 đồng/m2 cho diện tích tối đa 20.000m2.

Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm thiểu tình trạng khiếu nại vượt cấp khi thu hồi đất?

Chính quyền cần định giá đất sát giá thị trường để giảm độ vênh dưới 10%, công khai tham vấn cộng đồng ít nhất 60 ngày trước khi di dời, đồng thời hoàn thành hạ tầng các khu tái định cư như mô hình 5 khu tái định cư tại Dự án Phát triển bền vững của Đà Nẵng.

Kết luận

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, khẳng định hỗ trợ là chính sách an sinh xã hội nhân đạo của Nhà nước.
• Đánh giá toàn diện thực tiễn áp dụng pháp luật tại Đà Nẵng qua 836 dự án và khảo sát thực nghiệm 843 hộ dân giai đoạn 2016-2020.
• Nhận diện rõ các rào cản pháp lý về định giá đất, hỗ trợ việc làm và tái định cư cho nhóm hộ dân xây nhà trên đất nông nghiệp.
• Đúc kết bài học giá trị từ việc so sánh quy chuẩn pháp luật quốc gia với khung chính sách an toàn xã hội của Ngân hàng Thế giới.
• Đề xuất lộ trình 4 giải pháp hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách đất đai trong giai đoạn 2021-2025.

Luận văn đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác sửa đổi Luật Đất đai và hoàn thiện chính sách bồi thường địa phương. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cần nghiên cứu áp dụng ngay hệ thống giải pháp từ năm 2021 đến 2025 nhằm bảo đảm tiến độ đô thị hóa văn minh và an dân bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ VÀ PHÁP LUẬT VỀ HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 1. Khái niệm về thu hồi đất Vấn đề sở hữu là vấn đề gốc để giải quyết các mối quan hệ pháp luật đất đai tiếp theo. Đối với những quốc gia công nhận quyền tư hữu về đất đai, khi nhà nước cần một diện tích đất cho mục đích công ích thì đa phần sẽ tiến hành trưng mua và người có quyền tư hữu với thửa đất đó là người bán tài sản thuộc sở hữu của mình. Đối với Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật đất đai.Với vai trò đại diện chủ sở hữu thì Nhà nước có quyền giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất.

Vì vậy, khi Nhà nước sử dụng và mục đích công ích, Nhà nước sẽ thu hồi đất đã giao, đã cho thuê và có bồi thường, hỗ trợ, TĐC. Theo Luật Đất đai 2013, Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. Về thẩm quyền thu hồi đất, theo Điều 66, Luật Đất đai năm 2013 quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây: Thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trừ trường hợp thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam; Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn. Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây: Thu hồi đất đối với hộ 8 gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; Thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Trường hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất. Khái niệm hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Theo Từ điển Tiếng Việt, hỗ trợ là giúp đỡ nhau, giúp thêm vào; còn Nhà nước hỗ trợ khi thu hồi đất được thể hiện cụ thể thông qua các chính sách nhằm thể hiện sự nhân đạo, biểu hiện bản chất Nhà nước của dân, do dân và vì dân của nước ta nhằm hỗ trợ, chia sẻ khó khăn của người dân bị thu hồi đất, giúp đỡ một phần nào rủi ro mà họ phải gánh chịu, đồng thời giúp cho người bị thu hồi đất nhanh chóng ổn định đời sống, sản xuất và kinh doanh. Theo Nghị định số 22/1998/NĐ-CP, là văn bản đầu tiên quy định chi tiết về hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất, các khoản hỗ trợ bao gồm: Chi phí đào tạo nghề, người sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước… Đến Luật Đất đai 2003, khái niệm hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đã được luật hóa, theo đó, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.