ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TẠ THỊ NGÂN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHẠM TỘI CÓ TÍNH CHẤT CHUYÊN NGHIỆP TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2012 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TẠ THỊ NGÂN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHẠM TỘI CÓ TÍNH CHẤT CHUYÊN NGHIỆP TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM Chuyên ngành : Luật hình sự Mã số : 60 38 40 LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH Lê Văn Cảm HÀ NỘI - 2012 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu khoa häc cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, vÝ dô vµ trÝch dÉn trong luËn v¨n b¶o ®¶m ®é tin cËy, chÝnh x¸c vµ trung thùc. Nh÷ng kÕt luËn khoa häc cña luËn v¨n ch-a tõng ®-îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo kh¸c. T¸c gi¶ luËn v¨n T¹ ThÞ Ng©n 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com môc lôc Trang Trang phô b×a Lêi cam ®oan Môc lôc Danh môc c¸c b¶ng më ®Çu 1 Ch-¬ng 1: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ ph¹m téi cã 8 tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 1.
Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cña ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 8 vµ ph©n biÖt nã víi c¸c h×nh thøc ®a (nhiÒu) téi ph¹m 1. Kh¸i niÖm ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 8 1. C¸c ®Æc ®iÓm cña ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 12 1. Ph©n biÖt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp víi ph¹m téi 14 nhiÒu lÇn 1.
Kh¸i l-îc sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh÷ng quy ®Þnh vÒ ph¹m 16 téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong luËt h×nh sù ViÖt Nam 1. Giai ®o¹n tõ khi C¸ch m¹ng th¸ng T¸m n¨m 1945 thµnh c«ng 16 cho ®Õn tr-íc khi Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi 1. Giai ®o¹n tõ khi Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi cho ®Õn 23 tr-íc khi ban hµnh Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 1. Giai ®o¹n tõ khi ban hµnh Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 cho ®Õn nay 27 Ch-¬ng 2: C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt 33 chuyªn nghiÖp trong Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 hiÖn hµnh vµ thùc tiÔn ¸p dông 2.
C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 33 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com PhÇn chung cña Bé luËt h×nh sù 2. Nguyªn t¾c xö lý ®èi víi ng-êi ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 33 nghiÖp trong Bé luËt h×nh sù 2. Ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp lµ mét t×nh tiÕt t¨ng nÆng 37 tr¸ch nhiÖm h×nh sù quy ®Þnh t¹i §iÒu 48 Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 41 phÇn c¸c téi ph¹m cña Bé luËt h×nh sù 2.
C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 41 Ch-¬ng XII- "C¸c téi x©m ph¹m tÝnh m¹ng, søc kháe, nh©n phÈm, danh dù cña con ng-êi" cña Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 44 Ch-¬ng XIV- "C¸c téi x©m ph¹m së h÷u" cña Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 50 Ch-¬ng XVI- "C¸c téi x©m ph¹m trËt tù qu¶n lý kinh tÕ" cña Bé luËt h×nh sù 2. C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 54 Ch-¬ng XVIII- "C¸c téi ph¹m vÒ ma tóy" cña Bé luËt h×nh sù 2.
C¸c quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong 55 Ch-¬ng XIX- "C¸c téi x©m ph¹m an toµn c«ng céng, trËt tù c«ng céng" cña Bé luËt h×nh sù 2. Thùc tiÔn ¸p dông t×nh tiÕt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 56 nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Tßa ¸n 2. Nh÷ng v-íng m¾c, sai lÇm trong viÖc ¸p dông t×nh tiÕt ph¹m 56 téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông t×nh tiÕt "ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 61 nghiÖp" trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi ph¹m bu«n b¸n ng-êi cña Tßa ¸n 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Thùc tiÔn ¸p dông "t×nh tiÕt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp" 64 trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi x©m ph¹m së h÷u cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông nh÷ng quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt 71 chuyªn nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi x©m ph¹m trËt tù qu¶n lý kinh tÕ cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông nh÷ng quy ®Þnh vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt 75 chuyªn nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c téi ph¹m vÒ ma tóy cña Tßa ¸n 2. Thùc tiÔn ¸p dông t×nh tiÕt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn 78 nghiÖp trong ho¹t ®éng xÐt xö c¸c vô ¸n x©m ph¹m an toµn c«ng céng, trËt tù c«ng céng cña Tßa ¸n Ch-¬ng 3: Hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh 83 sù viÖt nam vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ¸p dông c¸c quy ®Þnh nµy 3.
Sù cÇn thiÕt ph¶i hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh 83 sù ViÖt Nam vÒ ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 3. Hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt h×nh sù ViÖt Nam vÒ 86 ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp 3. N©ng cao chÊt l-îng trong ho¹t ®éng ®Êu tranh phßng ngõa 88 vµ chèng c¸c lo¹i téi ph¹m cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp cña c¸c c¬ quan t- ph¸p 3. §èi víi c¬ quan C«ng an 88 3.
§èi víi ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n 92 kÕt luËn 95 danh môc tµi liÖu tham kh¶o 97 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Danh môc c¸c b¶ng Sè hiÖu Tªn b¶ng Trang b¶ng 2.1 B¸o c¸o thèng kª tæng kÕt 12 n¨m cña Tßa ¸n nh©n d©n 62 tèi cao vÒ t×nh h×nh xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n bu«n b¸n ng-êi cã quy ®Þnh ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp lµ t×nh tiÕt t¨ng nÆng ®Þnh khung h×nh ph¹t 2.2 Thèng kª xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n x©m ph¹m së h÷u 65 n¨m 2008 2.3 Thèng kª xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n x©m ph¹m së h÷u 66 n¨m 2009 2.4 Thèng kª xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n x©m ph¹m së h÷u 66 n¨m 2010 2.5 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n kinh tÕ n¨m 2008 72 2.6 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n kinh tÕ n¨m 2009 73 2.7 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n kinh tÕ n¨m 2010 73 2.8 Sè liÖu thùc tiÔn xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n s¶n xuÊt tr¸i 78 phÐp chÊt ma tóy trªn c¶ n-íc tõ n¨m 2008 ®Õn n¨m 2010 2.9 Sè liÖu xÐt xö s¬ thÈm c¸c vô ¸n ®¸nh b¹c tõ n¨m 2008 80 ®Õn n¨m 2010 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi nghiªn cøu Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi lµ mét b-íc tiÕn lín trong ho¹t ®éng lËp ph¸p cña ViÖt Nam nãi chung vµ lËp ph¸p h×nh sù nãi riªng, nã lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh kÕ thõa, ph¸t triÓn ph¸p luËt h×nh sù vµ tæng kÕt kinh nghiÖm 40 n¨m ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m cña Nhµ n-íc ta tõ C¸ch m¹ng th¸ng T¸m. Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ra ®êi mang sø mÖnh lµ c«ng cô s¾c bÐn cña Nhµ n-íc chuyªn chÝnh v« s¶n ®Ó b¶o vÖ nh÷ng thµnh qu¶ cña c¸ch m¹ng, b¶o vÖ chÕ ®é x· héi chñ nghÜa, b¶o vÖ an ninh quèc gia vµ trËt tù, an toµn x· héi, b¶o vÖ c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n, ®Êu tranh chèng vµ phßng ngõa mäi hµnh vi ph¹m téi. Tuy nhiªn, do Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ®-îc x©y dùng vµ ban hµnh trong ®iÒu kiÖn cña nÒn kinh tÕ hiÖn vËt, kÕ ho¹ch hãa, tËp trung, bao cÊp, ch-a cã nhiÖm vô vµ ch-a thÓ quy ®Þnh nh÷ng téi danh, nh÷ng hµnh vi cÇn ®-îc xö lý nghiªm kh¾c vÒ mÆt h×nh sù cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng.
NhiÒu lo¹i hµnh vi nguy hiÓm cho x· héi míi xuÊt hiÖn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng mµ nÕu kh«ng ®-îc ng¨n chÆn kÞp thêi th× cã thÓ g©y ra nhiÒu hÖ qu¶ rÊt nguy h¹i. Bªn c¹nh ®ã, còng cÇn ph¶i xem xÐt, rµ so¸t l¹i mét c¸ch toµn diÖn c¸c téi ph¹m vÒ kinh tÕ, vÒ së h÷u ®Ó cã nh÷ng söa ®æi, bæ sung thÝch hîp c¶ vÒ dÊu hiÖu ph¸p lý còng nh- chÝnh s¸ch xö lý nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña cuéc ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m trong t×nh h×nh míi. Tr-íc t×nh h×nh ®ã, t¹i kú häp thø 6 ngµy 21-12-1999, Quèc héi n-íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam khãa X ®· th«ng qua Bé luËt h×nh sù (sau ®©y gäi t¾t lµ Bé luËt h×nh sù n¨m 1999), nh»m hoµn thiÖn h¬n n÷a c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt h×nh sù ®· ®-îc Bé luËt h×nh sù n¨m 1985 ban hµnh víi nh÷ng söa ®æi, bæ sung cÇn thiÕt vµ quan träng. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong ®iÒu kiÖn §¶ng vµ Nhµ n-íc ta chñ tr-¬ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa, ®a d¹ng hãa c¸c lo¹i h×nh së h÷u, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu b×nh ®¼ng tr-íc ph¸p luËt vµ ®Òu ®-îc Nhµ n-íc b¶o hé nªn Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 còng ®· cã nh÷ng söa ®æi, bæ sung cho phï hîp víi t×nh h×nh míi.
Trong sè c¸c t×nh tiÕt t¨ng nÆng tr¸ch nhiÖm h×nh sù ®· ®-îc quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 §iÒu 48 cã ba t×nh tiÕt míi ®-îc bæ sung lµ: t×nh tiÕt "ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp", "ph¹m téi cã tÝnh chÊt c«n ®å", vµ t×nh tiÕt "x©m ph¹m tµi s¶n cña Nhµ n-íc". Trong ®ã, t×nh tiÕt "ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp" ®-îc bæ sung nh»m môc ®Ých ®Êu tranh mét c¸ch m¹nh mÏ ®èi víi nh÷ng ®èi t-îng coi viÖc ph¹m téi nh- mét nghÒ kiÕm sèng- mét lo¹i hµnh vi ph¹m téi ®ang diÔn ra mét c¸ch rÊt phæ biÕn do ¶nh h-ëng tiªu cùc tõ sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng. H¬n n÷a, viÖc quy ®Þnh nµy còng n¶y sinh tõ ®ßi hái cña thùc tiÔn ®Êu tranh phßng, chèng téi ph¹m trong thêi gian qua lµ cÇn ph¶i cã chÕ tµi xö lý nghiªm kh¾c ®Ó r¨n ®e nh»m c¶i t¹o, gi¸o dôc ®èi víi h×nh thøc ph¹m téi nguy hiÓm nµy. Tuy nhiªn, do lµ mét quy ®Þnh míi trong Bé luËt h×nh sù n¨m 1999 nªn trong khoa häc luËt h×nh sù ViÖt Nam, vÊn ®Ò ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp vÉn ch-a ®-îc quan t©m, nghiªn cøu mét c¸ch s©u s¾c, ®Çy ®ñ, cã hÖ thèng vµ toµn diÖn.
Cã rÊt nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ®-îc lµm s¸ng tá ®Ó cã quan ®iÓm thèng nhÊt vµ ®Çy ®ñ nh- vÒ kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm, ®iÒu kiÖn ¸p dông t×nh tiÕt ph¹m téi cã tÝnh chÊt chuyªn nghiÖp theo quy ®Þnh cña Bé luËt h×nh sù.