Đặt vấn đề Như chúng ta đã biết, con người và môi trường sống xung quanh có mối quan hệ mật thiết với nhau. Con người bị ảnh hưởng sâu sắc bởi tác động của các yếu tố tự nhiên. Địa thế và môi trường có ảnh hưởng trực tiếp có ý nghĩa quyết định tới đời sống con người. Từ xa xưa cuộc sống của con người không thể tách rời nhà cửa.
Vì nhà cửa là nơi gia đình đoàn tụ, là nơi trở về nghỉ ngơi sau một ngày làm việc, cũng là nơi con người truyền tông nối dõi, sinh con đẻ cái…Nên con người từ xa xưa đã biết vận dụng những kinh nghiệm sống của mình về thiên nhiên để áp dụng trong công việc xây dựng, lựa chọn nơi sinh sống. Những kinh nghiệm đúc kết, lưu truyền qua hàng ngàn năm tạo nên thuật phong thủy. Khoa học phong thủy thực chất là môn khoa học nghiên cứu về mối quan hệ giữa tự nhiên và con người, hay còn gọi môn khoa học tổng hợp nhiều ngành như địa lý, khí tượng học, cảnh quan học, kiến trúc học, tâm lý học, từ trường học, nhân thể học. Con người tin rằng phong thủy ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống họa phúc của con người.
Vậy nên có câu: "Nhất vận, nhì mệnh, tam phong thủy, tứ gia tiên, ngũ đèn sách”. Vậy công trình, nhà ở được xây cất, bài trí như thế nào thì được gọi là hài hoà, phù hợp với quy luật phong thủy? Môi trường cảnh quan xung quanh công trình, nhà ở có ảnh hưởng như thế nào đến vận mệnh công trình, nhà ở và những người sống trong đó? Đã có rất nhiều tài liệu nghiên cứu về vấn đề này. Tuy nhiên, mỗi một tài liệu lại có phương pháp nghiên cứu và hướng nghiên cứu khác nhau. Được sự phân công của ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo: ThS.
Nguyễn Huy Trung, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu, tiếp cận sự ảnh hưởng của phong thủy trong xây dựng, bố trí nhà ở nội đô ở phường Đồng Quang, thành phố Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2 e 3 - Tiếp cận cách xác định hướng nhà theo khoa học phong thủy dựa trên tuổi của gia chủ. - Tiếp cận cách sắp xếp, bài trí nội thất theo quan điểm phong thủy. - Đánh giá được sự ảnh hưởng của phong thủy tới đời sống họa phúc của con người qua nghiên cứu việc xây dựng bố, trí nhà ở nội đô ở phường Đồng Quang, thành phố Thái Nguyên.
Yêu cầu của đề tài - Thu thập và phân tích được các tài liệu khoa học phong thủy về xây dựng, bố trí nhà ở nội đô. - Nắm bắt được một số quy luật cơ bản của khoa học phong thủy trong xây dựng nhà ở, công trình kiến trúc. - cách sắp xếp, bài trí nội thất theo quan điểm khoa học phong thủy. - Đánh giá được sự ảnh hưởng của một số công trình trong thực tiễn có vận dụng khoa học phong thủy và không vận dụng khoa học phong thủy.
Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: giúp sinh viên củng cố được những kiến thức đã học trong nhà trường cà bước đầu tiếp cận với phương pháp nghiên cứu khoa học. - Ý nghĩa thực tiễn: hiểu được bản chất của khoa học phong thủy và sự ảnh hưởng của khoa học phong thủy trong thực tiễn. 3 e 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lí luận của đề tài 2.
Khái niệm về Phong thủy Phong thủy là gì? Phong thủy thực ra đã được ra đời từ rất sớm và có lẽ từ khi con người xuất hiện trên trái đất thì họ đã tư duy về phong thủy. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có khái niệm chính xác phong thủy là gì? Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về phong thủy: Từ Hải viết: "Phong Thuỷ, còn gọi là Kham Dư, một loại mê tín ở nước Trung Quốc cổ. Cho rằng hình thể, hướng gió, dòng chảy xung quanh nhà ở hoặc mồ mả, có thể đem lại họa, phúc cho người ở hoặc cho người chôn. Từ đó chỉ cách xem nhà ở, phần mộ".
[4] Từ Nguyên viết: "Phong Thuỷ, chỉ địa thế, phương hướng đất nhà ở hoặc đất phần mộ. Thời xa, mê tín căn cứ vào đó để xem lành giữ, tốt xấu và nhân sự" Mới đây, Trường Ðại học Ðông Nam Trung Quốc xuất bản quyển Nguồn gốc Phong Thuỷ, giáo sư Phan Cốc Tây trong lời tựa viết: "Nội dung chính của Phong Thuỷ là một loại học vấn mà người ta dùng để xử lý và chọn lựa hoàn cảnh ăn ở, cung thất, chùa chiền, lăng mộ, thôn xóm. Phong Thuỷ và hoàn cảnh ăn ở, ảnh hưởng chủ yếu trên ba mặt: Một: sự lựa chọn địa điểm, tức tìm một địa hình thỏa mãn cả hai mặt tâm lý và sinh lý; Hai: xử lý về mặt hình thái trong cách bố trí, bao gồm lợi dụng và cải tạo hoàn cảnh thiên nhiên, hướng nhà, vị trí, cao thấp to nhỏ, cửa ra vào, đường đi, nguồn cấp nước, thoát nước., Ba: trên cơ sở nói trên, thêm vào một dấu hiệu, nhằm thỏa mãn nhu cầu tâm lý tránh cái dữ, lấy cái lành cho con người". [6] Chúng ta có thể hiểu : Phong thủy tức là nước và gió, là sự ảnh hưởng của vũ trụ, địa lý, môi trường, cảnh quan đến đời sống họa phúc của con người.
Là sự ảnh hưởng của hướng gió, khí, mạch nước đến mỗi con người và sự vật. Tuy nhiên nó chỉ hỗ trợ, có tác dụng cải biến chứ không thể làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh. Nguồn gốc ra đời của khoa học phong thủy Đến nay nguồn gốc phong thủy vẫn đang là vấn đề được đem ra tranh cãi. Có ý kiến cho rằng nguồn gốc phong thủy từ Trung Hoa, nhưng có ý kiến lại cho rằng nguồn gốc phong thủy từ nước ta bắt đầu từ thời Hùng Vương dựng nước.
Để xác định một học thuyết thuộc về một văn minh nào đó phải thỏa mãn tiêu chí sau đây: - Lịch sử phát triển của học thuyết phải chứng tỏ tính hợp lý trong lịch sử của nền văn minh đó. - Nền tảng trí thức xã hội trong quá trình lịch sử của nền văn minh đó phải chứng tỏ là cơ sở để phát triển và hình thành nên học thuyết đó. - Nội dung của học thuyết đó phải chứng tỏ tính hợp lý một cách có hệ thống và hoàn chỉnh. Từ những di sản còn lại của văn hóa truyền thống Việt và bản Lạc Thư Hoa Giáp có thể khẳng định thuyết Âm dương ngũ hành bắt đầu từ Việt Nam và là khởi nguồn cho học thuyết phong thủy.
Như vậy có thể nói phong thủy bắt đầu từ Việt Nam. Một số khái niệm căn bản trong phong thủy 2. Khí Là hơi thở hoặc năng lượng. Năng lượng được hiểu là Long mạch, nuôi dưỡng khí đề làm giàu cuộc sống và khí của những người cư ngụ.
Phong thủy ảnh hưởng đến khí của con người. Do đó, có thể dùng phong thủy để giúp gỡ rối được các “nút” ngăn chặn hạnh phúc, mục đích và hi vọng của con người. [1] Trong thuật phong thủy, khí là một khái niệm phổ biến và quan trọng. Khí có sinh khí, tử khí, âm khí, dương khí, thổ khí, địa khí, tụ khí, nạp khí, khí mạch, khí mẫu…Khí là nguồn gốc của vạn vật, khí biến hóa vô cùng , khí quyết định họa phúc của con người.
[7] Nhìn một cách tổng quát, sinh khí là khí của nhất nguyên vận hóa, ở trên trời thì lưu chuyển xung quanh lục hư, ở dưới đất thì sinh ra vạn vật. Dù là âm trạch hay dương trạch đều phải chú ý thặng sinh khí, tránh tử khí. [8] Đặc điểm quan trọng là khí có tính linh hoạt trong vận động, chịu ảnh hưởng của cấu trúc môi trường và vật dẫn từ vi mô đến vĩ mô. Khí cũng có thể phân là nhiều loại 5 e 6 theo phương pháp luận của thuyết âm dương ngũ hành, trong đó sự phân loại có tính khái quát nhất là Dương khí và Âm khí.
Khí thường gặp nhất trong phong thủy là Dương khí. Dương khí vận động trên mặt đất, chịu ảnh hưởng và ảnh hưởng trực tiếp đến các vật thể trên mặt đất, đặc biệt là vật thể sống. [10] Theo sách cổ để lại, khí gặp gió thì tán, nghĩa là “khí” nhẹ, lẫn vào không khí nên bị gió cuốn đi. Nếu gió nhẹ vừa phải sẽ có tác dụng dẫn khí lưu thông, được coi là tốt.
Còn gió mạnh làm tán khí, mất khí lại là không tốt. Sách cũng ghi “khí” gặp nước thì dừng. Thường thì khí trong tự nhiên vận động dựa theo sức mang của không khí, khi gặp vật cản sẽ đổi hướng theo dòng khí. Khí gặp nước thì dừng nghĩa là nước có khả năng giữ khí lại, khái niệm chuyên môn của phong thủy là “tụ khí”.
Hay nói một cách khác mang tính hình tượng hơn là nước có khả năng hút khí, hòa tan khí. Nước chảy chậm rãi, có chỗ dừng là rất tốt vì mang được khí tươi mới đến và lưu lại ở đó. Đó là nguyên nhân để các chuyên gia phong thủy nhìn dòng nước chảy để dự đoán khí vận trong lòng đất mà từ chuyên môn gọi là “long mạch”. Tính chất của khí sẽ khác nhau tùy theo sự tụ thủy, sức mạnh yếu trong lưu thông của dòng nước… “ Khí” cần lưu động nhẹ nhàng, bình ổn mới có tác dụng tương tác tốt.
Dòng chảy hỗn tạp, chảy rối, dòng rối hay các dạng dòng chảy hẹp, vòi phun, dòng xung kích đều không tốt, gây nguy hiểm. [11] Chúng ta có thể hình dung tính chất thủy khí động học của “khí phong thủy” gần giống của nước, trừ tác dụng của trọng lực. Dòng nước chảy xiết, nước xoáy mạnh cũng tạo ra xung khí, tạp khí. Nếu dòng nước bẩn thỉu hôi hám thì khí cũng sẽ bị uế tạp, không còn mang được năng lượng sống cho con người nữa.
Âm dương Âm và dương theo khái niệm cổ xưa không phải là vật chất cụ thể, không gian cụ thể mà là thuộc tính của mọi hiện tượng, mọi sự vật trong toàn vũ trụ cũng như trong từng tế bào, từng chi tiết. Âm và dương là hai mặt đối lập, mâu thuẫn thống nhất, trong dương có mầm mống của âm và ngược lại. [12] Phàm cái gì có tính chất hoạt động, hưng phấn, tỏ rõ, ở ngoài, hướng lên, vô hình, nóng rực, sáng chói…đều thuộc dương. Tất cả những cái gì trầm tĩnh, ức chế, mờ tối, ở trong, hướng xuống, lùi lại, hữu hình, lạnh lẽo, đen tối…đều thuộc âm.
[15] 6 e 7 Ví dụ như: trong trời đất thì trời là dương còn đất là âm, ngày và đêm thì ngày là dương còn đêm là âm.