LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Mỗi doanh nghiệp để phát triển và giành thế chủ động với những thay đổi của thị trƣờng thì cần phát huy các nguồn lực của mình nhƣ : các nguồn lực về con ngƣời, về trang thiết bị và nguyên liệu… Trong đó nguồn lực con ngƣời là yếu tố quan trọng hàng đầu bởi nó có thể làm thay đổi các nguồn lực còn lại và quyết định sự phát triển của doanh nghiệp. Làm thế nào để có một đội ngũ cán bộ có trình độ cao, tay nghề giỏi, phẩm chất đạo đức tốt, có thể đáp ứng đƣợc nhu cầu hiện nay là một bài toán khó cho mỗi doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực phát huy đƣợc vai trò của nó không phải ở ƣu thế về số lƣợng mà là ở chất lƣợng.
Khi nguồn nhân lực có quy mô lớn nhƣng chất lƣợng thấp, năng suất lao động thấp thì lại trở thành yếu tố kỳm hãm sự phát triển. Chính vì vậy, vấn đề đặt ra là phải thƣờng xuyên nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế nói chung và của doanh nghiệp nói riêng. Sau hơn 10 năm xây dựng và phát triển, trải qua nhiều biến động về bộ máy tổ chức, ngày nay Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà đã trở thành một trong những doanh nghiệp hàng đầu về ngành cung cấp nƣớc sạch. Vì vậy, hơn bao giờ hết, nguồn nhân lực đang trở thành yếu tố quan trọng, quyết định sự thành bại của công ty trong quá trình phát triển và hội nhập hiện nay.
Để hoạt động sản xuất kinh doanh đƣợc thực hiện xuyên suốt và hiệu quả, tạo nên bƣớc đột phá mới, doanh nghiệp cần nâng cao chất lƣợng nhân lực, tận dụng đƣợc tối đa lực lƣợng lao động của doanh nghiệp mình để nâng cao khả năng cạnh tranh, giúp doanh nghiệp hƣớng đến sự phát triển bền vững. 2 Với ý nghĩa quan trọng nhằm giúp công cuộc nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực ngày càng cao, trong phạm vi nghiên cứu đề tài dƣới góc độ của nhân viên, tác giả đã quyết định chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tư Nước sạch Sông Đà” làm luận văn Thạc sĩ của mình. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực là một đề tài có lĩnh vực nghiên cứu rộng và đƣợc tiếp cận dƣới nhiều khía cạnh khác nhau. Các đề tài của các tác giả thƣờng đi sâu vào nghiên cứu các hệ thống lý luận về chất lƣợng nguồn nhân lực để từ đó đƣa ra giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn lực.
Trong khi đó, thực trạng về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực vẫn chƣa có luận văn nào phân tích một cách kỹ lƣỡng và đƣa ra giải pháp một cách triệt để. Liên quan đến nghiên cứu nguồn nhân lực có các đề tài vĩ mô nhƣ : Đồng tác giả Nguyễn Quốc Việt, Nguyễn Minh Thảo (2012) "Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua phát triển kỹ năng lao động và vai trò của giáo dục phổ thông". Bài viết tìm hiểu nhu cầu của các doanh nghiệp về kỹ năng lao động (kỹ năng cứng và kỹ năng mềm) khi tuyển dụng và đề bạt cũng nhƣ mức độ đáp ứng của lao động hiện nay. Xuất phát từ thực tiễn nguồn nhân lực và chất lƣợng nguồn nhân lực ở nƣớc ta phải có sự nhận diện khách quan, đúng thực trạng về kỹ năng lao động và giáo dục phổ thông, bài viết chỉ ra khoảng trống về kỹ năng hiện nay ở nƣớc ta, tập trung chủ yếu vào kỹ năng mềm và kỹ năng nghề.
Trên cơ sở đó, đƣa ra một số kiến nghị về lồng ghép đào tạo kỹ năng qua các môn học trong trƣờng phổ thông nhằm trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết khi tham gia thị trƣờng lao động, qua đó nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực cho Việt Nam. 3 Tác giả Bùi Sĩ Tuấn (2012) với công trình luận án tiến sĩ “Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng nhu cầu xuất khẩu lao động của Việt Nam đến năm 2020”. Luận án đã tập trung vào nghiên cứu chất lƣợng nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu xuất khẩu lao động, chỉ ra các yếu tố cấu thành chất lƣợng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu xuất khẩu lao động. Sau đó, luận án đã đề xuất hệ thống các tiêu chí đánh giá chất lƣợng nguồn nhân lực hƣớng tới nhu cầu xuất khẩu lao động.
Thông qua khảo sát các nhóm đối tƣợng khác nhau, kết quả nghiên cứu đã chỉ ra các nhân tố chủ yếu tác động đến chất lƣợng nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu xuất khẩu lao động. Trên cơ sở nghiên cứu những xu hƣớng di cƣ lao động quốc tế và tiếp nhận lao động nƣớc ngoài của một số quốc gia, cùng với xác định mục tiêu của nƣớc ta trong việc phát triển hoạt động xuất khẩu lao động, luận án đã kiến nghị một số giải pháp. Tác giả Đoàn Anh Tuấn (2015) có công trình luận án tiến sĩ nghiên cứu “Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của Tập đoàn dầu khí quốc gia Việt Nam”. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực và phân tích thực trạng nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của tập đoàn dầu khí.
Tập trung phân tích kỹ tính bức thiết của vấn đề nguồn nhân lực trong quá trình hội nhập và sự hoạt động của các đối thủ cạnh tranh từ sau khi các hiệp ƣớc kinh tế mà Việt Nam ký kết có hiệu lực từ năm 2016. Từ đó đƣa ra các giải pháp phù hợp với thực tiễn đặc thù ngành. Nhƣ vậy, đã có một số công trình nghiên cứu về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhƣng chƣa có đề tài vi mô nào nghiên cứu chuyên sâu về: “Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà”. Vì vậy, tác giả đã đƣa ra đề tài có tính cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn.
Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của đề tài là đề xuất giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của Công ty Cổ phần Đầu tƣ nƣớc sạch Sông Đà. Nhiệm vụ nghiên cứu: Để thực hiện đƣợc mục đích nghiên cứu nêu trên, các nhiệm vụ nghiên cứu đƣợc thực hiện bao gồm: Một là, hệ thống cơ sở lý luận về chất lƣợng nguồn nhân lực và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực. Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng chất lƣợng nguồn nhân lực và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà, từ đó tìm ra những vấn đề cần giải quyết tại công ty. Ba là, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà.
Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu: - Phạm vi về không gian: tại Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà - Phạm vi về thời gian: từ năm 2018 đến năm 2020, đề xuất giải pháp đến năm 2025 - Phạm vi nội dung: Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà. Phƣơng pháp nghiên cứu Tác giả luận văn đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: 5 - Phƣơng pháp thu thập thông tin: * Phƣơng pháp thu thập dữ liệu thứ cấp Dữ liệu thứ cấp đƣợc tác giả thu thập từ các nguồn đƣợc đăng công khai trên các báo cáo của Công ty trong 3 năm 2018 - 2020. * Phƣơng pháp thu thập dữ liệu sơ cấp Dữ liệu sơ cấp sẽ đƣợc tác giả thu thập từ hai nguồn chính: Điều tra xã hội học.
Điều tra bằng bảng hỏi: Phiếu điều tra đƣợc thiết kế để hỏi ý kiến những ngƣời có liên quan về thực trạng phát triển nhân lực tại Công ty. Quy mô mẫu điều tra là 112 ngƣời/ tổng số 112 CBCNV của Công ty. Trong tổng số 112 phiếu điều tra đƣợc phát đi, tác giả nhận về là 112 phiếu hợp lệ. Đối tƣợng: cán bộ công nhân viên Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà Địa điểm : Văn phòng tại Hà Nội và nhà máy tại Hòa Bình - Phƣơng pháp so sánh: Sử dụng phƣơng pháp so sánh để đối chiếu kết quả chất lƣợng giữa các năm.
- Phƣơng pháp phân tích: Qua những thông tin, số liệu cần thiết đã thu thập đƣợc, tác giả đi phân tích thực trạng chất lƣợng nguồn nhân lực trong công ty nghiên cứu và đồng thời đánh giá chỉ ra những kết quả đạt đƣợc, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân tồn tại của hạn chế. - Phƣơng pháp tổng hợp: Từ việc nghiên cứu tài liệu và phân tích, đánh giá để tổng hợp lại một cách cụ thể nhất các kết quả làm đƣợc trong công tác nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của công tác nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực tại nơi nghiên cứu. Những đóng góp mới - Về mặt lý luận: + Hệ thống hoá và phát triển những vấn đề lý luận về chất lƣợng nguồn nhân lực nói chung và chất lƣợng ngƣời lao động trong doanh nghiệp nói riêng. + Nghiên cứu kinh nghiệm ở một số doanh nghiệp trong nƣớc về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực.
- Về thực tiễn: + Phân tích, đánh giá thực trạng chất lƣợng và nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của Công ty cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà. + Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển sắp tới của Công ty cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà. Kết cấu luận văn Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà.
Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tƣ Nƣớc sạch Sông Đà. 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP. Một số khái niệm cơ bản.1 Khái niệm nguồn nhân lực Theo nghĩa rộng thì nguồn nhân lực bao gồm toàn bộ dân cƣ có khả năng lao động.