Luận văn Thạc sĩ Luật: hoàn thiện pháp luật về trọng tài thương mại ở việt nam

Nghiên cứu hoàn thiện hệ thống pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam. Phân tích thực trạng, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.

• Tác giả: Bùi Đình Cường
• Người hướng dẫn: PGS,TS. Bùi Ngọc Sơn
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện Pháp luật về Trọng tài thương mại ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan pháp luật về trọng tài thương mại tại Việt Nam

Pháp luật về trọng tài thương mại là một cấu phần quan trọng trong hệ thống pháp luật kinh tế của Việt Nam. Đây là tổng hợp các quy phạm do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài. Vai trò của pháp luật không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một khuôn khổ pháp lý an toàn, mà còn thúc đẩy giải quyết tranh chấp thương mại một cách hiệu quả, nhanh chóng và bảo mật. Trọng tài thương mại tôn trọng tối đa quyền tự do thỏa thuận của các bên, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và duy trì mối quan hệ đối tác. Luật Trọng tài thương mại 2010 ra đời đã đánh dấu một bước tiến lớn, tiếp cận gần hơn với các chuẩn mực quốc tế như luật mẫu UNCITRAL về trọng tài thương mại và Công ước New York 1958. Văn bản này đã mở rộng thẩm quyền của trọng tài, quy định rõ ràng hơn về thỏa thuận trọng tài, và tăng cường vai trò của Tòa án đối với trọng tài trong việc hỗ trợ và giám sát. Các quy định về trọng tài viên, tố tụng trọng tài, và cơ chế công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài cũng được hoàn thiện đáng kể, tạo niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp khi lựa chọn phương thức này để giải quyết các tranh chấp hợp đồng thương mại.

1.1. Lịch sử hình thành pháp luật trọng tài thương mại Việt Nam

Quá trình phát triển của pháp luật về trọng tài thương mại ở Việt Nam có thể chia thành ba giai đoạn chính. Giai đoạn trước năm 2003, trọng tài chưa có vai trò đáng kể do bối cảnh kinh tế - xã hội chưa thuận lợi. Giai đoạn chuyển tiếp từ 2003 đến 2010 được đánh dấu bằng sự ra đời của Pháp lệnh Trọng tài thương mại 2003, một nỗ lực hội nhập quan trọng. Pháp lệnh này đã đặt nền móng pháp lý cho trọng tài tiếp cận xu hướng chung của thế giới. Giai đoạn từ 2010 đến nay là giai đoạn hội nhập sâu rộng, với việc ban hành Luật Trọng tài thương mại 2010. Luật này đã khắc phục nhiều những bất cập của pháp luật trọng tài trước đó, mở rộng phạm vi thẩm quyền và nội luật hóa các cam kết quốc tế, đưa trọng tài thương mại Việt Nam đến gần hơn với các tiêu chuẩn quốc tế.

1.2. Vai trò cốt lõi trong giải quyết tranh chấp thương mại

Trọng tài thương mại đóng vai trò là một cơ chế giải quyết tranh chấp linh hoạt và hiệu quả. Nó tôn trọng ý chí của các bên, cho phép họ lựa chọn trọng tài viên và quy tắc tố tụng. Thủ tục trọng tài thường nhanh gọn, không công khai, giúp doanh nghiệp bảo vệ bí mật kinh doanh. Phán quyết trọng tài có giá trị chung thẩm và ràng buộc các bên, có hiệu lực như phán quyết của Tòa án. Đặc biệt, cơ chế này mang tính trung lập, phù hợp để giải quyết các tranh chấp có yếu tố nước ngoài. Sự phát triển của các trung tâm như Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của phương thức này trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Thách thức trong thực trạng pháp luật trọng tài Việt Nam

Mặc dù Luật Trọng tài thương mại 2010 đã có nhiều tiến bộ, thực trạng pháp luật trọng tài Việt Nam vẫn còn tồn tại không ít thách thức và bất cập cần được hoàn thiện. Một trong những vấn đề lớn nhất là phạm vi điều chỉnh của Luật chưa được quy định một cách rõ ràng và bao quát hết các loại hình tranh chấp mới. Bên cạnh đó, các quy định về thỏa thuận trọng tài tuy đã được cải thiện nhưng vẫn còn những khoảng trống pháp lý, đặc biệt là khái niệm “thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được” chưa được định nghĩa cụ thể, gây khó khăn trong áp dụng. Vai trò của Tòa án đối với trọng tài đôi khi còn mờ nhạt, sự can thiệp hoặc hỗ trợ chưa thực sự kịp thời và hiệu quả. Các quy định về hủy phán quyết trọng tài còn tương đối rộng, có thể bị lạm dụng để kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp. Hơn nữa, nhận thức của một bộ phận doanh nghiệp về ưu điểm của trọng tài còn hạn chế, dẫn đến việc ưu tiên lựa chọn Tòa án. Đây là những rào cản chính cần có giải pháp nâng cao hiệu quả trọng tài thương mại một cách toàn diện.

2.1. Những bất cập của pháp luật trọng tài về thỏa thuận

Thỏa thuận trọng tài là nền tảng của mọi quy trình tố tụng trọng tài. Tuy nhiên, Luật TTTM 2010 vẫn chưa quy định cụ thể về nội dung của thỏa thuận này, dẫn đến các thỏa thuận được lập một cách sơ sài, thiếu sót, gây khó khăn cho việc xác định thẩm quyền. Vấn đề tính độc lập của thỏa thuận trọng tài khi hợp đồng chính vô hiệu hoặc không thể thực hiện được vẫn còn gây tranh cãi. Sự thiếu rõ ràng trong các quy định này là một trong những bất cập của pháp luật trọng tài hiện hành, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của việc giải quyết tranh chấp.

2.2. Vấn đề thẩm quyền và vai trò của Tòa án đối với trọng tài

Pháp luật hiện hành đã mở rộng thẩm quyền cho trọng tài, nhưng vẫn còn những vùng xám trong việc phân định thẩm quyền giữa trọng tài và Tòa án, đặc biệt với các tranh chấp phức tạp. Vai trò của Tòa án đối với trọng tài được quy định trong việc hỗ trợ chỉ định trọng tài viên, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, và xem xét yêu cầu hủy phán quyết trọng tài. Tuy nhiên, trên thực tế, sự phối hợp này đôi khi chưa đồng bộ. Quá trình yêu cầu Tòa án hỗ trợ có thể phức tạp và kéo dài, làm giảm đi ưu thế về tốc độ của phương thức trọng tài. Việc hoàn thiện cơ chế này là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo trọng tài hoạt động hiệu quả.

2.3. Hạn chế trong quy định về trọng tài viên và tố tụng

Luật TTTM 2010 đã nâng cao tiêu chuẩn trọng tài viên, nhưng lại chưa có quy định về công nhận trọng tài viên, tạo ra một khoảng trống pháp lý. Về tố tụng, luật chưa quy định rõ thời hạn thông báo đơn khởi kiện, thời hạn gửi bản tự bảo vệ, hay số lượng phiên họp tối đa. Sự thiếu cụ thể này có thể dẫn đến việc kéo dài thủ tục, làm mất đi tính nhanh chóng vốn có của trọng tài. Đảm bảo tính độc lập và vô tư của trọng tài viên cũng là một thách thức, đòi hỏi các quy tắc đạo đức nghề nghiệp chặt chẽ hơn.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về trọng tài thương mại

Để hoàn thiện pháp luật về trọng tài thương mại ở Việt Nam, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung Luật Trọng tài thương mại để làm rõ các quy định còn mập mờ. Cần mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật để bao quát các tranh chấp mới phát sinh trong nền kinh tế số và các giao dịch phức tạp. Việc định nghĩa rõ ràng các khái niệm pháp lý quan trọng như “thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được” là tối quan trọng. Bên cạnh đó, cần bổ sung các quy định cụ thể về hòa giải trong thủ tục tố tụng trọng tài, khuyến khích các bên giải quyết tranh chấp một cách thân thiện. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế về trọng tài thương mại, đặc biệt là từ các quốc gia có hệ thống trọng tài phát triển như Anh, Trung Quốc, là một hướng đi cần thiết. Các kiến nghị hoàn thiện pháp luật trọng tài cần được xây dựng dựa trên cả lý luận và thực tiễn áp dụng tại các trung tâm như VIAC, nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả khi đưa vào thực tiễn.

3.1. Sửa đổi bổ sung Luật Trọng tài thương mại về phạm vi

Một trong những giải pháp nâng cao hiệu quả trọng tài thương mại hàng đầu là việc sửa đổi, bổ sung Luật Trọng tài thương mại. Cần bổ sung quy định làm rõ phạm vi thẩm quyền của trọng tài đối với các tranh chấp liên quan đến người tiêu dùng, sở hữu trí tuệ, và các tranh chấp phát sinh từ các hoạt động đầu tư. Việc làm rõ này sẽ giúp giảm thiểu các tranh chấp về thẩm quyền giữa Tòa án và trọng tài, tạo ra một môi trường pháp lý minh bạch và dự đoán được cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

3.2. Làm rõ quy định về thỏa thuận trọng tài và tính độc lập

Cần bổ sung các quy định cụ thể về nội dung tối thiểu của một thỏa thuận trọng tài để đảm bảo tính hiệu lực và khả thi. Pháp luật nên khẳng định mạnh mẽ hơn nữa nguyên tắc về tính độc lập của điều khoản trọng tài so với hợp đồng chính, quy định rằng sự vô hiệu của hợp đồng không mặc nhiên làm vô hiệu thỏa thuận trọng tài. Điều này phù hợp với luật mẫu UNCITRAL và thông lệ quốc tế, đảm bảo cơ chế giải quyết tranh chấp vẫn được duy trì ngay cả khi hợp đồng gốc có vấn đề.

IV. Phương pháp nâng cao hiệu quả trọng tài thương mại VN

Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý, các giải pháp nâng cao hiệu quả trọng tài thương mại cần tập trung vào yếu tố con người và quy trình. Nâng cao chất lượng đội ngũ trọng tài viên là yếu tố then chốt. Cần xây dựng các tiêu chuẩn rõ ràng về năng lực, kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp, đồng thời có cơ chế công nhận trọng tài viên một cách chính thức. Quy trình tố tụng cần được tối ưu hóa để đảm bảo tốc độ và sự linh hoạt. Cần có quy định cụ thể hơn về thời hạn cho các bước trong tố tụng. Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế về trọng tài thương mại từ các mô hình thành công sẽ cung cấp những bài học quý báu. Chẳng hạn, kinh nghiệm của Anh về việc quy định thời hạn mặc định cho các bên nộp đơn kiện và bản tự bảo vệ là một gợi ý tốt. Đồng thời, sự hỗ trợ từ Chính phủ và các cơ quan nhà nước, đặc biệt là Tòa án, trong việc công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài một cách nhanh chóng sẽ củng cố niềm tin vào phương thức này.

4.1. Nâng cao tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề trọng tài viên

Để đảm bảo tính độc lập và vô tư của trọng tài viên, cần bổ sung các quy định chặt chẽ về điều kiện công nhận và tiêu chuẩn hành nghề. Ngoài yêu cầu về trình độ học vấn và kinh nghiệm, cần có các chương trình đào tạo, bồi dưỡng bắt buộc về kỹ năng xét xử, đạo đức nghề nghiệp và cập nhật kiến thức pháp luật. Xây dựng một quy chế quản lý trọng tài viên rõ ràng, bao gồm cả trọng tài viên nước ngoài, sẽ góp phần chuyên nghiệp hóa hoạt động trọng tài tại Việt Nam.

4.2. Tối ưu hóa thời gian và quy trình tố tụng trọng tài

Để phát huy ưu điểm về tốc độ, cần bổ sung các quy định về thời gian tối đa cho các giai đoạn tố tụng. Ví dụ, quy định thời hạn cụ thể cho việc gửi bản tự bảo vệ của bị đơn, khoảng cách giữa các phiên họp, và thời điểm công bố phiên họp cuối cùng. Việc cho phép tiến hành xét xử dựa trên tài liệu mà không cần mở phiên điều trần (nếu các bên đồng ý) cũng là một giải pháp cần cân nhắc để rút ngắn thời gian giải quyết các tranh chấp hợp đồng thương mại.

4.3. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế về trọng tài thương mại

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về trọng tài thương mại từ các nước như Trung Quốc, Thái Lan và Anh cho thấy nhiều bài học giá trị. Ví dụ, việc cho phép tất cả những người có đủ quyền công dân làm trọng tài viên (như kinh nghiệm của Trung Quốc) thể hiện sự tin tưởng vào lựa chọn của các bên. Quy định của Anh về việc phán quyết phải nêu rõ lý do, lập luận cũng cần được học hỏi để tăng tính thuyết phục của phán quyết trọng tài. Việc áp dụng các chuẩn mực này sẽ giúp trọng tài Việt Nam hội nhập tốt hơn.

V. Thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết tranh chấp TM

Phân tích thực trạng pháp luật trọng tài Việt Nam qua các số liệu thực tiễn cho thấy sự tăng trưởng đáng kể trong việc lựa chọn phương thức này. Theo số liệu từ Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), số lượng vụ tranh chấp được thụ lý đã tăng liên tục, đặc biệt trong những năm gần đây. Năm 2018, VIAC đã giải quyết 180 vụ, tăng 19,2% so với năm 2017. Điều này cho thấy nhận thức và niềm tin của doanh nghiệp vào trọng tài ngày càng tăng. Các lĩnh vực tranh chấp chủ yếu tập trung vào mua bán hàng hóa, xây dựng và tài chính - bảo hiểm, phản ánh đúng cơ cấu của nền kinh tế. Trị giá các vụ tranh chấp cũng ở mức cao, cho thấy các doanh nghiệp tin tưởng giao phó những giao dịch lớn cho trọng tài. Tuy nhiên, tỷ lệ tranh chấp có yếu tố nước ngoài lại có xu hướng giảm nhẹ, đặt ra câu hỏi về sức hấp dẫn của trọng tài Việt Nam trên trường quốc tế. Việc công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài mặc dù đã được cải thiện nhưng vẫn còn những vướng mắc cần tháo gỡ.

5.1. Thống kê số lượng và trị giá tranh chấp hợp đồng thương mại

Số liệu từ VIAC giai đoạn 2016-2018 cho thấy số vụ tranh chấp tăng đều, từ 155 vụ (2016) lên 180 vụ (2018). Đáng chú ý, số vụ tranh chấp trong nước có xu hướng tăng nhanh hơn các vụ có yếu tố nước ngoài. Về trị giá, các vụ tranh chấp thường có giá trị lớn, với trị giá bình quân một vụ lên tới hàng tỷ đồng. Thực tế này khẳng định trọng tài là lựa chọn ưu tiên cho các tranh chấp hợp đồng thương mại có giá trị cao, nơi các bên đề cao tính bảo mật, chuyên môn và tốc độ.

5.2. Đánh giá hiệu quả công nhận và cho thi hành phán quyết

Hiệu quả của trọng tài được đo lường cuối cùng bằng khả năng thi hành của phán quyết. Quá trình công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài tại Việt Nam tuân thủ Công ước New York 1958. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn những trường hợp Tòa án từ chối thi hành hoặc ra quyết định hủy phán quyết trọng tài vì những lý do liên quan đến thủ tục hoặc trật tự công. Việc giảm thiểu các trường hợp này đòi hỏi sự nhất quán trong cách giải thích và áp dụng pháp luật của các Tòa án, cũng như sự cẩn trọng trong quy trình tố tụng của các Hội đồng trọng tài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm chung về pháp luật Trọng tài thương mại 1.Khái niệm về pháp luật Trọng tài thương mại Luật Mẫu về Trọng tài của Ủy ban luật thương mại của Liên Hợp quốc (được gọi tắt là UNCTTRAL) thông qua 21 tháng 06 năm 1985 sửa đổi và bổ sung năm 2006 là văn bản trong hệ thống các văn bản do Uỷ ban này xúc tiến nhằm thống nhất hoá các qui định về môi trường đầu tư và thương mại giữa các nước trên thế giới. Trong lĩnh vực Trọng tài thương mại Luật này hướng các quốc gia thành viên xây dựng thể chế phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. Riêng với Việt Nam trong quá trình xây dựng Luật Trọng tài đã lấy nguyên Luật Mẫu và chỉnh sửa những chỗ cần thiết nhất sao cho phù hợp với pháp luật cũng như hoạt động cụ thể tại Việt Nam để ban hành Luật Trọng tài.

Điều đó cho thấy Luật Mẫu là một chuẩn mực pháp lí quốc tế, hình thành từ rất lâu nhưng vẫn được các quốc gia rất coi trọng và đặc biệt vẫn rất phù hợp với thực tiễn giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Khái niệm Trọng tài Có nhiều quan niệm khác nhau về Trọng tài, cụ thể như sau: Theo cuốn “Từ điển kinh tế thị trường từ A đến Z”, năm 2010: Trọng tài là một cách giải quyết bất đồng trong quan hệ công nghiệp mà không cần đưa ra pháp luật hay đình công {39, tr53}. Theo Hiệp hội trọng tài Mỹ (AAA): Trọng tài là cách thức giải quyết tranh chấp bằng cách đệ trình vụ tranh chấp cho một số người khách quan xem xét giải quyết và họ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng, có giá trị bắt buộc các bên tranh chấp phải thi hành. Theo Công ước La Hay về việc quy định thẩm quyền trách nhiệm của trọng tài, năm 1988: Trọng tài là cách thức giải quyết những bất đồng giữa các bên thông qua một người thứ ba do chính các bên lựa chọn trên cơ sở tôn trọng luật pháp".

Đồng thời, hiệp định La Hay qui định: Trọng tài có đối tượng giải quyết là những 7 tranh chấp thông qua sự can thiệp của những Trọng tài viên do các quốc gia đó tự chọn và đặt trên cơ sở của sự tôn trọng luật pháp. Tóm lại: Trọng tài là một cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các bên với nhau, được thực hiện thông qua một cá nhân do các bên lựa chọn hoặc bởi việc dựa trên những thủ tục hay những tổ chức nhất định được lựa chọn bởi chính các bên {55; tr2}. Khái niệm Trọng tài thương mại: Trong khoa học pháp lý, Trọng tài thương mại được nghiên cứu dưới những góc độ khác nhau, nhưng chủ yếu dưới hai phương diện là: Trọng tài là một hình thức giải quyết tranh chấp và Trọng tài là một thiết chế giải quyết tranh chấp. Có thể hiểu rằng: Trọng tài thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương mại được thành lập tự nguyện bởi các trọng tài viên để giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại theo yêu cầu của các bên tranh chấp.

Pháp luật về Trọng tài thương mại là tổng hợp Luật và các văn bản quy phạm pháp luật của trọng tài do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong cơ quan tổ chức và hoạt động giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động tranh chấp thương mại. Sự hình thành và phát triển của pháp luật Trọng tài thương mại Trọng tài ra đời khá lâu nhưng mãi đến nửa sau thế kỉ thứ XX mới phát triển một cách mạnh mẽ. Có thể nói, phương thức Trọng tài xuất hiện là hình thức tiền thân của việc hình thành các Tòa án sau này. Tòa Trọng tài là một trong những phương thức cổ xưa nhất để giải quyết bất hòa giữa người với người, giữa quốc gia với quốc gia.

Hình thái đấu tiên về Trọng tài có thể bắt nguồn từ các quốc gia thành bang cổ Hy Lạp, cổ La Mã và thời Xuân Thu Chiến Quốc cũng có ghi chép lại hình thức Trọng tài này. Người Hy Lạp và La Mã cổ đại đã biết sử dụng phương thức này để giải quyết tranh chấp. Quy định sơ khai về Trọng tài trong luật mua bán hàng hóa cho phép các lái buôn được tự phân xử bất hòa của mình không cần có sự can thiệp của Nhà nước. Về sau Luật La Mã cho phép mở rộng phạm vi tranh chấp, không chỉ trong biên giới lãnh thổ, mà còn ở những nước La Mã có trao đổi hàng hóa, có nghĩa là trải rộng trên hầu khắp lục địa Châu Âu.

Nhìn chung, chế độ trọng 8 tài thời xưa chủ yếu dùng để giải quyết tranh chấp giữa chủ nợ và khách nợ. Đối với các nước có nền kinh tế hàng hải phát triển lâu đời như Vương quốc Anh cũng phải mất một khoảng thời gian dài mới đặt Trọng tài vào đúng vị trí của nó. Trong hệ thống Luật của Anh, văn bản pháp luật đầu tiên về Trọng tài phải kể đến Luật Trọng tài 1697, nhưng vào thời điểm luật được thông qua, đây đã là một phương thức rất phổ biến (phán quyết đầu tiên của Trọng tài ở Anh được đưa ra vào năm 1610). Tuy nhiên, các quy định sơ khai về Trọng tài trong hệ thống luật common law thể hiện một hạn chế cơ bản là bất cứ bên tham gia tranh chấp nào cũng có thể khước từ việc thực hiện phán quyết của Trọng tài nếu thấy phán quyết đó bất lợi cho mình.

Hạn chế này đã được khắc phục trong Luật năm 1697. Luật Trọng tài của nước Anh liên tiếp được sửa đổi, bổ sung theo hướng tự do hơn cho Trọng tài hoạt động trong mối liên hệ với Tòa án. Còn ở Mỹ, hiệp hội trọng tài đã được thành lập với số lượng lớn và đông nhất trên thế giới. Đặc biệt, trong Hiệp ước Jay năm 1794, Anh và Mỹ đã thống nhất đưa các vấn đề còn đang tranh chấp liên quan đến các khoản nợ và biên giới ra giải quyết ở Hội đồng Trọng tài.

Việc giải quyết tranh chấp này kéo dài 7 năm, và được coi là kết thúc thành công.Từ đầu thế kỷ XX, các nước (trong đó có Pháp và Mỹ) bắt đầu thông qua các đạo luật quy định và khuyến khích việc phân xử ở cấp Trọng tài thay cho kiện tụng ở Tòa án vốn được cho là kém hiệu quả hơn. Châu Âu lục địa thì lại có những tổ chức Trọng tài truyền thống như: Tòa án Trọng tài quốc tế của Phòng Thương mại và Công nghiệp quốc tế ( ICC), hoặc đặc thù như Viện Trọng tài bên cạnh phòng Thương mại quốc tế Stockhom ( Thụy Điển). Bên cạnh đó, Châu Âu cũng đã và đang có những củng cố và thành lập mới nhiều tổ chức Trọng tài quốc gia nhằm đáp ứng các đòi hỏi của nền kinh tế phát triển theo xu thế hội nhập toàn cầu. Bên cạnh sự phát triển của các tổ chức trọng tài quốc gia và ở các khu vực lớn, trong những năm gần đây các tổ chức này đang ngày càng phát triển mạnh mẽ ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Trong hơn 30 năm trở lại đây, các quốc gia có nền kinh tế thị trường năng động trong khu vực này đã tổ chức lại các Trung tâm Trọng tài quốc gia hoặc thành lập các tổ chức trọng tài mới như: Tại các nước xung 9 quanh Việt Nam, các tổ chức Trọng tài liên tiếp ra đời như: Trọng tài thuộc Phòng thương mại Thái Lan (1990), Trung tâm Trọng tài quốc tế Hồng Kông ( (1987), Trung tâm Trọng tài Kualalumpur ( 1967), Trung tâm Trọng tài quốc tế Singapore (1991)… Trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại thế giới, nhất là việc tăng cường mậu dịch quốc tế, Trọng tài đã trở thành một phương tiện được áp dụng rộng rãi trên thế giới để giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế, dẫn tới việc hình thành những tổ chức Trọng tài quốc tế để giải quyết các tranh chấp phát sinh trong các hợp đồng thương mại quốc tế. Cùng với đó là sự xuất hiện ngày càng nhiều của hệ thống các văn bản pháp luật quốc tế và ở mỗi quốc gia nhằm điều chỉnh về việc giải quyết tranh chấp thương mại bằng hình thức trọng tài. Tầm quan trọng của việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài ngày càng được thừa nhận rộng rãi, đặc biệt là trong các thập kỷ gần đây. Các quốc gia sửa đổi luật pháp về trọng tài cho phù hợp với tình hình thực tế; các điều ước quốc tế về trọng tài đang có thêm những thành viên mới; Trọng tài trở thành một môn học trong chương trình đào tạo ngành Luật; các doanh nghiệp ngày càng tin tưởng vào một phương thức giải quyết tranh chấp linh hoạt, công bằng, với phán quyết được công nhận rộng rãi trên phạm vi thế giới.

Vai trò của pháp luật Trọng tài thương mại Cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài rất tôn trọng ý chí của các bên và đương sự. Các bên có quyền lựa chọn Trọng tài viên, chọn thủ tục Trọng tài nhằm giải quyết một cách có hiệu quả tranh chấp mà tốn ít chi phí về mặt thời gian cũng như tài chính. Việc giải quyết tranh chấp có thể được tiến hành bởi một Trọng tài viên hay một Hội đồng Trọng tài tùy thuộc vào sự thỏa thuận của các bên. Cơ chế giải quyết tranh chấp bằng pháp luật về trọng tài thương mại có tính ràng buộc các bên đương sự về mặt pháp lý.

Điều đó làm cho cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài hữu hiệu hơn biện pháp hòa giải hay thương lượng. Quyết định của Trọng tài thương mại mang tính hiệu lực pháp luật, các bên có nghĩa vụ phải thi hành. Cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài linh hoạt hơn Tòa án. Trong cơ chế giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài, các trọng viên được các bên lựa chọn có 10 quyền xét xử và ra các quyết định xét xử một cách hoàn toàn độc lập trên cơ sở chứng cứ, tài liệu mà các bên cung cấp hoặc có được bằng con đường khác như Trọng tài viên tự điều tra xem xét hay giám định viên và nhân chứng cung cấp trên cơ sở những quy định của pháp luật.

Tố tụng trọng tài các bên có quyền tự do lựa chọn Trọng tài viên, lựa chọn cơ quan Trọng tài giải quyết khi có tranh chấp. Cơ chế giải quyết tranh chấp mềm dẻo, nhanh chóng, thuận lợi cho các bên.