Luận văn thạc sĩ hay tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học sinh học 10 tại trường trung học phổ thông phủ thông tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu hay tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học sinh học 10 tại trường trung học phổ thông phủ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Ngô Thị Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Dũng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Sinh học
• Đề tài: Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Sinh Học 10 Tại Trường Trung Học Phổ Thông Phủ Thông Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng, khách thể nghiên cứu
• 0.4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Giới hạn nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết khoa học
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Đóng góp của luận văn
• 0.9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Tình hình nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm trong nhà trường phổ thông
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Một số vấn đề chung về hoạt động trải nghiệm
• 1.1.3. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.4. Bản chất của hoạt động trải nghiệm
• 1.1.5. Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm
• 1.2. Mục tiêu của hoạt động trải nghiệm
• 1.3. Nội dung chương trình hoạt động trải nghiệm
• 1.4. Căn cứ xác định nội dung hoạt động trải nghiệm
• 1.5. Chương trình hoạt động trải nghiệm
• 1.6. Hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm
• 1.7. Vai trò của hoạt động trải nghiệm trong nhà trường phổ thông
• 1.8. Đặc điểm của cuộc thi
• 1.9. Thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh trường THPT Phủ Thông tỉnh Bắc Kạn
• 1.9.1. Mục đích điều tra
• 1.9.2. Phương pháp điều tra
• 1.9.3. Đối tượng điều tra
• 1.9.4. Kết quả điều tra
• 1.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 10 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHỦ THÔNG TỈNH BẮC KẠN
• 2.1. Đặc điểm cấu trúc nội dung và các thành phần kiến thức cơ bản trong chương trình Sinh học 10
• 2.1.1. Đặc điểm cấu trúc nội dung chương trình sinh học 10
• 2.1.2. Các thành phần kiến thức cơ bản của chương trình Sinh học 10
• 2.2. Kế hoạch tổ chức cuộc thi trong dạy học Sinh học 10
• 2.2.1. Quy trình lập kế hoạch tổ chức cuộc thi
• 2.2.2. Bản kế hoạch tổ chức cuộc thi trong dạy học Sinh học 10
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KIỂM NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM MÔN SINH HỌC 10 Ở TRƯỜNG THPT PHỦ THÔNG
• 3.1. Mục đích kiểm nghiệm
• 3.2. Đối tượng và phương pháp kiểm nghiệm
• 3.3. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực nghiệm sư phạm
• 3.4.1. Những thuận lợi trong thực nghiệm sư phạm
• 3.4.2. Những khó khăn trong quá trình thực nghiệm
• 3.5. Kết quả kiểm nghiệm
• 3.6. Hình ảnh tổ chức cuộc thi trong dạy học Sinh học 10
• 3.7. Kết quả hoạt động trải nghiệm môn Sinh học 10
• 3.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Sinh Học 10 Tại Bắc Kạn

Hoạt động trải nghiệm trong dạy học sinh học 10 tại Bắc Kạn đang trở thành một xu hướng quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động mà còn phát triển kỹ năng sống và năng lực tự học. Theo nghiên cứu của Ngô Thị Hiền (2019), hoạt động trải nghiệm giúp học sinh hình thành những phẩm chất cần thiết cho cuộc sống và học tập.

1.1. Khái Niệm Về Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Giáo Dục

Hoạt động trải nghiệm là những hoạt động giáo dục giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này không chỉ giúp củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng mềm cho học sinh.

1.2. Lợi Ích Của Hoạt Động Trải Nghiệm Đối Với Học Sinh

Hoạt động trải nghiệm giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và kỹ năng giao tiếp. Những kỹ năng này rất quan trọng trong bối cảnh xã hội hiện đại.

II. Thách Thức Trong Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Tại Bắc Kạn

Mặc dù hoạt động trải nghiệm mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc tổ chức chúng tại Bắc Kạn vẫn gặp nhiều thách thức. Đặc biệt, sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và nguồn lực giáo viên có kinh nghiệm là những vấn đề cần được giải quyết. Theo khảo sát, nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm.

2.1. Thiếu Hụt Về Cơ Sở Vật Chất

Nhiều trường học tại Bắc Kạn không có đủ trang thiết bị cần thiết để tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của các hoạt động.

2.2. Khó Khăn Trong Đào Tạo Giáo Viên

Giáo viên cần được đào tạo về phương pháp dạy học tích cực và tổ chức hoạt động trải nghiệm. Tuy nhiên, hiện tại, nhiều giáo viên chưa có cơ hội tham gia các khóa đào tạo này.

III. Phương Pháp Tổ Chức Hoạt Động Trải Nghiệm Hiệu Quả

Để tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức. Các hoạt động như thí nghiệm, dự án nhóm và tham quan thực tế là những phương pháp hiệu quả.

3.1. Áp Dụng Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Điều này giúp học sinh chủ động hơn trong việc tìm kiếm kiến thức.

3.2. Tổ Chức Các Hoạt Động Thực Tế

Các hoạt động thực tế như tham quan, thực hành tại các cơ sở nghiên cứu sẽ giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học Sinh Học 10

Hoạt động trải nghiệm đã được áp dụng thành công tại nhiều trường học ở Bắc Kạn. Các cuộc thi, dự án nghiên cứu và hoạt động ngoại khóa đã giúp học sinh phát triển kỹ năng và kiến thức một cách toàn diện. Kết quả khảo sát cho thấy, học sinh tham gia các hoạt động này có kết quả học tập tốt hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Các Cuộc Thi

Các cuộc thi tổ chức cho học sinh không chỉ tạo ra sân chơi bổ ích mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh Về Hoạt Động Trải Nghiệm

Học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm thường có phản hồi tích cực về việc học tập. Họ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và tự tin hơn trong việc áp dụng kiến thức.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hoạt Động Trải Nghiệm Trong Dạy Học

Hoạt động trải nghiệm sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giáo dục tại Bắc Kạn. Việc cải thiện cơ sở vật chất và đào tạo giáo viên sẽ giúp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động trải nghiệm. Tương lai, cần có nhiều chính sách hỗ trợ để phát triển hoạt động này trong các trường học.

5.1. Định Hướng Phát Triển Hoạt Động Trải Nghiệm

Cần xây dựng các chương trình đào tạo cho giáo viên về tổ chức hoạt động trải nghiệm. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Chính Quyền

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ về tài chính và cơ sở vật chất để phát triển hoạt động trải nghiệm trong các trường học.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục tại Việt Nam, việc nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực học sinh trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo báo cáo khảo sát tại Trường THPT Phủ Thông, tỉnh Bắc Kạn, hoạt động trải nghiệm (HĐTN) trong dạy học môn Sinh học lớp 10 còn hạn chế, mặc dù 98% giáo viên (GV) nhận thức được tầm quan trọng của phương pháp này. Mục tiêu nghiên cứu nhằm thiết kế kế hoạch tổ chức HĐTN và triển khai các hoạt động trải nghiệm trong dạy học Sinh học 10, góp phần phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn cho học sinh (HS).

Phạm vi nghiên cứu tập trung tại Trường THPT Phủ Thông, tỉnh Bắc Kạn trong năm học 2018-2019, với đối tượng là GV và HS lớp 10. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc bổ sung tài liệu tham khảo cho GV, sinh viên sư phạm và góp phần nâng cao chất lượng dạy học Sinh học tại các trường THPT trong tỉnh. Các chỉ số đánh giá hiệu quả bao gồm mức độ hứng thú học tập của HS, năng lực tự học, sáng tạo và kết quả kiểm tra môn Sinh học.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết học tập trải nghiệm (Kolb, 1984):** Học là quá trình chuyển hóa kinh nghiệm thành kiến thức thông qua phản ánh và thực hành.
- **Triết lý giáo dục trải nghiệm (John Dewey):** Nhấn mạnh vai trò của kinh nghiệm trong giáo dục, kết nối kiến thức với thực tiễn.
- **Khái niệm hoạt động trải nghiệm:** Là hoạt động giáo dục do nhà giáo dục định hướng, tạo cơ hội cho HS tiếp cận thực tế, phát triển phẩm chất và năng lực thông qua các hoạt động đa dạng như câu lạc bộ, tham quan, hội thi, dự án.
- **Mô hình tổ chức hoạt động trải nghiệm:** Bao gồm các bước thiết kế kế hoạch, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả, với sự tham gia chủ động của HS và vai trò hướng dẫn của GV.
- **Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề:** Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng để xử lý các tình huống thực tiễn một cách sáng tạo và hiệu quả.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Thu thập từ khảo sát GV và HS lớp 10 tại Trường THPT Phủ Thông, tài liệu chính thức của Bộ GD&ĐT, sách giáo khoa Sinh học 10, các nghiên cứu khoa học liên quan.
- **Phương pháp phân tích:** Phân tích định tính và định lượng qua phiếu điều tra, phỏng vấn, quan sát thực tiễn, so sánh kết quả kiểm tra trước và sau khi áp dụng HĐTN.
- **Cỡ mẫu:** Khoảng 30 GV và 200 HS lớp 10 tham gia khảo sát và thực nghiệm.
- **Phương pháp chọn mẫu:** Mẫu thuận tiện, tập trung vào GV và HS trực tiếp tham gia dạy và học môn Sinh học 10.
- **Timeline nghiên cứu:** Từ tháng 9/2018 đến tháng 6/2019, bao gồm giai đoạn khảo sát thực trạng, thiết kế kế hoạch, tổ chức thực nghiệm và đánh giá kết quả.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Phương pháp dạy học hiện tại:** 44% GV sử dụng phương pháp hỏi đáp, 88,89% sử dụng diễn giảng - minh họa; các phương pháp tích cực như dạy học trải nghiệm được sử dụng dưới 30%.
- **Nhận thức GV về HĐTN:** 98% GV đồng ý cần quan tâm phát triển đồng thời kiến thức, kỹ năng và thái độ cho HS; 77,78% đánh giá tổ chức HĐTN là rất quan trọng.
- **Khó khăn trong tổ chức HĐTN:** 88,89% GV cho biết tổ chức HĐTN tốn nhiều thời gian và công sức; 77,78% GV hạn chế về khả năng thiết kế hoạt động trải nghiệm; 60% gặp khó khăn về cơ sở vật chất.
- **Thái độ HS đối với HĐTN:** 98% HS thể hiện sự hứng thú và mong muốn được học qua trải nghiệm; 10% HS chủ động tìm hiểu kiến thức qua Internet.
- **Hiệu quả học tập:** Kết quả kiểm tra sau khi áp dụng HĐTN tăng trung bình 15% so với trước đó; biểu đồ tần suất điểm kiểm tra cho thấy sự cải thiện rõ rệt ở nhóm điểm trung bình và khá.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc sử dụng hạn chế HĐTN là do GV thiếu thời gian và kỹ năng thiết kế hoạt động phù hợp. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này tương đồng với thực trạng chung về khó khăn trong đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, sự hứng thú cao của HS cho thấy tiềm năng phát triển phương pháp này nếu được hỗ trợ tốt hơn về đào tạo GV và cơ sở vật chất. Việc tổ chức các cuộc thi trải nghiệm trong môn Sinh học 10 đã góp phần nâng cao năng lực giải quyết vấn đề và phát triển phẩm chất cho HS, phù hợp với định hướng giáo dục phổ thông mới.

Dữ liệu có thể được trình bày qua bảng so sánh điểm kiểm tra trước và sau khi áp dụng HĐTN, biểu đồ tần suất điểm kiểm tra, và biểu đồ khảo sát thái độ GV, HS.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực thiết kế HĐTN cho GV:** Mục tiêu tăng tỷ lệ GV sử dụng HĐTN lên 70% trong 1 năm, do Sở GD&ĐT và nhà trường phối hợp thực hiện.
- **Đầu tư cơ sở vật chất phục vụ HĐTN:** Trang bị phòng thí nghiệm, thiết bị thực hành, kinh phí dự kiến trong 2 năm, do Ban giám hiệu và các cấp quản lý giáo dục đảm nhiệm.
- **Xây dựng kế hoạch tổ chức các cuộc thi trải nghiệm định kỳ:** Mỗi học kỳ tổ chức ít nhất 1 cuộc thi môn Sinh học, nhằm kích thích sự sáng tạo và hứng thú học tập của HS, do GV bộ môn và Đoàn thanh niên nhà trường thực hiện.
- **Phát triển tài liệu hướng dẫn và mẫu kế hoạch tổ chức HĐTN:** Cung cấp cho GV tài liệu chuẩn, cập nhật theo chương trình mới, hoàn thành trong 6 tháng, do nhóm nghiên cứu và phòng đào tạo biên soạn.
- **Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức phụ huynh về vai trò của HĐTN:** Tổ chức hội thảo, gửi thông tin qua các kênh truyền thông của nhà trường, nhằm tạo sự đồng thuận và hỗ trợ từ gia đình.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Giáo viên phổ thông:** Nắm bắt phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm, áp dụng hiệu quả trong giảng dạy môn Sinh học và các môn học khác.
- **Sinh viên, học viên cao học ngành Giáo dục:** Tài liệu tham khảo bổ sung kiến thức về phương pháp dạy học tích cực và thiết kế hoạt động trải nghiệm.
- **Nhà quản lý giáo dục:** Cơ sở để xây dựng chính sách, kế hoạch đào tạo GV và phát triển chương trình giáo dục trải nghiệm tại các trường phổ thông.
- **Các tổ chức giáo dục và nghiên cứu:** Tham khảo mô hình tổ chức HĐTN, đánh giá hiệu quả và phát triển các dự án giáo dục trải nghiệm phù hợp với điều kiện địa phương.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Hoạt động trải nghiệm là gì và tại sao quan trọng trong dạy học Sinh học?**  
Hoạt động trải nghiệm là phương pháp giáo dục giúp HS tiếp cận kiến thức qua thực tiễn, phát triển kỹ năng và phẩm chất. Nó giúp HS hiểu sâu hơn, nhớ lâu hơn và phát triển năng lực giải quyết vấn đề.

2. **Làm thế nào để thiết kế một hoạt động trải nghiệm hiệu quả?**  
Cần xác định mục tiêu rõ ràng, phù hợp với nội dung môn học, thiết kế hoạt động có tính tương tác, sáng tạo, có sự tham gia chủ động của HS và có kế hoạch đánh giá kết quả.

3. **Những khó khăn thường gặp khi tổ chức HĐTN là gì?**  
Khó khăn bao gồm thiếu thời gian, cơ sở vật chất hạn chế, GV chưa có kỹ năng thiết kế hoạt động, và sự e dè trong đổi mới phương pháp giảng dạy.

4. **Cuộc thi trải nghiệm trong môn Sinh học có vai trò gì?**  
Cuộc thi tạo môi trường thi đua, kích thích sự sáng tạo, phát triển kỹ năng thực hành và tăng cường hứng thú học tập cho HS.

5. **Làm sao để đánh giá hiệu quả của hoạt động trải nghiệm?**  
Đánh giá dựa trên tiêu chí năng lực, sử dụng các công cụ như phiếu tự đánh giá, quan sát, bài kiểm tra thực hành và phản hồi từ HS, GV.

## Kết luận

- Hoạt động trải nghiệm trong dạy học Sinh học 10 tại Trường THPT Phủ Thông góp phần nâng cao năng lực giải quyết vấn đề và phát triển phẩm chất HS.  
- GV nhận thức tốt về tầm quan trọng của HĐTN nhưng còn hạn chế về kỹ năng và điều kiện tổ chức.  
- HS có thái độ tích cực, hứng thú cao khi tham gia các hoạt động trải nghiệm và cuộc thi.  
- Cần có sự đầu tư về đào tạo GV, cơ sở vật chất và xây dựng tài liệu hướng dẫn để nâng cao hiệu quả tổ chức HĐTN.  
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm phát triển bền vững hoạt động trải nghiệm trong nhà trường phổ thông.

**Next steps:** Triển khai tập huấn GV, xây dựng kế hoạch tổ chức cuộc thi định kỳ, đầu tư cơ sở vật chất và phát triển tài liệu hướng dẫn.  

Các nhà trường và Sở GD&ĐT cần phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học trải nghiệm, góp phần đổi mới căn bản giáo dục phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tình hình nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm trong nhà trường phổ thông 1. Trên thế giới Thế giới rất coi trọng mô hình học trải nghiệm bởi nó đề cao việc hình thành năng lực của người học thông qua những trải nghiệm thực tiễn. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng học trải nghiệm là một quá trình phát triển kiến thức, kỹ năng, thái độ của người học thông qua việc sử dụng các kinh nghiệm [14], [16], [17] và người học biết phản ánh, phân tích những tiến bộ thông qua trải nghiệm của bản thân [15].

Từ thời cổ đại đã xuất hiện tư tưởng giáo dục về học qua trải nghiệm và đã dần được phát triển bởi các nhà giáo dục trên thế giới. Hơn 2000 năm trước, Khổng Tử (551-479 TCN) đã nói: “Những gì tôi nghe, tôi sẽ quên; Những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ; Những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu”, tư tưởng này thể hiện tinh thần chú trọng học tập từ trải nghiệm và việc làm. Cùng thời gian đó, ở phương Tây, nhà triết học Hy Lạp - Xôcrát (470-399 TCN) cũng nêu lên quan điểm: “Người ta phải học bằng cách làm một việc gì đó; Với những điều bạn nghĩ là mình biết, bạn sẽ thấy không chắc chắn cho đến khi làm nó”. Đây được coi là những nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của “Giáo dục trải nghiệm”.

“Giáo dục trải nghiệm” được thực sự đưa vào giáo dục hiện đại từ những năm đầu của thế kỷ 20. Tại Mỹ, năm 1902, “Câu lạc bộ trồng ngô” đầu tiên dành cho trẻ em được thành lập, CLB có mục đích dạy các học sinh thực hành trồng ngô, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào nông nghiệp thông qua các công việc nhà nông thực tế. Hơn 100 năm sau, hệ thống các CLB này trở thành hoạt Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] động cốt lõi của tổ chức 4-H, tổ chức phát triển thanh thiếu niên lớn nhất của Mỹ, tiên phong trong ứng dụng học tập qua lao động, trải nghiệm. Tại Anh, năm 1907, một Trung tướng trong quân đội Anh đã tổ chức một cuộc cắm trại hướng đạo đầu tiên.

Hoạt động này sau phát triển thành phong trào Hướng đạo sinh rộng khắp toàn cầu. Hướng đạo là một loại hình “Giáo dục trải nghiệm”, chú ý đặc biệt vào các hoạt động thực hành ngoài trời, bao gồm: cắm trại, kỹ năng sống trong rừng, kỹ năng sinh tồn, lửa trại, các trò chơi tập thể và các môn thể thao. Cho đến năm 1977, với sự thành lập của “Hiệp hội Giáo dục trải nghiệm” (Association for Experiential Education - AEE), “Giáo dục trải nghiệm” đã chính thức được thừa nhận bằng văn bản và được tuyên bố rộng rãi. “Giáo dục trải nghiệm” bước thêm một bước tiến mạnh mẽ hơn khi vào năm 2002, tại Hội nghị thượng đỉnh Liên hiệp quốc về Phát triển bền vững, chương trình “Dạy và học vì một tương lai bền vững” đã được UNESCO thông qua, trong đó có học phần quan trọng về “Giáo dục trải nghiệm” được giới thiệu, phổ biến và phát triển sâu rộng.

Ngày nay, “Giáo dục trải nghiệm” đang tiếp tục phát triển và hình thành mạng lưới rộng lớn những cá nhân, tổ chức giáo dục, trường học trên toàn thế giới ứng dụng. UNESCO cũng nhìn nhận Giáo dục trải nghiệm như là một triển vọng tươi lai tươi sáng cho giáo dục toàn cầu trong các thập kỷ tới. Như vậy, các nghiên cứu và vận dụng mô hình học tập trải nghiệm đều khẳng định tầm quan trọng của HĐTN trong việc hình thành và phát triển năng lực HS. Ở Việt Nam Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, từ thời kỳ đầu (sau năm 1945), chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch ra phương hướng giáo dục của quốc gia là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội”.

Đây được coi là nền tảng của dạy học tiếp cận năng lực (DHTCNL) Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] với các HĐTN ở Việt Nam và cũng là nguyên lí giáo dục được quy định trong Luật giáo dục Việt Nam hiện hành. Nhà giáo dục lỗi lạc của Việt Nam, GS.TSKH Nguyễn Cảnh Toàn luôn đề cao vai trò của “học thông qua hành”, dưới sự chủ trì của ông, từ năm 1977 - 1987, một nhóm các nhà khoa học đã thực hiện chương trình “Tự học có hướng dẫn kết hợp với thực tập dài hạn ở trường phổ thông” và đã đạt kết quả như mong đợi. Bàn về vấn đề này còn có nhiều tác phẩm khác nhau: “Vì năng lực tự học sáng tạo của học sinh” của tác giả Nguyễn Nghĩa Dán (Tạp chí “Nghiên cứu Giáo dục”, số 2/1998). Chương trình giáo dục phổ thông hiện nay và sau này ở Việt Nam, HĐTN là một trong những hoạt động giáo dục cần thiết, bắt buộc.

Mỗi HĐTN mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo dục, kiến thức, kỹ năng khác nhau, coi trọng các hoạt động thực tiễn mang tính tích cực, sáng tạo, tự chủ của HS [2]. HĐTN được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như hoạt động theo nhóm nhỏ ngay trong tiết học, hoạt động thiện nguyện tại địa phương,lao động công ích, vệ sinh và thắp hương các Anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang địa phương, hoạt động câu lạc bộ, giao lưu trong các buổi sinh hoạt đoàn, sinh hoạt lớp, diễn đàn,trò chơi, tham quan, cuộc thi,… Trong đó, cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn HS và đạt hiệu quả cao, mang tính chất thi đua giữa các cá nhân, nhóm hoặc tập thể, đáp ứng nhu cầu về vui chơi giải trí cho HS; góp phần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực [10]. Trải nghiệm sáng tạo là các hoạt động giáo dục thực tiễn được tiến hành song song với hoạt động giảng dạy trong nhà trường phổ thông. Việc tổ chức các HĐTN, nâng cao kiến thức kỹ năng sống, đặc biệt là hoạt động hướng nghiệp cho HS là điều cần được khuyến khích trong trường học.

Bởi lẽ hoạt động này giúp các em phát triển toàn diện, năng động, sáng tạo, thích nghi tốt với môi trường sống. Trong hội thảo về HĐTN của HS phổ thông năm 2014, PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa đã chỉ rõ những kinh nghiệm, thành quả giáo dục quốc tế về dạy học Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trải nghiệm; mối quan hệ giữa HĐTN với các hoạt động khác trong nhà trường; nhiệm vụ của HĐTN bên cạnh các hoạt động dạy học truyền thống khác và đặc biệt là cách hiện thực hóa các HĐTN được trong các môn học ở trường phổ thông với chương trình giáo dục mới [12]. Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc trong báo cáo nghiên cứu khoa học năm 2015 tại Hội nghị Công tác xã hội trường học đã nêu rõ tính cấp thiết trong việc quản lý hoạt động ngoại khóa trải nghiệm theo hướng phát triển NL cho HS. Tác giả đi sâu vào phân tích việc xây dựng nội dung hoạt động ngoại khóa gắn với giáo dục kỹ năng sống, gắn với trải nghiệm để phát huy năng lực của học sinh; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh ở bậc phổ thông.

Tác giả Phạm Hữu Vang (2016) đã xây dựng được nguyên tắc và các biện pháp tổ chức các HĐTN theo định hướng phát triển NL HS ở các trường THCS huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang; khảo sát, đánh giá được tính cấp thiết của các biện pháp trong thực tế sư phạm ở địa phương thực nghiệm. Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hoàng Đoan Huy (2016) đã đưa ra cách vận dụng lí thuyết học tập trải nghiệm trong phát triển chuyên môn nghiệp vụ cho GV ở một quốc gia có nền giáo dục phát triển ở châu Âu - Ailen. Gần đây, tác giả Nguyễn Văn Hạnh (2017) [6] đã làm rõ được thực trạng, bản chất, nguyên tắc và đặc điểm của dạy học nói chung và dạy học nghiệp vụ sư phạm nói riêng dựa vào các HĐTN. Tác giả cũng đã xây dựng được mô hình dạy học này cho sinh viên sư phạm kỹ thuật, đánh giá kết quả đạt được bằng nhiều tiêu chí với nhiều phương pháp khác nhau.VS Phạm Minh Hạc thông qua hoạt động của chính cá nhân, bản thân mới hình thành được các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, lĩnh hội được các giá trị xã hội [4].

Năm 2014, Bộ GD&ĐT đã tổ chức Hội thảo Tổ chức HĐTN cho HS phổ thông và mô hình phổ thông gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương, đã thu hút nhiều bài viết của các tác giả trong nước. Các bài viết đã đề cập đến nội dung, hình thức, cách tổ chức,… và một số kinh nghiệm quốc tế về HĐTN. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] HĐTN trong những năm qua cũng đã được nhiều trường phổ thông, nhiều Sở Giáo dục triển khai và vận dụng. Các mô hình trường học gắn với cộng đồng đã được áp dụng ở nhiều trường học.

Khi cho HS trải nghiệm, có những nội dung nhà trường không có đủ điều kiện, thời gian để truyền đạt hết kiến thức khi học ở trên lớp, nhưng thực tế qua hoạt động trải nghiệm đã bổ sung được phần nào cho các em cho các em, giúp các em trưởng thành cả về trình độ, nhận thức và vốn sống. Các em rút ra được kinh nghiệm sống cho bản thân mình. HĐTN đã được vận dụng thực hiện trong các môn học. Để dạy học môn học gắn với thực tiễn, đặc biệt là bộ môn Sinh học nói chung, Sinh học lớp 10 nói riêng thực hiện giáo dục trải nghiệm là hình thức có nhiều hiệu quả, đảm bảo thực hiện được định hướng giáo dục phổ thông trong thời gian sắp tới [8].

Trong số các hình thức tổ chức HĐTN, Câu lạc bộ là hình thức dễ thực hiện và mang lại hiệu quả cao, nhưng những nghiên cứu về tổ chức Câu lạc bộ Sinh học còn khiêm tốn, chưa có sự đầu tư. Qua hoạt động Câu lạc bộ Sinh học, GV sẽ hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng và những mục đích học tập của HS, có tác dụng hướng nghiệp cho các em [11].