Luận văn: Đổi mới công nghệ tại các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam (2008) - Trần Hồng Thanh

Luận văn thạc sĩ: Đổi mới công nghệ tại doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu chuyên sâu về thực trạng, giải pháp thúc đẩy đổi mới.

• Tác giả: Trần Hồng Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Tùng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Đổi mới công nghệ tại các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Vai trò của đổi mới công nghệ doanh nghiệp VN thời kỳ 4

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, đổi mới công nghệ đã trở thành yêu cầu khách quan và là yếu tố sống còn đối với mọi quốc gia. Đối với Việt Nam, quá trình này không chỉ là con đường rút ngắn khoảng cách phát triển mà còn là chìa khóa để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên trường quốc tế. Luận văn của tác giả Trần Hồng Thanh đã làm rõ, công nghệ chính là nền tảng để tạo ra sản phẩm chất lượng, hạ giá thành, tăng năng suất và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Hoạt động đổi mới công nghệ doanh nghiệp VN không chỉ dừng lại ở việc thay thế máy móc, thiết bị mà là một quá trình toàn diện, bao gồm cả việc cải tiến quy trình, nâng cao kỹ năng con người và tối ưu hóa hệ thống quản lý. Sự thành công của nhiều quốc gia như Trung Quốc, Hàn Quốc đã chứng minh rằng, một chiến lược khoa học công nghệ đúng đắn là động lực cốt lõi cho sự phát triển kinh tế. Việc hiểu rõ bản chất và vai trò của đổi mới công nghệ giúp các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam xác định đúng hướng đi, từ đó xây dựng các chiến lược phù hợp để tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh khốc liệt của hội nhập kinh tế quốc tế. Đây là công việc thực sự cần thiết và có ý nghĩa, quyết định đến tương lai của nền kinh tế đất nước.

1.1. Khái niệm cốt lõi về công nghệ và quá trình đổi mới

Theo định nghĩa của Luật Khoa học và Công nghệ Việt Nam, công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm. Công nghệ bao gồm bốn thành phần cốt lõi: Phần kỹ thuật (Technoware), Phần con người (Humanware), Phần thông tin (Inforware) và Phần tổ chức (Orgaware). Bốn yếu tố này tác động qua lại và không thể tách rời. Đổi mới công nghệ được hiểu là quá trình biến đổi các yếu tố đầu vào để tạo ra những cách thức công nghệ mới, mang lại hiệu quả cao hơn cho các yếu tố đầu ra. Quá trình này có thể diễn ra dưới nhiều hình thức, từ cải tiến nhỏ liên tục (Incremental Innovation) đến những đột phá mang tính cách mạng (Radical Innovation). Việc phân biệt rõ các hình thức này giúp doanh nghiệp lựa chọn chiến lược phù hợp với nguồn lực và mục tiêu của mình. Luận văn nhấn mạnh, đổi mới không chỉ là tạo ra sản phẩm mới mà còn là áp dụng phương pháp sản xuất mới, chinh phục thị trường mới, hoặc tái cấu trúc tổ chức.

1.2. Tầm quan trọng của đổi mới công nghệ với năng lực cạnh tranh

Đổi mới công nghệ là vũ khí chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong kinh tế thị trường. Tác động của nó thể hiện rõ rệt qua việc nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Một doanh nghiệp áp dụng công nghệ hiện đại có thể tạo ra sản phẩm với chất lượng vượt trội, mẫu mã đa dạng và tính năng ưu việt hơn so với đối thủ. Hơn nữa, công nghệ mới giúp rút ngắn chu kỳ sống của sản phẩm, cho phép doanh nghiệp liên tục tung ra thị trường các model mới để đáp ứng nhu cầu thay đổi của người tiêu dùng. Luận văn chỉ ra rằng, trong bối cảnh Việt Nam gia nhập WTO, cạnh tranh bằng giá không còn là lợi thế bền vững. Thay vào đó, cạnh tranh nhờ công nghệ trở thành hình thức ưu thế, giúp doanh nghiệp tạo ra giá trị gia tăng cao hơn và xây dựng thương hiệu vững chắc. Doanh nghiệp đi đầu trong đổi mới sẽ chiếm lĩnh được thị phần và tạo ra rào cản lớn đối với các đối thủ đi sau.

II. Thách thức trong đổi mới công nghệ tại doanh nghiệp Việt Nam

Mặc dù nhận thức được tầm quan trọng, quá trình đổi mới công nghệ tại các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam vẫn đối mặt với vô vàn thách thức. Thực trạng chung cho thấy trình độ công nghệ của nước ta còn thấp so với mặt bằng thế giới, diễn ra chậm và chưa tương xứng với tiềm năng. Theo đánh giá của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) được trích dẫn trong luận văn, chỉ số công nghệ của Việt Nam còn ở vị trí khiêm tốn. Một trong những rào cản lớn nhất là sự yếu kém về năng lực công nghệ nội tại. Phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, thiếu hụt nguồn vốn đầu tư dài hạn cho các hoạt động R&D và chuyển giao công nghệ. Bên cạnh đó, chất lượng vốn nhân lực KHCN chưa đáp ứng được yêu cầu của công nghệ hiện đại, gây khó khăn trong việc tiếp thu, vận hành và cải tiến máy móc thiết bị mới. Ngoài những hạn chế từ phía doanh nghiệp, các chính sách của Nhà nước dù đã được ban hành nhưng hiệu quả thực thi chưa cao, thiếu sự đồng bộ và chưa thực sự tạo ra đòn bẩy đủ mạnh. Những tồn tại này tạo thành một vòng luẩn quẩn, kìm hãm sự phát triển và làm suy yếu năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

2.1. Thực trạng trình độ công nghệ còn lạc hậu ở các ngành

Một trong những thách thức lớn nhất là trình độ công nghệ của các doanh nghiệp Việt Nam còn rất lạc hậu. Luận văn chỉ rõ: “So với mức trung bình trên thế giới, trình độ công nghệ doanh nghiệp nước ta lạc hậu từ 3 – 4 thế hệ, có những lĩnh vực còn lạc hậu 4 – 5 thế hệ”. Tình trạng này phổ biến ở nhiều ngành công nghiệp chủ chốt như dệt may, hóa chất, điện tử. Các doanh nghiệp chủ yếu sử dụng máy móc, thiết bị đã qua sử dụng, tiêu hao nhiều năng lượng và nguyên vật liệu, dẫn đến chi phí sản xuất cao và chất lượng sản phẩm không ổn định. Sự lạc hậu này không chỉ giới hạn ở 'phần cứng' (máy móc) mà còn ở 'phần mềm' (quy trình quản lý, tổ chức sản xuất). Điều này làm giảm đáng kể khả năng tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, khiến hàng hóa Việt Nam khó cạnh tranh về chất lượng và giá cả so với sản phẩm từ các nước trong khu vực.

2.2. Hạn chế về nguồn vốn và nhân lực khoa học công nghệ

Thiếu hụt nguồn vốn đầu tư là rào cản cố hữu đối với hoạt động đổi mới công nghệ. Theo số liệu trong luận văn (Bảng 2.4), tỷ lệ đầu tư cho R&D và đổi mới công nghệ của doanh nghiệp còn rất thấp. Hầu hết doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp ngoài quốc doanh, ngần ngại đầu tư vào công nghệ vì chi phí lớn, rủi ro cao và thời gian thu hồi vốn dài. Song song với đó là vấn đề nhân lực KHCN. Tỷ lệ cán bộ nghiên cứu khoa học và lao động có trình độ cao trong doanh nghiệp còn hạn chế (Bảng 2.7 và 2.8). Ngay cả khi nhập khẩu được công nghệ mới, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc vận hành, bảo trì và phát huy tối đa hiệu quả do thiếu đội ngũ kỹ sư và công nhân lành nghề. Thực trạng này đòi hỏi phải có các giải pháp đồng bộ cả về chính sách tài chính tín dụng và chiến lược đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

2.3. Rào cản từ chính sách Nhà nước và nhận thức doanh nghiệp

Các chính sách của Nhà nước nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ đã được ban hành nhưng tính hiệu quả chưa cao. Luận văn chỉ ra sự thiếu liên kết giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Các thủ tục hành chính để tiếp cận nguồn vốn ưu đãi còn phức tạp, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Về phía doanh nghiệp, nhận thức về đổi mới công nghệ vẫn còn hạn chế. Nhiều chủ doanh nghiệp vẫn tập trung vào lợi ích ngắn hạn, chưa xem công nghệ là yếu tố đầu tư chiến lược cho sự phát triển bền vững. Họ thường có tâm lý e ngại rủi ro, thiếu thông tin về các công nghệ mới và thị trường công nghệ. Sự kết hợp của những rào cản về chính sách vĩ mô và hạn chế về tầm nhìn vi mô đã kìm hãm đáng kể tốc độ đổi mới công nghệ tại các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam.

III. Phương pháp đổi mới công nghệ doanh nghiệp VN hiệu quả nhất

Để vượt qua thách thức, các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam cần áp dụng các phương pháp đổi mới công nghệ một cách chiến lược và linh hoạt. Luận văn đã phân tích hai hình thức chính và phổ biến nhất: tự nghiên cứu và triển khai (R&D) và nhận chuyển giao công nghệ từ bên ngoài. Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng giai đoạn phát triển và năng lực của doanh nghiệp. Hoạt động R&D trong nước, dù tốn kém và mất thời gian, lại là con đường bền vững để tạo ra công nghệ lõi, nâng cao năng lực tự chủ và xây dựng lợi thế cạnh tranh độc quyền. Ngược lại, chuyển giao công nghệ thông qua các kênh như nhập khẩu máy móc, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), hay mua bán bản quyền (licence) là giải pháp nhanh chóng để tiếp cận trình độ tiên tiến của thế giới. Việc lựa chọn và kết hợp hài hòa giữa hai phương pháp này là bài toán cốt lõi. Một chiến lược đổi mới công nghệ doanh nghiệp VN thành công đòi hỏi phải vừa biết tận dụng công nghệ đi trước của thế giới, vừa phải xây dựng nền tảng khoa học công nghệ nội lực để thích ứng, cải tiến và cuối cùng là tự sáng tạo.

3.1. Phát triển năng lực nghiên cứu và triển khai R D nội bộ

Nghiên cứu và triển khai (R&D) là hình thức đổi mới công nghệ từ bên trong, đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển dài hạn. Hoạt động này giúp doanh nghiệp tạo ra những sản phẩm và quy trình độc đáo, không phụ thuộc vào nước ngoài và phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. Đầu tư cho R&D cho phép doanh nghiệp không chỉ duy trì vị thế cạnh tranh mà còn có thể vươn lên dẫn đầu thị trường. Tuy nhiên, hình thức này đòi hỏi nguồn đầu tư lớn, rủi ro cao và một đội ngũ nhân lực KHCN trình độ cao. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, việc xây dựng các phòng R&D cần được bắt đầu từ việc giải quyết các vấn đề thực tiễn, cải tiến những công nghệ hiện có trước khi hướng tới các nghiên cứu cơ bản mang tính đột phá. Sự hỗ trợ từ chính sách của Nhà nước thông qua các quỹ phát triển khoa học công nghệ là rất quan trọng để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này.

3.2. Chiến lược chuyển giao công nghệ thông qua các kênh đa dạng

Chuyển giao công nghệ là hình thức đổi mới phổ biến và hiệu quả đối với các nước đi sau như Việt Nam. Quá trình này giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận những thành tựu công nghệ mới nhất của thế giới, rút ngắn thời gian và giảm thiểu rủi ro so với tự nghiên cứu. Luận văn đã nêu bật các kênh chuyển giao chính: nhập khẩu hàng hóa vốn (máy móc, thiết bị); thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ các công ty đa quốc gia (TNCs); mua bán bản quyền (licence) và bí quyết công nghệ (know-how); và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu (OEM, ODM). Mỗi kênh đều có những tác động lan tỏa khác nhau. Chẳng hạn, FDI không chỉ mang đến vốn và công nghệ mà còn cả kỹ năng quản lý và cơ hội tiếp cận thị trường xuất khẩu. Để hấp thụ thành công, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực tiếp nhận, đào tạo lại lao động và xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp.

IV. Kinh nghiệm đổi mới công nghệ từ Trung Quốc và Hàn Quốc

Việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế là vô cùng cần thiết để hoạch định chiến lược đổi mới công nghệ doanh nghiệp VN. Luận văn của Trần Hồng Thanh đã phân tích sâu sắc hai mô hình thành công điển hình là Trung Quốc và Hàn Quốc, từ đó rút ra những bài học quý giá. Trung Quốc đã tạo ra bước đột phá ngoạn mục nhờ chính sách mở cửa, mạnh dạn nhập khẩu công nghệ phương Tây một cách có chọn lọc, đồng thời không ngừng đầu tư cho các chương trình R&D quy mô lớn do nhà nước tài trợ như chương trình “Đốm lửa” hay “Ngọn đuốc”. Cách tiếp cận này giúp Trung Quốc nhanh chóng nâng cấp nền công nghiệp và tạo ra các sản phẩm cạnh tranh toàn cầu. Trong khi đó, Hàn Quốc lại thành công với mô hình kết hợp chặt chẽ chính sách công nghệ với chiến lược công nghiệp, tập trung nguồn lực hỗ trợ các tập đoàn tư nhân lớn (Chaebol). Chính phủ Hàn Quốc đã tạo ra một hệ sinh thái toàn diện, từ ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính cho R&D, đến bảo hộ thị trường nội địa để các Chaebol đủ sức tiếp thu, làm chủ và sau đó là sáng tạo công nghệ. Những kinh nghiệm này cho thấy vai trò định hướng của chính sách Nhà nước và sự năng động của khu vực tư nhân là hai yếu tố then chốt trong quá trình đổi mới công nghệ.

4.1. Bài học từ chính sách nhập khẩu công nghệ mở của Trung Quốc

Trung Quốc là một ví dụ điển hình về thành công trong việc tận dụng công nghệ từ bên ngoài. Ngay từ đầu công cuộc cải cách, chính phủ nước này đã chủ trương nhập khẩu hàng loạt công nghệ từ phương Tây để thay thế công nghệ lạc hậu trong nước. Luận văn ghi nhận, trong giai đoạn 1979-1990, Trung Quốc đã chi hàng chục tỷ USD cho hàng nghìn hạng mục công nghệ nhập khẩu. Chiến lược này không chỉ dừng ở việc mua máy móc mà còn tập trung vào việc học hỏi, sao chép và cải tiến để tạo ra công nghệ của riêng mình. Song song với nhập khẩu, Trung Quốc đầu tư mạnh mẽ vào các dự án R&D quốc gia, gắn kết nghiên cứu với thương mại hóa. Bài học cho Việt Nam là cần có một chính sách nhập khẩu công nghệ cởi mở nhưng phải có mục tiêu rõ ràng, tập trung vào những ngành then chốt và đi kèm với việc nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ trong nước.

4.2. Mô hình phát triển R D và hỗ trợ của chính phủ Hàn Quốc

Hàn Quốc đã đi từ một nước nghèo tài nguyên trở thành cường quốc công nghệ nhờ một chiến lược khác biệt. Chính phủ Hàn Quốc không đầu tư dàn trải mà tập trung hỗ trợ các tập đoàn tư nhân lớn (“Chaebol”) để hình thành các đầu tàu công nghệ. Các Chaebol được hưởng nhiều ưu đãi về vốn, thuế, và được bảo hộ để cạnh tranh với các công ty nước ngoài. Chính phủ cũng khuyến khích các hãng nhập khẩu công nghệ mới nhất, đồng thời thiết lập các chương trình hỗ trợ tài chính mạnh mẽ cho hoạt động R&D, ví dụ như bao cấp tới 50-80% chi phí R&D cho các dự án quan trọng. Mô hình này đã tạo ra một hệ thống đổi mới công nghệ năng động, giúp các doanh nghiệp Hàn Quốc nhanh chóng làm chủ công nghệ phức tạp và vươn ra toàn cầu. Bài học cho Việt Nam là tầm quan trọng của việc xây dựng các doanh nghiệp đầu tàu và một hệ thống chính sách hỗ trợ thực chất, hiệu quả để thúc đẩy đầu tư vào R&D.

V. Hướng đi nào cho đổi mới công nghệ doanh nghiệp Việt Nam

Từ những phân tích về thực trạng, thách thức và kinh nghiệm quốc tế, luận văn đã đề xuất các quan điểm và giải pháp toàn diện nhằm thúc đẩy hoạt động đổi mới công nghệ doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới. Hướng đi này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ hai phía: Nhà nước và doanh nghiệp. Về phía Nhà nước, cần hoàn thiện thể chế và chính sách khoa học công nghệ, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch. Các chính sách cần tập trung vào việc hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế, phát triển thị trường công nghệ và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Đặc biệt, cần tăng cường sự liên kết giữa viện-trường và doanh nghiệp để đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Về phía doanh nghiệp, cần thay đổi tư duy, xem đổi mới công nghệ là chiến lược đầu tư sống còn. Doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm, lựa chọn công nghệ phù hợp, tăng cường đầu tư cho R&D, và chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự chuyển mình mạnh mẽ và đồng bộ này sẽ là nền tảng để các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập thành công.

5.1. Giải pháp vĩ mô từ phía Nhà nước để thúc đẩy đổi mới

Vai trò của Nhà nước là kiến tạo và định hướng. Luận văn đề xuất các nhóm giải pháp vĩ mô then chốt. Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống pháp luật về khoa học công nghệ và sở hữu trí tuệ để tạo hành lang pháp lý an toàn cho hoạt động đổi mới. Thứ hai, xây dựng các chính sách tài chính đột phá như thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm, cung cấp các khoản vay ưu đãi lãi suất thấp cho các dự án công nghệ cao. Thứ ba, Nhà nước cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ, các khu công nghệ cao và các trung tâm R&D trọng điểm. Cuối cùng, cần cải cách hệ thống giáo dục và đào tạo để cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của một nền kinh tế dựa trên tri thức và công nghệ. Những giải pháp này sẽ tạo ra một hệ sinh thái thuận lợi, khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào đổi mới.

5.2. Giải pháp vi mô và chiến lược hành động cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của quá trình đổi mới. Mỗi doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược đổi mới công nghệ riêng, phù hợp với ngành nghề và quy mô. Đầu tiên, ban lãnh đạo phải có tầm nhìn chiến lược và quyết tâm cao. Thứ hai, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện các hoạt động R&D, dù ở quy mô nhỏ, để cải tiến sản phẩm và quy trình hiện có. Thứ ba, cần tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học và các doanh nghiệp khác để chia sẻ kiến thức và nguồn lực. Thứ tư, phải đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo và phát triển đội ngũ lao động, tạo ra một văn hóa khuyến khích sự sáng tạo và học hỏi không ngừng. Chủ động tìm kiếm thông tin, tham gia các mạng lưới chuyển giao công nghệ và tận dụng các chính sách hỗ trợ của nhà nước là những hành động cụ thể giúp doanh nghiệp thành công.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào tháng 11 năm 2006, nền kinh tế bước vào sân chơi toàn cầu hóa với cả vận hội lớn lẫn áp lực cạnh tranh khốc liệt. Hơn 90% doanh nghiệp công nghiệp trong nước có quy mô vừa và nhỏ, chủ yếu cạnh tranh dựa trên chi phí nhân công giá rẻ và khai thác tài nguyên thô. Tuy nhiên, trước sự biến động gia tăng của giá nguyên vật liệu và năng lượng đầu vào, phương thức cạnh tranh truyền thống bằng giá đã không còn phát huy hiệu quả. Thực tế cho thấy trình độ công nghệ của các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam còn rất lạc hậu, chậm hơn mặt bằng chung của thế giới từ 3 đến 4 thế hệ, cá biệt một số lĩnh vực tụt hậu tới 4 đến 5 thế hệ.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu phân tích sâu sắc thực trạng năng lực công nghệ, đánh giá mức độ hiện đại hóa và hoạt động tiếp thu, chuyển giao công nghệ trong các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2008. Trọng tâm nghiên cứu khảo sát các ngành công nghiệp then chốt gồm dệt may, hóa chất và điện tử. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa mức độ đóng góp của tiến bộ kỹ thuật vào giá trị gia tăng, cung cấp cơ sở khoa học giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí sản xuất khoảng 15% đến 20%, nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu và hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển của Robert Solow kết hợp với mô hình hàm sản xuất Cobb-Douglas dạng mở rộng $Q = T \cdot f(K, L)$ để xác định tỷ lệ đóng góp của tiến bộ công nghệ (phần dư Solow) vào mức tăng trưởng sản lượng công nghiệp. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp phương pháp Atlas công nghệ do Ủy ban Kinh tế - Xã hội Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) đề xuất, xem xét công nghệ cấu thành bởi 4 thành phần tương tác hữu cơ:

• Thành phần Kỹ thuật (Technoware - T): Máy móc, thiết bị và công cụ sản xuất vật chất.
• Thành phần Con người (Humanware - H): Trình độ chuyên môn, kỹ năng, kinh nghiệm vận hành và quản lý.
• Thành phần Thông tin (Infoware - I): Tài liệu kỹ thuật, bí quyết công nghệ, thông số và dữ liệu vận hành.
• Thành phần Tổ chức (Orgaware - O): Cơ cấu thể chế, quy trình quản trị và mạng lưới liên kết sản xuất.

Nghiên cứu làm rõ các khái niệm cốt lõi bao gồm: Đổi mới công nghệ theo định nghĩa của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), các cấp độ Nghiên cứu và Phát triển (R&D) theo chuẩn UNESCO (Nghiên cứu cơ bản, Nghiên cứu ứng dụng, Triển khai thực nghiệm), cùng hai hình thái: Đổi mới gián đoạn mang tính đột phá và Đổi mới liên tục mang tính cải tiến từng bước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2000 - 2008 từ Tổng cục Thống kê, Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), Báo cáo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), UNCTAD cùng nguồn dữ liệu sơ cấp điều tra thực tế.

Cỡ mẫu nghiên cứu thực nghiệm bao gồm 100 doanh nghiệp công nghiệp trọng điểm, trong đó có 65 doanh nghiệp thuộc ngành Dệt may và 35 doanh nghiệp thuộc ngành Hóa chất. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên kết hợp chọn mẫu có chủ đích đại diện cho các nhóm hình thức sở hữu (Doanh nghiệp Nhà nước, Doanh nghiệp ngoài quốc doanh, Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài FDI).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp phương pháp duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích so sánh và lượng hóa qua hàm Cobb-Douglas cho phép đánh giá đa chiều cả về mặt bản chất kinh tế chính trị lẫn đo lường chính xác tác động của từng yếu tố vốn, lao động và hàm lượng công nghệ đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, trình độ công nghệ tổng thể của doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam phần lớn ở mức trung bình và lạc hậu, với hơn 80% công nghệ thuộc dạng công nghệ cuối đường ống. Khoảng cách công nghệ so với khu vực tụt hậu trung bình 15 đến 20 năm, thể hiện rõ ở ngành hóa chất khi tỷ lệ thiết bị đồng bộ hiện đại chỉ chiếm dưới 25%.

Thứ hai, mức đầu tư cho hoạt động R&D và đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp quá thấp. Kinh phí đầu tư R&D ở phần lớn doanh nghiệp chỉ chiếm dưới 0,5% tổng doanh thu, rất khiêm tốn so với mức 3% đến 5% tại các nước công nghiệp mới (NICs). Nguồn chi từ Ngân sách Nhà nước cho hoạt động khoa học công nghệ chỉ duy trì ở mức khoảng 2% tổng chi ngân sách hằng năm.

Thứ ba, các hình thức đổi mới công nghệ chủ yếu dừng lại ở việc nhập khẩu máy móc thiết bị rời lẻ (chiếm trên 70% số doanh nghiệp khảo sát), trong khi các phương thức chuyển giao công nghệ mang tính chiều sâu như mua bản quyền sáng chế (Licensing) hoặc chuyển giao tri thức bí quyết chỉ đạt dưới 15%.

Thứ tư, năng lực nghiên cứu thị trường và chất lượng nhân lực khoa học công nghệ trong doanh nghiệp rất hạn chế. Khoảng 10% số doanh nghiệp thường xuyên khảo sát thị trường quốc tế, 42% doanh nghiệp thỉnh thoảng tiếp cận và có tới 20% doanh nghiệp chưa từng tiếp cận thị trường nước ngoài. Tỷ lệ lao động kỹ thuật có trình độ cao được đào tạo bài bản chỉ chiếm khoảng 15% đến 20% tổng lực lượng lao động tại các cơ sở sản xuất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tình trạng trên bắt nguồn từ rào cản tài chính khi trên 90% doanh nghiệp thiếu vốn dài hạn, cơ chế bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (IPRs) chưa thực sự nghiêm minh khiến doanh nghiệp e ngại rủi ro, cùng sự liên kết lỏng lẻo giữa Viện nghiên cứu, Trường đại học và Doanh nghiệp.

So sánh quốc tế cho thấy bài học rõ nét: Trung Quốc đã đầu tư hơn 17 tỷ USD cho hơn 7.000 hạng mục công nghệ nhập khẩu giai đoạn 1979 - 1990 gắn liền với các chương trình quốc gia như "863" và "Ngọn đuốc"; Hàn Quốc áp dụng chính sách hỗ trợ tới 80% chi phí R&D cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, hình thành 58 công ty tài chính mạo hiểm cung cấp 3,5 tỷ USD vốn đầu tư; Singapore trích lập Quỹ Phát triển Kỹ năng (SDF) từ 1% quỹ lương để tái đào tạo nhân lực.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua các bảng cơ cấu đầu tư R&D theo thành phần kinh tế và biểu đồ so sánh mức đồng bộ công nghệ, chỉ ra rằng điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam nằm ở sự mất cân đối giữa phần cứng (Technoware) và các yếu tố phần mềm như nhân lực (Humanware), thông tin (Infoware) và tổ chức (Orgaware). Điều này giải thích vì sao năng suất và giá trị gia tăng của hàng hóa công nghiệp Việt Nam vẫn ở mức thấp trên thị trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu lực bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (IPRs). Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan hữu quan cần chuẩn hóa quy trình đăng ký sáng chế, giảm 30% thời gian thẩm định hồ sơ, đặt mục tiêu tăng tỷ lệ đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp của doanh nghiệp nội địa thêm 15% đến 20% mỗi năm trong giai đoạn 2009 - 2015.

Thứ hai, thiết lập Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia và phát triển thị trường tài chính mạo hiểm. Chính phủ cần phân bổ nguồn vốn mồi ban đầu kết hợp ban hành cơ chế cho phép doanh nghiệp trích lập từ 3% đến 5% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập quỹ phát triển KH&CN nội bộ, phấn đấu nâng tổng mức đầu tư xã hội cho R&D lên mức 1,5% GDP vào năm 2015.

Thứ ba, đẩy mạnh cơ chế liên kết ba nhà (Nhà nước - Viện/Trường - Doanh nghiệp). Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng các vườn ươm công nghệ tại các khu công nghiệp tập trung, triển khai cơ chế tài trợ 50% kinh phí cho các dự án hợp tác nghiên cứu theo đơn đặt hàng, hướng tới mục tiêu thương mại hóa thành công ít nhất 30% kết quả nghiên cứu khoa học cấp nhà nước trong vòng 3 đến 5 năm.

Thứ tư, tái cấu trúc chiến lược công nghệ và phát triển nguồn nhân lực nội tại doanh nghiệp. Các doanh nghiệp công nghiệp cần chủ động dành tối thiểu 5% lợi nhuận hằng năm cho công tác đào tạo lại đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên, chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình gia công thuần túy (OEM) sang tự thiết kế mẫu mã (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM) theo lộ trình 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, CIEM): Tham khảo để xây dựng các chính sách ưu đãi thuế, tín dụng khoa học công nghệ, hoàn thiện cơ chế chuyển giao công nghệ và chính sách bảo hộ sở hữu trí tuệ phù hợp với cam kết WTO.
• Ban lãnh đạo và nhà quản trị tại các doanh nghiệp công nghiệp: Sử dụng khung phân tích 4 thành phần công nghệ (T-H-I-O) để tự đánh giá năng lực nội tại, từ đó xây dựng kế hoạch đầu tư máy móc, tối ưu hóa chi phí sản xuất và chuyển đổi mô hình từ OEM sang ODM/OBM.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Quản trị công nghệ, Kinh tế phát triển: Sử dụng luận văn như tài liệu học thuật tham khảo về phương pháp luận kết hợp giữa hàm Cobb-Douglas, mô hình Solow và Atlas công nghệ trong nghiên cứu thực chứng.
• Các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và đơn vị tư vấn chuyển giao công nghệ: Ứng dụng các tiêu chí định lượng của luận văn để thẩm định dự án đổi mới kỹ thuật, định giá tài sản trí tuệ và phát triển các gói tín dụng công nghệ chuyên biệt cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục duy trì lợi thế cạnh tranh bằng giá rẻ?
   Trả lời: Cạnh tranh bằng giá dựa trên lao động giản đơn không còn hiệu quả khi chi phí năng lượng, nguyên vật liệu và nhân công ngày càng tăng cao. Hơn 90% doanh nghiệp có quy mô nhỏ, nếu không đổi mới công nghệ để cắt giảm 15% đến 20% chi phí sản xuất và nâng cao năng suất, sản phẩm nội địa sẽ mất hoàn toàn thị phần trước hàng nhập khẩu sau khi mở cửa thị trường theo cam kết WTO.

2. Phương pháp Atlas công nghệ đem lại lợi ích gì cho việc quản trị công nghệ tại doanh nghiệp?
   Trả lời: Phương pháp giúp lượng hóa 4 thành phần: Kỹ thuật (T), Con người (H), Thông tin (I) và Tổ chức (O) thông qua hệ số TCC. Điều này giúp doanh nghiệp nhận diện chính xác điểm nghẽn, tránh việc đầu tư dàn trải vào mua sắm máy móc phần cứng đắt tiền mà bỏ quên việc nâng cấp kỹ năng vận hành của con người và hệ thống dữ liệu quản trị.

3. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc và Trung Quốc mang lại bài học trọng tâm nào cho Việt Nam?
   Trả lời: Cả hai quốc gia đều kết hợp chặt chẽ giữa nhập khẩu công nghệ nguồn và phát triển năng lực nội sinh. Hàn Quốc tài trợ tới 80% chi phí R&D cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn Trung Quốc chi hơn 17 tỷ USD nhập khẩu công nghệ gắn với các chương trình quốc gia như 863. Việt Nam cần nhanh chóng hình thành các quỹ hỗ trợ R&D và quỹ đầu tư mạo hiểm tương tự.

4. Vì sao dòng vốn FDI chưa tạo ra hiệu ứng lan tỏa công nghệ mạnh mẽ tới các doanh nghiệp trong nước?
   Trả lời: Các doanh nghiệp FDI chủ yếu đầu tư vào khâu lắp ráp gia công để tận dụng chi phí thấp và bảo hộ bí quyết công nghệ gốc. Đồng thời, do năng lực tiếp thu của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế khi tỷ lệ lao động kỹ thuật cao chỉ đạt 15% đến 20%, khả năng học hỏi và ứng dụng kỹ thuật phân tích ngược từ khối FDI chưa đạt kỳ vọng.

5. Việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (IPRs) đóng vai trò như thế nào trong thúc đẩy đổi mới công nghệ?
   Trả lời: Hệ thống IPRs chặt chẽ tạo môi trường pháp lý an toàn, khuyến khích các tập đoàn nước ngoài chuyển giao công nghệ cao thay vì các công nghệ cũ lạc hậu. Đồng thời, IPRs bảo vệ thành quả nghiên cứu, tạo động lực cho các doanh nghiệp trong nước mạnh dạn trích từ 3% đến 5% doanh thu đầu tư vào các dự án R&D dài hạn.

Kết luận

• Đổi mới công nghệ là nhân tố quyết định sống còn đối với việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam trong thời kỳ hội nhập WTO.
• Trình độ công nghệ của phần lớn doanh nghiệp trong nước còn lạc hậu từ 3 đến 4 thế hệ, tỷ lệ đầu tư cho R&D dưới 0,5% doanh thu và kênh đổi mới còn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu máy móc đơn lẻ.
• Việc kết hợp mô hình kinh tế lượng Cobb-Douglas và phương pháp Atlas công nghệ cung cấp công cụ định lượng khoa học để đánh giá toàn diện năng lực công nghệ.
• Đổi mới công nghệ thành công đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách vĩ mô của Nhà nước về vốn, thuế, IPRs và nỗ lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực từ chính nội tại doanh nghiệp.
• Luận văn đóng góp hệ thống luận cứ lý luận và thực tiễn vững chắc, mở ra định hướng giải pháp khả thi cho các ngành công nghiệp mũi nhọn như dệt may, hóa chất và điện tử.

Trong giai đoạn tới, các doanh nghiệp và nhà quản lý cần khẩn trương tiến hành rà soát, đánh giá hiện trạng công nghệ theo khung T-H-I-O và xây dựng chiến lược đổi mới công nghệ giai đoạn 5 năm. Quý độc giả, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy liên hệ khai thác toàn văn công trình nghiên cứu để tiếp cận đầy đủ cơ sở dữ liệu và hệ thống giải pháp chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục viết tắt, danh mục bảng biểu và tài liệu tham khảo, phần nội dung bao gồm ba chương: CHƢƠNG 1. NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHƢƠNG 2. TÌNH HÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CHƢƠNG 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN TỚI.

5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1. NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ. Công nghệ và đổi mới công nghệ 1. Một số khái niệm: * Công nghệ: Luật khoa học công nghệ Việt Nam: - Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng dể biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm.

Theo tổ chức ESCAP ( Ủy ban Kinh tế - xã hội Châu Á – TBD) - Công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến sản phẩm hoặc thông tin. Nó bao gồm: kiến thức, khả năng, thiết bị, sáng chế, công thức chế tạo, phương pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ. Ý kiến khác - Công nghệ là tập hợp các công cụ, phương tiện hoặc hệ thống các kiến thức nhằm biến đổi các nguồn lực tự nhiên thành sản phẩm hàng hóa. Như vậy, cách hiểu thông dụng nhất công nghệ là một tập hợp các quá trình vật chất nhằm biến đổi các yếu tố đầu vào thành các sản phẩm đầu ra, dựa trên các tri thức, kỹ năng để tổ chức và thực hiện quá trình đổi mới này.

Khoa học: là hệ thống các tri thức về các hiện tượng, sự vật, quy luật tự nhiên, xã hội và tư duy. Kỹ thuật: Là kỹ năng cần thiết để thực hiện một hay một số nhiệm vụ đặc thù. Nói cách khác kỹ thuật là kỹ năng bắt tay vào thực hiện một công việc. Bí quyết: Là sự cải tiến về kiến thức, cải tiến về công nghệ và kỹ thuật mà chỉ có một người một nhóm người có thể có được.

Từ những khái niệm trên đây, ta có thể phân biệt được các thuật ngữ khoa học, công nghệ, kỹ thuật, bí quyết. Công nghệ là khái niệm rộng hơn kỹ thuật, bí quyết bao hàm nội dung của đổi mới khoa hoc và công nghệ. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]ành phần công nghệ và mối quan hệ giữa các thành phần. Theo quan điểm phổ biến hiện nay, khi coi công nghệ là một đầu vào quan trọng để tạo ra hàng hoá và dịch vụ, công nghệ bao gồm các thành phần: Thành phần kỹ thuật (Technoware): bao gồm các công cụ và các phương tiện sản xuất thực hiện các hoạt động sản xuất để tạo ra các sản phẩm mong muốn.

Technoware bao gồm hệ thống biến đổi nguyên vật liệu và hệ thống xử lý thông tin. • Hệ thống biến đổi nguyên vật liệu thực hiện các hoạt động cơ học theo thiết kế của máy móc thiết bị. • Hệ thống xử lý thông tin thực hiện một chuỗi kiểm soát, có thể được xây dựng một cách cục bộ hoặc hoàn toàn trong thành phần Thiết bị. Trong một vài trường hợp, nó có thể không có trong thành phần này.

Hệ thống gồm ba giai đoạn: nhận biết – phân tích – xử lý. Thành phần Con ngƣời (Humanware): là kỹ năng và kinh nghiệm sản xuất biểu hiện về mặt con người của công nghệ. Nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng nhất trong quá trình sản xuất và là nguồn gốc giá trị thị trường của các loại hàng hoá. Thành phần Tổ chức (Orgaware): đề cập tới sự hỗ trợ về nguyên lý, thực tiễn, và bố trí để vận hành hiệu quả việc sử dụng Technoware bởi Humanware.

Nó có thể được thể hiện thông qua các thuật ngữ như nội quy công việc, tổ chức công việc, sự thuận tiện trong công việc, đánh giá công việc và giảm nhẹ công việc. Thành phần Thông tin (Inforware): biểu thị việc tích luỹ kiến thức bởi con người. Dù có tổ chức tốt, “Con người” cũng không thể sử dụng “Máy móc” hiệu quả nếu không có cơ sở “Thông tin, tài liệu”. Inforware được chia làm ba loại: • Thông tin chuyên về thiết bị: thông tin cần cho việc vận hành, bảo trì và cải tiến.

• Thông tin chuyên về con người: thông tin về những hiểu biết và đánh giá về quy trình sản xuất và thiết bị được sử dụng. • Thông tin chuyên về tổ chức: thông tin cần thiết để bảo đảm việc sử dụng hiệu quả, sự tác động qua lại theo thời gian, và sự có sẵn của Technoware và Humanware. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bốn yếu tố này bổ sung cho nhau và tác động lẫn nhau. Chúng đòi hỏi phải có mặt đồng thời trong hoạt động sản xuất và không có hoạt động chuyển đổi nào có thể hoàn thành nếu thiếu một trong bốn yếu tố.

- Với các thành phần cấu thành như vậy, công nghệ còn được phân loại theo hai bộ phận: + Phần cứng: bao gồm thành phần kỹ thuật ( T ), yếu tố vật chất. + Phần mềm: là các yếu tố phi vật chất, bao gồm ba thành tố H, I, O. Đổi mới công nghệ. Khái niệm - OECD đưa ra định nghĩa về đổi mới công nghệ như sau: Đổi mới khoa học và công nghệ có thể được xem như là biến đổi một ý tưởng thành một sản phẩm mới có thể bán được, hoặc thành quá trình vận hành trong công nghiệp, trong thương mại, hoặc thành phương pháp mới về dịch vụ xã hội.

[17] Như vậy, đổi mới có thể bao gồm các biện pháp về khoa học, kỹ thuật, thương mại và tài chính cần thiết để phát triển và thương mại hoá sản phẩm mới, để sử dụng quá trình và vật liệu mới hoặc để đưa ra một phương pháp mới về dịch vụ xã hội. - Hội đồng tư vấn KH – CN Anh: Đổi mới công nghệ là quá trình kỹ thuật, công nghiệp, thương mại nhằm marketing sản phẩm mới, nhằm sử dụng các quá trình kỹ thuật và thiết bị mới. [17] - Dựa trên tác động biến đổi các yếu tố cấu thành công nghệ Khi xem xét đổi mới công nghệ trên cơ sở biến đổi các thành phần công nghệ theo hướng tích cực thì có thể thấy khái quát kết quả của đổi mới công nghệ thể hiện ở các trường hợp cụ thể sau: + Đưa ra sản phẩm mới + Đưa ra một phương pháp sản xuất hoặc thương mại hoá mới + Chinh phục thị trường mới + Sử dụng nguồn nguyên liệu mới + Tổ chức mới lại đơn vị sản xuất. Dù có cách tiếp cận khác nhau, nhưng những quan điểm trên đều chỉ rõ tác động của đổi mới công nghệ đem lại.

Do vậy, tổng hợp các quan điểm trên, có thể đưa ra khái niệm rộng nhất về đổi mới công nghệ như sau: 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thực chất đổi mới công nghệ là một quá trình biến đổi các yếu tố đầu vào nhằm tạo ra những cách thức và biện pháp công nghệ mới tạo lập sự biến đổi hiệu quả các yếu tố đầu ra. - Ph©n biÖt c¶i tiÕn, hîp lý ho¸ c«ng nghÖ vµ ®æi míi c«ng nghÖ Tiêu chí Cải tiến, hợp lý hoá Đổi mới công nghệ Tính chất Dựa trên cái cũ Loại bỏ cũ, xây dựng trên nguyên tắc mới Đặc trưng Thích nghi tốt hơn Hoạt động mang đặc trưng của nghiên cứu và triển khai Điều kiện Vốn ít nhưng đòi hỏi nỗ lực Vốn lớn, rủi ro cao. Nhân lực duy trì thường trì liên tục trình độ cao Đánh giá kết quả Tốt hơn, cần khoảng thời Thay đổi đột ngột, năng suất, gian dài chất lượng thay đổi rõ rệt. Cách thức phân loại đổi mới công nghệ.

- Theo tính hiện đại của công nghệ : đổi mới công nghệ nguồn và công nghệ cuối đường ống. + §æi míi c«ng nghÖ nguån lµ h×nh thøc ®æi míi c«ng nghÖ cña c¸c n-íc tiªn tiÕn, kÕt qu¶ cña ®æi míi lµ sù xuÊt hiÖn cña c«ng nghÖ míi nhÊt. + §æi míi c«ng nghÖ cuèi ®-êng èng lµ h×nh thøc ®æi míi c«ng nghÖ diÔn ra ë c¸c n-íc ®i sau vÒ c«ng nghÖ. Công nghệ ở các nước này là công nghệ lạc hậu hơn so với các nước tiên tiến nhưng vẫn là mới so với các nước này.

- Theo tiêu chí tác động của công nghệ với môi trường : đổi mới công nghệ sạch và công nghệ bẩn. + Công nghệ bẩn là công nghệ gây ra nhiều ảnh hưởng tới môi trường, sản xuất không quan tâm đến xử lý chất thải, sử dụng lãng phí tài nguyên, xả thải chất thải vào môi trường, có thể gây ảnh hưởng đến sức khoẻ, sự sống của con người và các sinh vật khác… + Công nghệ sạch là công nghệ gây ít tác động xấu tới môi trường hay là những công nghệ thân thiện với môi trường, quan tâm đến bảo vệ môi trường như xử lý chất thải, sử dụng tiết kiệm các nguồn tài nguyên, tạo ra ít chất thải độc hại vào môi trường…. - Theo tính sáng tạo: Đổi mới gián đoạn và đổi mới liên tục + Đổi mới gián đoạn (Discontinuous Innovation), còn gọi là đổi mới căn bản 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (Radical innovation), thể hiện sự đột phá về sản phẩm và quá trình, tạo những ngành mới hoặc làm thay đổi những ngành đã chín muồi. Đổi mới này tạo nên lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trên thị trường mới.

+ Đổi mới liên tục (Continuous Innovation), còn gọi là đổi mới tăng dần (Incremental Innovation), nhằm cải tiến sản phẩm và quá trình để duy trì lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường hiện có. Giữa hai hình thức đổi mới này có mối quan hệ với nhau được minh họa ở sơ đồ sau: Cạnh tranh về kiểu Đổi mới liên tục Gíai đoạn thay thế dáng Đổi mới gian đoạn 1 Đổi mới giai đoạn 2 Kiểu dáng nổi bật nhất - Theo sự áp dụng Bao gồm công nghệ sản phẩm (product technology) và công nghệ qúa trình (process technology) + Đổi mới sản phẩm : đưa ra thị trường một loại sản phẩm mới (mới về mặt công nghệ) + Đổi mới quá trình : đưa vào doanh nghiệp hoặc đưa ra thị trường một quá trình sản xuất mới (mới về mặt công nghệ). - Theo nhân tố bên trong và bên ngoài: Đổi mới công nghệ từ bên trong bao gồm : Đầu tư cho các hoạt động R & D trong c¸c doanh nghiÖp, trong c¸c viÖn vµ tổ chức khoa häc vµ c«ng nghÖ Đổi mới công nghệ từ bên ngoài : nhận Liên doanh BOT, FDI, hợp đồng mua công nghệ, OEM, ODM. - Theo phạm vi đổi mới công nghệ : đổi mới công nghệ doanh nghiệp và đổi mới công nghệ quốc gia.

10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các giai đoạn của đổi mới công nghệ.