CHƯƠNG 1: HÀNH TRÌNH SÁNG TẠO VÀ ĐỀ TÀI CHIẾN TRANH TRONG TIỂU THUYẾT NGUYỄN ĐÌNH TÚ 1. Nguyễn Đình Tú trên văn đàn Việt Nam sau 1975 1. Con đường đến với văn chương Nguyễn Đình Tú sinh ra và lớn lên tại thành phố hoa phượng đỏ Hải Phòng, là nhà văn quân đội, tốt nghiệp trường Đại học Luật Hà Nội và tu nghiệp sĩ quan tại trường quân chính Quân khu 3. Từ năm 1997 đến 2001 Nguyễn Đình Tú công tác tại Viện kiểm sát quân sự Quân khu 3.
Từ 2001 anh về công tác tại Ban Văn – Tạp chí Văn nghệ quân đội. Hiện Nguyễn Đình Tú đang giữ chức vụ Phó ban Nhà văn trẻ - Hội nhà văn. Chức vụ Phó chi hội trưởng Chi hội nhà văn Quân đội và Trưởng ban Văn xuôi – Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Anh được biết đến nhiều qua những cuốn tiểu thuyết mang đậm thông điệp dành cho những người trẻ với những hoang hoải, lạc loài, bâng khuâng đi tìm cái tôi thời đại.
Anh có niềm đam mê với văn học nghệ thuật khi anh còn rất trẻ. Ngay từ thời sinh viên, anh đã manh nha tiếp cận đường văn chương bằng giải thưởng Tác phẩm Tuổi xanh của báo Tiền phong trên cả lĩnh vực thơ lẫn truyện ngắn. Khi tốt nghiệp đại học cầm trên tay tấm bằng cử nhân anh quyết định thi tuyển vào Viện Kiểm sát Quân khu 3. Nguyễn Đình Tú thi đậu và thêm một năm đi học chuyển đổi thành quân nhân,rồi Tổng cục chính trị tổ chức lớp bồi dưỡng viết văn đầu tiên.
Nguyễn Đình Tú là một trong những học viên trẻ nhất của lớp. Từ lớp học này cộng với giải Nhì cuộc thi truyện ngắn ở tuổi 26 đã bốc anh khỏi nghề Luật và tiến sang một bước rẽ mới. Bước rẽ mà chắc chắn trước đó anh chưa hề nghĩ tới. Sau đó, anh chuyển công tác về tại Tạp chí Văn Nghệ Quân đội.
Ngày đầu về, anh mang theo bản viết tay cuốn tiểu thuyết Hồ sơ một tử tù. Những kiến thức có được thời anh còn là sinh viên cùng với thời gian anh công tác tại Viện e 19 kiểm sát đã tạo nên độ dày dặn và vốn kiến thức mang tính thuyết phục cho những trang viết về tội phạm. Trở lại với năm 26 tuổi, khi viết tiểu thuyết đầu tay, Nguyễn Đình Tú đang làm việc tại Viện kiểm sát. Nguyễn Đình Tú có chia sẻ rằng bản thân anh khi bắt đầu viết tiểu thuyết cũng không có trải nghiệm gì to tát cả, anh còn chưa yêu ai, chưa vấp váp, chưa biết gì là thế thái nhân tình.
Thế nhưng, Nguyễn Đình Tú lại bị ám ảnh bởi không gian mình đang công tác, nơi có những người tử tù đang chờ thi hành án. Anh luôn tự hỏi trong suốt thời gian sống ở trại giam chờ đợi sự phán quyết của cuộc đời, những người tử tù họ đã nghĩ gì. Rồi khi những bước chân họ tiến dần về phía trường bắn kia, tâm hồn họ xáo động ra sao? Cảm giác họ như thế nào? Những câu hỏi ấy luôn xuất hiện trong đầu của nhà văn. Cuối cùng Nguyễn Đình Tú đã chọn mười bước chân tử tù bước đến cái chết để viết về mười chương sách trong tiểu thuyết đầu tay của mình.
Bước đầu tiên là nghĩ về cha mẹ, bước thứ hai là nghĩ về vợ con,bước thứ ba là nghĩ về tuổi thơ,rồi trường lớp…và từ đó nghiệp văn chương gắn liền với Nguyễn Đình Tú. Nguyễn Đình Tú là một nhà văn trẻ, có tài năng. Bởi anh là một người bước vào làng văn “ khá muộn” và trước đó đã có nhiều cây bút khẳng định được vị thế của mình nhưng anh cũng đã từng bước chứng vị thế của mình. Cánh cổng văn chương không khép lại với ai bao giờ, quan trọng là nhà văn có can đảm đẩy cánh cửa đó ra để bước vào và tự tìm cho mình một lối đi riêng hay không mà thôi.
Bằng sự nỗ lực phấn đấu của bản thân, Nguyễn Đình Tú đang ngày đêm chắt chiu từng chất liệu của cuộc sống để xây dựng nên những tác phẩm văn học mang đầy ý nghĩa nhân sinh, giáo dục. Điều này đã được minh chứng tiêu biểu qua quá trình sáng tác của Nguyễn Đình Tú. Bằng một trái tim nhạy cảm và một tấm lòng luôn đau đáu trước e 20 những mảnh đời bất hạnh, Nguyễn Đình Tú đã biến những con người rất đỗi bình thường của cuộc sống trở thành những hình mẫu trong văn học, họ đại diện cho một thế hệ trẻ biết ước mơ khát vọng nhưng lại dễ sa ngã trước cạm bẫy của cuộc đời. Hành trình tha hóa của nhân vật cũng chính là hành trình tự suy ngẫm của mỗi con người.
Chính khả năng nắm bắt hiện thực một cách nhanh nhạy này, mà ngay từ khi ra đời, các phẩm của Nguyễn Đình Tú đã được người đọc đón nhận, là nguồn động lực lớn để nhà văn tiếp tục với công việc sáng tác của mình. Để ra đời một tác phẩm văn học đó luôn là một quá trình vất vả và công phu của người cầm bút. Nguyễn Đình Tú cũng vậy, khi viết một tác phẩm ,anh không chỉ dừng lại ở việc ngồi trên bàn giấy sáng tác mà anh còn đi thực tế, đi khảo sát những vùng đất có trong tiểu thuyết của mình. Khi Nguyễn Đình Tú viết tiểu thuyết về đề tài chiến tranh, anh đã đi đến một loạt tuyến biên giới từ Quảng Ninh, Lạng Sơn đến Cao Bằng, Hà Giang.
Trong những chuyến hành trình, anh đã có dịp gặp những người từng bước qua cuộc chiến. Họ là những tướng lĩnh, những doanh nhân, hoặc những người nông dân. Họ đã kể anh nghe về những trận chiến ác liệt,với câu chuyện về những người lính đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng tại pháo đài Đồng Đăng, Lạng Sơn. Và những cựu chiến binh mà anh từng gặp chính là những nguyên mẫu trong tác phẩm của mình.Chính từ thực tế đó, Nguyễn Đình Tú đã xây dựng tiểu thuyết của mình rất chi tiết,rất cụ thể để người đọc cảm nhận một cách sâu sắc và chân thực về tác phẩm.
Sau này, Nguyễn Đình Tú được đi nhiều nơi trải nghiệm và khám phá, anh càng cảm thấy mình thao thức và muốn viết nhiều hơn về cuộc sống, muốn đem đến cho bạn đọc biết về những gì lịch sử đã trải qua,về những vùng đất với đậm nét bản sắc dân tộc, về hành trình mà anh khám phá. Quá trình khẳng định tên tuổi trên văn đàn Nguyễn Đình Tú là một nhà văn thuộc lứa tuổi 7X, bước vào tuổi 40 với cương vị vừa là một quân nhân, vừa là một nhà văn chính hiệu đeo quân hàm Trung tá, lại có trong tay vô số truyện ngắn và sức nặng của bảy cuốn tiểu thuyết. Là một nhà văn lập kỉ lục khi mỗi năm cho ra đời một cuốn tiểu thuyết.Tính đến thời điểm này chỉ trong một thời gian ngắn, Nguyễn Đình Tú đã có cho mình số lượng tác phẩm đáng chú ý với những thể loại khác nhau. Đối với thể loại truyện ngắn Nguyễn Đình Tú đã cho ra đời những tác phẩm : Bên bờ những dòng chảy (2001), Không thể nào khác được (2001), Nỗi ám ảnh khôn nguôi (2003), Điệu Mambo hư ảo (2006).
Tiếp tục phát triển ở thể loại truyện ngắn,anh đã lấn sân sang những truyện dành cho thiếu nhi như : Ba chàng lính ngự lâm ( 2014), Thế giới màu gì? (2015), Chú bé đeo ba lô màu đỏ(2016). Sau khi tạo tiếng vang ở thể loại truyện ngắn, Nguyễn Đình Tú tiếp tục thử sức ở thể loại tiểu thuyết và cho ra đời Hồ sơ một tử tù (2002), Bên dòng sầu diện (2005), Nháp (2008), Phiên bản (2009), Kín(2010), Hoang tâm (2013), Xác phàm (2014). Với số lượng tác phẩm lớn và đa dạng về mặt thể loại, Nguyễn Đình Tú đã để lại dấu ấn riêng trong lòng bạn đọc và từng bước khẳng định tên tuổi của mình trên văn đàn văn học. Hồ sơ một tử tù là tiểu thuyết đầu tay của Nguyễn Đình Tú được in 2002 tại Nhà xuất bản Công an nhân dân, cũng là tác đoạt giải B cuộc thi “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” của Bộ Công an.
Gần mười năm trôi qua nhưng tiểu thuyết đầu tay của Nguyễn Đình Tú vẫn in bán đều đặn và được tái bản lần thứ năm. Năm 2006 tiểu thuyết Hồ sơ một từ tù của anh đã được chuyển thể thành phim truyền hình dài tập có tựa đề “ Lời sám hối muộn màng” trong seri phim Cảnh sát hình sự phát sóng trên VTV1. Là câu chuyện về một cậu bé quê nơi có trường bắn xử tội, trở thành con ngoan, trò giỏi rồi e 22 thành sinh viên khoa triết ở một trường đại học lớn. Chính cái mặc cảm nghèo khổ đã vô tình biến cậu trở thành người không chịu đựng được những thói xấu trong nhà trường.
Và chính điều này đã biến chàng sinh viên năm nhất nhu mì trở thành người có tội và bị đuổi học. Cậu trở thành người đi đào vàng. Và nơi mọi quan hệ được tính bằng sức mạnh đã biến chàng sinh viên ngày nào trở thành người thủ lĩnh có máu mặt. Những bước ngoặc trượt tiếp theo là không thể tránh khỏi và kết cục chàng phải dựa cột ngay nơi trường bắn quê mình.
Đây là cuốn tiểu thuyết xét về mặt nội dung dường như chả có gì mới. Câu chuyện kể về tên tội phạm bị khép án tử hình cho cuộc đời mình và trước khi đến với án tử đó, anh ta một tên tử tù đã có một quá trình diễn biến về tâm lí khá phức tạp để giúp cho người đọc hiểu rõ lí do để biến một thanh niên nhà quê hiền lành chất phác trở thành một tên giết người nguy hiểm. Nhưng điều đáng nói là khi đọc xong cuốn tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú, đã để lại cho bạn đọc những suy nghĩ của riêng mình, ta không thể nào đặt cuốn sách và nằm ngủ yên giấc trên chiếc giường, ta có những thao thức.Tiểu thuyết đã để lại cho bạn đọc câu hỏi những ai, cái gì, hoàn cảnh nào đã xô đẩy một con người vốn có tính thiện trở thành một kẻ giết người đáng sợ như vậy? Khuất Quang Thụy đã từng nhận xét “Đọc xong cuốn tiểu thuyết đầu tay của Nguyễn Đình Tú, tôi nghĩ đến một khái niệm còn khá mới mẻ với nền văn học nước ta, đó là loại tiểu thuyết tội phạm học”[44]. Nguyễn Đình Tú đã có những ý tưởng mới mẻ sâu sắc hơn những dòng lý luận khô khan.
Anh đã cố gắng thông qua ngôn ngữ và hệ thống hình tượng để lý giải quá trình hình thành nhân cách của một con người cũng như quá trình tha hoá một nhân cách, lý giải vì sao con người có thể trở thành những kẻ tội phạm.