Luận Văn Thạc Sĩ Hán Nôm: Khảo Luận Thơ Từ Trong Hồng Lâu Mộng

Chuyên đề nghiên cứu Khảo Luận Thơ Từ Trong Hồng Lâu Mộng, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia văn học tro

• Tác giả: Nguyen Thanh Dien
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyen Kim Son
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Ngữ văn
• Đề tài: Khảo Luận Thơ Từ Trong Hồng Lâu Mộng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.3. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ PHẠM VI TƯ LIỆU
• 1.6. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
• 1.7. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.8. QUY ƯỚC TRÌNH BÀY
• 1. CHƯƠNG 1: DUNG HỢP VĂN THỂ VÀ ĐẶC ĐIỂM THƠ TỪ TRONG TIỂU THUYẾT HỒNG LÂU MỘNG
• 1.1. HIỆN TƯỢNG DUNG HỢP VĂN THỂ TRONG HLM
• 1.1.1. Hiện tượng dung hợp văn thể trong tiểu thuyết cổ điển TQ
• 1.1.2. Hiện tượng dung hợp văn thể trong tiểu thuyết HLM
• 1.1.3. Nguyên nhân của hiện tượng dung hợp văn thể
• 1.2. ĐẶC ĐIỂM CỦA THƠ TỪ TRONG HLM
• 1.2.1. Về thể loại, thể thức của thơ từ trong HLM
• 1.2.2. Về nội dung của thơ từ trong HLM
• 1.2.3. Về nghệ thuật của thơ từ trong HLM
• 1.2.4. Về chức năng của thơ từ trong HLM
• 2. CHƯƠNG 2: THƠ TỪ TRONG HỒNG LÂU MỘNG VỚI CHỦ ĐỀ TƯ TƯỞNG TÁC PHẨM
• 2.1. THƠ TỪ TRONG HLM VỚI CHỦ ĐỀ TÁC PHẨM
• 2.1.1. Trực tiếp thể hiện chủ đề
• 2.1.2. Mỹ thích tỉ hứng thể hiện chủ đề
• 2.2. THƠ TỪ TRONG HLM VỚI TƯ TƯỞNG TÁC PHẨM
• 3. CHƯƠNG 3: THƠ TỪ TRONG HỒNG LÂU MỘNG VỚI NGHỆ THUẬT KẾT CẤU VÀ KHẮC HỌA NHÂN VẬT
• 3.1. THƠ TỪ TRONG HLM VỚI NGHỆ THUẬT KẾT CẤU
• 3.1.1. Thơ từ trong HLM với bố cục tác phẩm
• 3.1.2. Thơ từ trong HLM với nghệ thuật tổ chức tình tiết tác phẩm
• 3.2. THƠ TỪ TRONG HLM VỚI VIỆC KHẮC HỌA NHÂN VẬT
• 3.2.1. Thơ từ trong HLM với việc dự báo số phận nhân vật
• 3.2.2. Thơ từ trong HLM với việc khắc họa tính cách nhân vật
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Hồng Lâu Mộng và thơ từ

Hồng Lâu Mộng, một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của văn học cổ điển Trung Quốc, không chỉ nổi bật với cốt truyện sâu sắc mà còn với việc sử dụng thơ từ một cách tinh tế. Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ đơn thuần là một hình thức nghệ thuật mà còn là phương tiện để thể hiện tâm tư, tình cảm và tư tưởng của nhân vật. Việc khảo luận thơ từ trong tác phẩm này giúp làm nổi bật vai trò của nó trong việc xây dựng hình ảnh nhân vật và bối cảnh xã hội. Như một học giả đã nhận định, "Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ là trang trí mà còn là một phần cấu thành của cốt truyện, làm phong phú thêm nội dung và cảm xúc".

1.1. Đặc điểm của thơ từ trong Hồng Lâu Mộng

Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng thể hiện sự đa dạng về thể loại và phong cách. Các thể loại như thơ Đường, từ, và khúc phú được sử dụng linh hoạt, tạo nên một bức tranh nghệ thuật sống động. Đặc biệt, thơ từ thường xuất hiện ở những thời điểm quan trọng trong cốt truyện, giúp làm nổi bật cảm xúc của nhân vật. Theo một nghiên cứu, "Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ phản ánh tâm trạng nhân vật mà còn thể hiện sự giao thoa giữa văn học và văn hóa, tạo nên một không gian nghệ thuật độc đáo".

II. Chức năng nghệ thuật của thơ từ trong Hồng Lâu Mộng

Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ có chức năng thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc phát triển cốt truyện và khắc họa nhân vật. Mỗi bài thơ đều được tác giả Tào Tuyết Cần lựa chọn cẩn thận, phù hợp với tình huống và tâm trạng của nhân vật. Chức năng này giúp tăng cường hiệu quả nghệ thuật và làm phong phú thêm nội dung tác phẩm. Như một học giả đã chỉ ra, "Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ đơn thuần là một hình thức nghệ thuật mà còn là một phần thiết yếu của cấu trúc kể chuyện".

2.1. Thơ từ và sự phát triển cốt truyện

Thơ từ thường xuất hiện trong những khoảnh khắc quyết định của cốt truyện, giúp làm nổi bật những biến chuyển tâm lý và tình cảm của nhân vật. Việc sử dụng thơ từ như một công cụ để phát triển cốt truyện đã được nhiều học giả ghi nhận. Một trong số đó đã nhấn mạnh rằng, "Mỗi bài thơ không chỉ mang lại cảm xúc mà còn thúc đẩy cốt truyện tiến triển, tạo nên những bước ngoặt quan trọng".

III. Thơ từ và hình ảnh nhân vật trong Hồng Lâu Mộng

Hồng Lâu Mộng không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là một bức tranh phản ánh xã hội phong kiến Trung Quốc. Thơ từ góp phần không nhỏ trong việc khắc họa tính cách và số phận của các nhân vật. Mỗi nhân vật trong tác phẩm đều có những bài thơ riêng, thể hiện rõ nét tâm tư và khát vọng của họ. Như một nhà phê bình đã nhận xét, "Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng là chiếc gương phản chiếu nội tâm của nhân vật, giúp người đọc hiểu rõ hơn về họ".

3.1. Khắc họa tính cách nhân vật qua thơ từ

Mỗi bài thơ không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật độc lập mà còn là một phần không thể thiếu trong việc khắc họa tính cách nhân vật. Từ những bài thơ ngắn gọn đến những bài thơ dài, mỗi tác phẩm đều mang trong mình một thông điệp sâu sắc. Theo một nghiên cứu, "Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ thể hiện cảm xúc mà còn phản ánh những mâu thuẫn nội tâm của nhân vật, từ đó làm nổi bật tính cách và số phận của họ".

IV. Kết luận về giá trị và ứng dụng của thơ từ trong Hồng Lâu Mộng

Thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ là một phần của văn học cổ điển Trung Quốc mà còn là một nguồn tài liệu quý giá cho việc nghiên cứu văn hóa và xã hội thời kỳ đó. Việc khảo sát thơ từ trong tác phẩm giúp mở rộng hiểu biết về văn học Trung Quốc, đồng thời cung cấp cái nhìn sâu sắc về tâm lý và văn hóa của con người trong xã hội phong kiến. Như một nhà nghiên cứu đã nói, "Nghiên cứu thơ từ trong Hồng Lâu Mộng không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn về cả một thời kỳ lịch sử và văn hóa".

4.1. Ứng dụng trong nghiên cứu văn học

Việc phân tích thơ từ trong Hồng Lâu Mộng có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu khác nhau, từ văn học so sánh đến nghiên cứu văn hóa. Các học giả có thể sử dụng những phân tích này để làm sáng tỏ các vấn đề văn hóa, xã hội và tâm lý trong tác phẩm. Như một học giả đã chỉ ra, "Nghiên cứu thơ từ không chỉ giúp hiểu rõ hơn về văn bản mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực văn học".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc, đặc biệt là tác phẩm Hồng lâu mộng (HLM) của Tào Tuyết Cần, nổi bật với hiện tượng dung hợp các thể loại thơ từ, vận văn xen lẫn trong văn bản tự sự. Theo thống kê, chỉ riêng “tứ đại danh tác” thời Minh - Thanh đã dẫn hơn 1700 bài thơ, trong đó HLM có khoảng 268 bài thơ từ vận văn đa dạng, phong phú về thể loại và chức năng nghệ thuật. Hiện tượng này không chỉ là điểm đặc sắc của tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc mà còn là một thi pháp độc đáo, góp phần làm sâu sắc chủ đề tư tưởng và tạo nên nét riêng cho tác phẩm.

Luận văn tập trung nghiên cứu bộ phận thơ từ trong HLM nhằm làm rõ đặc điểm thể loại, nội dung, nghệ thuật và chức năng nghệ thuật của thơ từ trong tiểu thuyết này. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong thơ từ và vận văn trong HLM, sử dụng nguyên bản chữ Hán cùng các bản chú giải học thuật. Mục tiêu là phân tích đặc điểm thi pháp, chức năng nghệ thuật của thơ từ trong HLM, đồng thời làm cơ sở cho nghiên cứu so sánh với tiểu thuyết cổ điển Việt Nam thời trung đại.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc làm sáng tỏ hiện tượng dung hợp văn thể trong tiểu thuyết cổ điển, góp phần đổi mới nhận thức về thi pháp tiểu thuyết Trung Quốc và mở rộng hiểu biết về ảnh hưởng văn hóa, văn học giữa Trung Quốc và Việt Nam. Qua đó, luận văn cũng hỗ trợ công tác giảng dạy và nghiên cứu văn học cổ điển tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: thi pháp học hiện đại và tự sự học. Thi pháp học giúp phân tích hiện tượng dung hợp văn thể, đặc biệt là sự kết hợp giữa thơ từ và văn xuôi tự sự trong tiểu thuyết. Tự sự học cung cấp công cụ để hiểu chức năng nghệ thuật của thơ từ trong việc phát triển cốt truyện, khắc họa nhân vật và thể hiện chủ đề tư tưởng.

Ngoài ra, luận văn tiếp thu tri thức từ thi học truyền thống Trung Quốc, đặc biệt là các quan niệm về thể loại thơ từ, vận văn, và mỹ học tỉ hứng (vịnh vật, vịnh sử). Các khái niệm chính bao gồm: dung hợp văn thể, thơ từ, vận văn, thi pháp tiểu thuyết cổ điển, và chức năng nghệ thuật của thơ trong tự sự.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính là nguyên bản chữ Hán của các bài thơ từ trong HLM, được phiên dịch và chú giải kỹ lưỡng. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ 207 bài thơ từ vận văn tiêu biểu trong tác phẩm, trong đó có 81 bài thơ và 18 bài từ.

Phương pháp phân tích bao gồm: thống kê, phân loại thể loại thơ từ; phân tích nội dung, nghệ thuật và chức năng nghệ thuật của thơ từ; đối sánh với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài Trung Quốc. Timeline nghiên cứu kéo dài trong suốt quá trình thực hiện luận văn, tập trung vào khảo sát toàn diện bộ phận thơ từ trong HLM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng thể loại và phong phú về thể thức thơ từ trong HLM: Trong 207 bài vận văn, thơ chiếm 81 bài với các thể loại như thất ngôn luật thi (37 bài), thất ngôn tuyệt cú (26 bài), ngũ ngôn luật thi (9 bài), cùng các thể thức ca hành, nhạc phủ. Thơ từ trong HLM chủ yếu là thơ ngắn, phong phú về thể loại và hình thức, vượt xa các tiểu thuyết cổ điển khác.

2. Nội dung thơ từ vừa độc lập vừa gắn bó chặt chẽ với chủ đề tiểu thuyết: Thơ từ mô tả thế giới vật chất và tinh thần, vừa bộc lộ nội tâm nhân vật, vừa phản ánh thịnh suy của các đại gia tộc và bi kịch tình yêu. Ví dụ, bài Vịnh cua của Tiết Bảo Thoa dùng hình ảnh cua để châm biếm quan lại hủ bại, thể hiện thái độ phê phán xã hội sâu sắc.

3. Chức năng nghệ thuật đa dạng của thơ từ: Thơ từ trong HLM không chỉ làm sâu sắc chủ đề tư tưởng (~25 bài), mà còn khắc họa nhân vật (~130 bài), miêu tả hoàn cảnh (~29 bài), triển khai tình tiết (~14 bài) và mô tả bối cảnh lịch sử (~7 bài). Thơ từ góp phần mở rộng đề tài, nâng cao chiều sâu triết lý và tham gia trực tiếp vào kết cấu tiểu thuyết.

4. Thơ từ thể hiện mỹ học tỉ hứng đặc sắc: Thủ pháp vịnh vật, vịnh sử, nhân hóa, đối ngẫu được vận dụng tinh tế để bày tỏ cảm xúc và thái độ. Ví dụ, chùm thơ Cúc hoa thi gồm 12 bài dùng hình ảnh hoa cúc để biểu đạt phẩm chất cao quý và nỗi buồn bi thương của nhân vật.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của hiện tượng dung hợp thơ từ vận văn trong HLM được lý giải qua di sản thơ ca phong phú của Trung Quốc và khí chất tinh thần mang tính thơ đặc trưng của văn hóa Nho - Phật - Đạo. So với các tiểu thuyết cổ điển khác, HLM có sự kết hợp hữu cơ hơn giữa thơ từ và văn xuôi, khiến thơ từ không còn là “chất phụ gia” mà trở thành bộ phận không thể tách rời của tác phẩm.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn khẳng định thơ từ trong HLM vừa giữ được tính độc lập nghệ thuật, vừa phục vụ đắc lực cho tự sự, góp phần làm phong phú và sâu sắc chủ đề tác phẩm. Việc sử dụng thơ từ để gián tiếp phê phán xã hội, bộc lộ tâm trạng nhân vật và dự báo số phận là điểm mới mẻ và đặc sắc của thi pháp HLM.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố thể loại thơ từ, bảng thống kê số lượng bài thơ theo chức năng nghệ thuật, và sơ đồ mối quan hệ giữa thơ từ và các nhân vật chính. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét vai trò và tầm quan trọng của thơ từ trong cấu trúc tiểu thuyết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về thi pháp tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc tại Việt Nam: Khuyến khích các cơ sở đào tạo và nghiên cứu văn học mở các đề tài, hội thảo chuyên đề về hiện tượng dung hợp văn thể, đặc biệt là thơ từ trong tiểu thuyết cổ điển. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: các trường đại học, viện nghiên cứu văn học.

2. Phát triển tài liệu giảng dạy và nghiên cứu về thơ từ trong HLM: Biên soạn giáo trình, sách tham khảo dựa trên phiên dịch và chú giải thơ từ nguyên bản, giúp sinh viên và học giả tiếp cận sâu sắc hơn. Thời gian: 1 năm; chủ thể: giảng viên, nhà xuất bản chuyên ngành.

3. Ứng dụng phương pháp phân tích thi pháp hiện đại kết hợp tự sự học trong nghiên cứu văn học cổ điển: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ nghiên cứu về các phương pháp này để nâng cao chất lượng nghiên cứu. Thời gian: 6-12 tháng; chủ thể: các viện nghiên cứu, trung tâm đào tạo.

4. Khuyến khích nghiên cứu so sánh giữa tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc và Việt Nam: Tạo điều kiện cho các đề tài nghiên cứu liên ngành, liên quốc gia nhằm làm sáng tỏ ảnh hưởng và tiếp nhận văn hóa, văn học. Thời gian: 2 năm; chủ thể: các trường đại học, tổ chức nghiên cứu quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và sinh viên ngành Ngữ văn, Văn học cổ điển: Luận văn cung cấp tư liệu quý giá về thi pháp tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng phân tích văn bản.

2. Nhà nghiên cứu văn học so sánh và văn hóa học: Tài liệu hỗ trợ nghiên cứu về ảnh hưởng văn hóa, tiếp nhận văn học giữa Trung Quốc và Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực thơ từ và thi pháp tiểu thuyết.

3. Biên tập viên, dịch giả văn học cổ điển: Giúp hiểu sâu sắc về đặc điểm thể loại và chức năng nghệ thuật của thơ từ trong HLM, từ đó nâng cao chất lượng bản dịch và chú giải.

4. Người yêu thích và nghiên cứu Hồng lâu mộng: Cung cấp góc nhìn mới về thi pháp và nghệ thuật thơ từ trong tác phẩm, giúp thưởng thức và phân tích tác phẩm một cách toàn diện hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao thơ từ lại được dung hợp trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc?
   Do di sản thơ ca phong phú và khí chất tinh thần mang tính thơ của văn hóa Trung Quốc, thơ từ giúp nâng cao giá trị nghệ thuật, mở rộng chiều sâu chủ đề và khắc họa nhân vật sinh động hơn.

2. Thơ từ trong HLM có vai trò gì trong kết cấu tác phẩm?
   Thơ từ không chỉ làm đẹp văn bản mà còn tham gia trực tiếp vào kết cấu, triển khai tình tiết, dự báo số phận và làm sâu sắc chủ đề tư tưởng của tiểu thuyết.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích thơ từ trong luận văn?
   Luận văn áp dụng thi pháp học hiện đại kết hợp tự sự học, sử dụng phương pháp thống kê, phân loại, phân tích nội dung và so sánh học thuật.

4. Thơ từ trong HLM có đặc điểm gì nổi bật về thể loại?
   Chủ yếu là thơ ngắn với các thể loại thất ngôn luật thi, thất ngôn tuyệt cú, ngũ ngôn luật thi, cùng các thể thức ca hành, nhạc phủ, đa dạng và phong phú hơn nhiều so với các tiểu thuyết cổ điển khác.

5. Luận văn có thể hỗ trợ gì cho việc giảng dạy văn học cổ điển?
   Cung cấp tài liệu phiên dịch, chú giải thơ từ nguyên bản, giúp giảng viên và sinh viên hiểu sâu sắc thi pháp và nghệ thuật trong HLM, nâng cao hiệu quả giảng dạy và nghiên cứu.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ hiện tượng dung hợp thơ từ vận văn trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng, với hơn 200 bài thơ từ đa dạng thể loại và chức năng.
• Thơ từ trong HLM vừa có tính độc lập nghệ thuật, vừa gắn bó chặt chẽ với nội dung tự sự, góp phần làm sâu sắc chủ đề và khắc họa nhân vật.
• Nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của thơ từ trong kết cấu và mỹ học tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc.
• Luận văn mở ra hướng nghiên cứu mới về thi pháp tiểu thuyết cổ điển tại Việt Nam, đồng thời hỗ trợ công tác giảng dạy và nghiên cứu văn học.
• Đề xuất các giải pháp phát triển nghiên cứu chuyên sâu, tài liệu giảng dạy và nghiên cứu so sánh văn học Trung - Việt trong thời gian tới.

Khuyến khích các nhà nghiên cứu và giảng viên tiếp tục khai thác sâu sắc hiện tượng dung hợp văn thể trong tiểu thuyết cổ điển, đồng thời phát triển các công trình nghiên cứu liên ngành để làm phong phú thêm kho tàng tri thức văn học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Dung hợp văn thể và đặc điểm thơ từ trong tiểu thuyết HLM. Chương này, Luận văn đi vào tìm hiểu 2 khía cạnh: 19 1.Hiện tượng dung hợp văn thể trong tiểu thuyết HLM: Tuy phạm vi được giới hạn trong HLM, song chúng tôi cũng sơ lược đề cập đến hiện tượng này trong tiêu thuyết cô điển TQ nói chung.Đặc điểm thơ từ trong tiểu thuyết HLM. Mặc dù thơ từ trong tiểu thuyết chỉ là bộ phận sáng tác có tính độc lập tương đối, song đó lại là những trước tác của một thời, theo những thé thức hoàn chỉnh, chịu sự chế ước của bản thân thể loại, nên chúng vẫn xứng đáng được tìm hiểu với một thái độ vừa khách quan vừa tôn trọng. Chúng tôi coi đây là phần quan trọng của chương này, được khái quát từ công việc phiên dịch văn bản tác phẩm thơ từ tiêu biểu mà chúng tôi đã thực hiện (xin xem phần Phụ lục).

Chương 2: Thơ từ trong HLM với chủ đề tư tưởng tác phẩm. Chương này, chúng tôi bắt đầu đi sâu khảo sát một trong những chức năng quan trọng của thơ từ trong HLM, đó là sự thé hiện chủ dé tư tưởng của tác phẩm. Chủ dé tư tưởng của tác phẩm HLM được thể hiện trên nhiều phương diện, trong đó thơ từ giữ một vai trò quan trọng. Chương 3: Tho từ trong HLM với nghệ thuật kết cau và khắc họa nhân vật.

Chương này nối theo Chương 2, tiếp tục đi sâu tìm hiểu hai chức năng nghệ thuật khác của thơ từ liên quan đến nghệ thuật kết cầu và khắc họa nhân vật trong tiêu thuyết HLM. Về chức năng liên quan đến nghệ thuật kết cấu tiêu thuyết HLM, chúng tôi khảo sát 2 khía cạnh, đó là bố cục tác phẩm và nghệ thuật tổ chức tình tiết cốt truyện; về chức năng liên quan đến nghệ thuật khắc họa nhân vật, chúng tôi tiến hành khảo sát 2 khía cạnh chính: thir nhất là dự báo số phận của nhân vật; thir hai là khắc họa tính cách nhân vật. ĐÓNG GOP CUA DE TÀI -Thực hiện đề tài Luận văn này, chúng tôi đã tiến hành phiên dịch và chú giải toàn bộ bộ phận thơ từ trong tiểu thuyết HLM (Phu luc). Chúng tôi cho rằng, cùng với các bản dịch thơ (đã xuất bản), thì bản phiên dịch, chú giải 20 công phu của chúng tôi (nếu được xuất bản) cũng là cuốn sách thú vị cho những độc gia ham mê thưởng thức văn chương trong HLM.

Hiện tại, Phu lục của chúng tôi có ý nghĩa không nhỏ đối với việc nghiên cứu HLM từ góc độ thi pháp. Nó vẫn tiếp tục phát huy tác dụng khi chúng tôi thực hiện tiếp đề tài ở cấp độ khác cao hơn. -Luận van của chúng tôi mạnh dan di sâu tìm hiểu một vài khía cạnh về thi pháp tiểu thuyết HLM. Các khía cạnh này, đối với học giới ở TQ không có gi lạ, nhưng ở VN, đó vẫn là vẫn đề mới.

Chúng tôi hy vọng, Luận văn của mình sẽ có tác dụng nhất định trong việc đổi mới nhận thức đối với những đối tượng cũ. Từ Luận văn này, quan tâm của chúng tôi không chỉ dừng lại ở các van đề thi pháp tiêu thuyết cổ điển, mà dựa trên nền tảng của những van đề đó, còn di sâu tìm hiểu những van dé văn hóa ân sâu trong những hiện tượng thi pháp. Chúng tôi nghĩ, đó cũng là những gợi mở thú vị từ dé tài này. -Đề tài Luận văn của chúng tôi, với những nghiêm túc và nỗ lực đi sâu tìm hiểu văn bản tác phẩm, cũng sẽ giúp ích không nhỏ cho việc giảng dạy và học tập tiểu thuyết cổ điển TQ nói chung, tiêu thuyết HLM nói riêng.

QUY ƯỚC TRÌNH BÀY Ngoài Bảng quy ước viết tắt áp dụng cho toàn bộ Luận văn (đặt ở đầu Luận văn), chúng tôi trình bày nghiêm túc theo Quy định của Trường Đại học KHXH&NV cho Luận văn Cao học. 21 NỘI DUNG CHÍNH CHUONG 1 DUNG HOP VAN THE VA DAC DIEM THO TU TRONG TIEU THUYET HONG LAU MONG 1.HIỆN TUONG DUNG HỢP VĂN THE TRONG HLM 1.Hiện tượng dung hợp văn thé trong tiểu thuyết cỗ điển TQ: Trước hết, cần phải nói, trong truyền thống thi ca trữ tình TQ, chúng ta đã từng thay sự xuất hiện của yếu tố tự sự trong những bài thơ trữ tình trường thiên. Chang hạn, ngay từ Thi Kinh đã thay những bài như Manh (Vệ Phong), Công Lưu, Miên (Đại Nhã); sau này trong dân ca Nhạc phủ đời Hán có Khổng tước đông nam phi (còn gọi là Tiêu Trọng Khanh thê), Mộc Lan thi; hay đến đời Đường xuất hiện các tác phẩm thơ tự sự của Đỗ Phủ (chùm Tam lai, Tam biệt.), của Bạch Cư DỊ (Trường hận ca, Tỳ bà hành, Tân phụ ngâm. Tuy nhiên, sự chú ý của học giả TQ lại có phần nghiêng về hiện tượng các thé vận văn như thi, từ, khúc, phú v.v hiện diện “tự nhiên nhi nhiên” trong tác phâm văn xuôi tự sự nói chung và tiểu thuyết nói riêng: đặc biệt là ở tiểu thuyết bạch thoại thời Minh - Thanh, với những tác phẩm được coi là “tứ đại danh tác” như Tam Quốc diễn nghĩa, Thuy hu truyện, Tây du ký, HLM.

Ngược trở lại lịch sử văn học TQ, chúng ta thấy thơ ca đã xuất hiện trong truyền kì của văn nhân đời Đường, lại thấy hiện diện trong cả biến văn đời Đường (phát hiện trong hang động Đôn Hoàng); sau đó, thấy thơ từ xuất hiện dan xen trong thoại bản đời Tống - thủy tổ của tiểu thuyết bạch thoại Minh - Thanh; còn sau này, như chúng ta đều biết, không chỉ thơ từ, mà cả các thé vận văn khác như khúc, phú, đối liên v.v, đều thấy xuất hiện trong tiêu thuyết bạch thoại Minh - Thanh. Điều đó cho thấy rõ ràng, sự ảnh hưởng và thâm thấu của loại hình văn thé này đối với loại hình văn thé khác. 22 Theo thống kê của học giả TQ, chỉ tính riêng “tứ đại danh tác” thời Minh - Thanh, các tác giả đã dẫn thơ tổng cộng hơn 1700 bài, nhiều gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần so với truyền kì đời Đường, thoại bản thời Tống Nguyên và phỏng thoại bản thời Minh; trong đó, Tam Quốc diễn nghĩa dan 300 bài, Thuy hi truyện dẫn 576 bài, Tây du kí 714 bài và HLM 268 bài [74, 1]. Mối liên hệ giữa thơ từ, vận văn với văn xuôi tự sự trong tiêu thuyết cô điển TQ cũng thé hiện chiều hướng diễn tiến từ ít đến nhiều, từ thô đến tinh, từ điểm xuyết rời rạc đến gắn bó chặt chẽ, thống nhất hữu cơ.

Chăng hạn, số lượng thơ trong Thuy hi gần gấp đôi Tam Quốc diễn nghĩa, Tây du kí vượt xa Thủy hw; còn thơ từ trong HLM tuy ít hơn Tây du kí, nhưng thê thức lại phong phú đa dạng (đạt tới hơn 20 loại) và xuất hiện nhiều giai tác; đặc biệt hon, tho trong HLM không còn chỉ là “chất phụ gia” được tác giả thêm vào một cách cứng nhắc, hay chỉ là người khách xa lạ đến tạm trú dé tăng thêm vinh hạnh cho chủ, mà đã trở thành một bộ phận hữu cơ gắn bó chặt chẽ, không thé tách rời với tình tiệt cot truyện và hình tượng nhân vật.Hiện tượng dung hợp văn thể trong tiểu thuyết HLM: Đối với tiêu thuyết HLM, hiện tượng dung hợp văn thé biểu hiện rat rõ. Các thé tài vận văn mà HLM đưa vào, có thé nói là phong phú đa dạng, vượt xa các tiểu thuyết trước đó. Nhà Hồng học Thái Nghia Giang trong HLM thi từ khúc phú bình chú cho rang, thé tài vận ngữ trong HLM có “tho, từ, khúc, phú, ca dao, ngạn ngữ, tán, văn điếu, kệ ngữ, câu đối, biển ngạch, dé đèn, tửu lệnh, bién văn, văn phỏng cổ., không thiếu thé nào. Nói về tho, có ngũ tuyệt, thất tuyệt, ngũ luật, thất luật, bài luật, ca hành, tao thể; thể tải có thơ vịnh hoài, thơ vịnh vật, thơ hoài cô, thơ tức sự, thơ tức cảnh, thơ dé; hình thức có han dé, han vận, hạn thể, cùng đề phân vịnh, phân đề hợp vịnh; có thơ ứng chế, liên cú, phỏng cổ, có thơ mô phỏng theo cách luật bài Xuân giang hoa nguyệt dạ thời sơ Duong, có thơ mô phỏng theo Trưởng hận ca, Kích âu ca thời Trung Van Đường, có thơ theo lỗi Li tao, Chiêu hồn nước Sở nhưng mạnh dan sáng 23 tạo., muôn mau muôn vẻ, phong phú đa dạng.

Đó thực sự là “văn bi chúng thể”, là điều chưa từng thấy trong các tiểu thuyết khác”.[55, 1-2] Chu Lôi trong bài tựa cuén sách HLM thi từ giải tích của Lưu Canh Lộ, cũng có những thống kê cụ thê về các thé vận văn trong tiêu thuyết HLM: TT | Thể loại Số bài 1 Thơ 81 2 |Từ 18 3. | Khúc 18 4 |Phú | 5_ |Ca 3 6_ |Kệ 4 7 Ca dao 1 8 Ngạn ngữ 1 9 Tan van 1 10 | Văn điều | II | Thơ dé đèn 13 12 | Đố thơ 11 13 | Đố khúc | 14 | Tửu lệnh l6 15 | Lệnh bài xúc xắc 7 16 | Bién văn 1 17 | Văn phỏng cổ 1 18 | Thu tin 3 19_ | Lời đoán 1 20 | Đối cú 2 21 | Đối liên 22 22_ | Biển ngạch 18 Thống kê ở trên bao gồm 225 bài, trừ đi 18 biển ngạch, còn lại 207 bài thơ văn. Qua bảng trên ta thấy, riêng thơ có tới 81 bài và từ gồm 18 bài. Cụ 24 thé hơn, về thé tài bộ phận thơ, bao gồm: ngũ ngôn tuyệt cú 4 bài, thất ngôn tuyệt cú 26 bải, ngũ ngôn luật thi 9 bài, thất ngôn luật thi 37 bài, bài luật 2 bài, ca hành 2 bai và nhạc phủ | bài.Nguyên nhân của hiện tượng dung hợp văn thể: Một câu hỏi chắc chắn sẽ được người đọc đương đại nêu ra: nguyên nhân nào khiến các tác gia tiêu thuyết ưa thích đưa văn van vào tiểu thuyết (trên thực tế, hiện tượng này đã từ trào lưu thời thượng định hình thành thê thức của thể loại tiêu thuyết)? Học giả Lý Van Quân, trong bài viết Chức năng của “thơ” trong tiểu thuyết trường thiên cổ điển TQ, cho rang có 5 nguyên nhân khiến các nhà tiêu thuyết cô điển TQ đưa thơ vào tiêu thuyết: Thứ nhất, do thơ cô của TQ da phan là thơ ngăn, dé đưa vào tiêu thuyết.

Thứ hai, đưa thơ vào đề nâng cao địa vị của tiểu thuyết, vì tiểu thuyết vốn không được xếp vào hàng “cửu lưu” (chính thống). Thứ ba, dua thơ vào dé tăng thêm ý vị của tiêu thuyết. Không ít tác giả của truyền kì đời Đường là những nhà thơ lớn, tiểu thuyết mà họ viết bản thân đã có chất thơ, lại thêm vào một số thơ nữa, nên ý vị thơ ca cảng thêm nồng đượm, ý cảnh càng thêm sâu sắc.