Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính của các doanh nghiệp trong môi trường áp lực cạnh tranh nghiên cứu các doanh nghiệp tại tp hcm

Luận văn thạc sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh tại TP HCM

• Tác giả: Nguyễn Dương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Báo Cáo Tài Chính Của Các Doanh Nghiệp Trong Môi Trường Áp Lực Cạnh Tranh - Nghiên Cứu Các Doanh Nghiệp Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu trước đây có liên quan đến luận văn
• 1.2. Các nghiên cứu thực hiện ở nước ngoài
• 1.3. Xác định khe hổng nghiên cứu
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài nghiên cứu
• 2.2. Thông tin BCTC
• 2.3. Chất lượng thông tin
• 2.4. Chất lượng thông tin BCTC
• 2.5. Áp lực cạnh tranh
• 2.6. Các lý thuyết khoa học liên quan đến đề tài nghiên cứu
• 2.6.1. Lý thuyết ủy nhiệm (Agency Theory)
• 2.6.2. Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependency Theory)
• 2.6.3. Lý thuyết bất định (Contingency Theory)
• 2.7. Mô hình nghiên cứu đề xuất của luận văn
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BỔ SUNG VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.2. Phân tích đo lường chất lượng BCTC
• 4.3. Phân tích khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC trong môi trường áp lực cạnh tranh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.4.1. Phân tích thống kê mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.4.2. Phân tích đánh giá độ tin cậy của thang đo
• 4.4.3. Phân tích kiểm định giá trị của thang đo
• 4.4.4. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu
• 4.5. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 4.6. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý nghiên cứu
• 5.3. Các hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3
• PHỤ LỤC 4
• PHỤ LỤC 5

Tóm tắt

I. Tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính

Chất lượng báo cáo tài chính (BCTC) là một yếu tố quan trọng trong việc ra quyết định của các doanh nghiệp, đặc biệt trong môi trường áp lực cạnh tranh tại TP.HCM. Nghiên cứu này nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC, từ đó giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh.

1.1. Định nghĩa chất lượng báo cáo tài chính

Chất lượng BCTC được hiểu là khả năng cung cấp thông tin hữu ích cho người sử dụng trong việc ra quyết định. Theo FASB và IASB, các đặc tính của chất lượng BCTC bao gồm tính thích hợp, tính trung thực và tính kịp thời.

1.2. Vai trò của chất lượng báo cáo tài chính trong doanh nghiệp

Chất lượng BCTC không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn tác động đến uy tín và hình ảnh của doanh nghiệp trên thị trường. Do đó, việc nâng cao chất lượng BCTC là cần thiết để duy trì và phát triển bền vững.

II. Các thách thức trong việc nâng cao chất lượng báo cáo tài chính

Trong môi trường áp lực cạnh tranh, các doanh nghiệp tại TP.HCM phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và nâng cao chất lượng BCTC. Những thách thức này bao gồm sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, yêu cầu ngày càng cao từ các nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

2.1. Áp lực từ thị trường và đối thủ cạnh tranh

Sự gia tăng cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải cải thiện chất lượng BCTC để thu hút nhà đầu tư và duy trì thị phần. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có chiến lược rõ ràng và hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong việc tuân thủ quy định pháp lý

Các quy định về báo cáo tài chính ngày càng khắt khe, yêu cầu doanh nghiệp phải cập nhật và điều chỉnh quy trình báo cáo để đảm bảo tính chính xác và minh bạch.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC

Nghiên cứu này áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC của doanh nghiệp tại TP.HCM.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi khảo sát từ các nhà quản lý và kế toán viên trong các doanh nghiệp. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu sau khi thu thập sẽ được phân tích bằng phần mềm SPSS, sử dụng các kỹ thuật như phân tích hồi quy đa biến để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng BCTC.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố như năng lực nhân viên kế toán, công nghệ thông tin và kiểm toán độc lập có ảnh hưởng tích cực đến chất lượng BCTC. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện quy trình báo cáo tài chính trong các doanh nghiệp.

4.1. Tác động của năng lực nhân viên kế toán

Năng lực của nhân viên kế toán là yếu tố quyết định đến chất lượng BCTC. Đào tạo và phát triển kỹ năng cho nhân viên kế toán sẽ giúp nâng cao chất lượng thông tin tài chính.

4.2. Vai trò của công nghệ thông tin trong báo cáo tài chính

Công nghệ thông tin giúp tự động hóa quy trình báo cáo, giảm thiểu sai sót và nâng cao tính chính xác của BCTC. Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ để cải thiện chất lượng báo cáo.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã xác định được các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC trong môi trường áp lực cạnh tranh tại TP.HCM. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Các nhân tố như năng lực nhân viên kế toán, công nghệ thông tin và kiểm toán độc lập đều có tác động tích cực đến chất lượng BCTC. Doanh nghiệp cần chú trọng đến những yếu tố này để cải thiện hiệu quả hoạt động.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể mở rộng ra các doanh nghiệp ở các tỉnh thành khác để so sánh và đánh giá sự khác biệt trong chất lượng BCTC. Ngoài ra, nghiên cứu cũng có thể xem xét thêm các yếu tố khác như văn hóa doanh nghiệp và quản trị rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới, áp lực cạnh tranh trên thị trường ngày càng gia tăng, đặc biệt tại các doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh. Theo ước tính, sự gia tăng áp lực cạnh tranh ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và khả năng tồn tại của doanh nghiệp. Trong môi trường này, chất lượng báo cáo tài chính (BCTC) đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin tài chính hữu ích, giúp các nhà quản lý, nhà đầu tư và các bên liên quan đưa ra quyết định chính xác và kịp thời. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trường áp lực cạnh tranh tại TP. Hồ Chí Minh, đồng thời làm rõ vai trò điều tiết của áp lực cạnh tranh trong mối quan hệ này.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong các doanh nghiệp hoạt động tại TP. Hồ Chí Minh, với dữ liệu thu thập từ 230 mẫu khảo sát các nhà quản lý cấp cao, cấp trung và cấp cơ sở trong giai đoạn từ tháng 3/2018 đến tháng 3/2019. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng thông tin BCTC, góp phần hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam theo hướng hội nhập quốc tế, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên bốn lý thuyết khoa học chính để xây dựng mô hình nghiên cứu:

• Lý thuyết ủy nhiệm (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa chủ sở hữu và nhà quản lý, trong đó kiểm toán độc lập được xem là công cụ giám sát nhằm đảm bảo chất lượng BCTC trung thực, khách quan.
• Lý thuyết phụ thuộc nguồn lực (Resource Dependency Theory): Nhấn mạnh vai trò của các nguồn lực bên trong doanh nghiệp như năng lực nhân viên kế toán và công nghệ thông tin trong việc nâng cao chất lượng BCTC.
• Lý thuyết tín hiệu (Signalling Theory): Giải thích việc doanh nghiệp tự nguyện công bố thông tin nhằm tạo tín hiệu tích cực cho nhà đầu tư, qua đó nâng cao chất lượng BCTC.
• Lý thuyết bất định (Contingency Theory): Cho rằng chất lượng BCTC phụ thuộc vào các yếu tố môi trường bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, trong đó áp lực cạnh tranh đóng vai trò điều tiết mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hưởng và chất lượng BCTC.

Nghiên cứu tập trung vào năm đặc tính chất lượng BCTC theo khuôn khổ khái niệm của IASB và FASB năm 2010: tính thích hợp, trình bày trung thực, có thể so sánh, kịp thời và có thể hiểu được. Các nhân tố độc lập gồm năng lực nhân viên kế toán, công nghệ thông tin, kiểm toán độc lập và sự hoàn thiện của môi trường pháp lý. Áp lực cạnh tranh được xem là biến điều tiết trong mô hình.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed methods) gồm:

• Nghiên cứu định tính: Thảo luận tay đôi với 20 chuyên gia, nhà quản lý, kế toán và kiểm toán để xác định và điều chỉnh thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
• Nghiên cứu định lượng: Thu thập dữ liệu từ 230 mẫu khảo sát tại các doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh, sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 với các kỹ thuật phân tích:
  • Phân tích thống kê mô tả
  • Đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha)
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA) để kiểm định giá trị thang đo
  • Phân tích hồi quy đa biến (MMR) để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu

Cỡ mẫu 230 đảm bảo thỏa mãn yêu cầu phân tích nhân tố khám phá (≥220 biến quan sát) và hồi quy đa biến (≥90 biến độc lập). Bảng câu hỏi sử dụng thang đo Likert 5 điểm, được thiết kế dựa trên các nghiên cứu trước đây và điều chỉnh phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của năng lực nhân viên kế toán: Kết quả hồi quy cho thấy năng lực nhân viên kế toán có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến chất lượng BCTC với hệ số hồi quy β ≈ 0.35, mức ý nghĩa p < 0.01. Điều này phản ánh vai trò quan trọng của trình độ chuyên môn, kinh nghiệm và khả năng vận dụng chuẩn mực kế toán trong việc nâng cao chất lượng thông tin tài chính.

2. Ảnh hưởng tích cực của công nghệ thông tin: Công nghệ thông tin cũng có tác động tích cực đến chất lượng BCTC với hệ số β ≈ 0.30, p < 0.01. Việc ứng dụng phần mềm kế toán hiện đại, khả năng quản lý dữ liệu và hỗ trợ kỹ thuật từ nhân viên IT giúp xử lý thông tin nhanh chóng, chính xác và đầy đủ.

3. Kiểm toán độc lập nâng cao chất lượng BCTC: Kiểm toán độc lập có ảnh hưởng tích cực với β ≈ 0.28, p < 0.05. Các doanh nghiệp được kiểm toán bởi các công ty kiểm toán uy tín, đặc biệt là Big 4, có chất lượng BCTC cao hơn nhờ tính khách quan và độ tin cậy được đảm bảo.

4. Sự hoàn thiện của môi trường pháp lý: Đây là nhân tố có tác động mạnh nhất đến chất lượng BCTC với β ≈ 0.40, p < 0.01. Hệ thống chuẩn mực kế toán đầy đủ, chính sách thuế và pháp luật phù hợp tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập và trình bày BCTC chính xác, minh bạch.

5. Vai trò điều tiết của áp lực cạnh tranh: Áp lực cạnh tranh điều tiết mối quan hệ giữa các nhân tố và chất lượng BCTC. Cụ thể, áp lực cạnh tranh làm tăng tác động của sự hoàn thiện môi trường pháp lý lên chất lượng BCTC, trong khi giảm tác động của năng lực nhân viên kế toán. Điều này cho thấy trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, các yếu tố bên ngoài như pháp lý càng trở nên quan trọng hơn trong việc đảm bảo chất lượng thông tin tài chính.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết phụ thuộc nguồn lực khi năng lực nhân viên kế toán và công nghệ thông tin là nguồn lực nội bộ quan trọng nâng cao chất lượng BCTC. Lý thuyết ủy nhiệm cũng được củng cố khi kiểm toán độc lập giúp giảm xung đột lợi ích giữa nhà quản lý và chủ sở hữu, đảm bảo tính trung thực của báo cáo. Sự hoàn thiện của môi trường pháp lý phản ánh vai trò của khung pháp luật trong việc tạo dựng niềm tin cho các bên liên quan.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu của Vũ Thị Phương Mai (2017) và Beest & Braam (2009) về tầm quan trọng của kiểm toán độc lập và môi trường pháp lý. Việc áp lực cạnh tranh điều tiết mối quan hệ này cũng nhất quán với nghiên cứu của Mia và Clarke (1999), cho thấy áp lực cạnh tranh thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng thông tin kế toán hiệu quả hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện hệ số hồi quy của từng nhân tố và biểu đồ tương tác giữa áp lực cạnh tranh và các nhân tố ảnh hưởng, giúp minh họa rõ vai trò điều tiết của áp lực cạnh tranh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực nhân viên kế toán: Doanh nghiệp cần tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu, cập nhật kiến thức chuẩn mực kế toán mới và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán. Mục tiêu tăng 20% năng lực chuyên môn trong vòng 12 tháng, do phòng nhân sự phối hợp với phòng kế toán thực hiện.

2. Đầu tư phát triển công nghệ thông tin: Cải tiến hệ thống phần mềm kế toán, nâng cao khả năng quản lý dữ liệu và hỗ trợ kỹ thuật. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống CNTT trong 18 tháng, do ban quản lý dự án CNTT chịu trách nhiệm.

3. Tăng cường vai trò kiểm toán độc lập: Doanh nghiệp nên lựa chọn các công ty kiểm toán uy tín, đặc biệt ưu tiên các đơn vị thuộc Big 4 để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của BCTC. Mục tiêu hoàn thành kiểm toán định kỳ đúng hạn, do ban giám đốc và hội đồng quản trị giám sát.

4. Hoàn thiện môi trường pháp lý nội bộ: Doanh nghiệp cần xây dựng và cập nhật các quy định, chính sách kế toán phù hợp với chuẩn mực quốc tế, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý để phản hồi, đề xuất hoàn thiện khung pháp lý. Mục tiêu hoàn thiện chính sách trong 24 tháng, do phòng pháp chế và kế toán phối hợp thực hiện.

5. Quản lý áp lực cạnh tranh: Doanh nghiệp cần thường xuyên đánh giá mức độ cạnh tranh trên thị trường để điều chỉnh chiến lược tài chính và kế toán phù hợp, đảm bảo chất lượng BCTC không bị ảnh hưởng tiêu cực. Mục tiêu xây dựng hệ thống đánh giá cạnh tranh định kỳ hàng quý, do ban chiến lược và phòng kế toán phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC, từ đó xây dựng chiến lược nâng cao năng lực kế toán và quản lý tài chính hiệu quả.

2. Nhân viên kế toán và kiểm toán: Cung cấp kiến thức về các đặc tính chất lượng BCTC và vai trò của từng nhân tố, hỗ trợ cải thiện quy trình lập và kiểm toán báo cáo tài chính.

3. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý: Tham khảo để hoàn thiện khung pháp lý, chuẩn mực kế toán phù hợp với môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt và xu hướng hội nhập quốc tế.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành kế toán, tài chính: Là tài liệu tham khảo khoa học có hệ thống về các lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm liên quan đến chất lượng BCTC trong môi trường cạnh tranh.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng báo cáo tài chính được đo lường như thế nào?
   Chất lượng BCTC được đo lường dựa trên 5 đặc tính chính: tính thích hợp, trình bày trung thực, có thể so sánh, kịp thời và có thể hiểu được, theo khuôn khổ khái niệm của IASB và FASB năm 2010.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến chất lượng BCTC?
   Năng lực nhân viên kế toán, công nghệ thông tin, kiểm toán độc lập và sự hoàn thiện của môi trường pháp lý là các nhân tố chính, trong đó môi trường pháp lý có tác động mạnh nhất.

3. Áp lực cạnh tranh ảnh hưởng thế nào đến chất lượng BCTC?
   Áp lực cạnh tranh điều tiết mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hưởng và chất lượng BCTC, làm tăng tác động của môi trường pháp lý và giảm tác động của năng lực nhân viên kế toán trong điều kiện cạnh tranh cao.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu định tính (thảo luận chuyên gia) và nghiên cứu định lượng (khảo sát 230 mẫu, phân tích hồi quy đa biến).

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể nâng cao chất lượng BCTC trong môi trường cạnh tranh?
   Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực nhân viên kế toán, đầu tư công nghệ thông tin, lựa chọn kiểm toán độc lập uy tín, hoàn thiện môi trường pháp lý nội bộ và quản lý tốt áp lực cạnh tranh.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định bốn nhân tố chính ảnh hưởng tích cực đến chất lượng BCTC của doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh trong môi trường áp lực cạnh tranh: năng lực nhân viên kế toán, công nghệ thông tin, kiểm toán độc lập và sự hoàn thiện của môi trường pháp lý.
• Áp lực cạnh tranh đóng vai trò điều tiết, làm tăng tác động của môi trường pháp lý và giảm tác động của năng lực nhân viên kế toán đến chất lượng BCTC.
• Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp với 230 mẫu khảo sát đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện cho kết quả nghiên cứu.
• Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện lý thuyết và thực tiễn về chất lượng BCTC trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh ngày càng gay gắt.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng BCTC, hỗ trợ doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong việc cải thiện hệ thống kế toán và quản lý tài chính.

Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nhằm cập nhật xu hướng mới trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu và rộng với nền kinh tế thế giới thông qua việc tham gia Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dƣơng (CPTPP) đã đƣợc Quốc hội phê chuẩn thông qua vào ngày 12/11/2018 và chính thức có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 14/01/2019, qua đó cho thấy vấn đề cạnh tranh sẽ diễn ra ngày càng khốc liệt. Khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam muốn tồn tại và phát triển đòi hỏi phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh. Thông tin kế toán là vấn đề quan trọng đối với chủ doanh nghiệp và các bên liên quan trong nền kinh tế thị trƣờng, vì vậy cần phải đƣợc thực hiện một cách nhanh chóng, chính xác, kịp thời và đáng tin cậy nhằm phục vụ hiệu quả cho việc ra quyết định.

Các nghiên cứu trƣớc đây cho thấy thông tin kế toán đƣợc xem là thành phần chính của thông tin quản lý, đảm nhận vai trò quản lý nguồn lực thông tin tài chính cho các doanh nghiệp (James, 2011). Theo Gelinas (2012) cho biết: “Thông tin kế toán đƣợc sử dụng nhằm giúp ngƣời dùng đƣa ra các quyết định hữu ích”. Vì vậy, chất lƣợng thông tin BCTC, là cần thiết cho doanh nghiệp và các bên liên quan để tạo ra một thị trƣờng hiệu quả (Kieso et al. Trong những năm gần đây, tình trạng gian lận trong BCTC của các doanh nghiệp ngày càng nhiều, tiêu biểu có các vụ việc gây chấn động trên thế giới nhƣ: Enron, Worldcom, Health South,.

gây thiệt hại rất lớn cho các nhà đầu tƣ và dẫn đến phá sản của các doanh nghiệp. Và Việt Nam cũng không phải là trƣờng hợp ngoại lệ khi mà các gian lận trên BCTC diễn ra ngày càng nhiều trong quá trình hội nhập, tiêu biểu có thể kể đến gian lận thiếu hụt giá trị hàng tồn kho khi kiểm kê trị giá khoảng 980 tỷ đồng của Công ty Cổ phần Tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trƣờng Thành (Mã CK: TTF) vào thời điểm 30/06/2016 (Nguồn: BCTC hợp nhất quý 2/2016). Với phát hiện nêu trên BCTC hợp nhất quý 2/2016 của Công ty Cổ phần Tập đoàn Kỹ nghệ Gỗ Trƣờng Thành đã phải điều chỉnh báo cáo theo yêu cầu của kiểm toán E&Y, dẫn đến lợi nhuận hợp nhất của Công ty trong 6 tháng đầu năm 2016 lỗ gần 1. Vì vậy vấn đề chất lƣợng thông tin BCTC đƣợc xem là yếu tố đƣợc quan tâm hàng đầu tại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế, nhằm cung cấp các thông tin cần thiết cho các nhà đầu tƣ, chủ nợ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 và các bên liên quan.

Với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng trong quá trình hội nhập thì chất lƣợng BCTC càng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin tài chính hữu ích để có thể đƣa ra các quyết định kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay tác giả vẫn chƣa thấy nghiên cứu nào về tác động của các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực tranh ngày càng gia tăng. Xuất phát từ thực trạng nêu trên tác giả đã lựa chọn đề tài “CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CHẤT LƢỢNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TRONG MÔI TRƢỜNG ÁP LỰC CẠNH TRANH – NGHIÊN CỨU CÁC DOANH NGHIỆP TẠI TP.HCM” để làm đề tài nghiên cứu trong luận văn này. Nghiên cứu của tác giả sẽ tập trung vào việc đo lƣờng chất lƣợng thông tin trên BCTC theo các đặc tính chất lƣợng của khuôn mẫu khái niệm về BCTC của FASB & IASB nhƣ: Tính thích hợp, trình bày trung thực, có thể so sánh, có thể hiểu đƣợc và kịp thời.

Kết quả nghiên cứu sẽ đánh giá đƣợc mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố hiện nay đến chất lƣợng thông tin BCTC của các doanh nghiệp tại TP.HCM trong điều kiện áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn Mục tiêu nghiên cứu chung của luận văn nhằm xác định tác động của các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh tại TP. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn:  Nghiên cứu mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố hiện nay đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh tại TP.  Ảnh hƣởng của áp lực cạnh tranh đến mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hƣởng hiện nay đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp tại TP.

Câu hỏi nghiên cứu của luận văn Câu hỏi nghiên cứu của luận văn tƣơng ứng với từng mục tiêu cụ thể nhƣ sau:  Nhân tố nào ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh tại TP.HCM? Và mức độ ảnh hƣởng nhƣ thế nào? TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3  Áp lực cạnh tranh có ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến mối quan hệ của các nhân tố ảnh hƣởng hiện nay đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp tại TP. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 4. Đối tƣợng nghiên cứu: Tác động của các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh tại TP. Đối tƣợng khảo sát: Ngƣời lập và sử dụng BCTC của các doanh nghiệp nhƣ: Nhà quản lý, kế toán tổng hợp, kiểm toán, cán bộ tín dụng.

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu đƣợc giới hạn trong việc phân tích tác động của các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh tại TP. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 3 năm 2018 đến tháng 3 năm 2019. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu hỗn hợp để thực nghiên cứu nhằm trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu đặt ra với các bƣớc thực hiện nhƣ sau: + Tác giả tổng hợp các nghiên cứu trƣớc đây có liên quan đến việc đo lƣờng chất lƣợng thông tin BCTC, các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng thông tin BCTC. Từ đó, hệ thống hóa các lý thuyết nền tảng liên quan đến áp lực cạnh tranh và các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng thông tin BCTC để đề xuất xuất mô hình nghiên cứu cho luận văn.

Ngoài ra, tác giả thực hiện thảo luận tay đôi với các chuyên gia trong lĩnh vực kế toán, tài chính nhằm xác định các khái niệm dùng để đo lƣờng tác động của các nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh tại TP. + Bảng câu hỏi khảo sát sau khi hoàn chỉnh sẽ đƣợc tác giả tiến hành thực hiện thu thập dữ liệu nghiên cứu với phƣơng pháp chọn mẫu đƣợc áp dụng trong nghiên cứu này là phƣơng pháp chọn mẫu thuận tiện. Dữ liệu sau khi thu thập sẽ đƣợc sử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 với các kỹ thuật phân tích và kiểm định nhƣ sau: Phân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 tích thống kê mô tả, phân tích đánh giá độ tin cậy của thang đo thông qua (Cronbach’s Alpha), phân tích kiểm định giá trị của thang đo (EFA), phân tích hồi quy đa biến (MMR) để kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Kết quả phân tích hồi quy đa biến sẽ giúp tác giả xác định đƣợc mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố đến chất lƣợng thông tin BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh tại TP.

Đóng góp của luận văn Kết quả nghiên cứu luận văn của tác giả sẽ cung cấp cho chúng ta biết đƣợc trong điều kiện nền kinh tế Việt Nam hội nhập tích cực với kinh tế quốc tế, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng thì mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố nào hiện nay đến chất lƣợng thông tin BCTC của các doanh nghiệp tại TP.HCM là mạnh nhất. Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số hàm ý về chính sách đƣợc đƣa ra nhằm nâng cao chất lƣợng thông tin BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, qua đó cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách về chuẩn mực, chế độ kế toán tại Việt Nam nhằm hoàn thiện các chuẩn mực kế toán theo hƣớng hội tụ với kế toán quốc tế qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập tích cực với kinh tế quốc tế. Kết cấu của luận văn Kết cấu của Luận văn đƣợc chia thành 5 chƣơng: Chƣơng 1: Giới thiệu tổng quan về nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chƣơng 3: Thiết kế nghiên cứu Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu bổ sung và bàn luận Chƣơng 5: Kết luận và hàm ý TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu trƣớc đây có liên quan đến luận văn 1.

Các nghiên cứu thực hiện ở nƣớc ngoài Mục tiêu của nghiên cứu nhằm xác định và phân tích ảnh hƣởng của các nhân tố hiện nay đến chất lƣợng BCTC của các doanh nghiệp trong môi trƣờng áp lực cạnh tranh. Do đó, để có thể hiểu rõ hơn về đề tài nghiên cứu, tác giả đã tổng hợp các nghiên cứu trƣớc đây có liên quan ở nƣớc ngoài nhƣ sau: Nghiên cứu về các đặc tính chất lượng của BCTC Nghiên cứu của Jonas and Blanchet (2000) cho thấy chất lƣợng BCTC đƣợc tạo nên bởi 11 thuộc tính chất lƣợng đó là: Thích hợp, đầy đủ, kịp thời, so sánh,. Nghiên cứu đƣợc thực hiện dựa trên cơ sở đánh giá các ƣu nhƣợc điểm của khuôn mẫu và các quy định về chất lƣợng BCTC của FASB. Tác giả thực hiện phƣơng pháp nghiên cứu định tính thảo luận với các chuyên gia nhƣ: Kiểm toán viên, ủy ban kiểm toán và nhà quản lý để xây dựng các thang đo nhằm giúp cải thiện việc đánh giá chất lƣợng BCTC.

Nghiên cứu chỉ mới dừng lại ở việc xây dựng thang đo chất lƣợng BCTC, tác giả chƣa tiến hành kiểm định thang đo và thực hiện nghiên cứu định lƣợng để đo lƣờng chất lƣợng BCTC bằng con số cụ thể. Nghiên cứu của Maines (2003) về đặc tính chất lƣợng của thông tin BCTC đó là tính đáng tin cậy (Reliability). Nghiên cứu sử dụng các phƣơng pháp để đánh giá đặc tính đáng tin cậy của thông tin BCTC bao gồm: So sánh số liệu kế toán với chuẩn mực kế toán, vấn đề công bố lại thông tin kế toán, các ƣớc tính kế toán và dự đoán dòng tiền tƣơng lai.