Luận văn tài chính hành vi sự tự tin của ceo và chính sách cổ tức bằng chứng thực nghiệm ở việt nam

Luận văn nghiên cứu mối quan hệ giữa sự tự tin của CEO và chính sách cổ tức, cung cấp bằng chứng thực nghiệm tại thị trường Việt Nam.

• Tác giả: Nhóm Nghiên Cứu
• Chuyên ngành: Tài Chính Hành Vi
• Đề tài: Sự Tự Tin Của CEO Và Chính Sách Cổ Tức - Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2012

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tài chính hành vi và Sự tự tin của CEO

Tài chính hành vi là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, tập trung vào việc phân tích các yếu tố tâm lý và hành vi ảnh hưởng đến quyết định tài chính. Trong đó, sự tự tin của CEO được xem là một yếu tố then chốt, đặc biệt trong việc định hình chính sách cổ tức. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích mối quan hệ giữa sự tự tin quá mức của CEO và chính sách cổ tức tại Việt Nam, sử dụng bằng chứng thực nghiệm từ dữ liệu các công ty niêm yết giai đoạn 2009-2012. Kết quả cho thấy, các CEO quá tự tin có xu hướng giảm chi trả cổ tức để tập trung vào các dự án đầu tư, phản ánh sự đánh giá quá cao về khả năng tạo ra lợi nhuận trong tương lai.

1.1. Khái niệm và đo lường sự tự tin của CEO

Sự tự tin của CEO được đo lường dựa trên tỷ lệ cổ phiếu mà CEO và gia đình nắm giữ trong công ty, theo phương pháp của Malmendier và Tate (2005, 2008). Phương pháp này cho rằng, các CEO quá tự tin thường đầu tư quá mức vào công ty của mình, phản ánh sự tin tưởng quá mức vào khả năng quản lý và tạo ra lợi nhuận. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, các CEO quá tự tin có xu hướng giảm chi trả cổ tức để tái đầu tư vào các dự án mới, điều này phù hợp với giả thuyết ban đầu của nghiên cứu.

1.2. Tác động của sự tự tin CEO đến chính sách cổ tức

Nghiên cứu chỉ ra rằng, sự tự tin của CEO có tác động đáng kể đến chính sách cổ tức. Các CEO quá tự tin thường đánh giá quá cao khả năng tạo ra dòng tiền trong tương lai, dẫn đến việc giảm chi trả cổ tức để tập trung vào các dự án đầu tư. Điều này đặc biệt rõ ràng ở các công ty có cơ hội tăng trưởng cao, nơi mà sự tự tin của CEO đóng vai trò ít quan trọng hơn trong quyết định chi trả cổ tức.

II. Chính sách cổ tức và thực tiễn tại Việt Nam

Chính sách cổ tức là một phần quan trọng trong chiến lược tài chính của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị cổ phiếu và sự tin tưởng của nhà đầu tư. Tại Việt Nam, chính sách cổ tức có sự đa dạng, từ việc chi trả cổ tức cao đến việc giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư. Nghiên cứu này phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức, bao gồm dòng tiền, cơ hội tăng trưởng, và mức độ thông tin bất cân xứng. Kết quả cho thấy, các công ty có CEO quá tự tin thường có chính sách cổ tức thấp hơn, đặc biệt khi họ đánh giá quá cao khả năng tạo ra dòng tiền trong tương lai.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức

Nghiên cứu chỉ ra rằng, dòng tiền và cơ hội tăng trưởng là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến chính sách cổ tức. Các công ty có dòng tiền ổn định thường có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn, trong khi các công ty có cơ hội tăng trưởng cao thường giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư. Đặc biệt, mức độ thông tin bất cân xứng cũng có tác động đáng kể, với các công ty có thông tin bất cân xứng cao thường có tỷ lệ chi trả cổ tức thấp hơn.

2.2. Thực tiễn chính sách cổ tức tại Việt Nam

Tại Việt Nam, chính sách cổ tức có sự đa dạng, phản ánh sự khác biệt trong chiến lược tài chính của các doanh nghiệp. Một số công ty có thu nhập cao nhưng chi trả cổ tức thấp, trong khi một số khác lại chi trả cổ tức cao bất chấp tình hình kinh doanh khó khăn. Nghiên cứu này góp phần giải thích sự đa dạng này thông qua việc phân tích tác động của sự tự tin của CEO và các yếu tố khác đến chính sách cổ tức.

III. Phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm

Nghiên cứu sử dụng mô hình dữ liệu bảng (Panel Data) để phân tích mối quan hệ giữa sự tự tin của CEO và chính sách cổ tức tại các công ty niêm yết ở Việt Nam giai đoạn 2009-2012. Kết quả cho thấy, các CEO quá tự tin có xu hướng giảm chi trả cổ tức để tập trung vào các dự án đầu tư, đặc biệt ở các công ty có cơ hội tăng trưởng cao. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra mối quan hệ tích cực giữa dòng tiền và chi trả cổ tức, với mối quan hệ này mạnh mẽ hơn ở các công ty có CEO quá tự tin.

3.1. Phương pháp đo lường và mô hình nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp đo lường sự tự tin của CEO dựa trên tỷ lệ cổ phiếu mà CEO và gia đình nắm giữ trong công ty. Mô hình nghiên cứu bao gồm các biến phụ thuộc như tỷ lệ chi trả cổ tức, và các biến độc lập như sự tự tin của CEO, dòng tiền, và cơ hội tăng trưởng. Kết quả hồi quy cho thấy, sự tự tin của CEO có tác động đáng kể đến chính sách cổ tức.

3.2. Kết quả thực nghiệm và ý nghĩa

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, sự tự tin của CEO có tác động tiêu cực đến chính sách cổ tức, đặc biệt ở các công ty có cơ hội tăng trưởng cao. Ngoài ra, nghiên cứu cũng tìm thấy mối quan hệ tích cực giữa dòng tiền và chi trả cổ tức, với mối quan hệ này mạnh mẽ hơn ở các công ty có CEO quá tự tin. Kết quả này góp phần làm sáng tỏ tác động của tài chính hành vi đến các quyết định tài chính tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU Thời gian gần đây, lý thuyết tài chính hành vi đang được chú trọng trong lĩnh vực tài chính. Trong đó những tài liệu hiện hành nghiên cứu tác động của CEO quá tự tin trong các quyết định tài chính thì các tác động đối với cổ tức vẫn còn chưa được khám phá. Các tài liệu trước đây cho rằng dựa trên quyết định đầu tư và quyết định tài trợ thì không xác định tỷ lệ cổ tức đã chi trả cho cổ đông. Vì vậy, giả thuyết đưa ra là một CEO quá tự tin có thể đã cắt giảm cổ tức nếu họ nhận thấy nhu cầu đầu tư cao hơn (Ben-David và cộng sự, 2007.

Mặt khác, CEOs có thể tăng cổ tức nếu họ hy vọng dòng tiền cao hơn trong tương lai (wu và Liu, 2011). Chính vì thế CEO quá tự tin lên chính sách cổ tức là một câu hỏi mở vẫn chưa có lời giải đáp rõ ràng trong cả lý thuyết và thực nghiệm. Ở Việt Nam, nghiên cứu về ảnh hưởng của tài chính hành vi tới các quyết định kinh doanh mới phát triển những năm gần đây nên chưa được nhiều quan tâm. Phần lớn các nghiên cứu tập trung vào hành vi của các nhà giao dịch trên thị trường chứng khoán hay kinh doanh tiền tệ, chưa có một nghiên cứu thực nghiệm nào về lệch lạc tâm lý của các CEO sẽ dẫn tới những khác biệt trong các chiến lược của công ty.

Theo thống kê năm 2012, một loạt công ty thuộc nhóm quy mô vốn trung bình (khoảng hơn 100 tỷ đồng) chi trả cổ tức theo tỷ lệ “khủng”, có nơi tới 100%. Đối lập với những doanh nghiệp trả cổ tức “khủng” hay tăng mức cổ tức bằng tiền mặt là những doanh nghiệp hạ cổ tức xuống thấp, thậm chí nói “không” với khoản này. Ngay cả các đại gia lớn làm ăn có lãi, thậm chí lãi lớn nhưng lại chậm chia cổ tức, không chia cổ tức hay chia cổ tức ít ỏi với nhiều lý do khác nhau. Trên thực tế, đã có không ít các nhà lãnh đạo cũng như các chuyên gia đứng ra giải thích về quyết định giữ lại vốn của các doanh nghiệp như thế là để đầu tư cho tương lai, tranh thủ cơ hội phát triển hay để phòng thủ trong bối cảnh nền kinh tế chưa khởi sắc.

Tuy vậy, với các nghiên cứu về tài chính hành vi gần đây, nhóm nghiên cứu nghi ngờ có một độ lệch tâm lý nhất định thường có liên quan đến các đặc điểm cá nhân như tuổi tác , giới tính, giáo dục, kỹ năng chuyên môn và đặt biệt là sự quá tự tin ở nhà lãnh đạo đã ảnh hưởng tới chính sách cổ tức ở Việt Nam. Từ các lý thuyết cơ bản và tình hình thực tế trên thị trường chứng khoán nhóm nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu viii thực nghiệm mối quan hệ tương tác giữa một CEO quá tự tin và chính sách chi trả cổ tức ở Việt Nam. Nhóm nghiên cứu kiểm tra những dự đoán của mô hình bằng cách sử dụng mô hình dữ liệu bảng (Penal Data) của các công ty niêm yết ở Việt Nam trong giai đoạn từ 2009-2012. Nhóm tính toán sự quá tự tin của CEO dựa trên tỷ lện phần trăm cổ phiếu mà CEO và các người thân trong gia đình nắm giữ ở công ty của mình qua các thời kì.

Nhóm nghiên cứu cũng xem xét những ảnh hưởng của CEO quá tự tin trên những mối quan hệ giữa chính sách cổ tức và cơ hội phát triển, dòng tiền, mức độ thông tin bất cân xứng. Giống như những nghiên cứu trước đây, nhóm nghiên cứu tìm thấy một mối quan hệ tiêu cực giữa các cơ hội tăng trưởng và việc chi trả cổ tức. Tuy nhiên sự khác biệt trong việc chi trả cổ tức giữa công ty có tăng trưởng thấp và tăng trưởng cao là nhỏ với các công ty có CEO quá tự tin. Điều này hoàn toàn phù hợp với những dự đoán của nhóm nghiên cứu trong mô hình rằng các CEO quá tự tin đóng vai trò ít quan trọng trong các công ty tăng trưởng cao.

Nhóm nghiên cứu còn tìm thấy mối quan hệ tích cực giữa chi trả cổ tức và dòng tiền trùng với các tài liệu đã nghiên cứu trước đây, và mối quan hệ này mạnh mẽ hơn trong các công ty có CEO quá tự tin. Kết quả này gợi ý rằng các CEO quá tự tin đánh giá quá cao khả năng của dòng tiền hiện tại trong việc dự đoán dòng tiền tương lai. nhóm nghiên cứu cũng tìm thấy một mối tương quan nghịch biến giữa tỷ lệ chi trả cổ tức và thông tin bất cân xứng. Tuy nhiên không có sự khác biệt nhiều giữa chính sách cổ tức của một CEO lí trí và CEO quá tự tin.

Thông qua bài nghiên cứu nhóm hy vọng góp phần khẳng định hai giả thuyết đã đưa ra trong các nghiên cứu về lý thuyết chi trả cổ tức và sự tự tin của CEO trước đây. Đầu tiên, nhóm nghiên cứu lập mô hình và kiểm tra mối quan hệ giữa CEO quá tự tin và chính sách cổ tức và thấy được rằng CEO quá tự tin có ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của công ty. Thứ hai, để loại trừ các giả thuyết khác với các kết quả của bài nghiên cứu, nhóm phát triển một loạt các dự đoán dựa nghiên cứu ở các tài liệu trước đây. Cụ thể, nhóm xem xét mối quan hệ giữa chính sách cổ tức và dòng tiền, cơ hội phát triển, mức độ bất cân xứng thông tin.

Bên cạnh đó bài nghiên cứu còn đóng góp vào nghiên cứu tài chính hành vi ở ix nền kinh tế Việt Nam, đặt biệt là phương pháp về đo lường sự tự tin của CEO phù hợp với bối cảnh các doanh nghiệp Việt Nam, mở ra nhiều hướng phát triển cho đề tài sau này. Và một đóng góp rất quan trọng là nhóm nghiên cứu đã đưa thêm một lời giải thích cho các chính sách cổ tức đa dạng ở Việt Nam ngoài những nguyên nhân mà chúng ta vẫn thường biết đến qua các nhận định của chuyên gia nghiên cứu. Tuy bài nghiên cứu vẫn còn tồn đọng nhiều hạn chế nhưng cũng là cơ sở góp phần định hướng cho các bài nghiên cứu sau này về CEO quá tự tin nói chung. Cách đo lường CEO quá tự tin còn chưa được kiểm chứng trước đây.

Mẫu số liệu chưa được công khai và cập nhật một cách rõ ràng, kịp thời. Hơn nữa, mẫu có phần nhỏ và trong thời gian ngắn dễ mắc phải các vấn đề thiên lệch trong số liệu thống kê. Ngoài ra,vấn đề tài chính hành vi ở nước ta chưa được chú trọng, nên có rất ít bài nghiên cứu về lĩnh vực này, và đặc biệt chưa có nghiên cứu về mối quan hệ giữa sự quá tự tin của CEO và chính sách cổ tức. Do đó kết quả của nhóm chưa có sự so sánh và kiểm định mức độ tương quan với các bài nghiên cứu khác ở Việt Nam để đưa ra kết luận rõ ràng cho nền kinh tế nước ta.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TÌNH HÌNH THỰC TẾ CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 1. Lý thuyết tổng quan về cổ tức 1. Chính sách cổ tức 1.Chính sách cổ tức trong thị trường hoàn hảo Chính sách cổ tức là chính sách ấn định phân phối giữa lợi nhuận giữ lại tái đầu tư và chi trả cổ tức cho cổ đông. Lợi nhuận giữ lại cung cấp cho các nhà đầu tư một nguồn tăng trưởng lợi nhuận tiềm năng tương lai thông qua tái đầu tư, trong khi cổ tức cung cấp cho họ một phân phối hiện tại.

Nó ấn định mức lợi nhuận sau thuế của công ty sẽ được đem ra phân phối như thế nào, bao nhiêu phần trăm được giữ lại để tái đầu tư và bao nhiêu dùng để chi trả cổ tức cho các cổ đông. Các chính sách chi trả cổ tức trong thực tiễn  Chính sách lợi nhuận giữ lại thụ động Chính sách này xác nhận rằng khi có các cơ hội đầu tư hứa hẹn tỷ suất sinh lợi cao hơn tỷ suất sinh lợi mong đợi mà cổ đông đòi hỏi thì doanh nghiệp nên giữ lại lợi nhuận hay nói cách khác thì doanh nghiệp không nên chi trả cổ tức. Bởi lẽ, việc chi trả cổ tức sẽ dẫn đến hoặc là doanh nghiệp phải hi sinh các cơ hội đầu tư hoặc phải chấp nhận huy động các nguồn tài trợ khác vốn không có sẵn và có thể phải tốn kém hơn nhiều so với lợi nhuận giữ lại. Mức chi trả cổ tức sẽ thay đổi từ năm này sang năm khác tuỳ thuộc vào cơ hội đầu tư có sẵn.

Tuy nhiên, cổ tức có thể được duy trì hàng năm theo hai cách: - Thứ nhất là doanh nghiệp có thể giữ lại lợi nhuận với tỉ lệ khá cao trong những năm có nhu cầu vốn cao, và nếu công ty cứ tiếp tục tăng trưởng thì các giám đốc tài chính có thể tiếp tục thực thi chính sách này mà không cần cắt giảm cổ tức. - Thứ hai là doanh nghiệp có thể vay vốn để thực hiện cơ hội đầu tư của mình mà không cần cắt giảm cổ tức. Nếu doanh nghiệp có nhiều cơ hội đầu tư tốt trong suốt một năm nào đó thì chính sách vay nợ sẽ thích hợp hơn so với cắt giảm cổ tức. Sau đó, trong những năm tiếp theo, doanh 2 nghiệp cần giữ lại lợi nhuận để đẩy tỷ số nợ trên vốn cổ phần về lại mức thích hợp.

Ở Việt Nam hiện nay, một nghịch lí đang xảy ra ở chính sách này. Đó là phải thỏa mãn nhu cầu cổ tức cao trong khi lại thiếu vốn đầu tư phát triển. Nguồn vốn của một doanh nghiệp bao gồm vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay. Hầu hết các doanh nghiệp hiện nâng vốn thông qua việc nâng vốn vay, thường bằng cách vay ngân hàng, chính điều này đã gây một áp lực trả nợ lớn cho doanh nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp cổ phần đã niêm yết và chưa niêm yết, việc nâng vốn chủ sở hữu có thể được tiến hành bằng nhiều cách, trong đó có cách phát hành cổ phiếu mới. Tuy nhiên, cách này sẽ phát sinh chi phí, thông thường từ 5-10% tổng giá trị đợt phát hành. Trong khi đó, việc tăng vốn chủ sở hữu bằng cách giữ lại một phần hay toàn bộ lợi nhuận hầu như không tốn chi phí. Vướng mắc duy nhất có lẽ là làm sao đạt được sự đồng thuận của cổ đông.

Cổ đông của một doanh nghiệp thường bao gồm nhà đầu tư ngắn hạn và nhà đầu tư chiến lược. Nhà đầu tư chiến lược luôn có xu hướng nắm giữ lâu dài cổ phiếu và sẵn sàng hi sinh lợi nhuận ban đầu (cổ tức) để dành vốn đầu tư phát triển doanh nghiệp và hưởng những giá trị nâng cao trong tương lai.