Tác Động Của Các Chính Sách Đổi Mới Giáo Dục Đại Học Đối Với Sự Phát Triển Quy Mô Hệ Thống

Tác động của chính sách đổi mới giáo dục đại học đến quy mô hệ thống, phân tích hiệu quả và thách thức trong quá trình phát triển giáo dục Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Quang Huy
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo dục đại học
• Đề tài: Tác động của chính sách đổi mới giáo dục đại học đến phát triển quy mô hệ thống
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Danh sách thành viên nhóm nghiên cứu đề tài
• Các đơn vị phối hợp nghiên cứu chính
• Danh mục các từ viết tắt
• Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 1. Phần I: Tính cấp thiết của đề tài
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.5. Quá trình thực hiện
• 2. Phần II: Các kết quả nghiên cứu chính
• 2.1. Cơ sở lý luận về đánh giá tác động của chính sách giáo dục đại học
• 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1.1. Chính sách giáo dục đại học
• 2.1.1.2. Qui mô giáo dục đại học
• 2.1.1.3. Tác động của chính sách giáo dục đại học
• 2.1.1.4. Đánh giá tác động của chính sách giáo dục đại học
• 2.1.2. Các phương pháp đánh giá tác động của chính sách giáo dục đại học
• 2.1.2.1. Phương pháp phân tích
• 2.1.2.2. Phương pháp mô hình hóa
• 2.1.2.3. Phương pháp điều tra xã hội học
• 2.1.2.4. Các phương pháp đánh giá tác động của chính sách đã áp dụng ở Việt Nam
• 2.2. Các chính sách đổi mới giáo dục đại học Việt Nam thời kỳ 1986-2006
• 2.2.1. Bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn đổi mới
• 2.2.2. Các chủ trương đổi mới giáo dục - đào tạo thời kỳ 1986-2006
• 2.2.2.1. Các chủ trương, đường lối đổi mới giáo dục đại học 1986-2006
• 2.2.2.2. Hệ thống hóa các chính sách đổi mới giáo dục đại học giai đoạn 1986-2006
• 2.3. Tác động của chính sách đổi mới giáo dục đại học Việt Nam đối với sự phát triển qui mô của hệ thống giáo dục đại học 1986-2006
• 2.3.1. Các chính sách tài chính tác động qui mô hệ thống giáo dục đại học
• 2.3.2. Phát triển qui mô hệ thống nhà trường đại học Việt Nam 1986-2006
• 2.3.3. Tác động của các chính sách đổi mới giáo dục đại học đối với sự phát triển qui mô tuyển sinh đại học 1986-2006
• 2.3.4. Tác động của các chính sách đối với sự phát triển qui mô sinh viên
• 2.3.4.1. Tăng trưởng số lượng sinh viên đại học theo bậc đào tạo 1996-2006
• 2.3.4.2. Tăng trưởng qui mô sinh viên theo giới tính và dân tộc
• 2.3.4.3. Tuyển sinh mới
• 2.3.4.4. Tăng trưởng qui mô sinh viên theo loại hình sở hữu trường 1986-2006
• 2.3.5. Phát triển qui mô đội ngũ giảng viên
• 3. Phần III: Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục I: Apatitsev A.; Изменение приоритетов в образовательной политике России (1990-2004); 2005
• Phụ lục II: Conducting Impact Assessments for Equal Opportunities in Higher Education, A Guide to Good Practice; HEFCE; 2004
• Phụ lục III: Richard F. Gombrich; British Higher Education Policy in The Last Twenty Years: The Murder of a Profession; 2000.
• Phụ lục IV: Trần Văn Hùng; Kinh nghiệm gắn giáo dục đại học với thị trường lao động của Phần Lan; Tạp chí Giáo dục; 25/10 năm 2007.
• Phụ lục V: Phân loại các chủ trương, chính sách đổi mới giáo dục đại học giai đoạn 1986-2006.

Tóm tắt

I. Tác Động Của Chính Sách Đổi Mới Giáo Dục Đại Học

Chính sách đổi mới giáo dục đại học tại Việt Nam đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hệ thống giáo dục đại học. Những cải cách này không chỉ tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học mà còn mở rộng quy mô và khả năng tiếp cận của hệ thống. Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và tăng cường cơ sở vật chất đã giúp cải thiện đáng kể đầu tư giáo dục đại học. Các trường đại học đã có những bước tiến trong việc phát triển chương trình đào tạo, từ đó nâng cao quản lý giáo dục đại học và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Những thay đổi này không chỉ mang lại lợi ích cho sinh viên mà còn cho toàn xã hội.

1.1. Cải Cách Giáo Dục Đại Học

Cải cách giáo dục đại học là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong chính sách đổi mới. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới, như học tập dựa trên dự án và học tập kết hợp, đã giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực tiễn. Theo nghiên cứu của Viện Khoa học Giáo dục, những phương pháp này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục đại học mà còn khuyến khích sinh viên tham gia tích cực vào quá trình học tập. Hơn nữa, việc cải cách này cũng tạo ra một môi trường học tập thân thiện và sáng tạo, giúp sinh viên phát huy tối đa khả năng của mình.

II. Phát Triển Quy Mô Hệ Thống Giáo Dục Đại Học

Sự phát triển quy mô của hệ thống giáo dục đại học là một trong những mục tiêu chính của chính sách đổi mới. Việc mở rộng quy mô không chỉ đơn thuần là tăng số lượng trường đại học mà còn bao gồm việc nâng cao quy mô đào tạo đại học. Các trường đại học đã chú trọng đến việc phát triển các chương trình đào tạo đa dạng, từ đó đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Theo thống kê, số lượng sinh viên theo học tại các trường đại học đã tăng lên đáng kể trong những năm qua. Điều này cho thấy sự thành công của chính sách trong việc mở rộng cơ hội học tập cho mọi người.

2.1. Quy Mô Đào Tạo Đại Học

Quy mô đào tạo đại học đã có những thay đổi tích cực nhờ vào chính sách đổi mới. Các trường đại học đã mở rộng các ngành nghề đào tạo, từ đó tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho sinh viên. Việc này không chỉ giúp sinh viên có nhiều lựa chọn hơn mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Theo một nghiên cứu gần đây, việc mở rộng quy mô đào tạo đã giúp tăng cường chất lượng giáo dục đại học và nâng cao khả năng cạnh tranh của sinh viên trên thị trường lao động. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc phát triển quy mô trong bối cảnh hiện nay.

III. Tác Động Đến Chất Lượng Giáo Dục Đại Học

Chất lượng giáo dục đại học là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành công của chính sách đổi mới. Việc cải cách đã giúp nâng cao chất lượng giáo dục đại học thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong giảng dạy và nghiên cứu. Các trường đại học đã chú trọng đến việc phát triển đội ngũ giảng viên, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy. Theo báo cáo của các tổ chức giáo dục quốc tế, chất lượng giáo dục đại học tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, điều này không chỉ giúp sinh viên có được kiến thức vững vàng mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để thành công trong sự nghiệp.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Giảng Dạy

Nâng cao chất lượng giảng dạy là một trong những mục tiêu hàng đầu của chính sách đổi mới. Các trường đại học đã đầu tư vào việc đào tạo giảng viên, từ đó cải thiện phương pháp giảng dạy và nội dung chương trình. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cũng đã giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng hơn. Theo một khảo sát, sinh viên đánh giá cao sự thay đổi này và cho rằng nó đã giúp họ học tập hiệu quả hơn. Điều này chứng tỏ rằng việc nâng cao chất lượng giảng dạy là cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công cuộc đổi mới đất nước khởi xướng từ năm 1986 đã tạo ra bước chuyển biến sâu sắc trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội tại Việt Nam. Trong suốt chặng đường 20 năm đổi mới từ năm 1986 đến năm 2006, chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam đã có sự bứt phá ngoạn mục khi tăng từ 0,583 vào năm 1985 lên 0,733 vào năm 2005, đưa thứ hạng quốc gia lên vị trí 105 trong tổng số 177 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đi kèm với tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì đều đặn ở mức 7,2% đến 7,5%/năm (đạt đỉnh 8,3% vào năm 2006), nhu cầu tiếp cận giáo dục trình độ cao của người dân ngày càng gia tăng mạnh mẽ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là việc phát triển quy mô giáo dục đại học chịu sự tác động trực tiếp, đa chiều từ các chủ trương, đường lối và văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước. Mục tiêu của công trình là đánh giá toàn diện, có hệ thống tác động của các chính sách đổi mới đối với sự phát triển quy mô của hệ thống giáo dục đại học giai đoạn 1986–2006, đồng thời đề xuất những luận cứ khoa học nhằm định hướng xây dựng chính sách phát triển đến năm 2010.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 4 thành tố cốt lõi của quy mô giáo dục đại học Việt Nam gồm: nguồn lực tài chính, mạng lưới cơ sở đào tạo, quy mô sinh viên (tuyển sinh, cơ cấu giới tính, dân tộc, loại hình sở hữu) và đội ngũ giảng viên trong khoảng thời gian từ năm 1986 đến năm 2006. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp tối ưu hóa công tác quản lý, giải quyết bài toán cân đối giữa tăng trưởng số lượng và bảo đảm các điều kiện chất lượng đào tạo đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết chu trình chính sách công gồm 6 giai đoạn liên hoàn: xác định vấn đề và chương trình nghị sự, hình thành chính sách, pháp quy hóa chính sách, thực thi chính sách, đánh giá chính sách và thay đổi/điều chỉnh chính sách. Đồng thời, công trình tích hợp lý thuyết điều khiển học tổng quát của Norbert Wiener (1948) áp dụng cho các hệ thống kinh tế - xã hội, coi giáo dục đại học là một hệ thống mở có sự tương tác qua lại liên tục giữa các yếu tố đầu vào, quá trình vận hành và kết quả đầu ra.

Cấu trúc nghiên cứu phân định rõ 3 cấp độ chính sách: đường lối chủ trương chiến lược; các chính sách cụ thể hóa mang tính pháp quy; và các biện pháp, giải pháp thực thi. Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm:

• Chính sách giáo dục đại học: Hệ thống các văn bản pháp quy do Đảng và Nhà nước ban hành nhằm định hướng, điều chỉnh và quản lý hoạt động đào tạo bậc đại học.
• Quy mô giáo dục đại học: Khái niệm phản ánh độ lớn tổng hợp của hệ thống, được đo lường qua 4 phần tử cấu thành là tài chính, cơ sở đào tạo, sinh viên và giảng viên.
• Tác động của chính sách: Sự ảnh hưởng có chủ đích làm thay đổi trạng thái của đối tượng thụ hưởng cả về số lượng lẫn chất lượng cấu trúc.
• Đánh giá tác động chính sách: Quá trình phân tích hệ thống và chi tiết nhằm so sánh kết quả thực thi thực tế với mục tiêu đã định trước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn từ hệ thống văn bản pháp luật, số liệu thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, báo cáo tổng kết 10 năm đổi mới giáo dục từ 23 Bộ, ban ngành trung ương và 34 tỉnh, thành phố; kết hợp cùng dữ liệu quốc tế từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích lý luận, phương pháp mô hình hóa đánh giá tác động 7 giai đoạn theo tiêu chuẩn của Hội đồng Tài chính Giáo dục Đại học Vương quốc Anh (HEFCE 2004), phương pháp giáo dục so sánh quốc tế và điều tra xã hội học. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát 54 chủ trương chính sách tiêu biểu được mã hóa để trưng cầu ý kiến từ 3 nhóm chuyên gia: cán bộ quản lý giáo dục, nhà khoa học và nhà hoạt động xã hội theo thang đo định lượng từ -2 đến +2 điểm. Phương pháp phân tích này được lựa chọn nhằm bóc tách độ vênh giữa tính đúng đắn trên lý thuyết và hiệu quả thực tế trong quá trình triển khai, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chính sách đa dạng hóa mô hình và loại hình sở hữu đã phá vỡ thế độc tôn của hệ thống công lập, tạo động lực mạnh mẽ mở rộng mạng lưới nhà trường. Việc ban hành Nghị định số 73/1999/NĐ-CP về khuyến khích xã hội hóa, Quyết định số 86/2000/QĐ-TTg về quy chế đại học dân lập và tiếp đó là Quyết định số 122/2006/QĐ-TTg chuyển đổi sang mô hình tư thục đã thúc đẩy khu vực ngoài công lập đóng góp tỷ trọng đáng kể vào tổng quy mô đào tạo toàn quốc.

Thứ hai, việc dân chủ hóa và phân cấp tuyển sinh từ năm học 1988–1989 cho các trường tự chủ 4 khâu (ra đề, tổ chức thi, chấm thi, xét tuyển) đã tạo bước đệm cho lượng sinh viên nhập học tăng trưởng nhanh chóng. Tốc độ gia tăng này gắn liền với bối cảnh thu nhập bình quân đầu người tại Việt Nam tăng từ 350 USD vào năm 1998 lên 553,27 USD vào năm 2004 và đạt 835 USD vào năm 2007.

Thứ ba, sự ra đời của các trung tâm đào tạo chất lượng cao như Đại học Quốc gia Hà Nội (Nghị định số 14/2001/NĐ-CP) và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (Nghị định số 15/2001/NĐ-CP) cùng việc thí điểm đào tạo theo học chế tín chỉ (Quyết định số 31/2001/QĐ-BGD&ĐT) đã nâng cao tính linh hoạt và năng lực tiếp nhận người học của hệ thống.

Thứ tư, kết quả xử lý dữ liệu 54 chủ trương chính sách cho thấy có sự chênh lệch rõ rệt giữa tính đúng đắn về mặt lý luận và mức độ hoàn thành trong thực tế, phản ánh sự thiếu hụt các nguồn lực tài chính và đội ngũ giảng viên đi kèm để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng quy mô.

Thảo luận kết quả

Sự bùng nổ về số lượng người học là hệ quả tất yếu từ chính sách chuyển đổi sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô quá nhanh trong khi tiềm lực tài chính công có hạn đã đặt hệ thống trước thách thức lớn về chất lượng.

Bài học so sánh quốc tế từ cải cách giáo dục đại học Vương quốc Anh giai đoạn 1980–1997 là minh chứng điển hình: khi số lượng sinh viên tăng hơn 2 lần nhưng ngân sách nhà nước cấp trên mỗi sinh viên bị cắt giảm 49%, tỷ lệ sinh viên trên một giảng viên đã tăng đột biến từ mức 9:1 lên 17:1, dẫn đến 42% đội ngũ giảng viên phải làm việc theo hợp đồng ngắn hạn và làm suy giảm chất lượng học thuật.

Để tối ưu hóa việc quản trị và theo dõi, dữ liệu quy mô giáo dục đại học nên được trình bày trực quan hóa qua biểu đồ cột kép thể hiện tương quan tăng trưởng giữa số lượng sinh viên và số lượng giảng viên qua từng giai đoạn (1986–1996, 1997–1999, 2000–2006). Đồng thời, bảng số liệu ma trận đánh giá 54 chủ trương chính sách trên hệ trục tọa độ hai chiều (trục hoành biểu diễn thứ tự chủ trương, trục tung biểu diễn tổng điểm số dương/âm) sẽ giúp các nhà hoạch định nhận diện chính xác những chính sách có độ lệch lớn giữa kỳ vọng lý thuyết và hiệu quả thực tiễn để kịp thời điều chỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái quy hoạch mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học. Cơ quan thực hiện là Thủ tướng Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Mục tiêu hành động là triển khai đồng bộ Quyết định số 47/2001/QĐ-TTg, phân tầng rõ rệt hệ thống đại học theo hướng nghiên cứu (chiếm khoảng 15% đến 20%) và hệ thống đại học ứng dụng, thực hành (chiếm khoảng 80%), hoàn thành sắp xếp mạng lưới trong giai đoạn 2006–2010.

Thứ hai, đổi mới cơ chế tài chính và đẩy mạnh quyền tự chủ. Cơ quan chủ trì gồm Bộ Tài chính và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Cần hoàn thiện cơ chế thu học phí theo Quyết định số 70/1998/QĐ-TTg, đa dạng hóa các nguồn tài chính xã hội hóa, đồng thời cam kết nâng mức chi ngân sách nhà nước bình quân trên một sinh viên tăng tối thiểu 10% đến 15%/năm, duy trì việc giám sát và công khai tài chính theo Quyết định số 225/1998/QĐ-TTg xuyên suốt giai đoạn đến năm 2010.

Thứ ba, phát triển quy mô gắn liền chuẩn hóa đội ngũ giảng viên. Cơ quan thực hiện là các trường đại học cùng Vụ Tổ chức Cán bộ (Bộ Giáo dục và Đào tạo). Đặt mục tiêu hành động nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ thạc sĩ lên trên 60% và tiến sĩ đạt từ 25% đến 30% vào năm 2010, đồng thời khống chế tỷ lệ sinh viên trên một giảng viên ở mức tối ưu dưới 20:1.

Thứ tư, thể chế hóa quy trình đánh giá tác động chính sách định kỳ. Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Viện Chiến lược và Chương trình Giáo dục chủ trì áp dụng mô hình đánh giá tác động chuẩn hóa 7 giai đoạn. Thiết lập cơ chế rà soát, đánh giá lại toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật theo chu kỳ 3 năm một lần, bắt đầu thực hiện ngay từ năm 2007 nhằm loại bỏ các chính sách lỗi thời và bổ sung các giải pháp quản lý tiên tiến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các Sở Giáo dục và Đào tạo có thể khai thác mô hình chu trình chính sách 6 bước và bài học đánh giá 54 chủ trương để xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật có tính khả thi cao, sát với nhu cầu thực tiễn.

Nhóm lãnh đạo các trường đại học và cao đẳng: Ban Giám hiệu, Trưởng khoa và cán bộ quản lý đào tạo áp dụng luận cứ từ nghiên cứu để hoạch định chiến lược phát triển quy mô sinh viên, chuyển đổi mô hình sở hữu sang tư thục theo Quyết định số 122/2006/QĐ-TTg và tổ chức đào tạo theo học chế tín chỉ hiệu quả.

Nhóm giảng viên và nhà nghiên cứu khoa học giáo dục: Khai thác khung lý luận về đánh giá tác động chính sách, phương pháp tiếp cận đa chiều và hệ thống số liệu thực nghiệm giai đoạn 1986–2006 phục vụ các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế giáo dục và quản trị đại học.

Nhóm học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận kết hợp định tính - định lượng, quy trình khảo sát diện rộng và kỹ năng xử lý dữ liệu khoa học cho các luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu chính của việc đánh giá tác động chính sách giáo dục đại học giai đoạn 1986–2006 là gì? Mục tiêu cốt lõi là so sánh kết quả thực thi thực tế với các chỉ tiêu đề ra trong 20 năm đổi mới, phân tích sự thay đổi trạng thái của 4 yếu tố: tài chính, nhà trường, sinh viên và giảng viên, từ đó cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2001–2010.

Quy mô giáo dục đại học trong nghiên cứu được cấu thành bởi những yếu tố nào? Quy mô không đơn thuần là số lượng sinh viên mà bao gồm 4 phần tử gắn kết hữu cơ: nguồn lực tài chính đầu tư cho giáo dục đại học, mạng lưới các cơ sở đào tạo, quy mô tuyển sinh và cơ cấu người học, cùng số lượng và chất lượng của đội ngũ giảng viên giảng dạy.

Phương pháp nào đã được áp dụng để định lượng tác động của 54 chủ trương chính sách? Đề tài đã triển khai phương pháp điều tra xã hội học và chuyên gia trên diện rộng tại 23 Bộ ngành và 34 tỉnh thành, đánh giá tách biệt tính đúng đắn về mặt lý luận và hiệu quả thực thi thực tế trên thang điểm từ -2 đến +2 nhằm phát hiện độ vênh chính sách.

Kinh nghiệm quốc tế từ Vương quốc Anh đưa ra cảnh báo gì về phát triển quy mô? Nghiên cứu chỉ ra rằng khi số lượng sinh viên tăng hơn 2 lần nhưng ngân sách trên mỗi sinh viên giảm 49% và tỷ lệ sinh viên trên giảng viên tăng từ 9:1 lên 17:1 (giai đoạn 1980–1997 tại Anh) sẽ dẫn tới nguy cơ suy giảm chất lượng học thuật nghiêm trọng, đòi hỏi Việt Nam phải cân đối nguồn lực tương xứng.

Văn bản nào giữ vai trò bước ngoặt trong phát triển trường đại học ngoài công lập giai đoạn này? Các văn bản then chốt gồm Nghị định số 73/1999/NĐ-CP về chính sách khuyến khích xã hội hóa, Quyết định số 86/2000/QĐ-TTg ban hành quy chế trường dân lập và Quyết định số 122/2006/QĐ-TTg cho phép chuyển đổi mô hình ngoài công lập sang trường tư thục đã tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc mở rộng quy mô đào tạo.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện 20 năm đổi mới giáo dục đại học (1986–2006) đặt trong mối tương quan chặt chẽ với sự phát triển kinh tế - xã hội khi GDP bình quân đầu người tăng từ 350 USD lên 835 USD và chỉ số HDI đạt 0,733.
• Xây dựng thành công khung lý luận chuẩn tắc về chu trình chính sách công 6 bước và quy trình đánh giá tác động chính sách giáo dục 7 giai đoạn.
• Đo lường và lượng hóa tác động thực tế của 54 chủ trương chính sách then chốt đối với 4 trụ cột quy mô: tài chính, mạng lưới cơ sở đào tạo, sinh viên và đội ngũ giảng viên.
• Nhận diện rõ độ lệch giữa tăng trưởng số lượng người học và khả năng đáp ứng của nguồn ngân sách cũng như trình độ của đội ngũ giảng viên.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược có tính hành động cao nhằm hoàn thiện quy hoạch mạng lưới và nâng cao chất lượng giáo dục đại học trong giai đoạn 2006–2010.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là xác lập nền tảng phương pháp luận khoa học và bộ công cụ đánh giá tác động chính sách giáo dục tại Việt Nam. Trong giai đoạn tiếp theo đến năm 2010, các cơ quan quản lý cần định kỳ áp dụng quy trình đánh giá này để kịp thời tinh chỉnh chính sách. Các nhà quản lý và nhà nghiên cứu hãy chủ động ứng dụng những khuyến nghị từ công trình vào thực tiễn điều hành nhằm xây dựng hệ thống giáo dục đại học hiện đại, công bằng và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO _ VIỆN CHIẾN LƯỢC VÀ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC BAO CAO TONG KET DE TAI TAC DONG CUA CÁC CHÍNH SACH DOI MOI GIAO DUC DAI HOC DOI VOI SU PHAT TRIEN QUI MO CUA HE THONG GIAO DUC DAI HOC MA SO: B 2003-52-30 Chu nhiém dé tai: TS. Tran Van Hing HA NOI.2007 6420 ARI O47 2008 DANH SÁCH THÀNH VIÊN NHÓM NGHIÊN CỨU ĐÈ TÀI 1. Nn YF YD TS. Trần Văn Hùnng, chủ nhiệm để tài ThS.

Trần Ninh Giang, Viện CL&CT GD, thu ky dé tai CN. Nguyễn Việt Hùng, Viện CL&CT GD TS. Nguyễn Bá Thái, Viện CL&CT GD TS. Hồ Viết Lương, Viện CL&CT GD ThS.

Phạm Văn Trạo, Trường Đại học Hải Phòng PGS-TS. Nguyễn Minh Sơn, Viện Kiến trúc Nhiệt đới, ĐH Kiến trúc HN CÁC ĐƠN VỊ PHÓI HỢP NGHIÊN CỨU A ta ® 0b. Vụ Đại học và Sau Đại học, Bộ Giáo dục và ĐT Vụ Tổ chức Cán bộ, Bộ Giáo dục và ĐT Trường Đại học Hải Phòng Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội Viện Kiến trúc Nhiệt đới, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư MỤC LỤC Danh sách thành viên nhóm nghiên cứu đề tài.--255-522+ccc: 1 Các đơn vị phối hợp nghién ctru chinh. 2 Các từ viết tắt.

HH HH He re 4 Tóm tắt kết quả nghiên cứu .-- SÁCH HH họ Tu nu TH T0 TT KHE Hưng 7 Phan 1. Tính cấp thiết của đề tài. Pham vi nghién CỨU. Phương pháp nghiên cứu.--- Ác tt vn TH HH Hàn nưyc 12 J90(000ii1-s1211 00 TT.

Quá trình thực hiện.---- chọn HH HH Hàn TH 13 Phần II. Các kết quả nghiên cứu chính. Cơ sở lý luận về đánh gia tac động của chính sách GD đại học .1 Một số khái niệm cơ bản.1 Chính sách giáo duc dai hoc oo.2 Qui mô giáo dục đại học.3 Tác động của chính sách giáo dục đại học .4 Đánh giá tác động của chính sách giáo dục đại học .2 Các phương pháp đánh giá tác động của chính sách giáo dục đại học .1 Phương pháp phân tích .-- c -cn vn TH TH HT ưt 24 1.2 Phương pháp mô hình hóa. 5-2 St vS2v2tcrrrerererres 27 1.3 Phương pháp điều tra xã hội học .4 Các phương pháp đánh giá tác động của CS đã áp dụng ở VN.

Các chính sách đổi mới giáo dục đại học Việt Nam thời kỳ 1986-2006 .1 Bối cảnh giáo dục ĐH Việt Nam trong giai đoạn đổi mới.2 Các chủ trương đối mới giáo dục - đào tạo thời kỳ 1986-2006.1 Các chủ trương đổi, đường lối đổi mới GD ĐH 1986-2006.2 Hệ thống hóa các chính sách đổi mới GD ĐH giai đoạn 986-2006. Tác động của chính sách đổi mới giáo dục đại học Việt Nam đối với sự phát triển qui mô của hệ thống giáo dục đại học 1986-2006 .1 Các chính sách tài chính tác động qui mô hệ thống giáo dục đại học S80 22200 NT. Phát triển qui mô hệ thống nhà trường đại học Việt Nam 1986-2006.3 Tác động của các chính sách đổi mới GD ĐH đối với sự phát triển qui mô tuyén sinh dai hoc 1986-2006 .4 Tác động của các chính sách đối với sự phát triển qui mô sinh viên 00201 .1 Tăng trưởng số lượng sinh viên đại học theo bậc đào tạo 1996-2006.2 Tăng trưởng qui mô SV theo giới tính và dân tộc .3 Tuyển sinh mới.4 Tăng trưởng qui mô sinh viên theo loại hình sỏ hữu trường 1986-2006 .-- cà LH HH HH HH TH th 75 3.5 Phát triển qui mô đội ngũ giảng viên.-----©22zccccsecrrrvcerrres 78 Phân II. Kết luận và kiến nghị .--- 2 52 2 13 EEEExttEEEvrrrrrrrrrrrk 86 Tài liệu tham Kh80 .scssssssssscssssssntssssntsnisennsinntievivenettasesennsteessneseee 88 Phy luc I: Antatiues A.; Usmenenue IDHOpHT€TOB B OỐPAa3OBAT€/IbHoli nomaTuKe Poccuu (1990-2004); 2005.

c ce cec ceca ee cece nen se, 91 Phu luc II: Conducting Impact Assessments for Equal Opportunities in Higher Education, A Guide to Good Gractice; HEFCE; 2004 Phu luc III: Richard F. Gombrich; British Higher Education Policy in The Last Twenty Years: The Murder of a Profession; 2000. Phụ lục IV: Trần Văn Hùng; Kinh nghiệm gắn giáo dục đại học với thị trường lao động của Phần Lan; Tạp chí Giáo dục; 25/10 năm 2007. Phụ lục V: Phân loại các chủ trương, chính sách đổi mới giáo dục đại học giai đoạn 1986-2006.

CAC TU VIET TAT CBCC Cán bộ công chức CBQL Cán bộ quản lý CD Cao dang CL Cong lap CNTT Công nghệ thông tin CP Chinh pha CS Chinh sach CTMT Chuong trinh muc tiéu DH Dai hoc DT Dân tộc GD Giáo dục GD&ĐÐĐT Giáo dục và đảo tạo GDP Thu nhập quốc dân GV Giảng viên HDI Chỉ số phát triển con người HS Học sinh KH Khoa học NCL Ngoai cong lap * NSNN Ngân sách nhà nước ODA Viện trợ phát triển ORS Sơ đồ nguồn lực dạy truyền thống và nâng cao QD Quyét dinh RTLB Nguồn giáo viên — học tập và hành vì SBI Năng lực hành vi SEG Tài trợ cho giáo dục chuyên biệt SH Năng lực ngôn ngữ, nói SV Sinh vién THCN Trung hoc chuyén nghiép TS Tông sô XHCN Xã hội chủ nghĩa TOM TAT KET QUA NGHIEN CUU Tên đề tài: Tác động của các chinh sach doi méi giáo dục đại học đối với sự phát triển qui mô của hệ thông giáo dục đại học Mã số: B2003-52-30 Chủ nhiệm đề tài: TS. Trần Văn Hùng Tel.: [phone] Mobile: [phone] Email: [e-mail] Don vi cht tri: Vién Chiến lược và Chương trình Giáo dục Thời gian thực hiện: tháng 7 năm 2003 - tháng 5 năm 2005 1. Mục tiêu nghiên cứu - Thực trạng về sự tác động của các chính sách đổi mới giáo dục đại học đối với sự phát triển qui mô của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn vừa qua ở nước ta. -_ Để xuất những định hướng cho việc xây dựng chính sách phát triển giáo dục đại học cho giai đoạn đến năm 2010.

Nội dung và các kết quả nghiên cứu chủ yếu 2.1 Làm sáng tỏ các khái niệm chủ yếu liên quan tới lĩnh vực nghiên cứu như: Chính sách, Chính sách công, Chủ trương, Đường lối, Chiến lược, Giải pháp, Chính sách giáo dục đại học, Tác động, Qui mô.2 Nghiên cứu chính sách đổi mới giáo dục đại học Việt Nam trong thời kỳ đổi mới 1986 - 2006. Những chủ trương, đường lối, chiến lược lớn và một số chính sách cụ thể của Đảng và nhà nước ta trong lĩnh vực giáo dục đại học có tác động mạnh đến sự phát triển qui mô của hệ thống đại học nước ta trong giai đoạn đôi mới vừa qua. 23 Hệ thống hóa và phân loại các chính sách giáo dục đại học 2. Nghiên cứu các phương pháp đánh giá tác động của chính sách giáo dục đại học được sử dụng trong nước và quốc tế 2.5 Áp dụng phương pháp nghiên cứu để phân tích, đánh giá tác động của các chính sách đối với qui mô phát triển hệ thống giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn đổi mới vừa qua 1986 -2006.6 Đề xuất những định hướng cho việc xây dựng chính sách phát triển giáo dục đại học cho giai đoạn đến năm 2010.7 Một bài báo đăng trên tạp chí Khoa học Giáo dục số 25/10 năm 2007 2.8 Một báo cáo khoa học tại Hội thảo khoa học quốc tế tại Khon Kaen, Thailan, thang 6/2007.

SUMMARY Project title: Impact of the policies innovating higher education on development scale of Vietnam’s higher education system Code number: B2003-52-30 Coordinator: Dr. Tran Van Hung Tel. : [phone] Mobile: [phone] Email: tvhungvcl(@yahoo.com Implementing Institution: NIESAC (National Institute for Education Strategies and Curriculum). Duration: May 2003 — April 2005 1.

Research’s Objective - Researching policies innovating Vietnam’s higher education that directly impacted on development scale of Vietnam’s higher education system for Innovation period 1986 - 2006. - Researching methods and applying them for conducting impact assessment of the policies innovating higher education on development scale of Vietnam’s Higher Education system for Revovation period 1986 — 2006. - Some proposals of defining the general lines, strategies and measures in policymaking higher education development to 2010. Main contents and results obtained 1, Clarifying related basic concepts: Policy, Public Policy, Course, General line, Strategy, Measure, Higher Education Policy, Impact, Assessment, Scale.

Researching policies innovating Vietnam’s higher education for innovation period 1986 — 2006. The main guidelines, courses, strategies and some concrete policies of The Vietnam’s Communist Party and Government in higher education which strongly impacted on development scale of Vietnam’s higher education for the Innovation period. Systematization and qualifying higher education policies 4. Researching methods practicing impact assessment in Vietnam and some other countries.

Applying these methods for analyzing and conducting impact assessment of the higher education policies on the development scale of Vietnam’s higher education system for innovation period 1986 — 2006. Suggesting some measures and proposals in orientating policymaking higher education development to 2010. An article published in Review “Khoa hoc Giao duc” (Education Science); 25/10 year 2007. The report “Vietnam Education Policy and Priorities supporting Education Development for Upland and Minorities” at the Workshop on Upland Cultivation in the Context of Increasing Economic Integration in the Greater Mekong Sub-region; Khon Kaen, Thailand; 2007 Phan |.

Tinh cấp thiết của đề tài Khoa học về chính sách được hình thành tương đối có hệ thống từ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX cùng với sự phát triển của một số môn khoa học liên ngành như kinh tế học, khoa học quản lý, xã hội học. Nhưng phải đến thập niên 50 của thế kỷ XX, bộ môn khoa học này mới được hình thành một cách độc lập do các tiền đề sau: ¡) Ngân sách chỉ tiêu của nhà nước tăng mạnh sau chiến tranh nên vai trò của nghiên cứu chính sách được chú trong hơn nhờ công tác hoạch định hiệu quả áp dụng một chính sách đúng dan, ii) Những thành tựu nổi bật của các môn khoa học liên ngành, đặc biệt là lý thuyết điều khiển học, tổng quát chung cho tất cả các hệ thông kỹ thuật, kinh tế, xã hội, sinh học (Lý thuyết điều khiển học của Winner 1948) và các bộ môn khoa học khác như: toán học (lý thuyết tối ưu, xác suất thống kê, toán điều khiển), xã hội học (xử lý dư luận xã hội), tin học (ứng dụng các phương pháp xử lý và máy tính điện tử). Giai đoạn 1960-1980 chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của lĩnh vực nghiên cứu này và những thành tựu của môn khoa học này trong thực tiễn. Nhiều mô hình, phương pháp nghiên cứu và phân tích, đánh giá chính sách, đánh giá tác động hay hệ quả của việc thực thi chính sách được áp dụng ở phương tây và đem lại nhiều thành công lớn.

Ngày nay các phương pháp của chính sách công là những thành phần không thể thiếu được cho tất cả các khâu trong chu trình chính sách, từ hoạch định, thực thi, phân tích và đánh giá hiệu quả thực tiễn của chính sách. Ở Việt Nam, các nghiên cứu về chính sách cũng được công bồ nhiều trong các sách, báo và tạp chí chuyên ngành [10, tr 236].