Luận văn: Quản lý nợ xấu doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Quảng Bình

Tải luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng quản lý nợ xấu doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Quảng Bình, từ đó đề xuất các giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Lê Thế Sơn
• Người hướng dẫn: Hoàng Thị Tuyết
• Trường học: Trường Đại học Duy Tân
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Quản lý nợ xấu đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - chi nhánh tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NỢ XẤU ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Khái niệm và đặc điểm về tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. QUẢN LÝ NỢ XẤU ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Những vấn đề cơ bản về nợ xấu trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại
• 1.2.2. Quản lý nợ xấu trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại
• 1.2.3. Kinh nghiệm quản lý nợ xấu của một số Ngân hàng thương mại trong nước
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NỢ XẤU ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI AGRIBANK QUẢNG BÌNH
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ AGRIBANK QUẢNG BÌNH
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Agribank Quảng Bình
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Agribank Quảng Bình
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của Agribank Quảng Bình từ năm 2014 đến năm 2016
• 2.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NỢ XẤU ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI AGRIBANK QUẢNG BÌNH
• 2.2.1. Các chỉ tiêu liên quan đến nợ xấu đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Quảng Bình thời gian từ năm 2014-2016
• 2.2.2. Các hoạt động quản lý nợ xấu đã được áp dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Quảng Bình
• 2.2.3. Khảo sát tình hình cấp tín dụng và nguyên nhân phát sinh nợ xấu các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Quảng Bình giai đoạn 2014-2016
• 2.3. ĐÁNH GIÁ VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NỢ XẤU CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA AGRIBANK QUẢNG BÌNH
• 2.3.1. Kết quả đạt được công tác quản lý nợ xấu các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Agribank Quảng Bình
• 2.3.2. Hạn chế của quản lý nợ xấu các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Agribank Quảng Bình
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NỢ XẤU ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI AGRIBANK QUẢNG BÌNH
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI AGRIBANK QUẢNG BÌNH
• 3.1.1. Định hướng phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Quảng Bình
• 3.1.2. Định hướng phát triển tín dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Agribank Quảng Bình
• 3.2. GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NỢ XẤU ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI AGRIBANK QUẢNG BÌNH
• 3.2.1. Giải pháp đối với Agribank Quảng Bình
• 3.2.2. Giải pháp từ phía các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• appendix.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam
• appendix.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn cảnh luận văn quản lý nợ xấu DNNVV Agribank Quảng Bình

Luận văn thạc sĩ “Quản lý nợ xấu đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - chi nhánh tỉnh Quảng Bình” của tác giả Lê Thế Sơn là một công trình nghiên cứu khoa học, chi tiết và có giá trị thực tiễn cao. Đề tài tập trung giải quyết một trong những thách thức lớn nhất của ngành ngân hàng hiện nay: vấn đề nợ xấu, đặc biệt là ở phân khúc khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Bối cảnh nghiên cứu được đặt tại Agribank Quảng Bình, một chi nhánh có tỷ trọng dư nợ DNNVV chiếm trên 40% tổng dư nợ, nơi mà vấn đề quản trị rủi ro tín dụng và xử lý nợ xấu đang trở nên cấp bách. Luận văn không chỉ hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng, nợ xấu và các phương pháp quản lý, mà còn đi sâu vào phân tích thực trạng nợ xấu tại chi nhánh trong giai đoạn 2014-2016. Qua đó, tác giả đã chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng này. Điểm nhấn của luận văn là việc đề xuất một hệ thống giải pháp quản lý nợ xấu toàn diện, khả thi, không chỉ cho riêng Agribank Quảng Bình mà còn có thể áp dụng cho các tổ chức tín dụng khác có mô hình tương tự. Các giải pháp này bao gồm cả việc nâng cao hiệu quả tín dụng từ nội tại ngân hàng và các kiến nghị đối với bản thân các DNNVV cũng như các cơ quan quản lý nhà nước. Đây là một tài liệu tham khảo giá trị cho sinh viên, cán bộ tín dụng và các nhà quản lý trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu về nợ xấu DNNVV

DNNVV đóng vai trò xương sống của nền kinh tế, giải quyết việc làm và thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này thường gặp hạn chế về năng lực tài chính DNNVV, quản trị và khả năng tiếp cận vốn. Đối với Agribank Quảng Bình, việc cấp tín dụng cho DNNVV là hoạt động trọng tâm nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Luận văn chỉ rõ: “tỷ lệ nợ xấu của các DNNVV cũng chiếm phần lớn tổng nợ xấu của chi nhánh và đang có dấu hiệu gia tăng”. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một hệ thống quản trị rủi ro tín dụng chặt chẽ và các biện pháp hiệu quả để kiểm soát và hạn chế nợ xấu, đảm bảo hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng và sự phát triển bền vững.

1.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu của khóa luận tốt nghiệp

Mục tiêu chính của luận văn là “Phân tích thực trạng quản lý nợ xấu đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Quảng Bình từ đó đưa ra các giải pháp”. Để đạt được mục tiêu này, tác giả đã sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu. Về số liệu thứ cấp, luận văn thu thập dữ liệu từ các báo cáo nội bộ của Agribank Quảng Bình giai đoạn 2014-2016. Về số liệu sơ cấp, tác giả đã tiến hành khảo sát 50 cán bộ tín dụng để có cái nhìn chuyên sâu. Các phương pháp phân tích như thống kê mô tả, so sánh và phân tích cơ cấu được áp dụng để làm rõ thực trạng nợ xấu và các yếu tố ảnh hưởng, tạo cơ sở vững chắc cho các đề xuất trong chương sau.

II. Phân tích thực trạng quản lý nợ xấu DNNVV tại Agribank

Thực trạng nợ xấu tại Agribank Quảng Bình trong giai đoạn 2014-2016 được luận văn phân tích một cách chi tiết và đa chiều. Số liệu cho thấy, dù dư nợ cho vay DNNVV liên tục tăng, chất lượng tín dụng lại đối mặt với nhiều thách thức. Tỷ lệ nợ xấu ở khối khách hàng này không chỉ cao mà còn có xu hướng gia tăng, đặc biệt là nợ nhóm 3 (dưới tiêu chuẩn) và nhóm 4 (nghi ngờ). Điều này cho thấy công tác quản trị rủi ro tín dụng và các biện pháp kiểm soát sau cho vay chưa thực sự hiệu quả. Luận văn đã đi sâu vào việc phân loại nợ theo từng lĩnh vực kinh doanh, chỉ ra rằng các ngành như xây dựng và thương mại dịch vụ có tỷ lệ nợ xấu cao hơn. Bên cạnh đó, việc phân tích nguyên nhân được thực hiện kỹ lưỡng, dựa trên cả dữ liệu nội bộ và kết quả khảo sát cán bộ tín dụng. Các nguyên nhân được chỉ ra bao gồm cả yếu tố khách quan từ thị trường và yếu tố chủ quan từ phía ngân hàng lẫn doanh nghiệp. Việc hiểu rõ thực trạng nợ xấu là tiền đề quan trọng để xây dựng các giải pháp quản lý nợ xấu phù hợp và hiệu quả, giúp ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động kinh doanh và giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

2.1. Đánh giá hoạt động cho vay và chất lượng tín dụng DNNVV

Dựa trên số liệu từ Bảng 2.4 và 2.5 của luận văn, có thể thấy hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Agribank Quảng Bình rất sôi động. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng lại là một vấn đề đáng lo ngại. Tỷ lệ nợ xấu đối với DNNVV năm 2016 đã tăng so với năm 2014, cho thấy các biện pháp kiểm soát chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng tín dụng. Phân tích cơ cấu nợ cho thấy sự dịch chuyển tiêu cực sang các nhóm nợ có rủi ro cao hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận do phải tăng cường trích lập dự phòng rủi ro mà còn đe dọa sự an toàn của toàn hệ thống chi nhánh.

2.2. Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến thực trạng nợ xấu gia tăng

Luận văn đã xác định các nhóm nguyên nhân chính. Về phía ngân hàng, những hạn chế trong công tác thẩm định tín dụng, giám sát sau vay và quy trình xử lý nợ xấu ban đầu còn chậm trễ là các yếu tố chủ quan quan trọng. Về phía DNNVV, năng lực tài chính DNNVV còn yếu, hệ thống kế toán thiếu minh bạch, năng lực quản trị hạn chế và đôi khi là cả rủi ro đạo đức trong cho vay (cố ý chây ì) là những nguyên nhân chính. Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan như biến động kinh tế vĩ mô và môi trường kinh doanh khó khăn cũng tác động tiêu cực đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

III. Bí quyết phòng ngừa nợ xấu DNNVV từ khâu thẩm định tín dụng

Phòng ngừa là biện pháp hiệu quả và ít tốn kém nhất trong quản lý nợ xấu. Luận văn của tác giả Lê Thế Sơn nhấn mạnh rằng gốc rễ của việc hạn chế nợ xấu nằm ở việc nâng cao hiệu quả tín dụng ngay từ những bước đầu tiên của quy trình. Trọng tâm của giai đoạn này là công tác thẩm định tín dụng – một “bộ lọc” quan trọng để sàng lọc khách hàng và các phương án vay vốn. Một quy trình thẩm định chặt chẽ, khoa học và toàn diện sẽ giúp ngân hàng nhận diện sớm các rủi ro tiềm ẩn, từ đó đưa ra quyết định cấp tín dụng chính xác. Điều này đòi hỏi cán bộ tín dụng không chỉ đánh giá về tài sản đảm bảo mà còn phải phân tích sâu về năng lực tài chính DNNVV, tính khả thi của dự án kinh doanh, uy tín của chủ doanh nghiệp và các yếu tố phi tài chính khác. Việc xây dựng một hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ, kết hợp thông tin từ CIC và các nguồn độc lập khác là cần thiết. Hơn nữa, việc tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ thẩm định cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo các quyết định được đưa ra một cách khách quan, giảm thiểu rủi ro đạo đức trong cho vay và bảo vệ lợi ích lâu dài cho Agribank Quảng Bình.

3.1. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định tín dụng khách hàng

Để nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, luận văn đề xuất việc chuẩn hóa quy trình, áp dụng các mô hình chấm điểm tín dụng hiện đại. Cán bộ tín dụng cần được trang bị kiến thức để phân tích sâu hơn báo cáo tài chính, dòng tiền và đánh giá năng lực quản trị của khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thay vì chỉ tập trung vào tài sản đảm bảo, cần chú trọng đánh giá tính khả thi của phương án kinh doanh và khả năng tạo ra dòng tiền để trả nợ. Việc thẩm định chéo và phê duyệt tập trung đối với các khoản vay lớn cũng là một giải pháp nhằm tăng tính khách quan.

3.2. Vai trò của việc kiểm soát và quản trị rủi ro tín dụng

Công tác quản trị rủi ro tín dụng không chỉ dừng lại ở khâu thẩm định. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát khoản vay sau khi giải ngân. Cần thiết lập một hệ thống cảnh báo sớm, theo dõi thường xuyên tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, ngân hàng phải có biện pháp can thiệp kịp thời. Việc trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ và đúng quy định cũng là một phần quan trọng của quản trị rủi ro, giúp ngân hàng có bộ đệm tài chính vững chắc để đối phó với những tổn thất tiềm tàng.

IV. Phương pháp xử lý nợ xấu hiệu quả tại Agribank Quảng Bình

Khi nợ xấu đã phát sinh, việc áp dụng các phương pháp xử lý nợ xấu một cách chủ động, linh hoạt và quyết liệt là yếu tố quyết định đến khả năng thu hồi nợ. Luận văn trình bày một loạt các biện pháp xử lý, từ mềm dẻo đến cứng rắn, phù hợp với từng nhóm nợ và tình trạng cụ thể của khách hàng. Đối với các khoản nợ mới phát sinh và doanh nghiệp vẫn còn thiện chí hợp tác, các biện pháp như cơ cấu lại thời hạn trả nợ, điều chỉnh kỳ hạn hoặc thậm chí xem xét cấp thêm tín dụng để giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn tạm thời có thể được áp dụng. Đây là cách quản lý nợ xấu nhằm cứu vãn khoản vay và duy trì quan hệ khách hàng. Tuy nhiên, đối với các khoản nợ khó đòi, khách hàng chây ì hoặc không có khả năng phục hồi, Agribank Quảng Bình cần triển khai các biện pháp mạnh mẽ hơn. Các biện pháp này bao gồm việc xử lý tài sản đảm bảo thông qua phát mại, khởi kiện ra tòa để thu hồi nợ, hoặc bán nợ cho các công ty quản lý tài sản (AMC). Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban và sự am hiểu pháp luật của cán bộ xử lý nợ.

4.1. Quy trình thu hồi nợ và tái cơ cấu các khoản vay DNNVV

Một quy trình thu hồi nợ chuyên nghiệp là rất cần thiết. Ngay khi nợ quá hạn, bộ phận chuyên trách cần tiếp cận khách hàng để tìm hiểu nguyên nhân và đôn đốc trả nợ. Nếu khách hàng gặp khó khăn khách quan, ngân hàng có thể xem xét tái cơ cấu nợ. Quá trình này phải được đánh giá cẩn thận để tránh việc che giấu nợ xấu. Việc tái cơ cấu chỉ nên áp dụng cho các doanh nghiệp có phương án kinh doanh phục hồi khả thi, giúp hạn chế nợ xấu chuyển sang các nhóm cao hơn và tăng khả năng thu hồi vốn gốc.

4.2. Các biện pháp xử lý tài sản đảm bảo và pháp lý

Đối với các khoản nợ không thể tái cơ cấu, việc xử lý tài sản đảm bảo là giải pháp cuối cùng. Agribank Quảng Bình cần hoàn thiện hồ sơ pháp lý, phối hợp với các cơ quan chức năng để tiến hành phát mại tài sản một cách nhanh chóng, đúng luật nhằm tối đa hóa giá trị thu hồi nợ. Ngoài ra, việc khởi kiện ra tòa án là một công cụ pháp lý mạnh mẽ để gây áp lực lên các con nợ chây ì. Song song đó, ngân hàng cần sử dụng hiệu quả quỹ dự phòng rủi ro đã trích lập để bù đắp các khoản nợ không thể thu hồi, làm sạch bảng cân đối kế toán.

V. Top giải pháp quản lý nợ xấu DNNVV cho Agribank và doanh nghiệp

Dựa trên phân tích thực trạng và nguyên nhân, luận văn đã đề xuất một hệ thống các giải pháp quản lý nợ xấu mang tính đồng bộ và toàn diện, hướng tới việc nâng cao hiệu quả tín dụng bền vững. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào phía ngân hàng mà còn đưa ra những khuyến nghị cho chính các DNNVV. Về phía Agribank Quảng Bình, giải pháp trọng tâm là hoàn thiện toàn diện quy trình cấp tín dụng, từ khâu thẩm định tín dụng, phân tích rủi ro, đến giám sát sau cho vay và xử lý nợ xấu. Bên cạnh đó là việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù của DNNVV tại địa phương. Về phía các DNNVV, luận văn kiến nghị doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa hệ thống tài chính kế toán, và xây dựng các phương án kinh doanh khả thi, trung thực khi tiếp cận vốn vay. Sự phối hợp chặt chẽ và nỗ lực từ cả hai phía là chìa khóa để xây dựng một mối quan hệ tín dụng lành mạnh, cùng phát triển, từ đó góp phần hạn chế nợ xấu một cách căn cơ và lâu dài.

5.1. Giải pháp từ phía ngân hàng Agribank Quảng Bình

Luận văn đề xuất Agribank cần: (1) Hoàn thiện chính sách tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm cho vay phù hợp với DNNVV. (2) Tăng cường năng lực của đội ngũ cán bộ tín dụng, đặc biệt là kỹ năng thẩm định tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng. (3) Xây dựng bộ phận chuyên trách thu hồi và xử lý nợ xấu mạnh mẽ, chuyên nghiệp. (4) Đầu tư vào hệ thống công nghệ để quản lý danh mục khách hàng và cảnh báo rủi ro sớm, nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng.

5.2. Giải pháp từ phía các doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV

Để cải thiện khả năng tiếp cận vốn và giảm thiểu rủi ro, các DNNVV cần: (1) Nâng cao năng lực tài chính DNNVV bằng cách tăng vốn chủ sở hữu và quản lý dòng tiền hiệu quả. (2) Minh bạch sổ sách kế toán, cung cấp thông tin trung thực cho ngân hàng. (3) Tăng cường năng lực quản trị doanh nghiệp, xây dựng chiến lược kinh doanh rõ ràng. (4) Có ý thức và thiện chí hợp tác với ngân hàng trong việc trả nợ và xử lý các vấn đề phát sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) hiện chiếm trên 95% tổng số lượng doanh nghiệp tại Việt Nam, giữ vai trò xương sống trong việc tạo ra công ăn việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đóng góp to lớn vào ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp này gặp rào cản nghiêm trọng về năng lực tài chính, thiếu vốn lưu động và phụ thuộc lớn vào nguồn vốn vay ngân hàng thương mại. Tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh tỉnh Quảng Bình (Agribank Quảng Bình), dư nợ tín dụng đối với khối DNNVV luôn duy trì ở mức cao, chiếm trên 40% tổng dư nợ toàn chi nhánh. Đi đôi với quy mô tín dụng mở rộng nhanh chóng, tỷ lệ nợ xấu phát sinh từ nhóm khách hàng này cũng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nợ xấu của ngân hàng và có xu hướng gia tăng qua các năm.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu tăng trưởng tín dụng hỗ trợ kinh tế địa phương và nhiệm vụ kiểm soát rủi ro tín dụng nhằm bảo toàn vốn ngân hàng. Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nợ xấu DNNVV; phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng công tác cấp tín dụng và xử lý nợ xấu tại Agribank Quảng Bình; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nâng cao chất lượng quản lý nợ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian mạng lưới gồm Hội sở tỉnh, 10 chi nhánh loại 3 và 13 phòng giao dịch trực thuộc trên địa bàn tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 3 năm từ năm 2014 đến năm 2016. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc đưa ra giải pháp kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 3,0%, tối ưu hóa trích lập quỹ dự phòng rủi ro và tăng cường khả năng thu hồi vốn cho chi nhánh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng hiện đại kết hợp với lý thuyết thông tin bất đối xứng trong hoạt động ngân hàng thương mại. Khung lý thuyết làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Xác định theo quy định tại Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 và Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ, phân cấp thành siêu nhỏ, nhỏ và vừa dựa trên quy mô tổng nguồn vốn từ dưới 20 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân năm từ 10 đến 300 người tùy theo từng khu vực kinh tế.
• Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV: Quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn có hoàn trả cả gốc và lãi, đóng vai trò đòn bẩy kinh tế thúc đẩy mở rộng sản xuất kinh doanh nhưng tiềm ẩn rủi ro cao do tài sản bảo đảm hạn chế và độ minh bạch tài chính chưa cao.
• Nợ xấu ngân hàng: Theo quy định tại Thông tư 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nợ xấu là các khoản nợ được phân loại vào Nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn), Nhóm 4 (nợ nghi ngờ) và Nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn), tương ứng với thời gian quá hạn từ trên 90 ngày hoặc có khả năng trả nợ bị suy giảm nghiêm trọng.
• Quản lý nợ xấu: Chuỗi hoạt động khép kín từ phòng ngừa rủi ro, phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro với các tỷ lệ tương ứng 20% cho Nhóm 3, 50% cho Nhóm 4 và 100% cho Nhóm 5, đến xử lý thu hồi nợ xấu phát sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và chiều sâu thực tiễn:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo kết quả kinh doanh, bảng cân đối kế toán và hồ sơ theo dõi tín dụng giai đoạn 2014-2016 từ 3 phòng nghiệp vụ gồm Phòng Khách hàng doanh nghiệp, Phòng Kế toán - Ngân quỹ và Phòng Kế hoạch Tổng hợp tại Agribank Quảng Bình.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực nghiệm thông qua phát phiếu bảng hỏi trực tiếp tới 50 cán bộ tín dụng đang công tác tại Hội sở và mạng lưới 10 chi nhánh trực thuộc trên địa bàn tỉnh.
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện kết hợp mục đích chuyên gia đối với 50 cán bộ tín dụng trực tiếp quản trị hồ sơ vay của DNNVV. Phương pháp này giúp phản ánh sát thực nhất các vướng mắc trong khâu thẩm định và giám sát tín dụng.
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả (tính số tuyệt đối, số tương đối, tốc độ phát triển liên hoàn), phương pháp so sánh chuỗi thời gian 3 năm và phương pháp phân tích cơ cấu nhóm nợ. Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép nhận diện chính xác xu hướng biến động của nợ xấu và chỉ ra nguyên nhân cốt lõi từ cả phía ngân hàng lẫn khách hàng vay vốn trong toàn bộ đội ngũ 385 cán bộ nhân viên của chi nhánh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng quản lý nợ xấu đối với các DNNVV tại Agribank Quảng Bình trong giai đoạn 2014-2016 đem lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, tỷ trọng dư nợ DNNVV duy trì ở mức cao vượt trội, luôn chiếm trên 40% tổng dư nợ cho vay của chi nhánh. Điều này khẳng định DNNVV là phân khúc khách hàng mục tiêu chiến lược mang lại phần lớn doanh thu lãi vay nhưng cũng là nơi phát sinh khối lượng rủi ro tín dụng lớn nhất.
• Thứ hai, cơ cấu nợ xấu có sự dịch chuyển phức tạp, tập trung chủ yếu ở Nhóm 3 (quá hạn từ 91 đến 180 ngày) và Nhóm 4 (quá hạn từ 181 đến 360 ngày). Đáng chú ý, các khoản nợ có khả năng mất vốn thuộc Nhóm 5 có xu hướng tăng dần theo thời gian do nhiều khoản nợ quá hạn không được xử lý dứt điểm ngay từ giai đoạn đầu.
• Thứ ba, áp lực trích lập quỹ dự phòng rủi ro tăng cao. Theo quy định mức trích lập 20% cho Nhóm 3, 50% cho Nhóm 4 và 100% cho Nhóm 5, chi phí dự phòng rủi ro đã bào mòn đáng kể lợi nhuận kinh doanh của Agribank Quảng Bình. Khi so sánh với các ngân hàng lớn như Vietcombank (năm 2016 dư nợ xấu nội bảng giảm 309 tỷ đồng, tương đương giảm 4,4% so với năm 2015, tỷ lệ nợ xấu chỉ 1,44% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt gần 100%) hay Vietinbank (tỷ lệ nợ xấu ổn định quanh mức 1%), công tác xử lý nợ xấu tại Agribank Quảng Bình vẫn còn nhiều dư địa cần cải thiện.
• Thứ tư, năng lực nhân sự đạt chuẩn cao với trên 87% cán bộ có trình độ đại học và trên đại học trong tổng số 385 nhân viên, song quy trình kiểm tra sau giải ngân và định giá tài sản bảo đảm còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nợ xấu tại Agribank Quảng Bình xuất phát từ sự tương tác đa chiều giữa nguyên nhân chủ quan và khách quan. Về mặt chủ quan, công tác thẩm định trước khi cấp tín dụng vẫn nặng về xem xét tài sản thế chấp thay vì phân tích chuyên sâu dòng tiền và năng lực quản trị thực tế của chủ doanh nghiệp. Quy trình cấp tín dụng chưa tách bạch hoàn toàn giữa 3 chức năng: kinh doanh bán hàng, thẩm định quản lý rủi ro và tác nghiệp chứng từ. Việc giám sát mục đích sử dụng vốn sau khi giải ngân chưa được thực hiện định kỳ và chặt chẽ, dẫn đến tình trạng doanh nghiệp sử dụng vốn vay sai mục đích hoặc đầu tư dàn trải.

Về mặt khách quan, các DNNVV trên địa bàn tỉnh Quảng Bình có quy mô vốn mỏng, trình độ quản lý còn hạn chế, hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch. Thêm vào đó, đặc thù địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai bão lũ miền Trung và biến động thị trường đã tác động trực tiếp đến khả năng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Toàn bộ các kết quả phân tích nợ xấu, cơ cấu dư nợ và ý kiến khảo sát 50 cán bộ tín dụng được hệ thống hóa trực quan thông qua 7 bảng số liệu chuyên đề (như Bảng cơ cấu nguồn vốn, Bảng phân loại nợ xấu theo ngành nghề kinh doanh) cùng 6 biểu đồ phân tích chuyên sâu về quy trình thẩm định, kiểm tra sau vay và nguyên nhân rủi ro tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nợ xấu DNNVV tại Agribank Quảng Bình:

• Thứ nhất, tái cơ cấu mô hình quản lý rủi ro tín dụng tập trung: Thực hiện tách bạch hoàn toàn 3 chức năng độc lập gồm chức năng kinh doanh phát triển khách hàng, chức năng quản lý rủi ro thẩm định độc lập và chức năng tác nghiệp giải ngân. Ban Giám đốc cùng Phòng Khách hàng Doanh nghiệp chỉ đạo triển khai trong thời gian 6 đến 12 tháng, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ sai sót thẩm định xuống dưới 5%.
• Thứ hai, nâng cấp quy trình thẩm định và xếp hạng tín dụng nội bộ: Đẩy mạnh ứng dụng phương pháp đo lường rủi ro định lượng, khai thác triệt để 100% dữ liệu từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) kết hợp đánh giá thực địa năng lực tài chính doanh nghiệp. Chủ thể thực hiện là đội ngũ cán bộ tín dụng toàn chi nhánh, hướng đến mục tiêu kiểm soát tỷ lệ nợ xấu DNNVV dưới mức an toàn 3,0% trong vòng 1 năm.
• Thứ ba, tăng cường kiểm tra, giám sát sau cho vay: Thiết lập quy định tái thẩm định dòng tiền định kỳ 30 ngày một lần đối với các khoản vay ngắn hạn bổ sung vốn lưu động, kiểm soát dòng tiền về qua tài khoản thanh toán tại ngân hàng. 10 chi nhánh loại 3 và 13 phòng giao dịch chịu trách nhiệm trực tiếp nhằm ngăn chặn 100% hiện tượng chuyển nhóm nợ đột ngột từ nợ đủ tiêu chuẩn sang nợ quá hạn.
• Thứ tư, đa dạng hóa các biện pháp xử lý và thu hồi nợ xấu: Đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản bảo đảm, cơ cấu lại kỳ hạn nợ đối với các doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Công ty Quản lý tài sản (VAMC) và các công ty mua bán nợ để bán nợ xấu tồn đọng. Hội đồng xử lý rủi ro Agribank Quảng Bình chỉ đạo thực hiện nhằm đạt mục tiêu thu hồi tối thiểu 60% nợ xấu nhóm 3 và nhóm 4 phát sinh hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang tính thực tiễn cao, là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Nắm bắt bức tranh thực tế về rủi ro tín dụng DNNVV, từ đó ứng dụng trực tiếp mô hình tách bạch 3 chức năng và phương pháp đo lường rủi ro định lượng để giảm thiểu tổn thất vốn nội bảng.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh: Sử dụng dữ liệu thực tế tại địa bàn Quảng Bình để hoàn thiện cơ chế thanh tra, giám sát tín dụng, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc pháp lý liên quan đến thủ tục cưỡng chế và phát mại tài sản bảo đảm.
• Chủ các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Hiểu rõ tiêu chuẩn đánh giá tín dụng và yêu cầu phân loại nợ của ngân hàng thương mại theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN, từ đó chủ động minh bạch hóa báo cáo tài chính, chuẩn hóa phương án kinh doanh để nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp kết hợp dữ liệu thứ cấp 3 năm với khảo sát thực nghiệm 50 cán bộ chuyên gia để triển khai các đề tài nghiên cứu về an toàn hệ thống ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

• Tiêu chuẩn nào xác định một khoản nợ của DNNVV là nợ xấu tại Agribank Quảng Bình? Theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN, nợ xấu là các khoản nợ quá hạn trên 90 ngày hoặc có dấu hiệu suy giảm khả năng trả nợ, được xếp vào Nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn, quá hạn 91-180 ngày), Nhóm 4 (nợ nghi ngờ, quá hạn 181-360 ngày) và Nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn, quá hạn trên 360 ngày).

• Vì sao dư nợ DNNVV tại Agribank Quảng Bình chiếm trên 40% nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro nợ xấu? DNNVV tại địa phương đa số có vốn chủ sở hữu mỏng, thiếu tài sản thế chấp có giá trị cao và sổ sách kế toán chưa minh bạch. Khi gặp biến động thị trường hoặc thiên tai, dòng tiền của doanh nghiệp bị đứt gãy nhanh chóng, dẫn đến mất khả năng trả nợ đúng hạn cho ngân hàng.

• Việc áp dụng mô hình quản lý rủi ro tín dụng tập trung mang lại lợi ích gì cho chi nhánh? Mô hình này giúp tách biệt rõ ràng giữa 3 khâu: bán hàng, thẩm định phê duyệt rủi ro và giải ngân tác nghiệp. Sự phân định độc lập giúp ngăn ngừa tiêu cực, nâng cao tính khách quan trong chấm điểm tín dụng và giảm tỷ lệ hồ sơ cho vay sai sót xuống dưới 5%.

• Ngân hàng trích lập dự phòng rủi ro cho các nhóm nợ xấu theo tỷ lệ cụ thể như thế nào? Agribank Quảng Bình thực hiện trích lập dự phòng rủi ro cụ thể theo tỷ lệ quy định đối với từng nhóm nợ xấu: trích 20% đối với dư nợ Nhóm 3, trích 50% đối với dư nợ Nhóm 4 và trích lập 100% toàn bộ dư nợ đối với các khoản nợ thuộc Nhóm 5.

• Khảo sát thực nghiệm trong luận văn được tiến hành trên quy mô mẫu như thế nào? Tác giả đã thực hiện khảo sát bảng hỏi trực tiếp trên mẫu 50 cán bộ tín dụng giàu kinh nghiệm tại Hội sở và 10 chi nhánh trực thuộc của Agribank Quảng Bình. Kết quả khảo sát đã cung cấp bằng chứng thực tiễn về những khó khăn trong khâu định giá tài sản và kiểm tra sau giải ngân.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng và quản trị nợ xấu DNNVV theo các chuẩn mực pháp lý hiện hành như Luật Doanh nghiệp 68/2014/QH13 và Thông tư 02/2013/TT-NHNN.
• Phân tích sâu sắc thực trạng tín dụng tại Agribank Quảng Bình giai đoạn 2014-2016, chỉ ra tỷ trọng dư nợ DNNVV chiếm trên 40% và làm rõ sự phân bổ nợ xấu giữa các nhóm nợ từ Nhóm 3 đến Nhóm 5.
• Đánh giá thực nghiệm khách quan thông qua điều tra chọn mẫu 50 cán bộ tín dụng trên toàn mạng lưới gồm 10 chi nhánh loại 3 và 13 phòng giao dịch.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gồm: chuyển đổi mô hình quản trị rủi ro tập trung, ứng dụng đo lường định lượng, siết chặt giám sát dòng tiền định kỳ 30 ngày và linh hoạt bán nợ qua VAMC.
• Đóng góp luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc giúp Agribank Quảng Bình duy trì mục tiêu tỷ lệ nợ xấu dưới 3,0%, nâng cao năng lực cạnh tranh trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Lộ trình triển khai các giải pháp được khuyến nghị thực hiện trong 6 đến 12 tháng tiếp theo nhằm chuẩn hóa toàn diện quy trình cấp tín dụng. Các nhà quản trị ngân hàng, chuyên gia phân tích rủi ro và cộng đồng nghiên cứu tài chính hãy khai thác ngay khung giải pháp này để tối ưu hóa công tác quản lý nợ xấu tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NỢ XẤU ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa Theo Khoản 7 Điều 4 Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 do Quốc hội Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2014 thì Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.

Trong đó kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình, đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi. Trong nền kinh tế thị trường có nhiều loại hình doanh nghiệp cùng tồn tại, phát triển và cạnh tranh lẫn nhau. Tuy nhiên, để thuận lợi cho việc quản lý, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển, người ta thường dựa theo những tiêu thức khác nhau để phân loại các doanh nghiệp, trong đó nếu phân loại dựa theo quy mô có thể chia doanh nghiệp thành doanh nghiệp lớn và DNNVV. Việc quy định tiêu thức như thế nào là doanh nghiệp lớn, DNNVV là tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội của từng nước trong từng giai đoạn cụ thể.

Ở nhiều quốc gia, tiêu chuẩn phân loại DNNVV ở các ngành khác nhau cũng có những khác biệt nhất định (Phụ lục 01). Tại Việt Nam, tiêu chí xác định DNNVV được thể hiện trong Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30 tháng 06 năm 2009 về trợ giúp phát triển DNNVV. Theo Điều 3 nghị định này DNNVV được định nghĩa như sau: “DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn 5 tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)”, cụ thể được thể hiện ở Bảng 1.1 như sau: Bảng 1.1: Phân loại DNNVV theo khu vực kinh tế ở Việt Nam DN siêu nhỏ DN nhỏ DN vừa Ngành nghề Tổng nguồn Tổng nguồn Số lao động Số lao động Số lao động vốn vốn 1. Nông, lâm Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 10 người trở 20 tỷ đồng trở nghiệp và người đến 200 đồng đến 100 người đến xuống xuống thủy sản người tỷ đồng 300 người 2.

Công Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 10 người trở 20 tỷ đồng trở nghiệp và xây người đến 200 đồng đến 100 người đến xuống xuống dựng người tỷ đồng 300 người 3. Thương Từ trên 10 Từ trên 10 tỷ Từ trên 50 10 người trở 10 tỷ đồng trở mại và dịch người đến 50 đồng đến 50 người đến xuống xuống vụ người tỷ đồng 100 người (Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP) Tuy nhiên, tiêu chí xác định DNNVV để gia hạn nộp thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế GTGT năm 2013 theo Thông tư 16/2013/TT-BTC của Bộ Tài Chính thì căn cứ vào tiêu chí doanh thu và lao động là: Doanh nghiệp phải sử dụng dưới 200 lao động làm việc toàn bộ thời gian năm và có doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng. Đặc điểm doanh nghiệp nhỏ và vừa Nghiên cứu về mô hình các DNNVV ở Việt Nam ta có thể nêu bật những nét điển hình sau đây: 6  Đa dạng về loại hình kinh tế và loại hình sở hữu DNNVV hoạt động trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế: thương mại, dịch vụ, công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp.và hoạt động dưới nhiều hình thức tổ chức doanh nghiệp, bao gồm từ doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp và các công ty tư nhân đến các hợp tác xã. Trong một thời gian dài, các doanh nghiệp thuộc các thành phần khác nhau không được đối xử bình đẳng, bị phân biệt đối xử.

Điều đó ảnh hưởng đến tâm lý, phong cách kinh doanh của các doanh nghiệp hiện nay, đồng thời cũng tạo ra những điểm xuất phát về tiếp cận nguồn lực không như nhau (trong giao đất, trong vay vốn ngân hàng …)  Hạn chế về sản phẩm, dịch vụ và năng lực tài chính DNNVV có khối lượng sản phẩm, dịch vụ hạn chế, chủ yếu dựa vào lao động thủ công: Các DNNVV thường chỉ kinh doanh một vài sản phẩm dịch vụ phù hợp với trình độ và kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp cũng như năng lực tài chính của doanh nghiệp. Phần lớn các DNNVV có nguồn tài chính hạn chế: Vốn kinh doanh của các DNNVV chủ yếu là vốn tự có của chủ sở hữu doanh nghiệp, vay mượn từ người thân, bạn bè, khả năng tiếp cận các nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng thấp.  Tính năng động và linh hoạt cao DNNVV có tính năng động và cao trước những thay đổi của thị trường do Các DNNVV có mức đầu tư ban đầu thấp, sử dụng ít lao động và tận dụng các nguồn lực tại chỗ. Điều này làm cho các DNNVV có thể dễ dàng chuyển đổi phương án sản xuất, chuyển đổi mặt bằng kinh doanh, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp và thậm chí dễ dàng giải thể doanh nghiệp hơn các doanh nghiệp có quy mô vốn lớn.

 Trình độ quản lý hạn chế Các chủ DNNVV thường là những lao động phổ thông, kỹ thuật viên, kỹ sư tự đứng ra thành lập và vận hành doanh nghiệp. Họ vừa là người quản lý doanh nghiệp, vừa tham gia trực tiếp vào sản xuất nên mức độ chuyên môn trong quản lý không cao. Đôi khi, việc tách bạch giữa các bộ phận không rõ ràng, những người 7 quản lý các bộ phận cũng thường tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất. Phần lớn những người chủ doanh nghiệp đều không được đào tạo qua một khóa quản lý chính quy nào, thậm chí có người còn chưa qua một khóa đào tạo nào.

Mặc dù vậy, họ thường không quan tâm đến việc đào tạo để nâng cao năng lực quản lý.  Trình độ tay nghề của người lao động thấp Các chủ DNNVV thường không đủ khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn trong việc thuê những người lao động có tay nghề cao do hạn chế về khả năng tài chính. Bên cạnh đó, định kiến của người lao động cũng như của những bạn bè, người thân của họ về khu vực này vẫn còn khá lớn vì họ cho rằng làm việc trong các doanh nghiệp này rủi ro mất việc lớn nhưng đồng thời lương thấp, không thăng tiến được…. Người lao động ít được đào tạo, đào tạo lại do kinh phí hạn hẹp hoặc người chủ không muốn đào tạo người lao động vì vậy trình độ thấp và kỹ năng làm việc thấp.

Ngoài ra, sự không ổn định khi làm việc cho các DNNVV, cơ hội để phát triển thấp tại các doanh nghiệp này cũng tác động làm cho nhiều lao động có kỹ năng không muốn làm việc cho khu vực này.  Khả năng về công nghệ thấp do không đủ tài chính cho nghiên cứu triển khai Nhiều DNNVV cho dù có những sáng kiến công nghệ nhưng không đủ tài chính cho việc nghiên cứu triển khai nên không thể hình thành công nghệ mới hoặc bị các doanh nghiệp lớn mua với giá rẻ. Tuy nhiên, các DNNVV rất linh hoạt trong việc thay đổi công nghệ sản xuất do giá trị của dây chuyền công nghệ thường thấp và họ thường có những sáng kiến đổi mới công nghệ phù hợp với quy mô của mình từ những công nghệ cũ và lạc hậu. Điều này thể hiện tính linh hoạt trong đổi mới công nghệ và tạo nên sự khác biệt về sản phẩm để các DNNVV có thể tồn tại trên thị trường.

 Khó khăn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh Các DNNVV Việt Nam thường thuê mặt bằng với diện tích hạn chế và cách xa trung tâm hoặc sử dụng những diện tích đất riêng của mình làm mặt bằng sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, các doanh nghiệp này gặp khó khăn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh khi quy mô doanh nghiệp được mở rộng. 8  Khả năng tiếp cận thị trường kém Các DNNVV tiếp cận thị trường kém đặc biết đối với thị trường nước ngoài. Nguyên nhân chủ yếu là do các DNNVV thường là những doanh nghiệp mới hình thành, khả năng tài chính cho các hoạt động marketing (những việc làm để tìm hiểu khách hàng của mình là những ai, họ cần gì và muốn gì, và làm thế nào để đáp ứng nhu cầu của họ đồng thời tạo ra lợi nhuận) rất hạn chế và họ chưa có nhiều khách hàng truyền thống.

Thêm vào đó, quy mô thị trường của các doanh nghiệp này thường bó hẹp trong phạm vi địa phương, việc mở rộng ra các thị thường mới là rất khó khăn.  Các DNNVV khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng Do đó họ thường sử dụng nguồn vốn vay từ bạn bè, người thân. Nguyên nhân là do các DNNVV thiếu tài sản đảm bảo, sổ sách chứng từ kế toán không rõ ràng, minh bạch, chưa có uy tín trên thị trường. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế Sự tồn tại của DNNVV trong nền kinh tế là một tất yếu khách quan đối với quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

Chiếm đến 95% số lượng doanh nghiệp, DNNVV có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của đất nước như sau:  Giải quyết việc làm và thu nhập cho người lao động Các DNNVV thường hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, sản xuất hàng tiêu dùng, chế biến nông sản, xây dựng và giao thông vận tải lại thường sử dụng công nghệ lạc hậu, nửa cơ giới, nửa thủ công do vậy khả năng thu hút lao động của các doanh nghiệp này là rất lớn.  Giúp ổn định nền kinh tế Ở phần lớn các nền kinh tế, các DNNVV là những nhà thầu phụ cho các DN lớn. DNNVV tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trợ quan trọng vì các doanh nghiệp này thường chỉ chuyên sản xuất một vài chi tiết được dùng để lắp ráp thành một sản phẩm hoàn chỉnh. Sự điều chỉnh hợp đồng thầu phụ tại các thời điểm cho phép nền kinh tế có được sự ổn định.

Vì thế, DNNVV được ví là thanh giảm sốc cho nền kinh tế. 9  Tạo ra môi trường cạnh tranh, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển có hiệu quả hơn Sự tham gia của rất nhiều các nhà DNNVV vào sản xuất kinh doanh, làm cho số lượng và chủng loại sản phẩm sản xuất tăng lên rất nhanh.