Luận văn thạc sĩ: Phát triển năng lực GQVĐ thực tiễn trong dạy học số học lớp 6

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các giải pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong dạy học số học lớp 6. Tài liệu tham khảo cho giáo viên.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Lê Anh Vink
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Toán học
• Đề tài: Phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn trong dạy học số học lớp 6
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm về năng lực giải quyết vấn đề số học

Năng lực giải quyết vấn đề là một trong những năng lực trung tâm trong giáo dục hiện đại. Trong bối cảnh dạy học số học lớp 6, đây là khả năng học sinh vận dụng kiến thức toán học để phân tích, tìm hiểu và xử lý các tình huống thực tiễn. Năng lực này không chỉ giới hạn trong phạm vi toán học mà còn mở rộng ra các lĩnh vực khác của cuộc sống. Phát triển năng lực giải quyết vấn đề giúp học sinh lớp 6 hình thành tư duy logic, kỹ năng phân tích và khả năng đưa ra quyết định chính xác. Đây là nền tảng quan trọng cho sự phát triển toàn diện và chuẩn bị cho những giai đoạn học tập tiếp theo.

1.1. Định nghĩa năng lực giải quyết vấn đề

Năng lực giải quyết vấn đề bao gồm các kỹ năng nhận diện vấn đề, phân tích nguyên nhân, tìm phương pháp giải quyết và đánh giá kết quả. Trong dạy học số học, học sinh cần hiểu rõ bản chất của vấn đề, xác định dữ liệu cần thiết và lựa chọn chiến lược giải quyết phù hợp nhất.

1.2. Tầm quan trọng của phát triển năng lực này

Phát triển năng lực giải quyết vấn đề giúp học sinh lớp 6 thích ứng với những thách thức học tập và cuộc sống. Nó tạo nền tảng vững chắc cho việc học các môn học khác và phát triển kỹ năng thế kỷ 21, đặc biệt là tư duy phê phán và sáng tạo.

II. Mối liên hệ giữa toán học thực tiễn và phát triển năng lực

Toán học gắn với thực tiễn là một phương pháp dạy học hiệu quả giúp học sinh nhận thức được giá trị thực tế của kiến thức toán học. Khi dạy số học lớp 6, giáo viên nên liên hệ các khái niệm toán học với những tình huống quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Điều này không chỉ giúp phát triển năng lực giải quyết vấn đề mà còn tăng cường động lực học tập của học sinh. Những vấn đề thực tiễn như tính toán chi phí mua bán, chia đều tài nguyên, hay lập kế hoạch ngân sách giúp học sinh thấy được ứng dụng thực tế của số học. Theo nghiên cứu từ Trường Đại học Giáo dục, việc sử dụng toán học thực tiễn trong dạy học tăng hiệu quả học tập lên đáng kể.

2.1. Vai trò của toán học thực tiễn trong giáo dục

Toán học thực tiễn giúp học sinh lớp 6 kết nối kiến thức lý thuyết với ứng dụng thực tế. Điều này tạo ra bối cảnh học tập có ý nghĩa, khiến học sinh cảm thấy kiến thức không trừu tượng mà gần gũi và hữu ích trong cuộc sống hàng ngày.

2.2. Ảnh hưởng đến năng lực giải quyết vấn đề

Khi học sinh làm việc với các vấn đề thực tiễn, họ được rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề một cách tự nhiên. Các tình huống thực tế buộc học sinh phải sử dụng tư duy phê phán, suy luận logic và kỹ năng ứng dụng kiến thức để tìm ra giải pháp hiệu quả.

III. Phương pháp dạy học tích cực để phát triển năng lực

Phương pháp dạy học tích cực là những cách tiếp cận giáo dục tập trung vào vai trò chủ động của học sinh trong quá trình học tập. Trong dạy học số học lớp 6, có hai phương pháp nổi bật: dạy học theo góc nhìn và dạy học theo dự án. Phương pháp dạy học theo góc nhìn giúp học sinh tiếp cận kiến thức từ nhiều khía cạnh khác nhau, từ đó phát triển năng lực giải quyết vấn đề một cách toàn diện. Phương pháp dạy học theo dự án tạo cơ hội cho học sinh hợp tác, tìm hiểu sâu và áp dụng kiến thức vào các dự án có ý nghĩa thực tiễn. Cả hai phương pháp này đều khuyến khích học sinh lớp 6 trở thành người học chủ động, không phải người nhận thụ động.

3.1. Phương pháp dạy học theo góc nhìn đa chiều

Phương pháp dạy học theo góc nhìn trong số học lớp 6 cho phép học sinh khám phá vấn đề từ nhiều hướng tiếp cận. Điều này giúp học sinh phát triển tư duy linh hoạt và khả năng giải quyết vấn đề hiệu quả hơn, vì họ học được cách sử dụng nhiều chiến lược khác nhau để đương đầu với các tình huống khác nhau.

3.2. Phương pháp dạy học theo dự án thực tiễn

Dạy học theo dự án là phương pháp yêu cầu học sinh lớp 6 thực hiện các nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn. Học sinh phải xác định vấn đề, lập kế hoạch, thực hiện và đánh giá kết quả, từ đó phát triển năng lực giải quyết vấn đề một cách toàn diện và sâu sắc hơn.

IV. Các bước tổ chức dạy học để phát triển năng lực hiệu quả

Để phát triển năng lực giải quyết vấn đề hiệu quả trong dạy học số học lớp 6, giáo viên cần tổ chức dạy học theo một quy trình có hệ thống. Trước tiên, giáo viên phải xác định rõ vấn đề thực tiễn cụ thể mà học sinh sẽ giải quyết. Tiếp theo, giáo viên hướng dẫn học sinh phân tích vấn đề, xác định dữ liệu cần thiết và lựa chọn phương pháp giải quyết. Bước thứ ba là cho học sinh thực hiện giải quyết vấn đề, có thể làm việc theo nhóm hoặc cá nhân. Cuối cùng, giáo viên tổ chức cho học sinh đánh giá kết quả, rút ra bài học kinh nghiệm và khái quát hóa kiến thức. Quy trình này giúp học sinh lớp 6 phát triển toàn diện năng lực giải quyết vấn đề và các kỹ năng thế kỷ 21 khác.

4.1. Etapa xác định vấn đề và chuẩn bị

Bước đầu tiên trong dạy học là giáo viên phải chọn một vấn đề thực tiễn phù hợp với số học lớp 6 và có tính gợi hứng cao. Học sinh cần hiểu rõ vấn đề, biết được mục tiêu cần đạt và được cung cấp thông tin cần thiết để bắt đầu công việc.

4.2. Etapa thực hiện và đánh giá kết quả

Sau khi học sinh thực hiện giải quyết vấn đề, giáo viên cần tổ chức các hoạt động đánh giá kết quả. Bao gồm kiểm tra tính chính xác của lời giải, đánh giá quá trình giải quyết vấn đề và rút ra những bài học kinh nghiệm để học sinh có thể áp dụng cho các tình huống khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn MUC LUC LOICAMON. bese DANH MỤC CÁC SƠ ĐÔ, BANG MLC LUC MO DAU. Mục đích nghiên cứu.

Nhiệm vụ nghiên cứu 4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4. Khách thể nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu 5.

Phạm v1 nghiên cứu. 6, Giả thuyết khoa học „ 7. Phương pháp nghiên cửu 8. Cầu trúc luận văn.

CƠ SỞ LÝ LUẬN V ‘A THỰC TIỀN 1. Năng lực vả năng lực giải quyết vẫn dé 1. Năng lực giải quyết vấn dễ 1. Toán học gắn với thực tiễn.

Vai trò và ý nghĩa của toán học với thực tiễn. Phân tích chương trình số học lớp 6 1. Thực trạng vận dụng day học toán thực tiễn để phat trién năng lực giải quyết vẫn đề ở trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật 16 1. Một số phương pháp dạy học tích cực 18 1.

Phương pháp dạy học theo góc. Phuong pháp dạy học thoo dự án 22 Qua tim hiểu, có nhiều lác giá đã nghiên cứu về lĩnh vực nảy. Song chưa có nghiên cứu nảo về vẫn dễ thực tiễn trong dạy học toán lớp 6. Vì vậy, việc sử dụng các vấn để toán thực tiễn để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh ở trung học cơ sở là vấn dé mang tính cắp thiết, cần được quan tim va nghiên cửu Từ những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Phát triển năng lực giải quyết vấn dễ thực tiễn trong dạy học số học lớp 6”.

Mục đích nghiên cứu Nghiên cửu, xây đựng các chủ đề toán học gắn liền với thực tiễn và tìm biện pháp sử dụng chúng nhằm phát triển năng lực giải quyết vẫn đề cho học sinh, góp phan nang cao chất lượng đạy học môn toán lớp 6. Nhiệm vụ nghiên cứu. Để đạt được mục đích đưa ra thì nhiệm vụ nghiên cửu cần phải thực hiện như sau. - Nghiên cứu cơ sở lý luận vả cơ sở thực tiễn của đề lài: năng lực và phát triển năng lực giải quyết vấn đề, vai trô của toán học với thực tiễn,.

- Điều tra thực trạng vận đụng dạy học toán thực tiễn để phát triển năng lực giải quyết vẫn dễ ở trường trưng học cơ sở Nguyễn Thiên Thuật. - Nghiên cứu nội dung, câu trúc chương trình sách hướng dẫn (sách giáo khoa) để tìm nội dung liên quan đến thực tiển - Xây đựng một số chủ đề toán học gắn liền với thực tiễn. - Nghiên cứu phương pháp dạy học phủ hợp với chủ đề đã xây dựng nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh - Tiển hành thực nghiệm sư phạm tại trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật để đánh giá tính phủ hợp của các biện pháp đã đề xuẤt trong việc phat triển năng lực giải quyết vẫn để cho học sinh trong dạy học môn Toán. Ly do chon dễ tài Một trong các mục tiêu quan trọng của giáo đục Việt Nam hiện nay là dao tao ra những con người phát triển một cách toàn diện về phẩm chất và năng lực.

Trên thực tế, giáo dục đang muốn hướng đến một cách thức tổ chức đạy học theo định hướng phát triển năng lực người học, thì xã hội lại quan tâm dến việc người học có thể vận dụng các kiến thức đã học dễ giải quyết một vấn đề thực tiễn hay không, hay người học có thể giải quyết một vẫn đề thực tiễn ở mức độ nào? Từ đó, để phát triển được năng lực giải quyết vấn để thực tiễn thì không chỉ đơn thuần là việc phát triển năng lực mà còn quan tâm đến vai trò, ý nghĩa của một môn học nào đó với thục tiễn và khả năng ứng dựng kiển thức của môn học đú vào thực đặc biệt lá môn toán. Với đặc thù môn toán là một môn học có nhiều ứng dụng, không những thế, toán còn được ứng dụng một cách rộng rãi trong nhiều ngành, nghề khác nhau như khoa học công nghệ, kĩ thuậi,. đặc biệt, Loán lại là niột môn học có liên hệ mật thiết với thực tiễn. Tuy nhiền, trong chương trình sách giáo khoa (sách hướng dẫn) hiện nay cũng như trong thực tế dạy học Loán, việc ứng dụng toán học váo thực tiễn chưa dược quan tâm một cách dúng mức và thường xuyên.

Trong các sách giáo khoa (sách hướng đẫn) môn toán và các tải liều tham khảo về toán thường chỉ tận chung chú ý những vấn dễ, những bải toán trong nội bộ toán học hay là những bài toán thuần tủy, rất ít những bài tập có nội dung liên môn và có ứng dụng thực tiển. Một van để quan trọng hơn nữa là giáo viên không thường xuyên hướng dẫn cho học sinh thực hiện những ứng dụng của toán học vào thực tiễn mà vẫn đề này lại rất thiết thực vả có vai trò quan trọng trong hoàn cảnh giáo dực nước la hiện nay. Đặc biệt đối với học sinh lớp 6, khi các em vừa được làm quen với môi trường học mới thì việc vận dụng toán học vào thực tiễn lại càng khó khăn hơn. MUC LUC LOICAMON.

bese DANH MỤC CÁC SƠ ĐÔ, BANG MLC LUC MO DAU. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu 4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4.

Khách thể nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu 5. Phạm v1 nghiên cứu. 6, Giả thuyết khoa học „ 7.

Phương pháp nghiên cửu 8. Cầu trúc luận văn. CƠ SỞ LÝ LUẬN V ‘A THỰC TIỀN 1. Năng lực vả năng lực giải quyết vẫn dé 1.

Năng lực giải quyết vấn dễ 1. Toán học gắn với thực tiễn. Vai trò và ý nghĩa của toán học với thực tiễn. Phân tích chương trình số học lớp 6 1.

Thực trạng vận dụng day học toán thực tiễn để phat trién năng lực giải quyết vẫn đề ở trường trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật 16 1. Một số phương pháp dạy học tích cực 18 1. Phương pháp dạy học theo góc. Phuong pháp dạy học thoo dự án 22 DANII MUC CAC SO DO, BANG VA BIEU BO.

Mô hình bốn thánh phần năng lực ứng với bốn trụ cột giáo đục của LNESO. Cac hoat déng phát triển năng lực giải quyết vấn dễ thực tiễn. Chương trình số học lớp 6 vả những mục tiêu cần đạt 12 Bang 1. Các bước tế chức dạy học theo góc.

Các bước tổ chức dạy học dự án 23 Bang 2. Các tiêu chỉ và mức độ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề. Bang quan sát đánh giá năng lực giải quyết vấn đề trong dạy học toán trung học cơ sở (đành cho giáo viên). Phiếu tự đánh giá phát triển năng lực giải quyết vẫn đề của học sinh.

a wee wee 55 Bang 3. Nội dưng và thời gian thực nghiệm. Kết quả bảng quan sát hành vỉ ở hai lớp đổi chứng và lớp thực nghiệm - 66 Bảng 3. Thống kê kết quả bài kiếm tra của lớp đối chứng.

Thống kê kết quả bài kiểm tra của lớp thực nghiệm. Cac mize diém kiểm tra tính theo tỉ lệ phần trăm. Kết quả đánh giá thông qua bảng kiểm quan sát của giáo viên. Kết quả tự đánh giá sự phát triển năng lực giải quyết vẫn dễ của học sinh.

Các mức điểm kiểm tra ở lớp đối chimg. Các mức diễm kiểm tra ở lớp thực nghiệm 60 Biểu dé 3. So sánh kết quả của lớp đối chứng va lớp thực nghiệm.ZÔ TAI LIEU THAM KHAO 76 PHULUC Kết luận chương 1. MỘT 86 BAT GIANG PHÁT TRIỀN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VÁK ĐÉ THỰC TIỀN TRONG DẠY HỌC 8Ö HỌC LỚP 6.

Phát triển năng lực giái quyết vẫn để thực tiễn. Nguyên tắc chọn nội dung bai giảng, - 27 2. Nguyên tắc xây dựng hệ thống bài giang. Một số bai giáng nhằm phát triển năng lựơ giải quyết vấ: tiễn trong chương trình số học lớp 6.

Xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề.'Tiều chí và mức độ đánh giá năng lực giải quyết vẫn đề - 40 2. Thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề. 53 Kết luận chương 2 - s7 CHƯƠNG 3. THỰC NGHIÊM SƯ PHAM 38 3.

Mục đích thực nghiệm sư phạm - 58 3. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm - 58 3. Kế hoạch thực nghiệm sư phạm. Đối tượng thực nghiệm - - 58 3.

Nội dung và thời gian thực nghiệm. Tiên hành thực nghiệm sư phạm. Giáo án thực nghiệm - 59 3. Dễ kiểm tra, đánh gid.

Đánh giákết quả thực nghiệm sư phạm. Đánh giá dịnh tính 66 3. Đánh giá định lượng. 67 Kết luận chương 3.

- 73 KẾT LUẬN VÀ KHUYÊN NGHỊ - 74 1. Khuyến nghị - - - 75 MO DAU 1. Ly do chon dễ tài Một trong các mục tiêu quan trọng của giáo đục Việt Nam hiện nay là dao tao ra những con người phát triển một cách toàn diện về phẩm chất và năng lực. Trên thực tế, giáo dục đang muốn hướng đến một cách thức tổ chức đạy học theo định hướng phát triển năng lực người học, thì xã hội lại quan tâm dến việc người học có thể vận dụng các kiến thức đã học dễ giải quyết một vấn đề thực tiễn hay không, hay người học có thể giải quyết một vẫn đề thực tiễn ở mức độ nào? Từ đó, để phát triển được năng lực giải quyết vấn để thực tiễn thì không chỉ đơn thuần là việc phát triển năng lực mà còn quan tâm đến vai trò, ý nghĩa của một môn học nào đó với thục tiễn và khả năng ứng dựng kiển thức của môn học đú vào thực đặc biệt lá môn toán.

Với đặc thù môn toán là một môn học có nhiều ứng dụng, không những thế, toán còn được ứng dụng một cách rộng rãi trong nhiều ngành, nghề khác nhau như khoa học công nghệ, kĩ thuậi,. đặc biệt, Loán lại là niột môn học có liên hệ mật thiết với thực tiễn. Tuy nhiền, trong chương trình sách giáo khoa (sách hướng dẫn) hiện nay cũng như trong thực tế dạy học Loán, việc ứng dụng toán học váo thực tiễn chưa dược quan tâm một cách dúng mức và thường xuyên. Trong các sách giáo khoa (sách hướng đẫn) môn toán và các tải liều tham khảo về toán thường chỉ tận chung chú ý những vấn dễ, những bải toán trong nội bộ toán học hay là những bài toán thuần tủy, rất ít những bài tập có nội dung liên môn và có ứng dụng thực tiển.

Một van để quan trọng hơn nữa là giáo viên không thường xuyên hướng dẫn cho học sinh thực hiện những ứng dụng của toán học vào thực tiễn mà vẫn đề này lại rất thiết thực vả có vai trò quan trọng trong hoàn cảnh giáo dực nước la hiện nay. Đặc biệt đối với học sinh lớp 6, khi các em vừa được làm quen với môi trường học mới thì việc vận dụng toán học vào thực tiễn lại càng khó khăn hơn. Qua tim hiểu, có nhiều lác giá đã nghiên cứu về lĩnh vực nảy.